نضج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ض-ج1 sîga, 13 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أييألهعززغيرنَضِجَتْنضججلدكفرصليعذبذوقنوركون

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

نضج

ن - ض - ج

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Pişti

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR360 harf
باب الجيم والضاد والنون معهما ض ج ن، ن ض ج يستعملان فقط ضجن: ضَجنانُ: موضعٌ. والضَّوجانُ من الدَّوابِّ والإبل: كلُّ يابسِ الصُّلبِ. ونخلةٌ ضَوجانةٌ أي يابسة كزَّةُ السَّعفِ والعَصَا. نضج: نَضِجَ نَضجاً ونُضجاً، والنُّضجُ الاسم والنَّضجُ المصدر. يقال: جاد نُضجُ هذا اللَّحمُ "وقد أنضجَه الطاهي" وأتى به هو نَضيجُ مُنضَجٌ. ورجل نَضيجُ الرأي والأمر أي: مُحكمه.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR308 harf
نَضِجَ الثَمَرُ واللحمُ نُضْجاً ونَضْجاً، أي أدركَ فهو نَضيج وناضِج. وأنْضَجْتُهُ أنا. ورجلٌ نَضيجُ الرأي: مُحْكَمُهُ. ونَضَّجَتِ الناقةُ بولَدِها، إذا جازت السنةَ ولم تُنْتَجْ. قال حميد بن ثَوْرٍ: وصَهْباءَ منها كالسَفينة نَضَّجَـتْ به الحَمْلَ حتَّى زادَ شهراً عَديدُها فهي مُنَضِّج، ونوقٌ مُنَضِّجاتٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.688 harf
خ ض ن نضج ، ضجن استعمل منه : نضج ، ضجن . ضجن : أما ضجن فلم أسمع فيه شيئاً مستعملاً غير جَبَل بناحِيةِ تِهَامَةَ ، يُقالُ له : ضَجْنَانُ . ورُوِيَ في حديث عمرَ ، ولستُ أدْرِي مِمَّ أُخِذَ . نضج : يقال : نَضِجَ العنبُ والثمرُ واللحمُ ، قديراً ، وشِوَاءً يَنْضَج نَضْجاً ونُضْجاً ، والنُّضْج : الاسمُ . يقال : جَادَ نُضْجُ هذا اللّحم ، وقد أنْضَجه الطّاهي ، وهو نَضِيج مُنْضَجٌ . ورَجُلٌ نَضِيجُ الرأيِ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.705 harf
(باب النون والضاد وما يثلثهما) (نضل) النون والضاد واللام: أصَيلٌ يدلُّ على رمْيٍ ومُراماة. ونَضَلَ فلاناً: راماه بالنِّضال فغَلَبه في ذلك. وهو يُناضِل عن فلانٍ: يتكلَّم عنه بعُذرِه، كأنَّه يُرامي دونَه. وانتضَلْتُ سهماً من الكنانة. ويقال استعارةً: انتضَلْتُ رجلاً من القَوم: اخترتُ منهم. وانتضال الإبل: رَمْيُها بأيديها في السَّير. وانتضلوا وتَناضَلوا: رمَوا بالسَّبق. وانتضَلْنا بالكلام والأحاديث،
Maddenin bağlantısı

