هن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ه-ن1 sîga, 90 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بغينسوهنمسكألههُنَّحللرسخأمم

KökSîga 1Ayet 6Sure 6Mücavir 90

▶ Ağı aç (3B)

هن

ه - ن

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 1 sîga
  • 4 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onlar

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(4)

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.605 harf
باب الهاء والنون هن ، نه : مستعملان . هن : قال الليث : هَنٌ : كلمة يُكْنَى بها عن اسم الإنسان ، كقولك أتاني هَنٌ ، وأتَتْنِي هَنَهْ ، النون مفتوحة في هَنَهْ ، إذا وقفت عندها لظهور الهاء ، فإذا أدرجتها في كلام تصلها به سكَّنتَ النون ، لأنها بُنِيَتْ في الأصل على التسكين ، فإذا ذهبت الهاء وجاءت التاء حسن تسكين النون مع التاء ؛ كقولك : رأيت هَنْتَ مقبلةً ، لم تصرفها لأنها اسم معرفة للمؤنث . وهاء
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.904 harf
(باب الهاء وما بعدها في المضاعف والمطابق([1])) (هو) الهاء والواو ليست من شرط اللغة([2])، وهي من العربية، والأصل هاء ضُمّت إليه واوٌ. من العرب من يثقِّلها فيقول: هُوَّ([3]). ومنهم مَن يقول هُوْ([4]). (هي) الهاء والياء، والهاء والهمزة يجريان مَجرى ما قبلهما. على أنَّهُم يقولون: ما أدري أيّ هَيِّ بنِ بيٍّ هو. معناه أيُّ الناس هو. وهذا عندنا مما دَرَج عِلمُه. وكذلك قولهم: "لو كان ذاك في الهَِيئ
Maddenin bağlantısı

