نمرق
ن - م - ر
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 7 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Ve yastıklar
Notlarım
Sözlükler(7)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.183 harfالقاف والراء
قرفل: القَرَنْفُلُ: حمل شجرة هندية.
وطيب مُقَرْفل: فيه قَرَنْفُل، ويجوز للشاعر أن يقول: قَرَنْفُول، قال:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها القَرَنْفُولْ
فنقر: الفُنْقُورةُ: ثقب الفقحة.
فرنق: الفُرانِق: دخيل معرب.
قرقف:
القرقف: اسم للخمر، ويصف به الماء البارد ذو الصفاء، قال الفرزدق:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة وأبيض، من ماء الغمامة، قَرْقَفُ
ويسمى الدرهم قُرْقُوفا. قال بعض
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR110 harfالنُمْرُقُ والنُمْرُقة: وسادةٌ صغيرةٌ، وكذلك النِمْرِقَةُ. وربَّما سمُّوا الطِنفِسة التي فوق الرحل نُمْرُقَةٌ.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR822 harfالنُّمْرُقُ والنُّمْرُقة والنِّمْرِقة، بالكسر: الوسادة، وقيل: وسادة صغيرة، وربما سموا الطِّنْفِسَةَ التي فوق الرِّحْل نُمْرُقة؛ عن أبي عبيد، والجمع نَمارق؛ قال محمد بن عبد الله بن نمير الثقفي: إذا ما بِسَاطُ اللهو مُدَّ وقُرِّبَتْ،
لِلَذَّاتِه، أَنْماطُهُ ونَمَارِقُهْ
وقيل: النُّمْرُقة هي التي يُلْبَسُها الرحْل. أبو عبيد: النُّمْرُقة والنُّمْرُق والمِيثَرَةُ ما افْتَرشَت اسْتُ الراكب على الرحل
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR139 harf* ن م ر ق * * النُّمْرُقُ * و * النُّمْرُقَةُ * وسادة صغيرة و * النِّمرِقَةُ * بالكسر لغة وربما سمَّوُا الطِنفيسة التي فوق الرَّحل نُمْرُقة
* ن م ر ق * * النُّمْرُقُ * و * النُّمْرُقَةُ * وسادة صغيرة و * النِّمرِقَةُ * بالكسر لغة وربما سمَّوُا الطِنفيسة التي فوق الرَّحل نُمْرُقة
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.020 harfالنمرق والنمرقة، مثلثة أي: بتثليث النون، الضم هو المشهور، والكسر لغة حكاها يعقوب، كما في الصحاح والعباب. وقال الفراء: وسمعتها من بعض كلب، كما في اللسان. وأما الفتح فلم أره فيما تيسر عندي من المواد، إلا أن تكون اللغة الثالثة فتح الراء مع ضم الميم، ولكن يحتاج الى دليل قوي: الوسادة قاله الفراء، أو الصغيرة، أو هي الميثرة؛ وهي: ما افترشت است الراكب على الرحل، كالمرفقة، غير أن مؤخرها أعظم من مقدمها،
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR152 harfنَمْرَقَ
نَمْرَقَ نَمْرَق 51 , نَمْرَقَة 51t , نِمْرِق 53 , نِمْرِقَة 53t , نُمْرُق 54 , نُمْرُقَة 54t , ( pl. نَمَاْرِقُ 47 ),
a. Saddle-cushion.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR3.888 harfنمرق
نَمْرَقَ - يُنَمْرِقُ - نَمْرَقَة - نَمَارِق
نَمْرَقَ - يُنَمْرِقُ + كائن + شيئاً + لـِ كائن: يمهده ويفرشه ويجعله طرياً مريحاً: وخاصة الوسادة على مقعد المرء في الرحل أو على كرسي، تحشى بالليف الملتف لتصبح مريحة عند الجلوس عليها
نَمْرَقَة: اسم فعل للمرة بمعنى مفعول من " نَمْرَقَ - يُنَمْرِقُ ": الوسادة صغيرة
نَمَارِق: جمع " نَمْرَقَة "
Sîgalar(1)
Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)
- صفف
1 ortak ayet · “Soffa”, odalar arası oturma yeridir
Geçtiği ayetler(1)
وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ
Ve yastıklarSıra sıra dizilmiş yastıklar,
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نمرق |
| Yapı | Dörtlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وسد, فرش, زرب |
| Zıt Kök | قشف |
| Çekirdek Özet 1 | Binek semerinin üzerine veya oturma alanına konulan yumuşak minder, küçük yastık ve destek örtüsü |
| Çekirdek Özet 2 | Ahiret meclislerinde sıralanmış, zahmetsiz dinlenme, itibar ve estetik rahatlık sağlayan tefrişat |
| Çekirdek Özet 3 | Zahmet ve meşakkatin sona erdiği, beden ve zihnin tam bir dinginlik ve güven içinde desteklendiği refah düzeni |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca lüks bir süs eşyasına indirgeyip çöl yolculuğunun yorgunluğunu dindiren asli destek ve huzur işlevini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نم | Hafif, gizli, ince ve birbiri ardınca gelişen hareket veya yayılma; نمل kökünde karıncanın ince kıpırtısı, نمم kökünde sözün fısıltıyla yayılması | ر | Çekirdeğe katılan hareket ve titreşim unsuru, ince yapının katlanarak kabarmasına ve belirgin bir hacim kazanmasına işaret eder |
| نمر | Beneklilik, katmanlılık ve renk çeşitliliği; deride veya kumaşta görülen benekli ve yumuşak doku | ق | Sınırlandırma ve tutma etkisi katarak yumuşak ve katmanlı dolgunluğun belirli bir kalıp içinde minder ve yastık formuna dönüştürülmesini sağlar |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | İç dolgunun yumuşak esnekliğini ve sürekli uyum sağlayan akışkan yapısını temsil eder |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Katmanlı bir yumuşaklığı, kütlesel dolguyu ve iç rahatlığı simgeler |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Üzerine yaslanılan, baş veya sırtın dayandığı yüksek ve üst konumu ifade eder |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Dolgu maddesini ve yumuşaklığı çepeçevre sarıp bir arada tutan kılıf ve sınırı anlatır |
| نمرق | İç dolgunun esnekliği, katmanlı yumuşaklığı ve sınırlandırılmış bir kılıf içinde desteğe dönüşmesi | Bedenin ağırlığını taşıyarak zahmeti gideren, üzerine yaslanılan veya oturulan muntazam yastık formunu oluşturur |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Deve semerinin üzerine binicinin altına konulan, arkası önünden daha dolgun ve dört kayışla bağlanan yumuşak binek minderi veya küçük yaslanma yastığı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Hind bint Utbe'nin Uhud günü kadınlarla birlikte terennüm ettiği nakaratında geçer: نَحْنُ بَناتُ طارق / نَمْشي على النَّمَارق (Biz şerefli bir soyun kızlarıyız, kıymetli yastıklar ve örtüler üzerinde yürürüz) |
| Erken Arapça kullanım | Muhammed b. Abdillâh b. Nemîr es-Sakafî'nin zevk ve eğlence meclisini tasvir ederken kilim ve yastıkları andığı beyitte geçer: إذا ما بِسَاطُ اللهو مُدَّ وقُرِّبَتْ / لِلَذَّاتِه أَنْماطُهُ ونَمَارِقُهْ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Tāj al-ʿArūs.