(باب النون والضاد وما يثلثهما) (نضل) النون والضاد واللام: أصَيلٌ يدلُّ على رمْيٍ ومُراماة. ونَضَلَ فلاناً: راماه بالنِّضال فغَلَبه في ذلك. وهو يُناضِل عن فلانٍ: يتكلَّم عنه بعُذرِه، كأنَّه يُرامي دونَه. وانتضَلْتُ سهماً من الكنانة. ويقال استعارةً: انتضَلْتُ رجلاً من القَوم: اخترتُ منهم. وانتضال الإبل: رَمْيُها بأيديها في السَّير. وانتضلوا وتَناضَلوا: رمَوا بالسَّبق. وانتضَلْنا بالكلام والأحاديث، استعارةٌ من نِضال السَّهم. قال لبيد: فانتضلنا وابنُ سَلْمَى قاعدٌ *** كَعتِيق الطير يُغضِي ويُجَلّ([1])(نضا) النون والضاد والحرف المعتلّ وأكثره الواو: أصلٌ صحيح يدلُّ على سَرْيِ الشَّيء([2]) وتدقِيقه وتجريده. منه نَضَا السَّيفَ من غِمْده. ونَضَا السّهمُ: مضى. ونَضَا الفرسُ الخيلَ: سَبقَها، كأنَّه انجرد ممَّا بينها. ونضا الحِنَّاءُ عن اليد: ذهب. ونَضَوْتُ ثوبِي: ألقيتُه عَنِّي. قال امرؤ القيس: فجِئتُ وقد نَضَتْ لنومٍ ثيابَها *** لدى السِّتْر إلاَّ لِبْسَةَ المتفضِّلِ والنِّضْو من الإبل: الذي أنضَتْه الأسفار: كأنَّه برَتْه وجرَّدَتْه من اللحم. وأنْضَى الرّجُل: أصبَحَ بعيرُه نِضْواً. ومنه أنْضَيتُ الشَّيء: أخلَقْته. ونِضْوُ اللِّجام: حدائده بلا سُيور. ونَضِيُّ السَّهم: قِدْحُه، وهو ما جاوز الرِّيشَ إلى النَّصْل، وذلك لأنَّه بُرِيَ حتَّى صار نِضْواً. ونَضِيُّ الرُّمح: ما فوق المَقْبِض من صدره. والنَّضِيُّ: مُنْتَصَب العُنُق، وهو على معنى التَّشبيه، والجمع أنضِيَة. قال: * وطُولِ أنْضِيَة الأعناقِ واللِّمَمِ([3]) * (نضب) النون والضاد والباء كلمةٌ تدلُّ على انكشاف شيءٍ وذهابه. ونضب الماءُ: بَعُدَ، نضوباً. ونَضَبت المفازةُ، كأنَّها انجردت. وخَرْقٌ ناضب: بعيد. وشذَّ عنه التَّنْضَب: شَجَر. (نضج) النون والضاد والجيم أصلٌ يدلُّ على بلوغ النهاية في طَبخِ الشَّيء، ثم يستعار في كلِّ شيء بَلَغَ مدى الإحكام. ونَضِجَ التَّمْر واللَّحمُ نُضجاً، وأنضَجْتُه أنا. وأنضَجَتْه الشَّمسُ إنضاجاً. ويستعار هذا فيقال: هو نَضِيج الرَّأْي: مُحكَمُه. والنَّاقة إذا جاوزَتْ وقتَ وِلادِها ولم تَلِد نَضّجَت، وهي مُنَضّجٌ، وهنّ مُنَضِّجات. قال: هو ابنُ مُنَضِّجاتٍ كُنَّ قِدْماً *** يَزِدْنَ على العديد قُرابَ شَهْرِ([4])(نضح) النون والضاد والحاء أصلٌ يدلُّ على شيءٍ يُندَّى، وماء يُرشّ. فالنَّضْح: رشُّ الماء. ونَضَحتُه. قال أهلُ اللُّغة: يقال لكلِّ ما رقَّ: نَضْحٌ وهذا هو القياس الذي ذكرناه، لأنَّ الرَّشَّ رقيق. يقال: نَضَحت البيتَ بالماء. ونَضَح جِلدُه بالعَرَق. والسَّانية ناضحٌ. ونَضَحوهم بالنَّبْل، وهذا على جهة التَّشبيه. ونَضَح عن نفسه، كأنَّه رامَى عنها بالحُجّة. وفي الحديث: "انْضَحُوا عَنَّا الخَيل لا نُؤْتَى مِن خَلْفِنا"، أي ارمُوهم بالنُّشّاب. والنَّضيح والنَّضَح: الحوض، لأنَّه يُنضَح