(باب الهاء وما بعدها في المضاعف والمطابق([1])) (هو) الهاء والواو ليست من شرط اللغة([2])، وهي من العربية، والأصل هاء ضُمّت إليه واوٌ. من العرب من يثقِّلها فيقول: هُوَّ([3]). ومنهم مَن يقول هُوْ([4]). (هي) الهاء والياء، والهاء والهمزة يجريان مَجرى ما قبلهما. على أنَّهُم يقولون: ما أدري أيّ هَيِّ بنِ بيٍّ هو. معناه أيُّ الناس هو. وهذا عندنا مما دَرَج عِلمُه. وكذلك قولهم: "لو كان ذاك في الهَِيئ والجَِيء([5]) ما نَفَعَه"، والهَِيْء: الطّعام. والجَِيْء: الشَّراب، واللفظتان لا تدلاّن على هذا التفسير. ويقولون: هَأْهَأْتُ بالإبل، إذا دعوتَها للعَلَف. وهذا خلافُ الأول. وأنشدوا: وما كانَ على الهَِيْء *** ولا الجَِيءِ امتداحيكا([6]) والهاء، هذا الحرف وها تنبيهٌ. ومن شأنهم إذا أرادوا تعظيم شيء أنْ يُكثِرُوا فيه من التَّنبيه والإشارة. وفي كتاب الله: ﴿هَا أنْتُمْ هَؤُلاَءِ﴾[آل عمران 66]، ثم قال الشاعر([7]): ها إنّ تا عِذْرَةٌ إلاَّ تكُنْ نفعَتْ *** فإنّ صاحِبَها قد تاهَ في البَلَدِ([8]) ويقولون في اليمين: لا هَا اللهِ. ويقولون: إن هاءَ تكون تلبية([9]). قال: لا بَلْ يُجيبُكَ حينَ تدعُو باسمِهِ *** فيَقول هاءَ وطالَ ما لبَّى([10]) هاءَ يهُوءُ الرّجُل هَوْءاً. والهَوْء: الهِمَّة. قال الكِسائي: يا هَيْءَ مالِي، تأسُّفٌ. (هب) الهاء والباء مُعظَمُ بابِه الانتباه والاهتِزازُ والحركة، وربما دلَّ على رِقَّةِ شيء. الأوَّل هبَّت الريح تَهُبُّ هُبوباً. وهَبّ النائم يَهُبُّ هَبَّاً. ومِن أين هببتَ يا فلان، كأنّه قال: من أين جئت، من أين انتبهت لنا. وحُكِي عن يونُس: غابَ فلانٌ ثم هبّ. ويقولون: هبَّ يفعلُ كذا، كما يقال: طَفِق يفعل. وهزَزْتُ السَّيف فهبّ هبّة. وهَبَّته: هِزَّته ومَضاؤه في ضريبته. وسيفٌ ذو هَبَّة. وهبَّ البعيرُ في السَّير: نَشِط، هِباباً. قال لبيد: فلها هِبَابٌ في الزِّمام كأنّها *** صهباءُ راحَ مع الجنوبِ جَهامُها([11]) وهبَّ التَّيس للسِّفاد هَبِيباً، واهتبَّ، وهو مِهْبابٌ. وهَبْهَبْتُ به: دعوتُه ليَنْزُوَ. ويقال الهَبهَبِيُّ: الرَّاعي؛ والفَتى السَّريعُ في الخدمة هَبهبيّ. ويقولون: عِشْنا بذاك هَِبَّة من الدَّهر، أي سَنَةً وَوَقْتاً هَبَّ لنا. والباب الآخر تهبَّبَ الثوبُ: بَلِيَ. ويقال لقِطَع الثَّوب: هِبَبٌ. وهَبْهَبَ السَّرابُ: تَرَقرَق. والهَبْهَاب: السَّراب. وما أقرَبَ هذا من الأوّل. وممّا يُشكِل عندي معناه قولُهم: هَبْهُ فعلَ كذا، وهَبْني فَعَلْته، وظننتُ أنَّ هذا من باب وهب لأنَّ اللفظة على هذا تدلّ، وهو على ذلك مُشكِل. ويقولون للخيل: هَبِي، أي أَقبِلِي([12]). وهذه حكايةُ صوت. (هت) الهاء والتاء يدلُّ على حكايةِ صوت، ليست فيه لغةٌ أصليّة. يقال: هَتَّ البَكْرُ في صوته: عَصَر صوته([13]). وهَتَتُّ الكلمة. والهَتِيت: متابَعةٌ ومداركة. يقال: هَتَّ هَتّاً وهتيتاً. ويقولون: رجلٌ مِهَتٌّ: خفيف في العَمَل. والهَتْهَتةُ: التواءُ الكلام. والهَتُّ: تمزيقُ الثَّوْب. والهَتُّ: الكَسْر. ويقولون: سَمِعتُ هَتَّ قوائمِ البعير عند وقعها بالأرض. والأصل في ذلك كلِّه واحد، ولولا أنَّ العلماء ذكروه لما رأيتُ لذكرِهِ وجهاً. (هث) الهاء والثاء قريبٌ من الذي قبلَه، ومعظمه الاختلاط. *يقولون: الهثْهثَة: الاختلاط. وهَثْهَثَتِ السّحابةُ بثَلْجِها وقَطْرها: أرسلَتْه بسرعة: وهَثْهَثَ الوالي: ظَلَم قال: * وَهَثْهَثُوا فكثُرَ الهَثْهَاثُ([14]) * (هج) الهاء والجيم: أصلٌ صحيح يدلُّ على غُموضٍ في شيءٍ واختلاط، ومنه ما يدلُّ على حكايةِ صوت. فالأوّل قولهم: هَجَّتْ عينُه([15]): غارت. وهو من باب الغُموض. والهَجَاجة: الأحمق الذي لا يَهتدِي للأمور، فكأنها قد عُمِّيت عليه. وقال ابنُ الأعرابيّ وغيره: ركِب فلانٌ هَجَاجِ، على فَعالِ، إذا ركب العَمياء المُظلِمة. وأنشد: * وقد رَكِبوا على لَومِي هَجَاجِ([16]) * والهَجِيج: الوادي العَمِيقُ؛ وهو من الغموض أيضاً. والباب الآخَر قولهم: هَجْهَجْتُ بالسَّبع: صحتُ به. وهَجْهَجَ الفحلُ في هديره. وهَجٍْ([17]): زجْرٌ للكلب. قال: سَفَرَتْ فقلت لها هَجٍِ فتبرقَعَتْ *** فذَكَرتُ حين تبرقَعَت ضَبّارا([18]) وضَبَّار: كَلْب. وهَجِيجُ النَّار: أجِيجُها. فأمَّا قولهم: ماء هُجَهِجٌ. لا عذب ولا ملح، فمن الإبدال، وقد ذكر في الهاء والزّاء. (هد) الهاء والدال: أصلٌ صحيح يدلُّ على كَسْر وهَضْم وهدم. وهَدَدْتُهُ هَدَّاً: هَدَمتُه. ويرجع الباب كلُّه إلى هذا القياس. فالهَدُّ من الرِّجال: الضَّعيف، كأنَّه هُدَّ. ورجال