نضد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ض-د2 sîga, 12 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جيأمطرحجرنضدبسقأمرطلحعلومَنْضُودٍسفلطلعجعل

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 12

▶ Ağı aç (3B)

نضد

ن - ض - د

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Salkım demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Salkım demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR424 harf
باب الضاد والدال والنون معهما ن ض د يستعمل فقط نضد: نَضَدْتُ الشيءَ بعضَه الى بَعْضٍ أو فوقَ بَعْضٍ، والنَّضَد الاسْمُ، وهو من حُرِّ مَتاع البيت، يُنَضَّدُ بعضُه فوق بعض. والموضع الذي يُنَضَّدُ عليه: نَضَدٌ أيضاً كما قال النابغة: خَلَّتْ سَبيلَ أتِيٍّ كان يحبِسُـه ورَفَّعَتْه الى السِّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ وأَنْضادُ الجِبالِ: جَنادِلُ بعضها فوق بعضٍ، وبلِزْقِ بعضٍ، الواحدُ نَضَدٌ. وأنضادُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR504 harf
نَضَدَ متاعَه يَنْضِدُهُ بالكسر نَضْداً، أي وضع بعضه على بعض. والتَنْضيدُ مثله، شدِّد للمبالغة في وضعه متراصفاً. والنَضَدُ، بالتحريك: متاع البيت المَنْضود بعضُه فوق بعض؛ والجمع أنْضادٌ. وقال النابغة: خَلَّتْ سَبيلَ أتيٍّ كان يَحْبِسُـهُورَفَّعَتْهُ إلى السِجْفَيْنِ فالنَضَدِ والنَضَدُ: السريرُ يُنْضَدُ عليه المتاع. وأَنْضادُ الجبالِ: جنادلُ بعضها فوق بعض. وكذلك أَنْضادُ السحابِ: ما تراكَبَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.691 harf
ض د ن نضد ، ضدن استعمل من وجوهه : ( نضد ، ضدن ) . ضدن : أما ضَدَن فإن اللّيثَ أهمله . وقال ابنُ دُريد : ضَدَنْتُ الشيء ضَدْناً : إذا أصلحْتَه وَسهلتَه ، لغة يمانيّة ، تفرّد به . نضد : قال الليث : يقال : نَضَد وضَمَد : إذا جَمع وضَمّ . ونَضَد الشيءَ بعضَه إلى بعض مُتّسِقاً ، أو بعضَه على بعضٍ . والنَّضَدُ : الاسم ، وهو من حُرّ المتَاع ، يُنَضَّدُ بعضُه فوق بعض ، وذلك الموضعُ يُسمّى نَضَداً .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.705 harf
(باب النون والضاد وما يثلثهما) (نضل) النون والضاد واللام: أصَيلٌ يدلُّ على رمْيٍ ومُراماة. ونَضَلَ فلاناً: راماه بالنِّضال فغَلَبه في ذلك. وهو يُناضِل عن فلانٍ: يتكلَّم عنه بعُذرِه، كأنَّه يُرامي دونَه. وانتضَلْتُ سهماً من الكنانة. ويقال استعارةً: انتضَلْتُ رجلاً من القَوم: اخترتُ منهم. وانتضال الإبل: رَمْيُها بأيديها في السَّير. وانتضلوا وتَناضَلوا: رمَوا بالسَّبق. وانتضَلْنا بالكلام والأحاديث،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR275 harf
- يقال: نضدت المتاع بعضه على بعض: ألقيته، فهو منضود ونضيد، والنضد: السرير الذي ينضد عليه المتاع، ومنه استعير: ﴿طلع نضيد﴾ [ق/ 10]، وقال تعالى: ﴿وطلع منضود﴾ [الواقعة/29]، وبه شبه السحاب المتراكم فقيل له: النضد، وأنضاد القوم: جماعاتهم، ونضد الرجل: من يتقوى به من أعمامه وأخواله.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR562 harf