بالماء. ونَضَح الغضا: تَفَطَّر، وكأنَّ سقوطَ نَورِه يشبَّه بنَضْح الماء. قال أبو طالب: بُورِك الميِّت الغريب كما بو *** رِكَ نَضْحُ الرُّمّانِ والزَّيتونُ([5])قال ابنُ الأعرابيِّ: سمِّي الحوضُ نضيحاً لأن يَنضَح عطَشَ الإبل، أي يبُلُّه. قال الخليل: والرّجُل يُقرَف بأمرٍ فيَنْتَضحُ منه، إذا أظهَرَ البراءةَ وبرَّأَ نفسَه منه جَهْدَه. (نضخ) النون والضاد والخاء قريبٌ من الذي قبله، إلاَّ أنّه أكثر منه([6]). يقولون: النَّضْخ كاللّطْخ من الشّيء يبقى له أثَر. ونَضَخ ثوبَه بالطِّيب. وغَيثٌ نضّاخٌ: غزير. وعينٌ نضّاخة: كثيرة الماء. (نضد) النون والضاد والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على ضَمّ شيءٍ إلى شيءٍ في اتِّساقٍ وجمعٍ، منتصباً أو عريضاً. ونَضَدْتُ الشيءَ بعضَه إلى بعضٍ متَّسقاً أو مِن فَوق. والنَّضَد: المنضود من الثِّياب. قال النابغة: خَلَّتْ سبيلَ أتِيٍّ كان يحبسُه *** ورفَّعْته إلى السَّجْفَينِ فالنَّضَدِ([7])والنَّضَد: السَّرِيرُ يُنضَد عليه المتاع. وأنْضاد الجِبال: جنادلُ بعضُها فوق بعض. والنَّضَد من السَّحاب كالصَّبير، يكون بعضُه إلى بعض، والجمع أنضاد. وأنضادُ القوم: جماعاتهم وعَدَدُهم. ونَضَدُ الرَّجُلِ: أعمامُه وأخوالُه الذين يتجمَّعون لنُصرته. والنَّضَد: الشَّرَف. ونَضائد الدِّيباج: جمع نَضِيدة، وهي الوِسادةُ وما حُشِيَ من المَتَاع. قال ابن دريد([8]): وما نُضِد بعضُه على بعضٍ فهو نَضِيد. (نضر) النون والضاد والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على حُسنٍ وجمالٍ وخُلوص. منه النَّضْرة: حُسْن اللَّون، ونَضَُِرَ يَنْضَُر. ونَضَّر اللهُ وجهَه: حسَّنَه ونوَّره. وفي الحديث: "نضَّر الله امرأً سمِعَ مقالتي فوعاها". وأخْضَرُ ناضرٌ. ويقال هذا في [كُلِّ] مشرقٍ حَسَن. قال الله تعالى: ﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَة﴾ [القيامة 22]. والنَّضير: الذَّهب، لحُسنه وخلوصه. قال: إذا جُرِّدَت يوماً حسِبْتَ خَمِيصةً *** عليها وجِريالَ النَّضير الدُّلامِصا([9])وقَدَحٌ نُضَارٌ: اتُّخِذ من أثْلٍ يكون بالغَوْر، ولعلَّه أن يكون حَسَناً. --------------ـــ ([1]) ديوان لبيد ص 16 طبع 1881 والبيان (1: 266). ([2]) السرى: الكشف، يقال سرى عنه الثوب سرياً: كشفه، والواو أعلى. ([3]) لليلى الأخيلية، ويروى للشمردل بن شريك اليربوعي. اللسان (نضى) والحيوان (3: 91) والكامل 35 وأمالي القالي (1: 238) والعقد (6: 228). وصدره: * يشبهون ملوكاً في تجلتهم * ([4]) للراعي كما في اللسان (نضج)، وأنشده في المجمل. ([5]) ديوان أبي طالب 7 مخطوطة الشنقيطي واللسان (نضح). وروي القصيدة مرفوع، وضبط في اللسان بالكسر خطأ. ([6]) في الأصل: "من الذي". ([7]) ديوان النابغة 17 واللسان (نضد). ([8]) الجمهرة (2: 277). ([9]) للأعشى في ديوانه 108 واللسان (نضر).