هَدُّونَ. وقد خُولف الأصمعيّ([19]) فخبّرني عليُّ بن إبراهيم القطّان، عن ثعلبٍ عن ابن الأعرابي، وعن عمرو بن أبي عمرٍو عن أبيه قالا([20]): الهَدُّ من الرِّجال: الجواد الكريم، والجِبانُ هِدٌّ بالكسر([21]). وأنشدوا: ليسوا بِهَدِّينَ في الحروب إذا *** تُعقدُ فوق الحَراقِفِ النُّطُقُ([22]) فإن كان كذا فالجبان هِدٌّ، أي مهدود، كذِبْحٍ للمذبوح. والهَدّ: الكريم الهادُّ لِمالِه. ومما يجري مجرى الأصوات الهَدَّة: صوتُ وقع الحائط. والهُدْهُد معروف. وهَدْهَدَ الحمامُ: صَوَّت. وهَدْهَدَت المرأةُ ابنَها: حَرَّكَتْه لينام. ومما شذَّ عن الباب ولا أعرِفُ لـه قياساً، قولُهم: مررتُ برجلٍ هَدَّكَ مِن رجُل، كقولهم: حسبُك من رجلٍ. وهي كلمةٌ كذا تقال. قال: ولي صاحبٌ في الغار هَدَّكَ صاحباً *** هو الجَوْنُ إلاّ أنّه لا يعلَّل([23]) (هذ) الهاء والذال: أصيل يدلُّ على قَطْع. وهَذَّه: قَطَعه. وسكِّينٌ هَذُوذ. وهَذَاذَيْكَ من الهَذِّ: سُرعة القَطع، كأنّه يقول: أحكِم الأمرَ واقطَعْه. (هر) الهاء والراء: أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على صوتٍ من الأصوات، ويقاس عليه. يقولون: الهِرُّ: دُعاء الغنم. وذلك قولهم: "لا يعرِف هِرّاً من بِرٍّ". والبِرُّ: سَوْقُ الغَنَم. والهِرَّة: السِّنَّوْرة، وكأنَّها سمِّيت لصوتها إذا هَرَّت. [وهَرَّ الشَّوْك، إذا اشتَدَّ يُبْسُه([24])، وله حينئذ هريرٌ] وزَجَل. قال: رَعَيْنَ الشبْرِقَ الرَّيَّانَ حَتَّى *** إذا ما هَرّ وامتنَعَ المَذَاقا([25]) قال: والهُرْهُور: الماء الكثير الذي إذا جَرَى سمِعتَ له هَرْهَرَة. ويقولون: هَرَّ فلانٌ([26]) الكأس: كرِهَها. ولعلّه أن يكون قِيل ذاك لأنَّه يَهِرُّ في وجهِ مَن يسقيه. ومما ليس من الباب الهُرَار: داءٌ يأخذ الإبل، ناقة مهرورة. ورأسُ هِرّ: مكان. (هز) الهاء والزاء: أصلٌ يدلُّ على اضطرابٍ في شيء وحركة. وهَزَزْت القناةَ فاهتزَّتْ. واهتَزَّ النَّباتُ، وهزَّتْه الرِّيح. وهزَّ الحادي الإبلَ بحُدائِهِ واهتزَّتْ هي في سيرها. وهَزيزُ الرِّيح: حرَكتُها وصوتُها. ومن الباب الهَزَاهِزُ([27]): الفِتَنُ يَهْتَزُّ فيها النّاس. وسيفٌ هَزهازٌ وهُزْهُزٌ: صافٍ حسنُ الاهتزاز. وماء هُزَهِزٌ: اهتزَّ في جَرَيانه. والكوكب في انقضاضه يهتَزُّ. والهُزَهِزُ: الرّجُل الخفيف، والقياسُ في كلِّ ذلك واحد. (هس) الهاء والسين: أُصَيلٌ يدلُّ على أصواتٍ واختلاط، كالهَسِيس. وهَسَاهِسُ الجنِّ مثل هَثَاهِثِهِم. وقولهم: راعٍ هَسْهاسٌ، من باب الإبدال، مثل قَسْقاس، إذا رَعى الغَنمَ اللَّيلَ كلَّه. (هش) الهاء والشين: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَخاوةٍ ولين. والرِّخْو اللَّيِّن هَشٌّ. ومنهُ *رجل هشٌّ: طَلْق المُحيَّا، وقد هَشِشتَ([28])، وذُو هَشَاش([29]). والفرس الهَشُّ: الكثير العَرَق. وشَاةٌ هَشُوشٌ: ثَرَّةٌ([30]). ومن الباب هَشَشْتُ الورقَ هشّاً: خبطتُه بعَصاً. (هص) الهاء والصاد كلمةٌ تدلُّ على غَمْز الشَّيء. يقولون للذِّئب: هُصْهُص([31]). وهَصْهَصْتُ([32]) الشيءَ: غَمَزته. ويقولون، وما أدري كيف هو: إنَّ الهاصَّةَ([33]): عَينُ الفِيل، وهو عندي مما يُسمَع. (هض) الهاء والضاد كلمةٌ تدلُّ على رَضٍّ أو أكثرَ منه. وهَضَضْتُ الشَّيءَ وهَضْهَضْتُه([34]): كَسَرْته. والهَضْهاض: الفحل الذي يهضُّ أعناق الفَحُول. ويمكن أن يكون الهَضَّاء: الجماعةُ من الناس من هذا. (هف) الهاء والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفَّةٍ وسُرعةٍ في سَير وصَوت. فالهَفيف: سُرْعة السَّير. قال ذو الرُّمة: إذا ما نَعَسْنا نَعْسَةً قلتُ غَنِّنا *** بخرقاءَ وارفَعْ من هَفِيف الرّواحِلِ([35]) ومنه الرِّيحُ الهَفَّافة: الخفيفة الهُبوب. والظِّلُّ الهفَّاف: الساكن. ومنه قميصٌ هَفْهافٌ: رقيق. والهِفُّ: الذي هَراقَ ماءَه وخَفَّ من السَّحاب. والهَفَّاف: البَرَّاق. والشُّهْد الهِفُّ: الرَّقيق القليل العسل، سمِّي لخفَّته، وكذلك الهِفُّ من الزَّرع: الذي يُؤخَّرُ حَصادُه فينتثر([36]) حَبُّه. ومنه المرأة المهَفْهَفة: الخميصة الدقيقة الخصر. واليَهْفُوف: الأحمق لخِفَّةِ عقله؛ ويقال هو الجَبَان. (هك) الهاء والكاف أُصَيلٌ يدلُّ على انفراجٍ في شيء أو شَقّ. يقال انهكَّ صَلا المرأةِ انهِكاكاً: انفَرَجَ عند الوِلادِ. ويقولون: هكَّه بالسَّيف: ضَرَبه. والهَكُّ: المطَر الشديد، لأنّه يَهُكُّ الأرض([37]). وانهكَّت البِئرُ: تهوَّرت. (هل) الهاء واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على