Sami etimolojik katman
Arapça نمرق kökü, erken Sami dillerinde göçebe binek teçhizatı ile yerleşik meclis konforu arasındaki geçişi yansıtan özel bir dörtlü yapı sergiler. Kökün ilk iki harfi olan نم, Proto-Sami katmanda ince, yumuşak, fısıltılı veya katmanlı dokuları anlatan bir ses-anlam bağı taşır. Dörtlü yapının Farsça yumuşaklık bildiren نرم kökünden Arapçalaştırılmış olabileceği klasik dilcilerce tartışılmışsa da, Halil b. Ahmed ve Ebû Ubeyd gibi erken otoriteler kelimenin doğrudan deve semerinin üzerine yerleştirilen deri ve yün dolgulu mîsere (minder) anlamında bedevi kullanımına ait olduğunu vurgular. İbranice ve Süryanicede doğrudan birebir dörtlü karşılığı bulunmamakla birlikte, kökün semantik gelişimi çöldeki binek sarsıntısını emen koruyucu tampon işlevinden, saray ve ev içi yaslanma minderi olan nümrükaya doğru evrilmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Lane’s Arabic-English Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نمر köküyle bağlantılı katmanlı doku veya binek minderi | Deve semerine bağlanan ve binişi yumuşatan örtüden hareketle ev içi yastığa aktarılmıştır | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Çevre Sami dillerinde birebir dörtlü kök kaydı seyrektir | Yumuşaklık ve dolgu bildiren bölgesel temaslar bulunmakla birlikte kelime Arapça formda sabitleşmiştir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Farsça نرم (yumuşak) kökünden muarreb olma ihtimali | Erken dilciler نرمق formunu yabancı sayarken نمرق biçimini özgün bedevi kullanımı olarak kaydetmiştir | Muhtemel |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نمرق | Anlamlı | Minder, yastık | Binek veya sedir üzerine konulan yumuşak dolgulu yaslanma minderi | Kur'an'da geçen hedef kök |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نمرق | Merkez | Yaslanma ve destek eşyası | Küçük ebatlı, dizilmeye ve destek almaya elverişli yumuşak minder | Özellikle binek üstü veya oturma sedirlerinde bedeni destekleyen küçük yastık |
| وسد | Komşu | Baş koyma ve yaslanma | Genel olarak başın veya bedenin dayandığı büyük yastık | Uyku veya uzanma anında ağırlığı doğrudan taşıyan temel yastık |
| فرش | Komşu | Yaygı ve zemin döşemesi | Zemine serilen ve üzerine oturulan geniş alan örtüsü | Yaslanılan değil, doğrudan üzerine basılan veya uzanılan yaygı |
| زرب | Komşu | Değerli halı ve tüylü örtü | Yere serilen saçaklı, nakışlı ve gösterişli zemin halısı | Beden desteğinden ziyade mekanın görsel zenginliğini ve zemin örtüsünü sağlar |
| قشف | Zıt | Sertlik ve yoksunluk | Sert, pürüzlü, yastıksız ve konforsuz zemin hali | Rahatlatıcı hiçbir döşeme ve desteğin bulunmadığı çetin yaşam biçimi |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نمرق | Minder, yaslanma yastığı | Binek üstüne veya meclis zeminine konulan yumuşak dolgulu küçük destek | Kesin |
| Latince | Pulvinus, culcita | Yastık, küçük minder | Sedirlerde ve bineklerde destek amacıyla kullanılan dolgulu yastık | Güçlü |
| İngilizce | Cushion, bolster, pad | Minder, destek yastığı | Sertliği gideren, oturma veya yaslanma konforu sağlayan esnek destek | Kesin |
| Almanca | Kissen, Polster | Yastık, döşeme minderi | Bedenin baskısını hafifleten yumuşak oturma ve yaslanma eşyası | Kesin |
| Fransızca | Coussin, oreiller | Minder, küçük yastık | Oturma gruplarında rahatlama ve estetik dizilim sağlayan parça | Kesin |
Kaynak Georges Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نمرق (Çoğul: نَمَارِقُ) | Cennet ehlinin sohbet meclislerinde nizamla dizilmiş istirahat yastıkları | Ahirette müminlere sunulan nimetlerin, nizamın ve saygın meclis ortamının tasviri; Gâşiye 88:15 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sem'iyyât ve ahiret ahvali | Cennet nimetlerinin cismani gerçekliği ile ruhani zevkler arasındaki irtibat | Bedenin yorgunluktan tamamen arındığı hakiki ve somut huzur mekanı |