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR193 harf
- يقال: نضج اللحم نضجا ونضجا: إذا أدرك شيه. قال تعالى: ﴿كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلودا غيرها﴾ [النساء/56]، ومنه قيل: ناقة منضجة: إذا جاوزت بحملها وقت ولادتها، وقد نضجت، وفلان نضيج الرأي: محكمه.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR344 harf
ن ض ج نضج اللحم والتمر‏.‏ وهذا إبان نضج العنب‏.‏ وهو نضيج ومنضج وقد أنضجته‏.‏ ومن المجاز‏:‏ هو نضيج الرأي‏.‏ وأمر منضج وأنضج رأيك وهو لا يستنضج كراعاً‏.‏ ونضّجت النّاقة الحمل‏:‏ جاوزت به وقت الولادة‏.‏ قال الحطيئة‏:‏ وصهباء منها كالسفينة نضّجت بها الحمل حتى زاد شهراً عديدها وقال آخر‏:‏ هو ابن منضّجاتٍ كنّ قدماً يزدن على العديد قراب شهر
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.459 harf
نَضِجَ اللحمُ قَدِيداً وشِواءً، والعِنبُ والتَّمْرُ والثَمَرُ يَنْضَجُ نُضْجاً ونَضْجاً أَي أَدرَكَ. والنُّضْجُ: الاسم. يقال: جادَ نُضْجُ هذا اللحمِ، وقد أَنْضَجَه الطاهِي وأَنْضَجَه إِبّانُه، فهو مُنْضَجٌ ونَضِيجٌ وناضِجٌ، وأَنْضَجْتُه أَنا، والجمع نِضاجٌ؛ قال النَّمِر يصف الدَّجاج: ولا يَنْفَعْنَني إِلاّ نِضاجا وفي حديث عمر، رضي الله عنه: فترك صِبْيَةً صِغاراً ما يُنْضِجُون كُراعاً أَي ما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR136 harf
* ن ض ج * * نَضِجَ * الثمر واللحم بالكسر * َنُضْجاً * بضم النون وفتحها أي أدرك فهو * نَاضِجٌ * و * نَضِيجٌ * ورجل نَضِيجُ الرأي أي محكمه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.447 harf
نضج الثمر والعنب والتمر واللحم، كسم ، قديدا أو شواء، ينضج نضجا ، بالضم ونضجا ، بالفتح : أدرك ، والنضج الاسم، يقال: جاد نضج هذا اللحم. وقد أنضجه الطاهي، وأنضجه إبانه، فهو منضج و نضيج وناضج، وأنضجته أنا، والجمع نضاج. وفي حديث لقمان: قريب من نضيج بعيد من نئ النضيج: المطبوخ، أراد أنه يأخذ ما طبخ لإلفه المنزل وطول مكثه في الحي، وأنه لا يأكل النيء كما يأكل من أعجله الأمر عن إنضاج ما
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.903 harf
نَضِجَ 1 نَضِجَ ذ , aor. نَضَجَ , inf. n. نُضْجٌ and نَضْجٌ, (S, K, &c.,) or these are [properly] simple substs., (the former accord. to the L, and both accord. to the Msb,) and the inf. n. is نَضَجٌ, (Msb,) It (fruit, الثَّمَرُ, S, K, [in the CK التَّمْرُ, or dates,] as grapes, and dates, TA, and flesh-meat, S, K, whether dried in the sun or roasted, TA, [or cooked in any way,]) attained to a
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR961 harf
نَضِجَ نَضِجَ A ( n. ac. نَضْج 1 , نُضْج 3 , نَضَج 4 ), a. Was cooked, roasted. b. Was ripe. c. Suppurated. d. see II (a) . نَضَّجَ نَضَّجَ II a. [ acc. or Bi ], Was slow in. b. Caused to suppurate. أَنْضَجَ أَنْضَجَ IV , a. Cooked, roasted. b. Ripened; matured. اِسْتَنْضَجَ اِسْتَنْضَجَ X , a. see IV (a) . نَضْج نَضْج 1 , نُضْج 3 , a. Ripeness, maturity; succulency.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.958 harf
نضج نَضِجَ - يَنْضَجُ نَضِجَ - يَنْضَجُ + الكائن (الطعام أو الثمر) أو الأمر: يتغير حاله تباعاً حتى يبلغ مرحلة النفع منه: فيكبر الثمر أو يلين الطعام بالشواء أو الطبخ فيصبح صالحاً للأكل، أو تصل الأمور إلى الدرجة المطلوبة المنتظرة للتفاعل معها وهكذا نضجت حلودهم: أي لانت واسمرت، كما يحدث للحم حين يشوى فينضج واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler13 mücavir (17 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جلد