رَفْع صَوت، ثم يُتَوسَّع فيه فيسمَّى الشيءُ الذي يصوَّت عنده ببعض ألفاظِ الهاء واللام. ثم يشبَّه بهذا المسمَّى غيرُه فيسمَّى به. والأصل قولهم أهَلَّ بالحجِّ: رفَعَ صوته بالتَّلبِيَة واستهلَّ الصَّبيُّ صارخاً([38]): صوَّت عند وِلادِه. قال ابنُ أحمر في الإهلال: يُهِلُّ بالفَرْقدِ رُكبانُها *** كما يُهِلُّ الرَّاكِبُ المُعْتَمِرْ([39]) ويقال: انهلَّ المطرُ في شِدَّة صوبِه وصوته انهلالاً. وأمَّا الذي يُحمَلُ على هذا للقُرْب والجِوار فالهِلالُ الذي في السَّماء، سمِّي به لإهْلاَلِ النّاس عند نظرِهم إليه مكبِّرين وداعين. ويسمَّى هلالاً أول ليلةٍ والثّانية والثالثة، ثم هو قمرٌ بعد ذلك. يقال أهَلَّ الهِلالُ واستُهِلَّ. ثم قيل على مَعنى التَّشبيه تَهَلَّلَ السَّحابُ ببرقه: تلألأ، كأنّ البرق شُبِّه بالهلال. وممَّا حمل على التَّشبيه أيضاً الهِلال: سِنانٌ له شُعبتان. والهلالُ: الماء القليل في أسفل الرَّكِيِّ. والهِلال أيضاً: ضَربٌ من الحيَّاتِ. قال ذو الرُّمَّة: إليك ابتَذَلْنَا كلَّ وهمٍ كأنَّه *** هلالٌ بدا في رمضةٍ يتقلَّبُ([40]) ويقولون: الهلال: سَلْخ الحيّة. والهِلال: طرَف الرَّحَى إذا انكسَرَ منها. ويقولون: ثوبٌ هَلْهَلٌ: سخيف النّسج، كأنَّه في رِقَّتِهِ ضوءُ الهلال. وشِعْرٌ هَلْهَلٌ: رقيق. وسمِّي امرؤ القيس بن ربيعة مُهلهِلاً لأنَّه أوَّلُ من رقّق الشِّعر([41])، وقال قومٌ: بل سمِّيَ مُهلهِلاً بقوله: لمَّا تَوَعَّرَ في الكُراعِ هجينُهم *** هَلْهَلْتُ أثْأَرُ جابراً أو صِنْبِلاَ([42]) وذلك أنَّه إذا أراد إدراكه صوَّت متدارِكاً. ويقال الهُلاهِل: الماء الكثير، وهذا لأنَّ له في جَرَيانِهِ صوتاً؛ وهو [في] الأصل هُراهِر. والهلال: ما يَضُمُّ بين حِنْوَي الرَّحْل، والجمع أهِلّة. ومما شذّ عن هذا الأصل قولهم: حَمَل فلانٌ على قِرْنه ثمَّ هَلَّل، إذا أحْجم. فأمّا قول القائل: وليس لها ريحٌ ولكنْ وَديقةٌ *** يظلُّ بها السَّاري يُهِلُّ وينْقَعُ([43]) ويقال للخَيل: هَلاَ: قِرِي([44])، صوتٌ يصوَّتُ به لها. (*هم) الهاءُ والميم: أصلٌ صحيح يدلُّ على ذَوْبٍ وجَرَيانٍ ودَبيبٍ وما أشبَهَ ذلك، ثم يقاس عليه. منه قول العرب: همَّني الشَّيءُ: أذَابَني. وانْهَمَّ الشَّحمُ: ذاب. والهاموم: الشَّحم الكثير الإهالة. والسَّحاب الهامُوم: الكثير الصَّوب. والهَموم: البئر الكثيرة الماء. قال: * إنَّ لها قَلَيْذَماً هَمُوما([45]) * والهَميمة: المَطْرَة الخَفيفة، والرِّيح الرَّيْدانة: اللَّيّنة الهبُوب. والهَوَامّ: حشرات الأرض، سمِّيت لِهميمها، أي دَبِيبها. قال: ترى أثرَه في صَفحتَيه كأنَّه *** مدراجُ شِبثانٍ لَهُنَّ هميمُ([46]) وهمَّم في رأسه: جعَلَ أصابعَه في خِلال شعره، يجيء بها ويذهب لينام، كأنَّ أصابِعَه تَدِبُّ في خلال شعره. ومن الباب الهِمُّ: الرّجل المُسِنّ؛ والمرأة هِمَّة، كأنهما قد ذابا من الكبر. وأمَّا الهَمُّ الذي هو الحزن فعندنا من هذا القياس، لأنّه كأنّه لشدته يَهُمُّ، أي يذيب. والهَمُّ: ما هَمَمْتَ به، وكذلك الهِمَّة، ثم تشتقُّ من الهِمَّة: الهُمام: الملك العظيم الهِمّة. ومُهِمُّ الأمرِ: شديدُه. وأهمَّنِي: أقْلَقَني. والقياس واحد. وقولُ الكميت: عادلاً غيرَهُمْ من النَّاسِ طرَّاً *** بِهِمُ لا هَمَامِ لي لا هَمامِ([47]) فإنّه يقول: لا أُهمّ بذلك ولا أفعلُه. وقد فسَّرنا معنى الهِمّة. (هن) الهاء والنون: أصلٌ صحيح يدلُّ على جِنْس من اللَّحم، وفيه شيءٌ من الكلام الذي نَنْسبه إلى الإشكال، وإن كان علماؤنا قد تكلَّموا فيه. فالأوّل الهَنَّةُ([48])، يقال إنَّها شحمةُ باطِنِ العين، كذا قال أبو بكر([49]). والهُنَانَة: الشَّحمة. ويقال: ما بهذا البعير هانَّة، كما يقال: ما بهِ طِرْقٌ. وأمَّا الكلام الآخر فقال الفراء: اجلس ها هُنا قَريباً، وتنحَّ ها هَنَّا، أي تباعَدْ. فأمَّا قول الأعشى: لاتَ هَنَّا ذِكْرَى جُبيرة أم مَنْ *** جاءَ منها بطائف الأهوالِ([50]) قالوا: معناه ليست جُبيرةُ حيث توهَّمْت، يوئسُه منها. وكذلك قولُ الرَّاعي: أفي أثَرِ الأظعانِ عينُك تَلمحُ *** نَعم لاتَ هَنَّا إنَّ قَلبَك مِتْيَحُ([51]) قالوا: معناه ليس الأمرُ حيث ذهبتَ. وقول الآخر([52]): * حَنَّتْ نَوارُ ولاتَ هَنَّا حَنَّتِ([53]) * يقول: ليس ذا موضعَ حنين. وقوله: * لمَّا رأيت مِحْمَلَيْها هَنَّا([54]) * أراد هاهنا. وقال ابن السِّكِّيت في قوله: * لمَّا رأى الدّارَ خَلاءً هَنَّا([55]) * قال: بكى. يقال هَنَّ، إذا بكى. وإنما نقف في مثل هذه المشكلات حيثُ وُقِّفْنا، وإلا فما أحسب أحداً منهم لخَّصها ولا فسَّرها بعد. ---------------------__ ([1]) في الأصل: "باب الهاء والواو وما يثلثهما"، وأثبت مألوف العبارة في مثل هذا، مطابقاً ما في المجمل. ([2]) كذا جاءت هذه العبارة. ([3]) شاهده ما أنشده في اللسان (20: 368): وإن لساني شهدة يشتقى بها *** وهو على من صبه الله علقم ([4]) نص المجمل: "ومنهم من يسكن الواو فيقول هو". ([5]) اقتصر في المجمل على ضبطهما بفتح الهاء والجيم في المتن والإنشاد التالي، ولكنهما يقالان بالفتح والكسر. ([6]) نسب في اللسان إلى الهراء. وفي المجمل: "وما كان عن الجيء". وقد سبق إنشاده في (جأ). ([7]) هو النابغة الذبياني. ديوانه 27. ([8]) رواية الديوان: ها إن ذي عذرة إلا تكن نفعت *** فإن صاحبها مشارك النكد ([9]) في الأصل: "تنبيه"، صوابه في المجمل. وهاء، هذه تمد وتقصر، كما في اللسان. ([10]) أنشده في المجمل واللسان (ها). ([11]) البيت من معلقته المشهورة. ([12]) في اللسان: "وهبي: زجر للفرس، أي توسعي وتباعدي". ([13]) كلمة "عصر" موضعها بياض في المجمل. وفي اللسان: "والهت: شبه العصر للصوت". ([14]) للعجاج في ملحقات ديوانه 75 واللسان (هثث). وقبله: * وأمراء أفسدوا فعاثوا * ([15]) وهججت أيضاً. وأنشد في اللسان للكميت: كأن عيونهن مهججات *** إذا راحت من الأصل الحرور ([16]) للمتمرس بن عبد الرحمن الصحاري، كما في اللسان (هجج). وصدره: * فلا يدع اللئام سبيل غي * ([17]) يقال بسكون الجيم، وكسرها مع التنوين، ويقال أيضاً هجا هجا بدون تنوين، وهجي بدون تنوين. ([18]) البيت للحارث بن الخزرج الخفاجي، كما في تاج العروس. وانظر الحيوان (1: 259/2: 21). ([19]) في المجمل: "وقد خولف الأصمعي في هذه". ([20]) في الأصل: "قال"، وأثبت ما في المجمل. ([21]) وقيل هو بالفتح ولا يكسر. ([22]) للعباس بن عبد المطلب، كما في اللسان (هدد). ([23]) البيت للقتال الكلابي، كما في الحيوان (7: 253) واللسان (جون) والشعر والشعراء 687، والأغاني (20: 160). ([24]) التكملة إلى هنا من المجمل، وسائرها مما اقترحته. ([25]) أنشده في المجمل، واللسان (هرر). والمذاقا، نصب على التمييز. ([26]) في الأصل: "ويقولون فلان فلان"، صوابه في المجمل. ([27]) ويقال الهزائز أيضاً، كما في اللسان. ([28]) في الأصل: "هشت"، صوابه في المجمل. ([29]) في المجمل: "وفلان ذو هشاش". ([30]) في الأصل: "بشرة"، تحريف. وفي المجمل واللسان: "إذا ثرت باللبن". ([31]) وكذا في المجمل. ولم يرد في اللسان. وفي القاموس: "وكهدهد وحلاحل: القوي من الناس والأسود". ([32]) في الأصل: "وهصهت"، صوابه في اللسان. ([33]) لم ترد في اللسان، ووردت في القاموس. ([34]) في الأصل: "وهضضته". ([35]) ديوان ذي الرمة 496 واللسان (هفف) وفي الديوان: "من صدور". ([36]) في الأصل: "فينتشر"، صوابه في المجمل. ([37]) في الأصل: "يهتك الأرض". ([38]) في الأصل: "صارخا كما"، وكلمة "كما" مقحمة. ([39]) سبق البيت وتخريجه في (عمر). ([40]) البيت في ملحقات ديوانه 662 واللسان (هلل). ([41]) في الأصل: "رق الشعر"، صوابه في المجمل. ([42]) سبق إنشاده في (كرع) برواية: "لما توقل": وأنشده في اللسان (هلل) وأمالي القالي (2: 291) برواية: "لما توعر" فيهما، وأشار في الأمالي إلى رواية "توقل". وأنشده الجوهري: "توغل". وفي اللسان هلل: "قال ابن بري: والذي في شعره: لما توعر، كما أوردناه عن غيره -أي غير الجوهري- وقوله لما توعر، أي أخذ في مكان وعر". ([43]) وكذا ورد إنشاده في المجمل، وفي اللسان (هلل): وليس بها ريح ولكن وديقة *** يظل بها السامي يهل وينقع وفي اللسان (سما): وليس بها ريح ولكن وديقة *** قليل بها السامي يهل وينقع ([44]) في الأصل: "قربى"، صوابه من المجمل واللسان. وفي المجمل: "أي قري، من الوقار". ([45]) سبق إنشاده وتخريجه في (جم، مخج). ([46]) لساعدة بن جؤية الهذلي في ديوان الهذليين (1: 230) واللسان (شبث، همم)، وقد سبق إنشاده في (شبث). ([47]) أنشده في المجمل واللسان (همم). ([48]) وكذا وردت في المجمل والجمهرة (1: 123) ولم ترد في اللسان والقاموس وفيهما بدلها "الهانة" و"الهنانة". ([49]) في الجمهرة المتوضع المتقدم. ([50]) ديوان الأعشى 3. ([51]) أنشده في اللسان (هنن، تيح). وقد سبق في (تيح). ([52]) هو شبيب بن جعيل التغلبي، كما في الخزانة (2: 158) والعيني (1: 418). ([53]) عجزه: * وبدا الذي كانت نوار أجنت * ([54]) بعده في الخزانة (2: 156): * محدرين كدت أن أجنأ * ([55]) بعده في اللسان (هنن): * وكاد أن يظهر ما أجنا *