| Fıkıh | Eşya ve tezyinat hukuku | Üzerinde canlı tasviri bulunan minder ve yastıkların kullanım hükmü | Üzerine oturulan ve çiğnenen eşyada tasvirin tazim unsuru taşımaması |
| Tefsir | Ahiret sahnelerinin tasviri | Yastıkların tek tek değil, sıra sıra dizilmiş (masfûfe) olmasının getirdiği estetik nizam | Meclis düzeni, toplu sohbet imkanı ve zahmetsiz ağırlanma |
| Hadis | Ev içi tefrişat ve ahlak | Hz. Aişe'nin satın aldığı resimli yastık rivayetinde ve erken şiir şahitlerinde meclis edebi | Ev içi konforun ölçüsü ve istirahat vasıtası olarak nümrüka |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi mükafat ve mükellefiyetin sonu | Zahmetsiz sükunet | İbadet ve imtihan yorgunluğunu dindirme | Dünyevi sorumlulukların bittiği, mutlak dinlenme ve güven halinin temsili | Kesin |
| İlmi | İlim meclisi ve tedris ortamı | Müzakere konforu | Zihni tefekküre uygun zemin hazırlama | Düşünce ve diyalog ortamında bedeni rahatsızlıklardan koruyan ergonomik destek | Güçlü |
| Siyasi | Divan ve temsil makamı | İtibar ve protokol düzeni | Mensuplar arası denge ve nizam sağlama | Sıra sıra dizilme vasfıyla hiyerarşik veya eşitlikçi ağırlama nizamının ifadesi | Güçlü |
| İktisadi | Refah ve üretim seviyesi | Tüketim konforu ve artık değer | Temel ihtiyaç aşılıp refah eşyasına erişme | Zorunlu barınma eşyasını aşan, zanaat ve estetiğe dayalı katma değerli üretim | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Mekanik sönümleyici ve elastik tampon (damper / shock absorber) | Üzerine uygulanan mekanik basıncı ve sarsıntıyı emerek sisteme iletilmesini engelleyen esnek dengeleyici yapı | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal güvence tamponu ve ergonomik destek | Bireyin üzerindeki yapısal baskıları, çalışma yorgunluğunu ve krizleri hafifleten koruyucu refah mekanizmaları | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca oturma odasında duran pasif bir kumaş parçası veya atıl bir lüks sembolü saymak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bedendeki tüm ağırlığı, sarsıntıyı ve gerilimi emerek kişiyi zahmetsiz bir tefekkür ve dostluk meclisine hazırlayan nizamlı destek unsuru |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki nimetleri gayesiz bir rehavet veya anlamsız bir süs olarak algılayıp meclis düzenini ve toplumsal sükuneti göz ardı etmek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Çöl insanının yolculuk meşakkatini ve binek sarsıntısını dindiren en somut nesneyi, ahiretin kusursuz nizamı ve tükenmez dinlenişiyle buluşturan semantik bir köprü kurar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet meclislerinin, müminlerin karşılıklı oturup sohbet ettiği mekanların ve ilahi ikramın fiziksel konforunu tasvir eden ayetlerde belirleyicidir (özellikle Gâşiye 88:10-16). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahiretteki konforun düzensiz ve rastgele bir yayılma değil; sıra sıra dizilmiş (masfûfe), estetik, ölçülü ve onurlandırıcı bir nizam içinde olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamDeve semerine bağlanan veya yere konulan, bedenin ağırlığını ve sarsıntısını emerek kişiyi rahatlatan yumuşak dolgulu küçük destek minderi.
- Soyut anlamZahmetin, gerilimin ve yorgunluğun giderildiği; düzenli, onurlu ve huzurlu bir dinlenme makamına erişim hali.
- Sistematik karşılıkBireysel veya toplumsal yapıda dışarıdan gelen basınç ve darbeleri karşılayıp sönümleyen, denge ve süreklilik kazandıran koruyucu katman.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , sistemin veya bedenin maruz kaldığı dış kuvvet ve yorgunluk baskısını; , minderin elastik sönümleme katsayısını; , uygulanan basınca karşı esneme payını; , gerilimi temsil eder. Model, dış baskının esnek bir tampon aracılığıyla zaman içinde emilmesini ve netice olarak gerilimin sıfırlanıp tam bir sükunet haline ulaşılmasını simgeler.