    1 ortak ayet · Culud deri demektir

  2. صلي

    1 ortak ayet · Ona yaslanırlar

  3. بدل

    1 ortak ayet · Bedr dolunay demektir

  4. ذوق

    1 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  5. عزز

    1 ortak ayet · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  6. غير

    1 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  7. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

  8. حكم

    1 ortak ayet · Gem demektir

  9. عذب

    1 ortak ayet · Su yosunudur

  10. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  11. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  12. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا

    PiştiŞüphesiz ki ayetlerimizi inkar edenleri yakında ateşe atacağız. Derileri piştikçe azabı duysunlar diye, derilerini değiştirip yenileyeceğiz. Allah; Aziz, Hakim olandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنضج
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerطبخ, شوى, بلغ
Zıt Kökنيء
Çekirdek Özet 1Isı, ateş veya zamanın etkisiyle bir nesnenin çiğlik halinden çıkarak içten dışa tam kemale, pişme ve çözülme sınırına erişmesi
Çekirdek Özet 2Fiziksel bir dokunun ateş tesiriyle nihai tükeniş ve yanma haddine varması
Çekirdek Özet 3Süreçlerin hamlıktan kurtulup nihai hüküm, kemal veya dönüşüm eşiğine ulaşması
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca basit bir yanma veya kavrulma olarak anlaşılıp dokunun kendi potansiyel sınırına ve nihai tükeniş eşiğine varış keyfiyetinin gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نضİçten dışa doğru sızma, belirme, hareketlenme ve cevherin kendini açığa vurması; bu çekirdek suyun kaynaması ve fışkırmasını anlatan نضخ, şeylerin düzenle sıralanıp istiflenmesini anlatan نضد ve tazelikle canlanmayı anlatan نضر köklerinde de görülürجHarekete toplanma, kesifleşme ve nihai bir neticeye varma boyutu katarak içsel sızıntı ve mayalanmayı tam bir pişme, olgunlaşma ve nihai sınıra varma haline dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkMaddenin içindeki canlı potansiyelin, öz suyunun ve sürecin zamana yayılan hareketini temsil eder
ضOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaص imgesinden türetme olup ses baskısıyla yoğunlaşan harf; nesnenin dış etki veya hararetle derinlemesine sıkışmasını, baskılanmasını ve kuşatılmasını ifade eder
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaTaşınan yükün menzile ermesini, sürecin toplanıp nihai bir kemale ve sonuca bağlanmasını simgeler
نضجİç potansiyelin baskı ve ısı altında toplanıp nihai eşiğe ermesiNesnenin iç cevherinin dıştan gelen baskı veya ısı ile yoğrulup taşınarak çiğlik halini geride bırakması ve nihai kıvamına ulaşması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEtin ateş üzerinde yahut meyvenin dalında güneş hararetiyle çiğlikten kurtulup yenecek veya tam eriyecek kıvama gelmesi; devenin gebelik süresini aşıp yavruyu kemale erdirmesi
Cahiliye şiiri kullanımıHutay’e dişi devenin gebelik süresini uzatıp yavruyu iyice olgunlaştırmasını şu mısra ile tasvir etmiştir: وصهباء منها كالسفينة نضّجت / بها الحمل حتى زاد شهراً عديدها