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR348 harf
- هن: كناية عن الفرج وغيره مما يستقبح ذكره، وفي فلان هنات. أي: خصال سوء، وعلى هذا ما روي: (سيكون هنات) (عن عرفجة بن أسعد أنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (إنه ستكون هنات وهنات، فمن أراد أن يفرق أمر هذه الأمة وهم جميع فاضربوه بالسيف، كائنا من كان) أخرجه أحمد 2/24؛ ومسلم في الإمارة رقم 59)، قال تعالى: ﴿إنا ههنا قاعدون﴾ [المائدة/24].
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR434 harf
هَنٌ هَنٌ ذ and هَنٌّ A thing: and a penis: and the vulva of a woman: (KL:) or the former is pl. [or coll. gen. n.] of ↓ هَنَةٌ, which signifies a small, or little, thing: (MA:) or this last signifies a thing, (KL,) as does هَنٌ: (K, KL:) [but the former meaning I have found to be very common, and I think it the more approvable. ↓ هَنَةٌ may be rendered something, somewhat:] it denotes anything.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler90 mücavir (118 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مسك

    2 ortak ayet · Koku veren yağdır

  2. أله

    6 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  3. عفو

    2 ortak ayet · Affetti

  4. حلل

    2 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  5. نسو

    2 ortak ayet · Kadınlar

  6. خيط

    1 ortak ayet · Hayt iplik demektir

  7. رسخ

    1 ortak ayet · Devenin toynaklarının üst tarafı rush demektir

  8. رفث

    1 ortak ayet · Rft(te) ufalanmak, dağılmak anlamındadır

  9. محن

    1 ortak ayet · Sınadı

  10. هرع

    1 ortak ayet · (Her’) Rüzgarın döktüğü yapraktır

  11. بغي

    2 ortak ayet · Buğa boğa demektir

  12. أمم

    2 ortak ayet · Emam ön demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ …

    OnlarOruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

  2. هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ …

    OnlarSana kitabı indiren O’dur. O’nun bazı ayetleri muhkemdir ki bunlar; kitabın anasıdır. Diğer bir kısmı da müteşabihlerdir. İşte kalblerinde eğrilik bulunanlar; fitne çıkarmak ve te’vile yeltenmek için müteşabih olanlara uyarlar. Halbuki onun gerçek te’vilini, ancak Allah bilir. İlimde derinleşmiş olanlar: Biz ona inandık, hepsi Rabbımızın katındadır, derler. Ancak akıl sahibleri düşünebilirler.

  3. … قَبْلُ كَانُوا يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ قَالَ يَاقَوْمِ هَؤُلَاءِ بَنَاتِي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي …

    OnlarKavmi ona koşa koşa geldi. Daha önce de kötü işler işlerlerdi. Ey kavmim; işte kızlarım, bunlar sizin için daha temizdir. Allah’tan korkun da misafirlerin önünde beni rezil etmeyin. İçinizde aklı erer bir kimse yok mudur? dedi.

  4. … مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ …

    OnlarAndolsun ki; onlara: Gökleri ve yeri yaratan kimdir? diye sorsan; muhakkak, Allah’tır, diyecekler. De ki: Öyleyse söyleyin bakalım; Allah, bana bir zarar vermek istese, O’nu bırakıp da taptıklarınız O’nun verdiği zararı giderebilir mi? Yahut bana bir rahmet dilerse, O’nun rahmetini önleyebilir mi? De ki: Allah, bana yeter. Tevekkül edenler O’na tevekkül ederler.

  5. … هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ

    OnlarAndolsun ki; onlara: Gökleri ve yeri yaratan kimdir? diye sorsan; muhakkak, Allah’tır, diyecekler. De ki: Öyleyse söyleyin bakalım; Allah, bana bir zarar vermek istese, O’nu bırakıp da taptıklarınız O’nun verdiği zararı giderebilir mi? Yahut bana bir rahmet dilerse, O’nun rahmetini önleyebilir mi? De ki: Allah, bana yeter. Tevekkül edenler O’na tevekkül ederler.

  6. الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ مَا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ …

    Onlarİçinizden zihar yapanların karıları onların anaları değildir. Anaları, ancak kendilerini doğuranlardır. Şüphesiz ki onlar, çirkin ve yalan bir laf söylüyorlar. Ve muhakkak ki Allah; Afüvv’dür, Gafur’dur.

  7. … فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَآتُوهُمْ مَا …

    OnlarEy iman edenler; inanan kadınlar hicret ederek size gelirlerse, onları imtihan edin. Allah, onların imanlarını daha iyi bilir. Fakat siz de onların inanmış kadınlar olduklarını öğrenirseniz; artık onları kafirlere geri göndermeyin. Bunlar onlara helal değildir, onlar da bunlara helal olmazlar. Onların sarfettiklerini kendilerine geri verin. Mehirlerini verdiğiniz zaman onlarla evlenmenizde bir vebal yoktur. Kafir kadınları nikahınızda tutmayın, sarfettiğinizi isteyin. Onlar da sarfettiklerini istesinler. Allah’ın hükmü budur. Aranızda O hükmeder. Ve Allah; Alim’ dir, Hakim’dir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökهن
Yapıİki harfli işlev sözü ve zamir kökü
Özel Durumİki harfli asli yapı
Bağlamsal Yakın Köklerهم, هي, ذا
Zıt Kökانتن
Çekirdek Özet 1Varlığı gıyabında işaretleme, belirleme ve kinaye yoluyla gösterme
Çekirdek Özet 2Dişil çoğul varlıkları ve şahısları temsil eden üçüncü şahıs zamiri
Çekirdek Özet 3Hukuki ehliyet, aile hukuku ve tevhid bağlamında dişil çoğul özne temsili
Kritik Hata RiskiZamiri salt mekanik bir bağlaç sayarak temsil ettiği dişil öznelerin müstakil hukuki ve teolojik konumunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هنVarlığı uzaktan veya gıyabında işaretleyerek belirleme ve açığa çıkarmaVeri bulunamadıAsli yapısı iki harfli bir edat ve zamir çekirdeği olduğundan üçüncü harf eki bulunmamaktadır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هkollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesVarlığa dikkat çekme, işaret etme ve gıyaptaki özneyi açığa çıkarma işlevi
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkÇoğalma, süreklilik, türeme ve dişil üretkenlik nüansı
هنİşaret ve çoğalma imgelerinin birleşimiİşaret edilen gâib varlıkların çoğul ve türeyen dişil vasıflarıyla belirlenip temsil edilmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGözün iç kısmındaki et veya yağ dokusu; ayrıca adı açıkça anılmak istenmeyen küçük nesne veya belirsiz durum
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ beytinde uzaklaşmayı ve artık erişilemeyecek mekânı ifade etmek üzere bu işaret unsurunu kullanmıştır: لاتَ هَنَّا ذِكْرَى جُبيرة أم مَنْ / جاءَ منها بطائف الأهوالِ
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde fitneleri ve toplumu bölen çirkin hadiseleri kinaye yoluyla bildiren çoğul kalıbında yer almıştır: إنه ستكون هنات وهنات

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arapçadaki هن unsuru, Sami dil ailesinin genelinde üçüncü şahıs zamirleri ve işaret morfemleri katmanında köklü bir yere sahiptir. Proto-Semitik kökenli gâib zamir sisteminde eril ve dişil ayrımı düzenli bir ses denklik matrisi sergiler. İbranicede üçüncü şahıs dişil çoğul zamiri הֵנָּה (hēnnāh) biçimindedir; ayrıca dikkat çekme ve gösterme edatı olarak הֵן (hēn) ve הִנֵּה (hinnēh) biçimleri kullanılır. Süryanicede ise üçüncü şahıs dişil çoğul zamiri ܗܶܢܶܝܢ (henēn) olarak korunmuştur. Arapçadaki dişil çoğul gâib zamiri هن (hunne), bu ortak Sami mirasındaki dişil çoğul ve işaret işlevini fonetik ve morfolojik açıdan eksiksiz biçimde devam ettirmektedir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönZamir ve işaret edatıDişil çoğul üçüncü şahsı temsil eden munfasıl ve muttasıl zamir olarak kalıplaşmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice הֵנָּה (hēnnāh), Süryanice ܗܶܢܶܝܢ (henēn)Sami dillerindeki ortak üçüncü şahıs dişil çoğul zamiriKesin
Daha geniş dilsel ilişkiProto-Afroasyatik işaret ve zamir morfemleriAfroasyatik tabanda nefesli ses ve nazal ses birleşimiyle kurulan işaretleme kalıplarıGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lipiński.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هنAnlamlıDişil çoğul zamiri ve işaret sözüÜçüncü şahıs dişil çoğul özneleri temsil eder; Kur'an'da geçerHedef kök
نهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlükte müsta‘mel kaydı bulunsa da müstakil kök anlamı oluşmamıştır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هنMerkezDişil çoğul gâib zamiriYalnızca üçüncü şahıs dişil çoğul varlıkları doğrudan temsil ederŞahıs ve varlık temsili
همKomşuEril çoğul gâib zamiriCinsiyet bakımından erildir ve tağlib yoluyla genel çoğulu kapsarEril çoğul gâib
هيKomşuDişil tekil gâib zamiriSayı bakımından tekil dişil varlığı karşılarTekil dişil gâib
ذاKomşuİşaret ismiŞahıs zamiri olmayıp nesne ve varlıkları mekânsal işaretle gösterirİşaretleme
انتنZıtDişil çoğul muhatap zamiriGıyapta olanı değil doğrudan huzurda muhatap kılınan dişil çoğulu ifade ederMuhatap dişil çoğul

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaهنOnlar (dişil çoğul)Üçüncü şahıs dişil çoğulları temsil eden zamirKesin
Latinceeae, illaeOnlar (dişil çoğul)Gramatikal cinsiyet taşıyan dişil çoğul üçüncü şahıs zamirleriKesin
İngilizcetheyOnlarİngilizcede zamir çoğulda cinsiyet ayrımı taşımadığından dişil nüansı doğrudan yansıtmazGüçlü
AlmancasieOnlarÜçüncü şahıs çoğul zamiridir; dişil özgüllüğü ancak bağlam yoluyla belirirGüçlü
FransızcaellesOnlar (dişil çoğul)Arapçadaki dişil çoğul üçüncü şahıs anlamını tam olarak karşılarKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short, Duden.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
هُنَّ (Müstakil munfasıl zamir)Mümin kadınların hukuki ehliyetiİman eden kadınların hicret sonrasında eski evlilik bağlarının sona erdiğini ve müstakil bir hukuki iradeye kavuştuğunu bildiren ahkâm bağlamı (Mümtehine 60:10)
هُنَّ (Kız çocuklarına / kadınlara işaret)Nikaha konu kadınlar zümresiHz. Lût'un meşru ve temiz bir sığınak olarak kavmine kendi toplumunun kadınlarını hatırlattığı kıssa bağlamı (Hûd 11:78)
هُنَّ (Sahte ilahlara işaret)Dişil veya gayr-ı âkil putlarMüşriklerin sığındığı putların Allah'ın dilediği zararı veya rahmeti engellemekten aciz olduğunu beyan eden tevhid bağlamı (Zümer 39:38)
هُنَّ (Müennes eşler)Karşılıklı sığınak ve örtü olan eşlerKarı-koca arasındaki fıtri ve hukuki bağı örtü metaforuyla tanzim eden oruç ve aile ahkâmı bağlamı (Bakara 2:187)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirkin bâtıllığı ve putların acziyetiZümer 39:38'de putlara yapılan zamir atfında onların fiil, irade ve müdahale kudretinden yoksunluğuSahte ilahların fail olamayacağının tescili
FıkıhKadının nikah akdindeki hukuki ehliyetiMümtehine 60:10'da kadının rızası, imanı ve kâfir eşle evlilik yasağının müstakil hükümleriKadının bağımsız hukuki özne oluşu
TefsirZamir mercilerinin tespitiZamirin hakiki müennes şahıslara veya gayr-ı âkil çoğullara dönüş kurallarıİfadede iktisat ve mana açıklığı
HadisFitne ve toplumsal çözülme kinayesiHadisteki henât ifadesiyle ümmetin birliğini bozan örtük ve çirkin girişimlerin kınanmasıKamu nizamını sarsan fitnelerin reddi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid akidesiBâtıl nesnelerin temsiliAcziyet ilanıPutların hiçbir hayır veya şer doğuramayacağını zamir atfıyla ortaya koymaKesin
İlmiDil ve mantık nizamıBelirlenmiş değişkenİfadede iktisatÖnceden geçen dişil çoğul kümeyi zihinde tek bir gösterenle ikame etmeKesin
SiyasiKamu ve hicret hukukuBağımsız toplumsal grupStatü tanzimiİman edip hicret eden kadınların hukuki ve siyasi güvenliğini sağlamaKesin
İktisadiAile içi mülkiyetHak sahibi öznelerKarşılıklı hak paylaşımıEvlilik hukukunda kadının nafaka ve mehir haklarının korunmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümeler teorisinde alt küme temsiliBelirli bir ortak niteliği paylaşan elemanlar kümesinin matematikte tek bir simgeyle temsil edilmesi gibi, dilde de çoğul öznelerin zamirle ikame edilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerHukukta kolektif fail tanımıHukuk sistemlerinde belirli bir zümrenin müstakil hak ve sorumluluk sahibi bir özne grubu olarak tanımlanmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiZamiri yalnızca biçimsel bir dilbilgisi unsuru sayarak geçtiği ayetlerdeki özgül hukuki ve teolojik hedefi göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKadınların hukuki bağımsızlığı, ailenin karşılıklı himaye nizamı ve putların ontolojik yetersizliği gibi temel meselelerde özne belirteci olma
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKadınlara veya belirli varlıklara özgülenen hükümleri genel eril çoğul içinde eriterek ayetin tahsis ve tekit amacını kaybetmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da kadınların hukuki bağımsızlığını, eşler arasındaki karşılıklı himaye ilişkisini ve putların ilahi vasıflardan yoksunluğunu doğrudan hedefleyen müstakil bir özne zamiridir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukuku ayetlerinde, hicret eden mümin kadınların hukuki durumunu belirleyen Medenî hükümlerde ve putların acziyetini ilan eden tevhid ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an hitabında kadınların daima tağlib yoluyla ikincil kaldığı veya müstakil hukuki iradelerinin bulunmadığı yönündeki eksik yaklaşımları düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamVarlığı işaretle gösterme, gözdeki et dokusu veya adı açıkça söylenmeyen küçük nesneye kinaye yoluyla işaret etme.
  • Soyut anlamDişil çoğul varlıkları gıyaplarında temsil etme, hukuki ve ontolojik düzlemde müstakil bir küme olarak niteleme.
  • Sistematik karşılıkMantıksal ve hukuki değişken ikamesi, dilde çoğul özneler kümesini tek bir gösteren altında toplama.
  • LaTeX modelif:Xfn→{y}(n≥2)
  • LaTeX açıklamasıModelde Xfn, dişil (f) vasfa sahip ve birden fazla (n≥2) elemandan oluşan gâib özneler kümesini temsil eder. {y} simgesi bu kümenin tamamını dilde tek bir gösterenle temsil eden zamiri; f eşlemesi ise çoğul varlıkları zihinde belirlenmiş tek bir gâib merciye bağlayan temsil fonksiyonunu ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ه