ن ض د نضدت المتاع ونضّدته وهو ضمّ بعضه إلى بعض متّسقاً أو مركوماً تقول‏:‏ رأيت نضداً من الثياب والفرش‏.‏ ووضعتها على النّضد وهو السّرير الذي تنضد عليه‏.‏ ورأيٌ منضّد‏:‏ مرصّف‏.‏ وتنضّدت الأسنان‏.‏ وما أحسن تنضّدها‏!‏‏.‏ ومن المجاز‏:‏ في السماء نضد من السحاب وأنضاد‏.‏ وهم أعضاده وأنضاده‏:‏ لعديده وأنصاره‏.‏ وهم نضده وأنضاده‏:‏ لأعمامه وأخواله‏.‏ ورأيت منهم نضداً وأنضاداً‏:‏ أصراماً‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.154 harf
نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه، بالكسر، نَضْداً ونَضَّدْتُه: جَعَلْتُ بعضَه على بعض؛ وفي التهذيب: ضَمَمْتُ بَعْضَه إِلى بعض. والتَّنْضِيدُ: مثله شُدِّد للمبالغة في وضعه مُتراصِفاً. والنَّضَدُ، بالتحريك: ما نُضِّدَ من مَتاعِ البيت، وفي الصحاح: متاعُ البيتِ المَنْضُودُ بعْضُه فوق بعض، وقيل: عامَّتُه، وقيل: هو خِيارُه وحُرُّه، والأَوَّل أَولى. والنَّضَدُ: ما نُضِّدَ من متاع البيت، مثَّل به سيبويه وفسره
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR210 harf
* ن ض د * * نَضَدَ * متاعه وضع بعضه على بعض وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿من سجيل منضود﴾ و * نَضَّدَهُ تَنْضِيدَاً * أيضا للمبالغة في وضعه متراصفا قلت و * النَّضِيدُ * المنضود ومنه قوله تعالى ﴿لها طلع نَضِيدٌ﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.264 harf
نضد متضاعه ينضده، من حد ضرب: جعل بعضه فوق بعض. وفي التهذيب: ضم بعضه إلى بعض، وزاد في الأساس: متسقا أو مركوما كنضده تنضيدا، شدد للمبالغة في وضعه متراصفا، فهو منضود ونضيد ومنضد. وفي التنزيل لها طلع نضيد أي منضود، وقال الفراء: طلع نضيد يعني الكفري ما دام في أكمامه فهو نضيد، وقيل: النضيد: شبه مشطب نضدت عليه الثياب، وقوله تعالى وطلح منضود أي بعضه فوق بعض، فإذا خرج من أكمامه فليس بنضيد، وقال غيره:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.386 harf
نَضَدَ 1 نَضَدَ ذ , aor. نَضِدَ , (S, K, &c.,) inf. n. نَضْدٌ; (S, L, Msb;) and ↓ نضّد, (L, K,) inf. n. تَنْضِيدٌ; (S, L;) or the latter has an intensive signification; (S, L;) He put goods, household-goods, or commodities, (مَتَاع, S, L, K,) one upon another: (S, L, Msb, K:) or put, or set, them together, (T, A, L,) in regular order, or piled up: (A:) both verbs signify the same: (L, K:) or the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR922 harf
نَضَدَ نَضَدَ I ( n. ac. نَضْد 1 ), a. Piled up. b. [ acc. & 'Ala ], Placed against. نَضَّدَ نَضَّدَ II , a. see I (a) . b. Arranged. تَنَضَّدَ تَنَضَّدَ V , a. Was regular. اِنْتَضَدَ اِنْتَضَدَ VIII , a. Pass. of I ( a ). b. Settled ( people ). نَضَد نَضَد 4 , ( pl. أَنْضَاْد 38 ), a. Pile, heap: carpets; goods, chattels &c. b. Couch; seat. c. Glory, honour. d. Eminent,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.707 harf
نضد نَضَدَ - يَنْضِدُ - نَضِيْد - مَنْضُوْد نَضَدَ - يَنْضِدُ + كائن + أشياء: يَرْكُمُها ويُرَكِّبُها فوق بعضها بشكل متسق، لتستوي أسطحها على بعضها بعضاً نَضِيْد: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " نَضَدَ - يَنْضِدُ ": متراكم ومتراكب فوق بعضه بإحكام واتساق مَنْضُوْد: اسم مفعول من " نَضَدَ - يَنْضِدُ ": الذي جُعِلَ متراكباً فوق
Maddenin bağlantısı