Erken Arapça kullanımHz. Ömer’den nakledilen rivayette küçük çocukların kendi başlarına bir paçayı dahi pişirip yemeye güç yetiremedikleri şu ibareyle aktarılır: فترك صبية صغارا ما ينضجون كراعا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça نضج kökü, merkezi Sami dillerinde hararet, pişme ve olgunlaşma sahasında özelleşmiş bir yapı sergiler. Kökün ilk iki harfi olan نض çekirdeği, Sami dillerinde sıvının dışarı vurması, sızması, nemlenmesi ve cevherin içten dışa hareketiyle bağlantılıdır (Aramice ve İbranicedeki nḍh / ndx su serpme, fışkırma hatları gibi). Klasik İbranice ve Süryanicede mutfak anlamındaki doğrudan pişirme eylemi için daha ziyade b-š-l (Arapça بشل) kök ailesi veya yanma için s-r-p türevleri kullanılırken, Arapçada نضج kökü ısı ve zamanın ortak tesiriyle nesnenin yapısal dokusunun çözülüp nihai kıvama ermesi anlamında belirgin bir semantik özelleşme yaşamıştır. Kök, salt harici bir yakılmayı değil, hararetin nesnenin en iç merkezine kadar nüfuz ederek onu çiğlikten büsbütün arındırmasını ifade eden özgün bir Arapça gelişim çizgisi taşır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنض ikili kökünden türemeSıvının sızması ve iç dinamizmin dışa vurması çekirdeğinin ısı ve zamanla kemale erişe evrilmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Merkezi Sami ısı/olgunluk alanıPişirme ve olgunlaşma süreçlerinde yapısal başkalaşımı anlatan bölgesel Sami semantik tabakasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan soydaş biçim tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نضجAnlamlıPişmek, olgunlaşmakIsı ve zaman tesiriyle tam kıvama ve nihai sınıra erişmekHedef kök; Kur'an'da geçer
نجضAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmamıştır; Kur'an'da geçmez
ضنجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmamıştır; Kur'an'da geçmez
ضجنAnlamlıDağ adıTihâme bölgesindeki bir dağa verilen الضجنان adında daralmış isimleşmeTehzîbü'l-Luğa yalnızca özel isim olarak kaydeder; Kur'an'da geçmez
جنضAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmamıştır; Kur'an'da geçmez
جضنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmamıştır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نضجMerkezKemale erme, pişmeIsının nesnenin özüne işleyerek onu nihai dönüşüm haddine ulaştırmasıMaddenin iç yapısının hamlıktan bütünüyle kurtulması
طبخKomşuPişirme eylemiTencerede veya kapta su ve ateşle yapılan genel hazırlık süreciEylemin kendisine odaklanır, nihai tükeniş şart değildir
شوىKomşuKızartmaAteşin doğrudan yüzeye vurarak kurutması ve kızartmasıYüzeydeki kuruma ve kavrulma ağırlıklıdır
بلغKomşuUlaşma, ermeBir mesafeyi veya süreci tüketerek gayeye varmaIsı şartı olmaksızın genel hedefe erişmeyi anlatır
نيءZıtÇiğlik, hamlıkAteş veya güneş görmemiş, olgunlaşmamış olma durumuNesnenin henüz hiçbir dönüşüm sürecinden geçmediğini bildirir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنضجPişmek, olgunlaşmakIsı ve zaman vasıtasıyla nesnenin çiğlik sınırını aşıp nihai kıvama veya tükenişe varmasıKesin
LatinceMaturare, percoquereTam olgunlaşmak, iyice pişmekMaddenin zamanla kıvam bulmasını ve ateşle sonuna kadar pişmesini karşılarGüçlü
İngilizceTo ripen, to be thoroughly cookedOlgunlaşmak, içi dışı tam pişmekMeyve için ermeyi, et için çiğliğin bütünüyle yok olduğu nihai pişmeyi anlatırGüçlü
AlmancaReifen, durchgarenOlgunlaşmak, tam pişmekSürecin kemale ermesini ve besinin en iç noktasına kadar pişirilmesini ifade ederGüçlü
FransızcaMûrir, cuire à pointOlgunlaşmak, tam kıvamında pişmekHam halden çıkıp içsel potansiyelin son noktasına varmasını karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نَضِجَتْDerilerin ateş tesiriyle nihai tükenişe uğraması, tam kavrulup his kabiliyetini yitirmesiUhrevi ceza bağlamında derilerin yanıp işlevsizleştiği sınır; Nisâ 4:56

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cezanın sürekliliğiYanan derilerin yenilenmesi karşısında azabın ve bedensel kimliğin devamlılığıAcıyı duyumsama eşiğinin sıfırlanması ve dokunun tükeniş haddi
FıkıhYiyecek ve kurban hükümleriEtin çiğlik halinden çıkıp pişmiş sayılacağı sınırın tespitiYenebilirlik ve temizlenme kıvamının tayini
TefsirNisâ 4:56 tefsiriDerinin yanıp kömürleşmesi veya duyarlılığını kaybetmesi üzerine tazelenmesiHararetin dokuyu tüketme sınırına varması
HadisAhlaki ve ameli olgunlukGörüşün veya bir işin aceleye getirilmeden pişirilip kemale erdirilmesiFikri ve ameli istihkâm, acelecilikten kaçınma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi müeyyideNihai dönüşümSorumluluğun bedensel karşılığını tamamlamaAzabın veya imtihanın yarım kalmayıp tam netice doğurmasıGüçlü
İlmiFikri üretimRüşd ve istihkâmBilgiyi ham iddiadan çıkarıp tahkike ulaştırmaBir nazariyenin delillerle tam pişip tutarlı hale gelmesiGüçlü
SiyasiKarar alma mekanizmasıŞûranın kemaliAceleci siyasetlerin olgunlaştırılmasıİstişarenin toplum ve devlet lehine tam kıvama erdirilmesiGüçlü
İktisadiÜretim ve piyasaMalın nihai mamul oluşuHammaddenin tüketim eşiğine erişmesiTarımsal veya sınai ürünün piyasaya sürülecek kemale varmasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik faz dönüşümü ve reaksiyon tamamlanmasıBir sistemin dış enerji transferi altında kritik aktivasyon eşiğini aşarak yeni bir denge veya tükeniş durumuna geçmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal ve zihinsel olgunlaşmaToplumsal yahut bireysel düşüncelerin kriz ve tecrübe süzgecinden geçerek rüşd düzeyine erişmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece mutfakta yemek pişirmekle veya basitçe derinin alev almasıyla sınırlandırılması
Kur'an içi daha geniş anlamBir yapının harici tesirle kendi iç potansiyelinin ve dayanma sınırının nihayetine kadar tüketilmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki derilerin yanması tasvirinin sıradan bir alev teması sanılması ve acı duyumunun sona erdiği biyolojik tükeniş eşiğinin anlaşılamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlıkların ve süreçlerin hamlık ile kemal, başlangıç ile nihai tükeniş arasındaki eşik noktasını tek bir kelimeyle bildirmesi bakımından kritiktir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret tasvirlerinde bedensel azabın sürekliliğini ve biyolojik hissiyatın yenilenme zorunluluğunu anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın mekanik bir yanmadan ibaret olduğu algısını yıkarak, dokunun duyarlılığını bütünüyle kaybettiği nihai sınıra işaret eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteş veya güneş hararetinin nesnenin özüne işleyerek onu çiğlikten kurtarması, gevşetmesi ve nihai kıvamına eriştirmesi.
  • Soyut anlamBir sürecin, fikrin veya varlığın maruz kaldığı etkiler neticesinde kemal, hüküm ve tükeniş sınırına ulaşması.
  • Sistematik karşılıkSisteme giren enerjinin kritik eşiği tüketerek varlığı bir halden diğer nihai hale aktarması.
  • LaTeX modeliE(t)=∫0tΦ(τ) dτ≥Ec  ⟹  S→S∗
  • LaTeX açıklamasıModelde S nesnenin başlangıçtaki ham veya çiğ durumunu, Φ(τ) zamana bağlı olarak uygulanan hararet ve basınç akısını, E(t) nesnenin içine nüfuz eden toplam birikimli enerjiyi temsil eder. Birikimli enerji nesneye özgü kritik eşik olan Ec değerine ulaştığında veya onu aştığında, nesne geri dönüşsüz biçimde S∗ ile gösterilen nihai olgunluk, pişme veya biyolojik tükeniş durumuna evrilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن