هور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ه-و-ر2 sîga, 13 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ظلمرضيهورجرفهديأسسوقيفَانْهَارَبنينورقوم

KökSîga 2Ayet 1Sure 1Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

هور

ه - و - ر

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 2 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Devrik

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.094 harf
باب الهاء والراء وو ا ي ء معهما ه ر و، ه و ر، و ه ر، و ره، ره و ه ر ي، ه ي ر، ي ه ر، ر ي ه، ه ر ء، رهء مستعملات هرو: هَرَوْته بالهِراوة، وهي العصا: ضربته بها . هور: وهر: الهَوْر: مصدر هار الجرف، يَهُور إذا أنصدع من خلفه وهو ثابتٌ بعد مكانهُ فهو هائرٌ هارٍ فإذا سقط فقد انهار وتهور، فإذا سقط شيء من أعلى جوفٍ أو ركية في قعرها قيل: تهوَّر وتَدَهْوَر. ورجل هارٍ: ضعيف في أمره. قال: ماضي العزيمة لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR421 harf
هارَ الجرْفُ يَهورُ هَوْراً وهُؤوراً، فهو هائرٌ. ويقال أيضاً: جرفٌ هارٍ، خفضوه في موضع الرفع وأرادوا هائِرٌ. وهوَّرْتُهُ فَتَهَوَّرَ. وانْهارَ، أي انْهَدَمَ. وهُرْتُهُ بالشيء، أي اتَّهمته به، والاسم الهورَةُ. والتَهَوُّرُ: الوقوع في الشيء بقلَّة مبالاة. يقال: فلانٌ مُتَهَوِّرٌ. وتَهَوَّرَ الليلُ: أي مضى أكثره وانكسر ظلامه. وتَهَوَّرَ الشتاء: ذهب أكثره وانكسر برده. واَهتَوَّرَ الشيء: هلك.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.484 harf
(باب الهاء والواو وما يثلثهما) (هوي) الهاء والواو والياء: أصلٌ صحيح يدلُّ على خُلُوٍّ وسقوط. أصله الهواء بين الأرض والسماء، سمِّي لخلوِّه. قالوا: وكلُّ خالٍ هواء. قال الله تعالى: ﴿وأفْئِدَتُهُمْ هَوَاءٌ﴾ [إبراهيم 43]، أي خاليةٌ لا تَعِي شيئاً، ثمَّ قال زُهير: كأنَّ الرَّحْلَ منها فوقَ صَعلٍ *** من الظِّلْمان جؤجؤهُ هواءُ([1]) ويقال هَوَى الشّيءُ يَهوِي: سقط. وهاويةُ([2]): جهنم؛ لأنَّ الكافِر
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR142 harf
ه و ر ومن المجاز‏:‏ تهوّر الليل وتهوّر الشتاء‏:‏ أدبر‏.‏ وفلان يتهوّر في الأمور‏:‏ يقع فيها من غير فكرٍ‏.‏ وإنّ فيه لهورةً‏.‏ وإنه لهير‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR874 harf
هارَه بالأَمرِ هَوْراً: أَزَنَّه. وهُرْتُ الرجلَ بما ليس عنده من خير إِذا أَزْنَنْتَه، أَهُورُه هَوْراً؛ قال أَبو سعيد: لا يقال ذلك في غير الخبر. وهارَه بكذا أَي ظنه به؛ قال أَبو مالك بن نُوَيْرَة يصف فرسه: رَأَى أَنَّني لا بالكثير أَهُورُه، ولا هُوَ عَنِّي في المُواساةِ ظاهرُ أَهُورُه أَي أَظن القليلَ يكفيه. يقال: هو يُهارُ بكذا أَي يُظَنُّ بكذا؛ وقال آخر يصف إِبلاً: قد عَلِمَتْ جِلَّتُها
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR254 harf
* ه و ر * * هَارَ * الجُرف من باب قال و * هُؤُورا * أيضا فهو * هَائِرٌ * ويقال أيضا جُرُف * هَارٍ * خفضوه في موضع الرفع وأرادوا هَائِر وهو مقلوب من الثُلاثي إلى الرُّباعِي و * هَوَّرَه فَتَهَوَّرَ * الوقوع في الشيء بِقَّلة مُبالاة يقال فلان * مُتَهَوِّرٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.020 harf
هاره بالأمر هورا: أزنه واتهمه، وهرت الرجل بما ليس عنده من خير، إذا أزننته، أهوره هورا. قال أبو سعيد: لا يقال ذلك في غير الخير. هاره بكذا: ظنه به، قال أبو مالك بن نويرة يصف فرسه: رأى أنني لا بالكـثـير أهـوره ولا هو عني في المواساة ظاهر أهوره أي أظن القليل يكفيه، يقال: هو يهار بكذا، أي يظن بكذا. وقال آخر يصف إبلا: قد علمت جلتها وخـورهـا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.512 harf
هَارَه 1 هَارَه ذ , (K,) [aor. يَهُورُهُ,] inf. n. هَوْرٌ, (TA,) He threw it down; pulled it down; pulled it to pieces; or demolished it; namely, a building; (K;) and in like manner, a جُرْف [i. e. an abrupt, water-worn, bank, rising by the bed of a torrent or stream]; (TA [in which هُؤُورٌ is given as an inf. n. of this verb; but it is more probably an inf. n. of the intrans. verb only,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.226 harf
هَارَ هَارَ ( w ) U ( n. ac. هَوْر 1 , هُؤُوْر [ 27 ] ), a. Fell down; collapsed. b. ( n. ac. هَوْر 1 ), Threw down; demolished. c. Slaughtered, massacred. d. Deceived. e. Conjectured. f. [ acc. & Bi ], Suspected of. g. [ acc. & 'An ], Dissuaded from. h. [ acc. & 'Ala ], Incited to. هَوَّرَ هَوَّرَ II , a. see I (b) . تَهَوَّرَ تَهَوَّرَ V , ( a. و or ي ), see I (a) . b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.153 harf
هور هَارَ - يَهُوْرُ - هَارَ - انْهَارَ - يَنْهَارُ هَارَ - يَهُوْر + كائن + شيئاً: يهرُّه: يهدمه ويجعله يهر (يهور) ويتساقط فوق بعضه: يزعزعه من مكانه ويدفعه حتى يجعله يتخرب ويسقط حطاماً هَارّ: أصلها " هارر أو هائر ": اسم فاعل صفة مشبهة من " هَارَ - يَهُوْرُ ": غير مستقر وغير مكين وقابل للسقوط والتخرب بسهولة انْهَارَ - يَنْهارُ: على وزن "
Maddenin bağlantısı

هور هَارَ - يَهُوْرُ - هَارَ - انْهَارَ - يَنْهَارُ هَارَ - يَهُوْر + كائن + شيئاً: يهرُّه: يهدمه ويجعله يهر (يهور) ويتساقط فوق بعضه: يزعزعه من مكانه ويدفعه حتى يجعله يتخرب ويسقط حطاماً هَارّ: أصلها " هارر أو هائر ": اسم فاعل صفة مشبهة من " هَارَ - يَهُوْرُ ": غير مستقر وغير مكين وقابل للسقوط والتخرب بسهولة انْهَارَ - يَنْهارُ: على وزن " انفعلَ " من " هَارَ - يَهُوْرُ ": فعل " هَارَ - يَهُوْرُ " عندما يتم تلقائياً بشكل ذاتي: يتزعزع ويتخرب ويسقط من تلقاء نفسه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التكسير والتهشيم "، وهي قَصَفَ - يَقْصِفُ، قََصَمَ - يَقْصِمُ، هَشَمَ - يَهْشِمُ، قَضَّ - يَقٌُضُّ، هَارَ - يَهُوْرُ، رَفَتَ - يَرْفِتُ (رَفَتَ - يَرْفُتُ) هار - هور - انهار : ﴿أفمن أسس بنيانه على تقوى من الله ورضوان خير أم من أسس بنيانه على شفا جرف هار فانهار به في نار جهنموالله لا يهدي القوم الظالمين(109)﴾ التوبة هار ﴿أفمن أسس بنيانه على تقوى من الله ورضوان خير أم من أسس بنيانه على شفا جرف هار فانهار به في نار جهنموالله لا يهدي القوم الظالمين(109)﴾ التوبة مختار الصحاح ● [هور] ه و ر: هَارَ الجُرف من باب قال و هُؤُورا أيضا فهو هَائِرٌ ويقال أيضا جُرُف هَارٍ خفضوه في موضع الرفع وأرادوا هَائِر وهو مقلوب من الثُلاثي إلى الرُّباعِي و هَوَّرَه فَتَهَوَّرَ الوقوع في الشيء بِقَّلة مُبالاة يقال فلان مُتَهَوِّرٌ الراغب هار - يقال: هار البناء، وتهور: إذا سقط نحو: انهار. قال تعالى: }على شفا جرف هار فانهار به في نار جهنم{ [التوبة/109] وقرئ: (هائر) (وهي قراءة شاذة). يقال: بئر هائر، وهار، وهار، ومهار، ويقال: انهار فلان: إذا سقط من مكان عال، ورجل هار وهائر: ضعيف في أمره تشبيها بالبئر الهائر، وتهور الليل: اشتد ظلامه، وتهور الشتاء: ذهب أكثره، وقيل: تهير، وقيل: تهيره فهذا من الياء، ولو كان من الواو لقيل تهوره. ملخص اللسان 1. هارَه بالأَمرِ هَوْراً: أَزَنَّه. وهُرْتُ الرجلَ بما ليس عنده من خير إِذا أَزْنَنْتَه، أَهُورُه هَوْراً؛ 2. وهارَه بكذا أَي ظنه به ، هو يُهارُ بكذا أَي يُظَنُّ بكذا؛ 3. هُرْتُ الرجلَ هَوْراً إِذا غَشَتشْتَه. 4. وهُرْتُه بالشيء: اتَّهَمْتُه به، والاسم الهُورَةُ. 5. وهارَ الشيءَ: حَزَرَه.حُزْمَةٌ يَهُورُها أَي قطعة يَحْزُرها. 6. وهُرْتُه: حملته على الشيء وأَردته به 7. وضَرَبَه فَهارَه وهَوَّره إِذا صرعه. 8. وهارَ البناءَ هَوْراً: هَدَمَه. وهار البناءُ والجُرْفُ يَهُورُ هَوْراً وهُؤُوراً، فهو هائِرٌ وهارٍ، على القلب. لسان العرب ● - هور: هارَه بالأَمرِ هَوْراً: أَزَنَّه. وهُرْتُ الرجلَ بما ليس عنده من خير إِذا أَزْنَنْتَه، أَهُورُه هَوْراً؛ قال أَبو سعيد: لا يقال ذلك في غير الخبر. وهارَه بكذا أَي ظنه به؛ قال أَبو مالك بن نُوَيْرَة يصف فرسه: رَأَى أَنَّني لا بالكثير أَهُورُه، ولا هُوَ عَنِّي في المُواساةِ ظاهرُ أَهُورُه أَي أَظن القليلَ يكفيه. يقال: هو يُهارُ بكذا أَي يُظَنُّ بكذا؛ وقال آخر يصف إِبلاً: قد عَلِمَتْ جِلَّتُها وخُورُها أَني، بِشِرْبِ السُّوءِ، لا أَهُورُها أَي لا أَظن أَن القليل يكفيها ولكن لها الكثير. ويقل: هُرْتُ الرجلَ هَوْراً إِذا غَشَتشْتَه. وهُرْتُه بالشيء: اتَّهَمْتُه به، والاسم الهُورَةُ. وهارَ الشيءَ: حَزَرَه. وقيل للفَزارِيِّ: ما القطعة من الليل؟ فقال: حُزْمَةٌ يَهُورُها أَي قطعة يَحْزُرها. وهُرْتُه: حملته على الشيء وأَردته به. وضَرَبَه فَهارَه وهَوَّره إِذا صرعه. وهارَ النباءَ هَوْراً: هَدَمَه. وهار البناءُ والجُرْفُ يَهُورُ هَوْراً وهُؤُوراً، فهو هائِرٌ وهارٍ، على القلب. القاموس المحيط: ؟؟هارَهُ بالأَمرِ هَوْراً: أزَنَّهُ، بكذا: ظَنَّهُ به، والاسمُ منهما: الهُورَةُ، بالضم، عن الشيءِ: صَرَفَهُ، على الشيءِ: حَمَلَهُ عليه، القَوْمَ: قَتَلَهُم، وكَبَّ بعضَهُم على بعضٍ، الرجُلَ: غَشَّهُ، الشيءَ: حَزَرَهُ، فلاناً: صَرَعَهُ، كهَوَّرَهُ، البِناءَ: هَدَمَه، فَهارَ وهو هائرٌ وهارٍ وتَهَوَّرَ وتَهَيَّرَ وانْهارَ. وتَهَوَّرَ الرجُلُ: وقَعَ في الأَمْرِ بِقِلَّةِ مُبالاة، الوَعَكُ الناسَ: أخَذَهُم، وعَمَّهُم،الليلُ: ذَهَبَ، أو وَلَّى أكْثَرُهُ. ورجلٌ هارٍ وهارٌ وهَيَّارٌ: ضعيفٌ. والهَوْرُ: البُحَيْرَةُ تَغيضُ بها مِياهُ غِياضٍ وآجامٍ فَتَتَّسِعُ ج: أهْوارٌ، والقطيعُ من الغَنمِ، لأنَّهُ من كثرتِهِ يَتَساقَطُ بعضُه على بعضٍ، وبهاءٍ: المَهْلَكَةُ. والهَوَرْوَرَةُ والمرأةُ الهالِكَةُ. واهْتَوَرَ: هَلَكَ.والتَّيْهُور: ما انْهارَ من الرَّمْلِ، وما اطْمَأنَّ من الأرضِ، والشديدةُ من السَّباسِبِ. والهارُ: الضعيفُ الساقطُ من شِدَّةِ الزمانِ. وكسَحابة: الهَلْكَةُ، ومنه الحديثُ: " مَنْ أطاعَ اللّهَ، فلا هَوارَةَ عليه " . وفي الحديثِ: " مَنِ اتَّقَى اللّهَ وُقِيَ الهَوْراتِ " ، أي: الهَلَكاتِ. ورَجُلٌ هَيِّرٌ، ككَيِّسٍ: يَتَهَوَّرُ في الأَشْياءِ. ومَهْوَرٌ، كمَقْعَدٍ: ع بالحِجازِ. الهَيْرَةُ الأرضُ السَّهْلَةُ. والهِيرُ من الليلِ بالكسر والفتح وكسَيِّدٍ: الهِتْرُ، وريحُ الشَّمالِ. والهَيْرُونُ: تَمْرٌ م. واليَهْيَرُّ: الحَجَرُ الصُّلْبُ، أو حِجارَةٌ أمْثالُ الأَكفِّ، والصَّمْغَةُ الكبيرةُ، والسَّرابُ. ومنه: " أكْذِبُ من اليَهْيَرِّ " ، واللَّجاجَةُ، والكَذِبُ، ودُوَيبَّةٌ أعْظَمُ من الجُرَذِ، والحَنْظَلُ، والسَّمُّ، وصَمْغُ الطَّلْحِ، وبهاءٍ من النُّوقِ: التي يَسيلُ لَبَنُها كثْرَةً. واليَهْيَرَّى، مَقْصوراً مشدَّداً: الماءُ الكثيرُ، والباطلُ، ونَباتٌ، أو شَجَرٌ، زِنَتُهُ يَفْعَلَّى أو فَعْيَلَّى أو فَعْلَلَّى. وهِيرٌ، بالكسر: ع بالبادِيَةِ. والهَيارُ، كسَحابٍ: الذي يَنْهارُ ويَسْقُطُ. تاج العروس: هور هارَه بالأَمْرِ هَوْراً : أَزَنَّه واتَّهمَه وهُرْتُ الرّجُلَ بما ليس عنده من خَيْرٍ إذا أَزْنَنْته أَهْوره هَوْراً . قال أَبو سعيد : لا يقال ذلك في غير الخير . هارَه بكذا : ظنَّه به قال أَبو مالك بن نُوَيرَة يصف فرَسَه : رَأَى أَنَّني لا بالكثير أَهُورُهُ ... ولا هوَ عَنِّي في المُواساة ظاهِرُ أَهوره أَي أَظُنُّ القليلَ يكفيه يقال : هو يُهارُ بكذا أَي يُظَنُّ بكذا . وقال آخرُ يصفُ إبلاً : قد عَلِمَتْ جِلَّتُها وخُورُها ... أَنِّي بشِرْبِ السُّوءِ لا أَهُورُها أَي لا أَظُنُّ أَنَّ القليلَ يكفيها ولكن لها الكثير . والاسم منهما الهُورَةُ بالضَّمّ . هارَهُ عن الشَّيءِ : صَرَفَه نقله الصَّاغانِيّ . هارَه على الشَّيْءِ : حملَه عليه وأَراده به . منَ المَجاز : هَارَ القَومَ يَهُورهم هَوْراً إذا قتلَهم وكَبَّ بعضَهم على بعض كما يَنهار الجُرُفُ . قال ساعِدة بن جُؤَيَّة الهذليّ : فاسْتَدْبَروهُم فَهارُوهُم كأَنَّهُمُ ... أَفْنادُ كَبْكَبَ ذاتِ الشَّثِّ والخَزَمِ هكذا يُروَى وفي أُخرى : " كِيدُوا جَميعاً بآناسٍ كأَنَّهم وكَبْكَب يُذَكَّر ويُؤَنَّث . هارَ الرَّجُلَ يَهُوره هَوْراً : غَشَّه هارَ الشَّيْءَ يَهُورُه هَوْراً : حَزَرَه . وقيل : للفَزاريّ : ما القِطْعة من الليل ؟ فقال : حُزْمَةٌ يَهُورُها أَي قِطعةٌ يَحْزُرهَا . يقال : ضَرَبَ فلاناً فَهَارَه أَي صَرَعَه كهَوَّرَه وهارَ البِناءَ هَوْراً : هدمَه وكذا الجُرُفَ هَوْراً وهُوُؤراً فهَارَ وهو هائرٌ وهَارٍ على القلب وتَهَوَّرَ وتَهَيَّرَ الأَخيرة على المُعاقَبة وقد يكون تَفَيْعَل أَي تَهَدَّم قيل : : انْصَدَع من خلْفه وهو ثابتٌ بعدُ في مكانه فإذا سقطَ فقد انْهارَ وتَهَوَّرَ وفي حديث ابن الضَّبْعاءِ : فتَهَوَّرَ القَليبُ بمَنْ عليه . يقال : هارَ البِناءُ وتَهَوَّرَ إذا سقَط وكُلُّ ما سقطَ من أَعلى جُرُفٍ أَو شَفيرِ رَكِّيَّةٍ في أَسفلها فقد تهَوَّرَ وتَدَهْوَرَ . وهَوَّرْتُه فتَهَوَّرَ وانْهارَ أَي انْهدم . وقال ابْن الأَعْرابِيّ : الهَائِر السَّاقط والرَّاهي : المُستقيمُ . وتَهَوَّر الرَّجلُ إذا وقعَ في الأَمر بقِلَّةِ مُبالاةٍ . وفي الأَساس : بغير فِكْرٍ وهو مَجاز . تَهَوَّرَ الوَعَكُ الناسَ إذا أَخذَهم وعَمَّهم . منَ المَجاز : تَهَوَّرَ اللَّيْلُ إذا ذهبَ وأَدْبَرَ . تَهَوَّرَ اللَّيْل إذا وَلَّى أَكْثَرُه ويقال في هذا المعنى بعينِه : تَوَهَّرَ الليلُ وقد تقدّم وفي بعض النُّسخ : واللَّيْل : ولَّى أَوْ ذَهَبَ أَكْثَرُه . ورَجلٌ هارٌ وهارٍ الأَخيرة على القَلْب وهَيَّارٌ ككَتَّان هكذا في سائر النُّسخ والذي في أُمَّهات اللغة كلّها : هَائرٌ وفي بعضها : هَيَارٌ كسَحاب وسيأْتي له في هير ضَعيفٌ وقال الأَزْهَرِيّ : رَجلٌ هارٌ إذا كان ضعيفاً في أَمره وأَنشد : " مَاضي العَزِيمَةِ لا هَارٌ ولا خَزِلُ وقال ابن الأَثير : يقال هو هَارٌ وهَارٍ وهَائرٌ فأما هائرٌ فهو الأَصل من هَارَ يَهُور وأَمّا هَارٌ بالرَّفع فعلى حذف الهمزة وأَمّا هارٍ بالجَرِّ فعلى نقل الهمزة إلى بعد الرَّاءِ كما قالوا في شائك السِّلاح شاكِي السِّلاح ثم عُمِلَ به ما عُمِلَ بالمَنْقوص نحو قاضٍ وداعٍ . قال ابن دريد : الهَوْرُ بالفتح : البُحَيْرَةُ تَغِيضُ بها وفي بعض الأُصول فيها مِياهُ غِياضٍ وآجامٍ فَتَتَّسِع ويكثر ماؤُها . ج أَهْوارٌ . الهَوْرُ : القطيع من الغَنَم نقله الصَّاغانِيّ سُمِّيَ به لأَنَّه من كثرته يتَساقَطُ بعضُه على بعض . الهَوْرَةُ بهاءٍ المَهْلَكَةُ وجَمْعُها الهَوْراتُ وبه فُسِّرَ الحديث الآتي ذكرُه . عن أَبي عَمْرو : الهَوَرْوَرَةُ : المَرأَة الهالِكَةُ . يقال : اهْتَوَرَ إذا هلَكَ . قال الأَصْمَعِيّ : التَّيْهُور : ما انْهارَ من الرَّمْل وقيل : ما اطْمَأَنَّ من الأَرْضِ هكذا في سائر النُّسخ وقد ضَرَب عليه الصَّاغانِيّ بقلَمِه وذَكرَ الرَّمْلَ عِوضاً عنه وفي اللسان ذكر الأَرض . التَّيْهُورُ الشَّديدةُ من السَّباسبِ يقال : تِيهٌ تَبْهُورٌ أَي شَديدٌ ياؤُه على هذا مُعاقِبَةٌ بعد القلْب وفي حواشي ابن برّيّ . ما نصّه : أَسْقَطَ الجَوْهَرِيّ ذِكْرَ تَيْهُورِ الرَّمْلِ الذي ينهار لأَنَّه يحتاج فيه إلى فضلِ صنعةٍ من جهة العربيَّة . وشاهد تَيْهور الرَّملِ المُنْهارِ قول العجّاج : " إلى أَراطِ ونَقاً تَيْهُورِ وزْنه تَفْعُول والأَصل فيه تَهْيُور فقدِّمت الياءُ التي هي عين إلى مَوضع الفاءِ فصار تَيْهُوراً فهذا إن جعلتَه من تَهَيَّرَ الجُرف وإن جعلتَه من تَهَوَّرَ كان وزنه فَيْعُولاً لا تَفْعُولاً ويكون مقلوبَ العينِ أَيضاً إلى موضِع الفاءِ والتَّقدير فيه بعدَ القلب : وَيْهُور ثم قُلِبت الواو تاءً كما قُلبَت في تَيْقُور وأَصله وَيْقُور من الوَقار .والهَارُ : الضَّعيفُ السَّاقطُ من شِدَّة الزَّمان وبه فُسِّرَ حديث خُزَيْمَة : تَرَكَتِ المُخَّ رَاراً والمَطِيَّ هاراً ويروى بالتَّشديد . الهَوَارَةُ : كسحابة : الهَلَكَةُ ومنه الحديث الذي لا طريق له كما قاله الصَّاغانِيّ : " مَنْ أَطاعَ اللهَ " ونصّ الحديث " رَبَّه فلا هَوَارَةَ علَيْه " أَي لا هُلْكَ . قلْت : وقد رُويَ عن أَنَسٍ رضي الله عنه أَنَّه خطبَ فقال : " مَنْ يَتَّقِي اللهَ لا هَوارَةَ عليه " فلم يَدْروا ما قال فقال يحْيى بن يَعْمُر : أَي لا ضيعةَ عليه . وفي الحديث أَيضاً : " مَن اتَّقى اللهَ وُقِيَ الهَوْراتِ " أَي الهَلَكات وقال الصَّاغانِيّ : أَي المَهالِك واحدتُها هَوْرَة وقد تقدّم قريباً وهذا من المصنّف غريب جدّاً فإنَّه ذكر المفرد أَوّلاً ثم ذكرَ بعدَه الحديثَ الذي جاءَ فيه ذِكْرُ جَمْعِه ففرَّقَهما في محَلَّيْن . منَ المَجاز : رجلٌ هَيِّرٌ ككَيِّسٌ إذا كان يتَهَوَّر في الأَشياءِ ونص التكملة : يتَهَيَّر في الأَشياءِ . ومَهْوَرٌ كمَقْعَدٍ : ع بالحجاز نقله الصَّاغانِيّ وقال ياقوت : ويُرْوَى مَهْوىً . ومما يُستدرك عليه : يقال : خَرْقٌ هَوْرٌ أَي واسعٌ بعيدٌ . قال ذو الرُّمَّة : هَيْماءُ يَهْماءُ وخَرْقٌ أَهْيَمُ ... هَوْرٌ عليه هَبَواتٌ جُثَّمُ " للرِّيحِ وَشْيٌ فوقَه مُنَمْنَمُ ويقال : هَوَّرْنا عنَّا القَيْظَ وجَرَمْناهُ وجَرَّمْناه وكَبَبْناه بمعنىً . وهَوَّارة مشدّداً ابن قيْسِ بن زُرْعَة بن زهير بن أَيْمن بن هَميسع بن حمْيَر الأَكبر : قبيلةٌ كبيرةٌ بالمغرب وفيه اختلافٌ كبير وقد أَلَّفت في ذلك رسالةً سمَّيْتها رَفْع السِّتارَة عن نسب الهَوَّارة ويقال : إنَّ المُثَنَّى بن المِسْوَرِ بن المُثَنَّى بن خلاع بن أَيمَن بن رُعَيْن بن سعد بن حِمْيَر الأَصغر خرج من مصر في طلب إبلٍ له فقَدَها فذهب في أَثرِها إلى المَغْرِب فلما دخل إفريقية قال لغلامه : أَيْنَ نحْنُ ؟ قال : تَهَوَّرْنا . فنزَلَ على قَوْمٍ من زَنَاتَة فتَزَوَّجَ أُمَّ صِنهاج فكثُرَ منها نسلُه فهم الهَوَّارِيُّون . وهذا نقله المَقريزيّ في : البيان والإعراب عمَّن في مصر من قبائل الأَعراب . ثم ذكر منهم قبائل كثيرة بالمغرب . قلْت : ومنهم أبو موسى عبد الرحمن بن موسى الهَوَّاري لقِيَ مالكاً وصنَّف في القراآت والتَّفسير ذكره الرُّشاطِيّ وآخرون . قال المَقريزيّ وأَمّا هوّارةُ الصَّعيدِ فإنه أَنزلهم الظاهرُ برقوق بعد واقعة بدر بن سلام هنا في سنة 782 فأَقطَع لإسماعيل بن مازِن منهم ناحيةَ دجِرْجا وكانت خراباً فعَمَرَها وهو جَدُّ المَوازِنِ وأَقام بها حتّى قتله عليّ بن عريب منهم وهو جَدُّ العرابيّ فوُلِيَ بعده الأَمير عمر بن عبد العزيز الهَوَّاري . قلْتُ : وبنو عُمَرَ بطنٌ كبير بالصَّعيد وهو جَدُّ الأُمراءِ كلهم إلاّ من شَذَّ ومن ولده محمّد أبو السّنون ويوسف بن عمر بن عبد العزيز فأَمّا محمّد فوَلِيَ بعد أَبيه وفَخُمَ أَمرُه وعَمَرَ الصَّعيدَ ووَلِيَ يوسف بعد أَخيه وولَدُه إسماعيلُ بن يوسف كان محمودَ السِّيرة توفِّي بمصر سنة 853 وحفيده الأَمير شرف الدِّين عيسى بن يوسف بن إسماعيل كان من أَجِلاّءِ بني عُمَر يُذاكِرُ الفُقَهاءَ مع كثرة البِرِّ والإحسان لهم وكانَ مليح الشَّكل كثير التَّهجُّدِ توفِّي سنة 863 ، كذا في معجم الشيخ عبد الباسط . ومن ولده الأَمير ريَّان بن أَحمد بن عيسى جَدّ الرَّيايِنَة توفِّيَ سنة 889 ، وداوُد بن سليمان بن عيسى وُلِدَ بعدَ التسعين والثَّمانمائة وعبد العزيز وعليّ ابنا عيسى بن يونس وغير هؤلاء ومن أَراد الزِّيادةَ فعليه برسالتنا المذكورة فإنَّنا قد استوفينا فيها أَنسابَهم وأَخبارَهم . وليس هذا محلّ التَّطويل ولكن نَفْثَة مَصْدور . وهُور بالضَّمّ : قريةٌ بمصر من أَعمال الأَشمُونين . وهُورينُ : قريتان بمصر إحداهما من أعمال قُوَيْسنا وتُعرَف بنَطابةَ والثانية بالغربية وتعرَف بهُورِين بهرْمَن وقد نسب إلى هذه الأَخيرةِ جماعةٌ من المحدِّثين . والهوَّارين : قريةٌ نقله الحسَن بن رشيق القَيروانِيّ

Sîgalar(2)

Mücavir kökler13 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جرف

    1 ortak ayet · Curuf sel suyunun kazdığı yer demektir

  2. أسس

    1 ortak ayet · Esas yapının oturduğu yer, temel anlamındadır

  3. شفو

    1 ortak ayet · Kenar

  4. بني

    1 ortak ayet · Yapı demektir

  5. رضي

    1 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  6. جهم

    1 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  7. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

  8. خير

    1 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir

  9. وقي

    1 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  10. هدي

    1 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  11. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  12. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ …

    Hemen devrildiBinasını Allah korkusu ve rızası üzerine kuran kimse mi daha hayırlıdır, yoksa binasını bir yar kenarına kurup da onunla birlikte kendisini de cehennem ateşine yuvarlanan kimse mi? Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökهور
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef-vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerهدم, خرر, سقط
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Su kıyısındaki yarın veya kum tepeciğinin altı oyularak kütlesel halde aşağı göçmesi, içten çözülüp devrilmesi
Çekirdek Özet 2Sağlam bir temele dayanmayan inanç ve amellerin taşıyıcı zeminini yitirerek sahibini helake sürükleyecek biçimde çökmesi
Çekirdek Özet 3Temelsizlik ve iç boşluğun kaçınılmaz akıbeti olan yapısal iflas ve ani çöküş kanunu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «yıkılma» sayıp altı oyulmuşluk ve içten çözülme dinamiğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هوBoşluk, düşme meyli, derinlik ve hafiflikرÇekirdeğin işaret ettiği havaîlik ve boşluk dinamiği, kütlesel bir ağırlığın sarsılarak ve çatlayarak aşağıya doğru gürültüyle çökmesi yönünde somutlaşmıştır; nitekim aynı çekirdeği taşıyan هود kökünde gevşeyip sakinleşme, هون kökünde ağırlığını yitirip hafifleşme, هوي kökünde ise derin bir boşluğa serbest düşüş manası esastır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هkollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesYapının içindeki gizli çatlağın ve zaafın dışa vurması, yapının nefes alamayacak derecede gevşemesi
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaParçaları bir arada tutan bağlayıcı kuvvetin, yapıyı ayakta tutan irtibat noktasının gerilimi
رinsan başı; baş, ilk, üstBinanın, yarın veya kütlenin en üst tabakasının, zirvesinin hareket noktası olması
هورÜst kütlenin bağlayıcı direncini yitirerek boşluğa doğru gürültüyle kırılıp devrilmesiYapının üst ağırlığının (ر) taşıyıcı bağlardan (و) kopmasıyla altındaki boşluğa (ه) kütlesel olarak yuvarlanması ve bütünsel bütünlüğünü aniden kaybetmesi hareketini tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAkarsuyun oyduğu uçurumun (curuf) veya dik kum tepeciğinin arkasından çatlayıp henüz yerinde duruyorken birdenbire kütle halinde suya veya vadi tabanına çökmesi; altı boşalmış yapının göçmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şahitlerinde kök, atın veya devenin yemini azımsamamak manasında tahminde bulunma bağlamında kullanılmıştır. Lisān al-ʿArab'da Ebû Mâlik b. Nüveyre'nin atını överken söylediği beyit şöyledir: رَأَى أَنَّني لا بالكثير أَهُورُه / ولا هُوَ عَنِّي في المُواساةِ ظاهرُ
Erken Arapça kullanımKitābü'l-ʿAyn'da zayıf ve dirayetsiz kişi için kullanılan şu beyit zikredilir: ماضي العزيمة لا هارٌ ولا خزلُ; ayrıca kışın şiddetinin veya gecenin karanlığının kırılıp gitmesi «تهوّر الليل» ve «تهوّر الشتاء» olarak adlandırılmıştır.

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça هور kökü, merkezi ve batı Sami dillerinde görülen çökme, uçuruma yuvarlanma, kuyu veya boşluk fikriyle semantik bir süreklilik arz eder. İbranice hwh / havvah (yıkım, felaket, çöküş kuyusu) ve Süryanice hawwṭā (derin çukur, yar, yarık) formları, kökün ilksel Sami katmanında toprağın yarılarak derin bir çukura doğru göçmesi veya felaket getiren yarılma anlamıyla irtibatlı olduğunu belgeler. Arapçada bu kök, suyun aşındırdığı kıyı yarlarının (curuf) arkadan çatlayarak aniden tabana dökülmesini ifade eden son derece özgül bir morfolojik harekete odaklanmıştır. Bu doğrultuda kök, sadece soyut bir düşüşü değil, altı oyulmuş bir kütlenin kendi ağırlığı altında dayanıksızlaşarak kütle halinde çökmesini betimleyen bir anlam kayması ve özelleşmesi yaşamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönهور / هيرKök içi dönüşümlerde «هار - يهور» ve «هار - يهير» biçimleri çatlayıp altı oyulan yarın çökmesini ifade eder; «تهور» ise düşüncesizce tehlikenin içine yuvarlanmak demektir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice hwh / Süryanice hawwṭāDerin yarık, felaket getiren çukur ve ani yıkım anlamlarıyla morfolojik ve anlamsal bir ortak zemin paylaşılır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin Sami dışı kollarında doğrudan güvenilir bir soydaş biçim tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هورAnlamlıÇökmek, devrilmekAltı oyulmuş kütlenin gürültüyle aşağı inmesiKur'an'da geçer (hedef kök)
هروAnlamlıVurmak, sopalamakDeğnekle veya sopayla sertçe darbe indirmekKur'an'da geçmez
وهرAnlamlıKorkutmak, vehme düşürmekKalbe ürperti ve yanılsama vererek şaşırtmakKur'an'da geçmez
ورهAnlamlıBeceriksizlik, ahmaklıkİşinde acemi ve dengesiz olmak, dengesini koruyamamakKur'an'da geçmez
رهوAnlamlıAçıklık, sakinlik, yarıkİki şey arasındaki açıklık veya suyun durulup yarılmasıKur'an'da geçer
روهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هورMerkezÇöküş, kütlesel devrilmeAltı oyulmuş ve arkadan çatlamış bir yapının temelsizlik sebebiyle kütlece yıkılmasıdır.Taşıyıcı zeminin çürümesiyle gelen toptan çöküşü anlatır.
هدمKomşuYıkmak, yerle bir etmekDışarıdan uygulanan bir güç veya müdahale ile bir yapıyı parça parça aşağı indirmektir.Failin dışsal yıkım müdahalesi ön plandadır.
خررKomşuYere kapanmak, düşmekYüksekten aşağıya doğru ses çıkararak veya aniden secdeye/yere düşmektir.Düşüş sırasındaki yönelim ve gürültü öne çıkar.
سقطKomşuDüşmek, sakıt olmakBir şeyin dengesini kaybederek bulunduğu seviyeden kontrolsüzce alta inmesidir.Genel ve nötr bir yerçekimi hareketidir; alt oyulması şart değildir.
ثبتZıtSabitlenmek, kök salmakZemine sağlamca tutunup hiçbir sarsıntı ve akıntıyla yerinden oynamamaktır.Dayanıklı temel ve yıkılmaz sükûneti ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaهورÇatlayıp çökmekAltı oyulan kütlenin gürültüyle yıkılmasıKesin
Latincecorruere, collabiÇökmek, yıkılmakBirlikte kütle halinde çöküşü karşılar; ancak altı oyulmuş kıyı yarığı imgesini tam vermez.Güçlü
İngilizceto collapse, to cave inÇökmek, içe göçmekÖzellikle «cave in» ifadesi altı boşalan yapının içeri göçmesini çok iyi karşılar.Kesin
Almancaeinstürzen, zusammenbrechenGöçmek, yıkılmakTaşıyıcı gücünü kaybeden sistemin birdenbire çöküşünü anlatır.Güçlü
Fransızcas'écrouler, s'effondrerYıkılmak, temeli çökmekÖzellikle «s'effondrer» zeminin veya tabanın batması nüansını başarıyla yansıtır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
هَارٍAltı oyulmuş, çürümüş, göçmeye yüz tutmuş uçurumDırâr Mescidi'ni inşa edenlerin niyet ve zemin zaafını temsil eden temsilî bağlam (Tevbe 9:109)
فَانْهَارَ بِهِKütlesel olarak devrilip onunla birlikte cehenneme göçmekİflas eden yapay amelin sahibini de peşinden sürükleyip helake götürme akıbeti (Tevbe 9:109)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-amel temellendirmesiAmelin ve inancın takva ve ilahi rıza yerine nifak üzerine kurulmasının metafizik hükümsüzlüğü ve kaçınılmaz helakiAmelin zahiri sağlamlığına rağmen ontolojik zeminden yoksun olmasının doğurduğu ontolojik iflas
FıkıhMescid ve vakıf ahkamıHangi gayeyle olursa olsun cemaati bölmek, fitne çıkarmak ve zarar vermek kastıyla kurulan binaların (Mescid-i Dırâr) hükmüYapının fiziki varlığının değil, meşruiyet temelinin hukuki geçerliliği belirlemesi
TefsirTemsilî anlatım (mesel)Kur'an'daki en çarpıcı jeolojik ve mimari mesellerden biri olarak nifak ehlinin yapısının analizi«Cürüfin hârin» tamlamasındaki tabiat gözleminin ahlaki ve itikadi çöküşe birebir uyarlanması
HadisNifak ve cemaat fitnesiFitne ortamlarında emirsiz ve ilkesizce tehlikenin ortasına atılmak manasındaki «تهور» (cüretkarlık/düşüncesizlik) kullanımıAkıbeti düşünmeden helak çukuruna gözü kapalı dalma hali

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve takva temeliTakvasız niyet ve amelSahte dindarlık kurgusunun iflasıTakva zeminine oturmayan hiçbir dini teşebbüs varlığını sürdüremez; altı oyulmuş bir yar gibi aniden çöker.Kesin
İlmiMetodoloji ve aksiyomlarTemelsiz öncüller üzerine kurulan nazariyeEpistemik çöküşSağlam aksiyomatik temele veya tecrübî ispata dayanmayan teoriler bilgi kütlesini taşıyamaz ve kadük kalır.Güçlü
SiyasiMeşruiyet ve adaletAdaletsiz iktidar yapısıSiyasi rejimin ani devrilmesiZulüm ve baskıyla altı boşaltılan siyasi rejimler, dışarıdan sağlam görünseler bile ilk sarsıntıda kütle halinde yıkılır.Güçlü
İktisadiReel karşılık ve üretimKarşılıksız borçlanma ve spekülatif balonFinansal kriz ve iflasÜretime ve reel varlığa dayanmayan, sanal olarak şişirilen finansal yapılar alttan çekilen likiditeyle bir anda çöker.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeoteknik heyelan ve kritik kütle kırılmasıZemin mekaniğinde suyun hidrostatik basıncıyla şevin altını oyması sonucu sürtünme direncinin sıfırlanması ve şevin aniden kayması hadisesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal meşruiyet kaybı ve sistemik çöküşSosyolojide kurumların toplum nezdindeki güven ve rıza zeminini yitirmesiyle dışsal hiçbir darbe olmadan kendi ağırlığı altında çökmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir «yıkılmak» (inhedeme) eylemine indirgeyip, olayın jeolojik ve mimari bir süreç olan «alt oyulması ve asılı kalma» dinamiklerini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, sadece taşların dağılmasını değil; altı tamamen boşaldığı halde bir süre havada asılı duran, dıştan sapasağlam zannedilen fakat temassızlık anında taşıdığı kişiyle birlikte cehenneme göçen aldatıcı yapıyı betimler.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMescid-i Dırâr olayını sadece fiziksel bir bina yıkımı olarak görmek; nifakın, riyanın ve meşruiyetsizliğin bizatihi bir çöküş kanunu (sünnetullah) olduğunu fark edememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve eylemlerin zahiri görüntüsüne değil, oturduğu zemine (takva / Allah rızası) bakılması gerektiğini gösteren muazzam bir jeo-teolojik meselin anahtarını sunar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların eylemlerini, tefrika mescidlerini ve temelsiz toplumsal projeleri konu edinen Tevbe Suresi bağlamında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bir yapının, projenin veya dini ritüelin dışarıdan azametli ve sağlam görünmesinin onun hakiki bir varlığa sahip olduğu yanılgısını kökten düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAkarsuyun veya rüzgarın altını boşalttığı dik toprak yarığının (curuf), dayanıksızlaşarak kendi cüssesiyle aşağıya, uçuruma doğru toptan çökmesi ve yuvarlanması.
  • Soyut anlamİlahi rıza ve takva zemininden yoksun kılınan niyet, amel ve kurumların, içsel boşlukları sebebiyle kendi ağırlıklarını taşıyamayarak helake ve hüsrana göçmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin sürdürülebilirliğinin üst yapı unsurlarına değil, doğrudan taşıyıcı tabanın (temel / meşruiyet) sağlamlığına bağlı olduğu yapısal çöküş kanunu.
  • LaTeX modelilim⁡B→0S(W)B=∞  ⟹  dSdt<0∴S→τ∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde S, kurulan yapıyı veya ameli; W, bu yapının taşıdığı cüsseli ağırlığı; B ise yapının üzerine oturduğu ontolojik ve meşru zemini (temeli) temsil eder. Zemin direnci ve meşruiyeti sıfıra yaklaştığında (B→0), yapının birim zemin başına düşen gerilimi sonsuza ıraksar. Bu durum sistemin zamana bağlı mukavemet türevini negatife çevirir (dSdt<0) ve nihayetinde yapı kritik bir τ anında kendi ağırlığıyla çökerek yokluğa ve helake (∅) sürüklenir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ه