نضد نَضَدَ - يَنْضِدُ - نَضِيْد - مَنْضُوْد نَضَدَ - يَنْضِدُ + كائن + أشياء: يَرْكُمُها ويُرَكِّبُها فوق بعضها بشكل متسق، لتستوي أسطحها على بعضها بعضاً نَضِيْد: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " نَضَدَ - يَنْضِدُ ": متراكم ومتراكب فوق بعضه بإحكام واتساق مَنْضُوْد: اسم مفعول من " نَضَدَ - يَنْضِدُ ": الذي جُعِلَ متراكباً فوق بعضه بشكل متسق، فتستوي سطوحه على بعضها بعضاً واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ضم وشد كائن إلى كائن على شكل طبقات متراصة جانبية أو فوق بعضها"، وهي: كَفَتَ - يَكْفِتُ، رَصَّ - يَرُصُّ، لَبَدَ - يَلْبُدُ، وَبَرَ - يَبِرُ، نَضَدَ - يَنْضِدُ، طَبَقَ - يَطْبِقُ

نضيد ﴿والنخل باسقات لها طلع نضيد(10)﴾ ق منضود ﴿فلما جاء أمرنا جعلنا عاليها سافلها وأمطرنا عليها حجارة من سجيل منضود (82)﴾ هود ﴿وطلح منضود(29)﴾ الواقعة مختار الصحاح ● [نضد] ن ض د: نَضَدَ متاعه وضع بعضه على بعض وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿من سجيل منضود﴾ و نَضَّدَهُ تَنْضِيدَاً أيضا للمبالغة في وضعه متراصفا قلت و النَّضِيدُ المنضود ومنه قوله تعالى ﴿لها طلع نَضِيدٌ﴾ الراغب نضد - يقال: نضدت المتاع بعضه على بعض: ألقيته، فهو منضود ونضيد، والنضد: السرير الذي ينضد عليه المتاع، ومنه استعير: }طلع نضيد﴿[ق/ 10]، وقال تعالى:﴾وطلع منضود{ [الواقعة/29]، وبه شبه السحاب المتراكم فقيل له: النضد، وأنضاد القوم: جماعاتهم، ونضد الرجل: من يتقوى به من أعمامه وأخواله. ملخص اللسان 1. نضد: نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه، بالكسر، نَضْداً ونَضَّدْتُه: جَعَلْتُ بعضَه على بعض؛ضَمَمْتُ بَعْضَه إِلى بعض.والتَّنْضِيدُ: مثله شُدِّد للمبالغة في وضعه مُتراصِفاً.والنَّضَدُ، بالتحريك: ما نُضِّدَ من مَتاعِ البيت، 2. النَّضَدُ ما فسره ا وهو بمعنى المَنْضُود. والنَّضَدُ: السَّحابُ المتراكم وكذلك أَنضادُ السحاب: ما تراكبَ منه 3. وأَنضادُ الجِبالِ: جَنادِلُ بعضُها فوق بعض؛ 4. لها طَلْعٌ نَضِيدٌ؛ أَي منضود؛ وفيه أَيضاً: وطَلْحٍ مَنْضُود؛ طلع نضيد يعني الكُفُرّى ما دام في أَكمامه فهو نَضِيدٌ، وقيل: النَّضِيدُ شِبْهُ مِشْجَبٍ نُضِّدَتْ عليه الثيابُ، ومعنى منضود بعضُه فوق بعض، فإِذا خرج من أَكمامِه فليس بِنَضِيدٍ. 5. وأَنضادُ القوم: جماعتُهم وعددُهم. والنضَدُ: الأَعْمام والأَخوال المتقدّمون في الشرف، والجمع أَنضادٌ؛ 6. والنضَدُ: الشريف من الرجال، والجمع أَنْضادٌ. لسان العرب ● - نضد: نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه، بالكسر، نَضْداً ونَضَّدْتُه: جَعَلْتُ بعضَه على بعض؛ وفي التهذيب: ضَمَمْتُ بَعْضَه إِلى بعض. والتَّنْضِيدُ: مثله شُدِّد للمبالغة في وضعه مُتراصِفاً. والنَّضَدُ، بالتحريك: ما نُضِّدَ من مَتاعِ البيت، وفي الصحاح: متاعُ البيتِ المَنْضُودُ بعْضُه فوق بعض، وقيل: عامَّتُه، وقيل: هو خِيارُه وحُرُّه، والأَوَّل أَولى. والنَّضَدُ: ما نُضِّدَ من متاع البيت، مثَّل به سيبويه وفسره السيرافي، والجمع من كل ذلك أَنْضادٌ؛ قال النابغة: خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كان يَحْبِسُه، ورفَّعَتْه إِلى السَّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ وفي الحديث: أَنّ الوحي، وقيل جبريل، احْتَبَسَ أَياماً فلما نزل استبطأَه النبي، صلى الله عليه وسلم، فَذَكر أن احتباسَه كان لِكَلْبٍ كان تحت نَضَدٍ لهم؛ والنَّضَدُ: السريرُ يُنَضَّدُ عليه المتاعُ والثيابُ. قال الليث: النَّضَدُ السريرُ في بيت النابغة؛ قال الأَزهري: وهو غلط إِنما النَّضَدُ ما فسره ابن السكيت، وهو بمعنى المَنْضُود. والنَّضَدُ: السَّحابُ المتراكم؛ أَنشد ابن الأَعرابي: أَلا تَسْأَل الأَطْلالَ بالجَرَعِ العُفْرِ؟ سَقاهُنَّ رَبِّي صَوْبَ ذي نَضَدٍ صُمْرِ والجمع أَنضادٌ. ونَضَدَ الشيءَ: جَعَلَ بعضَه على بعض مُتَّسِقاً أَو بعضه على بعض، والنَّضَدُ الاسم، وهو من حُرِّ المتاعِ يُنَضَّدُ بعضه فوق بعض، وذلك الموضع يسمى نَضَداً. وأَنضادُ الجِبالِ: جَنادِلُ بعضُها فوق بعض؛ وكذلك أَنضادُ السحاب: ما تراكبَ منه؛ وأَما قول رؤبة يصف جيشاً: إِذا تَدانَى لم يُفَرَّجْ أَجَمُهْ، يُرْجِفُ أَنْضادَ الجِبالِ هَزَمُه فإِنّ أَنضادَ الجِبالِ ما تراصَفَ مِن حِجارتها بعضها فوق بعض. وطَلْعٌ نَضِيدٌ: قد رَكِبَ بعضُه بعضاً. وفي التنزيل: لها طَلْعٌ نَضِيدٌ؛ أَي منضود؛ وفيه أَيضاً: وطَلْحٍ مَنْضُود؛ قال الفراء: طلع نضيد يعني الكُفُرّى ما دام في أَكمامه فهو نَضِيدٌ، وقيل: النَّضِيدُ شِبْهُ مِشْجَبٍ نُضِّدَتْ عليه الثيابُ، ومعنى منضود بعضُه فوق بعض، فإِذا خرج من أَكمامِه فليس بِنَضِيدٍ. وقال غيره في قوله: وطَلْحٍ مَنْضُودٍ، هو الذي نُضِّدَ بالحمل من أَوله إِلى آخره أَو بالورق ليس دونه سُوق بارزة، وقيل في قوله في الحديث: إِن الكلب كان تحت نَضَدٍ لهم أَي كان تحت مِشْجَبٍ نُضِّدَتْ عليه الثيابُ والآثاثُ، وسمي السرير نَضَداً لأَن النَّضَدَ عليه. وفي حديث أَبي بكر: لَتَتَّخِذُنَّ نَضائِدَ الدِّيباجِ وسُتورَ الحَريرِ ولَتَأْلَمُنَّ النَّوْمَ على الصُّوفِ الأَذَرِيّ (* قوله «الأذري» كذا بالأصل وفي شرح القاموس الأذربي) كما يَأْلَمُ أَحدُكُمُ النَّوْمَ على حَسَكِ السَّعْدانِ؛ قال المبرد: قوله نَضائِدَ الدِّيباجِ أَي الوَسائدَ، واحدها نَضِيدةٌ وهي الوسادةُ وما حُشِي من المتاع؛ وأَنشد: وقَرَّبَتْ خُدّامُها الوَسائِدا، حتى إِذا ما عَلَّوُا النَّضائِدا قال: والعرب تقول لجماعة ذلك النضَدُ؛ وأَنشد: ورَفَّعَتْه إِلى السَّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ وفي حديث مسروق: شجرُ الجنة نَضِيدٌ من أَصلها إِلى فرعها أَي ليس لها سُوق بارِزَةٌ ولكنها مَنْضُودةٌ بالورق والثمارِ من أَسفلها إِلى أَعلاها، وهو فَعِيل بمعنى مفعول. وأَنضادُ القوم: جماعتُهم وعددُهم. والنضَدُ: الأَعْمام والأَخوال المتقدّمون في الشرف، والجمع أَنضادٌ؛ قال الأَعشى: وقَوْمُك إِنْ يَضْمَنُوا جارةً، يَكُونوا بِمَوضِعِ أَنْضادِها أَراد أَنهم كانوا بموضع ذوي شرفها وأَحسابها؛ وقال رؤبة: لا تُوعِدَنِّي حَيَّةٌ بالنَّكْزِ، أَنا ابنُ أَنْضادٍ إِليها أَرْزي ونَضَدْتُ اللَّبِنَ على الميت. والنضَدُ: الشريف من الرجال، والجمع أَنْضادٌ. ونَضادِ: جبَلٌ بالحجاز؛ قال كثير عَزَّة: كأَنّ المَطايا تَتَّقِي، من زُبانةٍ، مَناكِبَ رُكْنٍ من نَضادٍ مُلَمْلَمِ (* قوله «مناكب» في ياقوت مناكد). مقاييس اللغة: (نضد) النون والضاد والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على ضَمّ شيءٍ إلى شيءٍ في اتِّساقٍ وجمعٍ، منتصباً أو عريضاً. ونَضَدْتُ الشيءَ بعضَه إلى بعضٍ متَّسقاً أو مِن فَوق. والنَّضَد: المنضود من الثِّياب. قال النابغة: خَلَّتْ سبيلَ أتِيٍّ كان يحبسُه *** ورفَّعْته إلى السَّجْفَينِ فالنَّضَدِ([7]) والنَّضَد: السَّرِيرُ يُنضَد عليه المتاع. وأنْضاد الجِبال: جنادلُ بعضُها فوق بعض. والنَّضَد من السَّحاب كالصَّبير، يكون بعضُه إلى بعض، والجمع أنضاد. وأنضادُ القوم: جماعاتهم وعَدَدُهم. ونَضَدُ الرَّجُلِ: أعمامُه وأخوالُه الذين يتجمَّعون لنُصرته. والنَّضَد: الشَّرَف. ونَضائد الدِّيباج: جمع نَضِيدة، وهي الوِسادةُ وما حُشِيَ من المَتَاع. قال ابن دريد([8]): وما نُضِد بعضُه على بعضٍ فهو نَضِيد. القاموس المحيط: نَضَدَ مَتاعَهُ يَنْضِدُهُ جَعَلَ بعضَه فوقَ بعضٍ، كنَضَّدَهُ، فهو مَنْضودٌ ونَضيدٌ ومُنَضَّدٌ. والنَّضَدُ، محركةً ما نُضِدَ من مَتاعٍ، أو خِيارُهُ، والسَّريرُ يُنَضَّدُ عليه، والشَّرَفُ، والشريفُ، والناقةُ السَّمينةُ، كالنَّضودِ. والْأَنْضادُ الجمعُ، ومن القومِ جَماعَتُهُمْ، وعَدَدُهُمْ، ومن الجِبالِ جَنادِلُ بعضُها فوقَ بعضٍ، ومن السَّحابِ ما تَراكَمَ وتَراكَبَ. والنَّضيدَةُ الوِسادَةُ، وما حُشِيَ من المَتاعِ. وكقَطامِ جبلٌ بالعالِيَةِ، ويُؤَنَّثُ، وتَميمُ تُجْريهِ مُجْرَى ما لا يَنْصَرِفُ. وانْتَضَدَ بالمكانِ أقامَ. تاج العروس: ن ض د نَضَدَ متضاعَه يَنْضِدُه من حدّ ضَرَب : جعلَ بعْضَه فوقَ بَعضٍ . وفي التهذيب : ضَمَّ بَعضَه إِلى بعضٍ وزاد في الأَساس : مُتَّسِقاً أَو مرْكُوماً كنَضَّده تَنضيداً شُدِّد للمبالغة في وَضْعِه مُتَراصِفاً فهو منْضُود ونَضِيدٌ ومُنَضَّدٌ . وفي التنزيل " لها طَلْعٌ نَضِيدٌ " أَي منْضَود وقال الفَرَّاءُ : طَلْعٌ نَضِيدٌ يعني الكُفُرَّي ما دامَ في أَكْمَامِه فهو نَضِيدٌ وقيل : النَّضِيد : شِبْهُ مِشْطَبٍ نُضِّدَتْ عليه الثيابُ وقوله تعالى " وطَلْحٍ مَنْضُودٍ " أَي بعضُه فوق بعضٍ فإِذا خَرَجَ مِن أَكمامه فليس بِنَضيدٍ وقال غيره : المَنْضُود : هو الذي نُضِّد بالحَمْلِ من أَوَّله إِلى آخرِه أَو بالوَرَقِ ليس دُونَه سُوقٌ بارِزَةٌ وفي حديث مسروق شَجَرُ الجَنَّة نَضِيدٌ مِن أَصْلِها إِلى فَرْعِها أَي ليس لها سُوقٌ بارِزَةٌ ولكِنَّهَا مَنضودَةٌ بالوَرَقِ والثِّمَارِ مِن أَسْفَلِهَا إِلى أَعلاها . والنَّضَدُ مُحرَّكَةً : ما نَضِدَ مِن مَتاع البيتِ المَنْضودِ بَعْضُه فوق بعضٍ كذافي الصحاح أَو عَامَّتُه أَو خِيَارُهُ وحُرُّه والأَوَّل أَوْلَى قال النابِغة : خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كَانَ يحْبِسه ... وَرَفَّعَتْه إِلى السِّجْفَيْنِ فَالنَّضَدِ في الحديث واحْتَبَس جبْرِيلُ أَيَّاماً فلما نَزَلَ استَبْطَأَه النبيُّ صلى اللهُ عَليه وسلَّمَ فذَكَر أَنَّ احْتِبَاسَه كانَ لِكَلْبٍ تَحْتَ نَضَدٍ لهم قال ابنُ الأَثير وغيرُه : النَّضَدُ : السِّريرُ يُنَضَّدُ عَليه المَتَاعُ والثِّيَابُ سُمِّيَ نَضَداً لأَن النَّضدَ عليه وقال الليثُ : النَّضَد في بيت النابغةِ : السَّرِيرُ قال الأَزهريّ : وهو غَلَطٌ إِنما النَّضَد ما فَسَّره ابنُ السِّكِّيتِ وهو بمعنى المَنْضُود . من المَجَازِ : النَّضَدُ : الأَعْمَام والأَخْوَال المُتَقَدِّمُونَ في الشَّرَف والجَمْعُ أَنْضَادٌ قال الأَعشى : وقَوْمُكِ إِنْ يَضْمَنُوا جَارَةً ... يَكُونُوا بِمَوْضِعِ أَنْضَادِهَا أَرادَ أَنهم كانُوا بمَوْضِعِ ذَوِي شَرَفِها وأَحسابِها . وفي الأَساس : ولبنِي فُلان نَضَدٌ أَي عِزٌّ وشَرَفٌ . الشَّرِيفُ من الرّجال والجمْع أَنْضَادٌ وأَنشدَ الجوهريُّ قولَ رُؤبَةَ : لا تُوعِدّنِّي حَيَّةً بالنَّكْزِ ... أَنَا ابْنُ أَنْضَادٍ إِلَيها أَزْرِي من المَجاز : النَّضَد : الناقَةُ السَّمِينةُ تَشْبِيهاً بالسَّرير عليه نَضَدٌ كالنَّضَودِ كصَبُورٍ والأَنْضَادُ الجَمْعُ من كُلِّ ذلك . الأَنْضَادُ من القَوْمِ : جَمَاعَتُهم وعَدَدُهم ويقال : هم أَعْضَادُه وأَنْضَادُه لعَدِيده وأَنصارِه وهو مَجاغز . الأَنْضَادُ مِن الجِبَالِ جَنَادِلُ بَعضُها فوق بعضٍ وقال رُؤبَةُ يصِف جيشاً إِذا تَدَانَى لَمْ يُفَرَّجْ أَجَمُهْ ... يُرْجِفُ أَنْضَادَ الجِبَالِ هَزَمُه أَراد ما تراصفَ مِن حِجارتها بعضها فوق بعْضٍ . من المجاز الأَنْضَاد من السَّحاب : ما تَراكَمَ واتَّسق وتَراكَبَ منه وأَنشد ابنُ الأَعرابيّ : " أَلاَ تَسَلُ الأَطْلاَلَ بِالجَرَعِ العُفْرِسَقَاهُنَّ ربِّي صَوْبَ ذِي نَضَدٍ ضُمْرِ والنَّضِيدةُ : الوِسادةُ جمْعُها النَّضائِدُ عن المُبرّد وبه فسّر حديث أَبي بكْرٍ رضي الله عنه لَتَتَّخِذُنَّ نَضَائدَ الدِّيباجِ وسُتُورَ الحريرِ ولَتَأْلَمُنُّ النَّوْمَ على الصُّوفِ الأَذْربِيِّ كَما يأْلَمُ النَّومَ أَحدُكم على حَسَكِ السَّعْدانِ قال المبرّد : نَضائدُ الدِّيباج أَي الوسائد . النَّضِيدة أَيضاً : ما حُشِيَ مِن المَتَاعِ وأَنشد : وقَرَّبتْ خُدَّامُها الوسائِدَا ... حتَّى إِذا ما عَلَّوُا النَّضَائِدَا قال : والعرب تقول لجماعة ذلك : النَّضَدُ . في المثَل أَثْقَلُ مِن نَضَادِ كقَطَامِ : جَبلٌ بالعالِيةِ وفي بعض النُّسخ : بالطَّائف . وفي اللسان : بالحِجاز يُذَكَّر ويُؤَنَّثُ قال الأَصمعيُّ وذَكرَ النِّيرَ : وثَمَّ جَبَلٌ لِغَنِيٍّ أَيضاً يقال له نَضَادِ في جَوْفِ النِّيرِ والنِّيرُ لغاضِرَةِ قَيْسٍ . وبشَرْقِيّ نَضَادِ الجَثْجاثَةُ ويُبنَى عند أَهلِ الحِجاز على الكَسْر وتَمِيمٌ تُجرِيهِ مُجْرَى مالا يَنْصرِفُ قال : لَو كَانَ مِنْ حضَنٍ تَضَاءَلَ مَتْنُه ... أَوْ مِنْ نَضَادِ بَكَى علَيْهِ نَضَادُ وقال كُثْيِّر عَزَّةَ يصْرِفه : كَأَنَّ المطَايا تَتَّقِي مِنْ زُبانَةٍ ... منَاكِبَ رُكْنِ مِنْ نَضَادٍ مُلَمْلَمِ وقال قَيْسُ بنُ زُهيْرٍ العبْسِيُّ : كَأَنِّي إِذ أَنَخْتُ إِلى ابْنِ قُرْطٍ ... عقَلْتُ إِلى يلَمْلَمَ أَوْ نَضَادِ ويقال له : نَضَادُ النِّيرِ والنِّير جَبلٌ ونَضَاد أَطْولُ موْضِعٍ فيه قال ابنُ دارةَ : وأَنْتَ جنِيبٌ لِلْهوى يوْمَ عاقِلٍ ... ويوْمَ نَضَادِ النِّيرِ أَنْتَ جَنِيبُ من المَجاز : انْتَضَدَ بالمكَانِ : أَقامَ به نقله الصاغَانيُّ . ومما يستردك عليه : رَأْيٌ مُنَضَّدٌ : مُرصَّف . وتَنَضَّدَت الأَسنانُ . وما أَحْسنَ تَنْضِيدَها . ونَضَدْتُ اللَّبِنُ على المَيتِ . وانتضَدَ الشيءُ : اجْتَمعَ

Sîgalar(2)

Mücavir kökler12 mücavir (16 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بسق

    1 ortak ayet · Boylu ağaç demektir

  2. طلح

    1 ortak ayet · Muz demektir

  3. سجل

    1 ortak ayet · Siccil kap veya kılıf demektir

  4. سفل

    1 ortak ayet · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir

  5. مطر

    1 ortak ayet · Yağmur

  6. حجر

    1 ortak ayet · Taş demektir

  7. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  8. نخل

    1 ortak ayet · Hurma ağacıdır

  9. علو

    1 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır

  10. أمر

    1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  11. جيأ

    1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  12. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

Geçtiği ayetler(3)

  1. فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ

    KümelenmişEmrimiz gelince; oranın üstünü altına getirdik ve üzerine yığın yığın sert taşlar yağdırdık.

  2. وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ

    KümelenmişSalkımları sarkmış muz ağaçları,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنضد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرصف, نظم, ركب
Zıt Kökنثر
Çekirdek Özet 1Nesneleri boşluk bırakmadan, üst üste veya yan yana intizamla katman katman dizip istifleme
Çekirdek Özet 2Varlıkların (meyve, taş, bulut veya eşya) kesintisiz, sıralı ve katmerli bir nizamla dizilimi
Çekirdek Özet 3Sistematik bütünlük, hiyerarşik istiflenme ve yapısal intizam
Kritik Hata Riskiİlgili ayetlerdeki tasviri sıradan bir yığılma veya gelişigüzel kümelenme sanarak içindeki düzenli, katmanlı ve kesintisiz mimariyi göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نضSıvının, özün veya cevherin dolgunlaşıp kabarması, içten dışa doğru belirginleşmesi (نضج içten pişip olgunlaşma, نضخ fışkırıp saçılma, نضر canlılık ve tazelikle parıldama)دKabaran ve olgunlaşan unsurların dağılmasını önleyerek onları sabit bir hat, zemin veya dayanak üzerinde katmanlar halinde sınırlayıp düzene sokma ve istifleme

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBirbirini izleyen, kesintisiz çoğalma ve akış hareketi
ضolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (türetme imge: ص üzerinden)Parçaların yan yana veya üst üste baskı kurarak kenetlenmesi, sıkışması
دkapı; giriş, geçiş, hareket, sınır ve dayanakHareketi belirli bir eşikte sabitleme, zemin veya dayanak oluşturma
نضدSüreklilik gösteren unsurların birbiri üzerine sıkıştırılarak sağlam bir dayanakta kat kat dizilip sabitlenmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEv eşyalarının, yatak ve döşeklerin sedir üzerine üst üste ve yan yana düzgünce istiflenmesi; katmanlaşmış kaya kütleleri ve yoğun bulut kümeleri
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî beytinde taşkın sel suyunun ev içindeki perdeler ve üst üste istiflenmiş eşyaların hizasına kadar yükseldiğini tasvir eder: خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كان يَحْبِسُه / ورَفَّعَتْه إلى السِّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayetlerinde evin içinde sedir üzerine düzenle yerleştirilmiş eşya altını tanımlamak için kullanılan تحت نضد لهم ifadesi ve üst üste yığılmış yağmur bulutları için söylenen سحاب نضد tabiri

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça نضد kökü, Sami dillerinde nesnelerin fiziksel olarak üst üste konması, tabakalandırılması ve düzenlenmesi kavram alanıyla doğrudan bağlantılıdır. Kökün biliteral çekirdeği olan نض, dolgunlaşma ve dışa doğru belirmeyi ifade ederken sonuna eklenen dişsel durak harfi hareketi sınırlamış ve bir zemin üzerinde katılaştırmıştır. İbrani ve Arami dillerinde benzer fonetik dizilimler genellikle dağılma, düzenleme veya katman oluşturma ekseninde seyreder; Arapçada ise bu kök özellikle dikey veya yatay olarak boşluksuz, nizamlı bir istifleme (tandid) anlamında uzmanlaşmıştır. Bedevi kültüründe göç hazırlığı sırasında çadır içindeki kıymetli eşyaların ve yatakların tahta sedirler üzerine düzenle yığılması bu kökün ilksel somut çekirdeğini teşkil etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنض ikili kökünden genişlemeİçsel kabarma ve dolgunluğun bir zemin üzerinde durdurulup istiflenmesiGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSıralama ve tabaka oluşturma semantiğiParçaların belirli bir nizam içinde yan yana veya üst üste dizilmesiMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نضدAnlamlıKatman katman dizmekParçaları intizamla üst üste veya yan yana yığmakHedef kök; Kur'an'da geçer
ندضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
ضندAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlük kayıtlarında mühmel olarak geçer; Kur'an'da geçmez
ضدنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlük kayıtlarında mühmel olarak geçer; Kur'an'da geçmez
دنضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
دضنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نضدMerkezİstif ve katmanlamaParçaların boşluksuz, sıralı ve katmerli biçimde dizilmesiHem dikey hem yatay intizamlı istif
رصفKomşuKenetleme ve bitiştirmeParçaların harçla veya sıkıca yan yana getirilerek birleştirilmesiDayanıklılık ve bitişiklik vurgusu baskındır
نظمKomşuSıraya dizmeUnsurların bir ip veya hat boyunca ardışık dizilmesiTek boyutlu ve çizgisel sıralanma esastır
ركبKomşuÜste binmeBir şeyin başka bir nesnenin üstüne oturmasıKatman intizamından ziyade üstte taşınma öne çıkar
نثرZıtDağılma ve saçılmaBir arada duran unsurların etrafa savrulup intizamsız hale gelmesiDüzenli dizilimin ve istifin doğrudan karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنضدKatman katman dizmek, istiflemekParçaların nizamla üst üste veya yan yana yığılmasıKesin
Latincestruere, componereKatman oluşturmak, düzenle yığmakParçaları belirli bir plana göre yerleştirmeyi karşılar, organik salkım nüansını eksik bırakırGüçlü
İngilizcestack, layer, clusterİstiflemek, katmanlaştırmak, kümelenmekDüzenli üst üste koymayı karşılar; meyvelerin sıkışık ve nizamlı dizilişini tek başına tam vermezGüçlü
Almancaschichten, stapelnKatmanlamak, istiflemekMekanik tabakalaşmayı iyi karşılar; tabii ve canlı salkım nüansı dışarıda kalırGüçlü
Fransızcaempiler, étagerÜst üste dizmek, kat kat yerleştirmekDikey ve yatay kademelenmeyi ifade eder; estetik dokuyu kısmen eksik yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَنْضُودٍCeza taşlarının kesintisiz katmanlaşmasıLût kavminin üzerine peş peşe, katmerli ve sıralı biçimde indirilen pişmiş balçık taşları (Hûd 11:82)
نَضِيدٌYaratılış ve diriliş delili olarak kümelenmiş meyve tomurcuklarıYeryüzünün canlanması ve rızık bağlamında hurma ağaçlarının üst üste dizili meyve salkımları (Kâf 50:10)
مَنْضُودٍCennet nimeti olarak kat kat dizilmiş meyvelerCennet tasviri bağlamında meyveleri gövdeden uca doğru kesintisiz ve nizamla dizilmiş meyve ağaçları (Vâkı‘a 56:29)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnayet ve nizam deliliKozmostaki ve canlılardaki parçaların tesadüfen değil, hesaplı bir tertip ve katmanlaşmayla dizilmiş olmasıYaratılıştaki kusursuz geometri ve gaye
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı
TefsirBitki ve cennet tasvirleriVâkı‘a 29 ve Kâf 10 ayetlerindeki dizilimin muz salkımları mı yoksa akasya çiçekleri mi olduğu yönündeki dilsel tahlillerMeyvelerin dipten uca kesintisiz dizilişi
HadisMekan ve eşya tasviriVahyin gecikmesi rivayetinde evdeki tahta sedir veya üst üste dizili yatakların altı tasvir edilirken geçmesiEv eşyasının istiflendiği düzenli alan

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve ahiret nizamıİlahi geometrik ölçüVarlıkların rastgele değil, ölçülü ve ahenkli istiflendiğini kavratmaYaratılıştaki boşluksuz katmanlaşma ilahi kudretin ve estetiğin delilidirGüçlü
İlmiStratigrafi ve tasnifHiyerarşik katmanlaşmaVerilerin veya maddelerin bir nizam dahilinde üst üste konumlanmasıJeolojik tabakalar ve biyolojik dizilimlerin anlaşılmasını sağlayan tertipGüçlü
SiyasiToplumsal dayanışmaOrganize güç bloğu (anḍād)İktidarı veya bireyi destekleyen organize akraba ve müttefik kütlesiTopluluğun dağılmadan, tek bir blok halinde arkada durmasıMuhtemel
İktisadiLojistik ve depolamaDüzenli emtia istifiTicari malların yer tasarrufu sağlayacak ve bozulmayacak şekilde depolanmasıÜretim ve tedarik zincirinde malların intizamlı muhafazasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKristal kafes yapısı ve yığın (stack) veri yapısıAtom veya verilerin belirli bir simetri ve sıra dahilinde, aralarında boşluk kalmaksızın üst üste ve yan yana katmanlaşmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal tabakalaşma ve hiyerarşik örgütlenmeToplumsal rollerin ve kurumların karmaşaya yer vermeden, birbirini destekleyecek kademeler halinde yapılaşmasıMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece "muz salkımı" veya sıradan bir "küme" olarak algılayıp, dikey ve yatay intizamı, kesintisiz katmanlaşmayı ve geometrik yapıyı gözden kaçırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da hem helak taşlarının peş peşe inişinde hem de dünya ve cennet nimetlerinin katmerli yapısında kullanılan genel bir yapısal intizam ilkesi olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki ifadeleri salt botanik bir niteleme sanarak, Allah'ın kainatta ve cezada uyguladığı şaşmaz sıralama, kesintisizlik ve ölçü yasasını fark edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlıktaki estetik ve geometrik mimariyi, rızkın cömert katmanlaşmasını ve ilahi azabın kesintisiz adaletini tek bir kök üzerinden somutlaştırdığı için önemlidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik deliller ve nebatat tasvirleri (Kâf 50:10), cennet sahneleri (Vâkı‘a 56:29) ve geçmiş kavimlerin helak sahnelerinde (Hûd 11:82) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Meyve ve bitkilerin gelişimini kör bir tesadüf sanma yanılgısını ve ilahi azabın rastgele bir felaket olduğu zannını düzeltir; her iki durumda da milimetrik ve sıralı bir nizamın işlediğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamEşyayı, meyveyi veya taşları aralarında boşluk bırakmadan, düzenli ve katman katman üst üste veya yan yana dizip istiflemek.
  • Soyut anlamÇokluk arz eden birimlerin rastgeleliği aşarak intizamlı, kesintisiz ve hiyerarşik bir tertip içinde birbirine eklemlenmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin parçalarının birbirini destekleyecek ve işlevsel bir bütünlük oluşturacak biçimde matrisel ve katmansal düzenlenişi.
  • LaTeX modeliS=∑k=1nLk
  • LaTeX açıklamasıModelde S nihai düzenli yapıyı ve istiflenmiş bütünü temsil eder; Lk ise k'ıncı nizamlı, katmerli ve boşluksuz katmanı simgeler. Formül, n adet sıralı katmanın ardışık ve kesintisiz biçimde bir araya gelerek intizamlı bir istif meydana getirmesini matematiksel olarak ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن