وبر
و - ب - ر
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Ve onun tüyleri
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.853 harfباب الراء والباء و ا ي ء معهما
ر ب و، ر و ب، ب ر و، و ر ب، ب و ر، و ب ر، ب ر ي، ر ي ب، ر أ ب، ر ب أ، ب ر أ، أ ر ب، ب أ ر، أ ب ر مستعملات
ربو:
ربا الجُرْحُ والأرضُ والمالُ وكلُّ شيء يَرْبو ربواً، إذا زاد.
وربا فلانٌ، أي: أصابه نَفَسٌ في جوفه. ودابّةٌ بها رَبْو.
والرّابِيةُ: ما ارتفع من الأرض.
والرَّبْوة: لغات: أرضٌ مُرْتفعةٌ، والجميعُ: الرُّبَى. ويُقال إنْ الرَّبوة في قوله تعالى: "إلى رَبوةٍ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR599 harfالوَبْرَةُ بالتسكين: دويبةٌ أصغر من السِنَّور. طحلاء اللون لا ذَنَبَ لها، ترجُنُ في البيوت، وجمعها وَبْرٌ ووِبارٌ. والوَبْرُ أيضاً: يومٌ من أيام العجوز. والوَبَرُ للبعير، الواحدة وَبَرَةٌ. وقد وَبِرَ البعيرُ بالكسر، فهو وَبِرٌ وأوْبَرُ، إذا كان كثير الوَبرِ. وما بها وابِرٌ، أي أحد. قال الشاعر:
فأُبْتُ إلى الحَيِّ الـذين وَراءهـمْجَريضاً ولم يُفلتْ من الجيشِ وابِرُ
أبو زيد: بناتُ الأوْبَرِ:
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok31.693 harfر ب ( وايء )
راب ، ربا ، ربأ ، ورب ، وبر ، برأ ، بأر ، بار ، أرب ، أبر ، بري .
روب رأب : قال اللَّيث : الرَّوْبُ : اللّبنُ الرّائب .
والفِعْل : راب يَروب رَوْباً ، وذلك إذا كَثُفت دُوايَتُه وتَكبَّد لَبَنُه وأَنَى مَخْضُه .
والمِرْوَبُ : إناءٌ يُروَّب فيه اللَّبنُ .
والرَّوْبَةُ : بَقِيَّةٌ من اللبن تُترك في المِرْوَب كي إذا صُبّ عليه الحَلِيبُ كانَ أَسْرع لِرَوْبه .
أبو عُبيد ، عن الفراء : إذا
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.826 harf(باب الواو والباء وما يثلثهما)
(وبخ) الواو والباء والخاء كلمة واحدة. وبَّخه: لامَه، توبيخاً.
(وبد) الواو والباء والدال كلمةٌ تدلُّ على سُوءِ حال. يقال: أرضٌ وَبِدةٌ، إذا ساءت حالُ أهلِها. ويقولون: الوَبْد: نُقرةٌ في صخرة. ورجُلٌ مُسْتَوْبِدُ المكان(1): جاهلٌ به.
(وبر) الواو والباء والراء كلماتٌ لا تَنقاس، بل هي منفردة. فالوَبَر معروفٌ. والوَبْر: دابّةٌ. وبناتُ أوْبَرَ: شِبْهُ الكَمء(2)
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR441 harf- الوبر، معروف، وجمعه: أوبار. قال تعالى: ﴿ومن أصوافها وأوبارها﴾ [النحل/80] وقيل: سكان الوبر لمن بيوتهم من الوبر، وبنات أوبر للكمء الصغار التي عليها مثل الوبر، ووبرت الأرنب: غطت بالوبر الذي على زمعاتها (الزمعة: الشعرة المدلاة في مؤخر رجل الشاة والظبي والأرنب، والجمع: زمع وزماع، مثل: ثمرة وثمر وثمار. اللسان (زمع) ) أثرها، ووبر الرجل في منزله: أقام فيه تشبيها بالوبر الملقى، نحو: تلبد بمكان كذا: ثبت
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR379 harfو ب ر
بعير وبرٌ وأوبر.
وناقة وبرةٌ ووبراء: كثيرة الوبر ووبّرت الأرنب توبيراً وهو أن تمشي على وبر قوائمها لئلا يقصّ أثرها.
قال يصف فرساً: ومن المجاز: وبّر فلان أمره توبيراً إذا عمّاه.
قال جرير: فما عرفتك كندة عن يقين وما وبّرت في شعبي ارتغاباً أي ما أخفيت أمرك فيها رغبة لكن اضطررت.
ووبّر الرأل: ازلغبّ يقال: أخذ الشيء بوبره وزوبره وزغبه وزئبره: كلّه.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR5.428 harfالوَبَرُ: صوف الإِبل والأَرانب ونحوها، والجمع أَوْبارٌ. قال أَبو منصور: وكذلك وَبَرُ السَّمُّور والثعالب والفَنَكِ، الواحدة وَبَرَةٌ. وقد وَبِرَ البعير، بالكسر؛ وحاجى به ثعلبةُ بن عبيد فاستعمله للنحل فقال:شَتَتْ كَثَّةَ الأَوْبارِ لا القُرَّ تَتَّقي،
ولا الذِّئْبَ تَخْشى، وهي بالبَلَدِ المُفْضي
يقال: جمل وَبِرٌ وأَوْبَرُ إِذا كان كثير الوَبَرِ، وناقة وَبِرَةٌ ووَبْراءُ. وفي الحديث: أَحَبُّ إِليّ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR102 harf* و ب ر * * الوَبْرُ * بوزن الفجْر يوم من أيام العجوز و * الوَبَرُ * بفتحتين للبعير الواحدة * وَبَرَةٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR6.982 harfالوبر، محركة: صوف الإبل والأرانب ونحوها. ج أوبار، قال أبو منصور: وكذلك وبر السمور والثعالب والفنك، الواحد وبرة. وقد وبر البعير، بالكسر، وهو وبر وأوبر: كثير الوبر، وهي وبرة ووبراء، وفي الحديث: أحب إلي من أهل الوبر والمدر أي أهل البوادي والمدن والقرى، وهو من وبر الإبل لأن بيوتهم يتخذونها منه. وبنات أوبر: ضرب من الكمأة مزغب. وقال أبو حنيفة: بنات أوبر: كمأة كأمثال الحصى صغار، وهي رديئة الطعم، وهي
الوبر، محركة: صوف الإبل والأرانب ونحوها. ج أوبار، قال أبو منصور: وكذلك وبر السمور والثعالب والفنك، الواحد وبرة. وقد وبر البعير، بالكسر، وهو وبر وأوبر: كثير الوبر، وهي وبرة ووبراء، وفي الحديث: أحب إلي من أهل الوبر والمدر أي أهل البوادي والمدن والقرى، وهو من وبر الإبل لأن بيوتهم يتخذونها منه. وبنات أوبر: ضرب من الكمأة مزغب. وقال أبو حنيفة: بنات أوبر: كمأة كأمثال الحصى صغار، وهي رديئة الطعم، وهي أول الكمأة، وقال مرة: هي مثل الكمأة وليست بكمأة. وقال الأصمعي: يقال للمزغبة من الكمأة بنات أوبر، واحدها ابن أوبر، وهي الصغار. وقال أبو زيد: بنات الأوبر كمأة صغار مزغبة بلون التراب، وأنشد: ولقد جنيتك أكمؤا وعساقلا ولقد نهيتك عن بنات الأوبر يقال: لقيت منه بنات أوبر، أي الداهية، نقله الصاغاني. من المجاز: وبر رأل النعام توبيرا: ازلغب، نقله الصاغاني والزمخشري. من المجاز: وبر الرجل توبيرا: تشرد وتوحش فصار مع الوبر في التوحش، قال جرير: فما فارقت كندة عن تراض وما وبرت في شعبى ارتعابا أو وبر توبيرا، أقام في منزله حينا لا يبرح، وفي التهذيب فلم يبرح، وبر الأيل - بفتح الهمزة وتشديد التحتية المكسورة - أو الثعلب في عدوه توبيرا: إذا مشى على وبر قوائمه في الحزونة، ضد السهولة من الأرض، ليخفى أثره فلا يتبين، وقال الزمخشري: لئلا يقتص أثره؛ ويقال: وبرت الأرنب في عدوها، إذا جمعت براثنها لتعفي أثرها، قال أبو منصور: والتوبير: أن تتبع المكان الذي لا يستبين أثرها فيه لصلابته. وذلك أنها إذا طلبت نظرت إلى صلابة من الأرض وحزن فوثبت عليه لئلا يستبين أثرها لصلابته، قيل: وإنما يوبر من الدواب الأرنب وعناق الأرض أو الوبرة. قلت: وهو قول أبي زيد، ونصه: إنما يوبر من الدواب الأرنب وشيء آخر لم نحفظه. وفي التهذيب: إنما يوبر من الدواب التفه وعناق الأرض والأرنب. والوبرة التي ذكرها المصنف يحتمل أن تكون عي التفه الذي ذكره الأزهري، أو غيره، وسيبينه قريبا في كلامه. والوبر، بالفتح: يوم من أيام العجوز السبعة التي تكون في آخر الشتاء، وقيل: إنما هو وبر، بلا لام، تقول العرب: صن وصنبر وأخيهما وبر. وقد يجوز أن يكونوا قالوا ذلك للسجع لأنهم قد يتركون للسجع أشياء يوجبها القياس. الوبر، بالفتح دويبة كالسنور غبراء أو بيضاء من دواب الصحراء حسنة العينين شديدة الحياء تكون بالغور. وقال الجوهري: هي طحلاء اللون ليس لها ذنب، تدجن في البيوت، وهي بهاء، قال: وبه سمي الرجل وبرة، وفي حديث مجاهد: في الوبر شاة يعني إذا قتلها المحرم لأن لها كرشا وهي تجتر. وقال ابن الأعرابي: يقال: فلان أسمج من مخة الوبر. قال: والعرب تقول: قالت الأرنب للوبر: وبر وبر، عجز وصدر، وسائرك حقر نقر. فقال لها الوبر: أران أران، عجز وكتفان، وسائرك أكلتان. ج وبور ووبار ووبارة وإبارة، بقلب الواو همزة. ويقال: فلان أذم من الوبارة. وأم الوبر: امرأة، قال الراعي: بأعلام مركوز فعنز فغرب مغاني أم الوبر إذ هي ماهيا والوبراء: نبات مزغب. وقال الصاغاني: عشبة غبراء مزغبة ذات قصب وورق. وبار كقطام، وقد يصرف جاء ذلك في شعر الأعشى كما أنشده سيبويه: ومر دهر على وبار فهلكت جهرة وبار
قال الأزهري: والقوافي مرفوعة، قال الليث: وبار: أرض كانت من محال عاد، بين اليمن ورمال يبرين، سميت بوبار بن إرم بن سام بن نوح. وقال ابن الكلبي: وبار بن أميم بن لاوذ بن سام. ومذهب شيخ الشرف النسابة أن وبارا وجرهما ابنا فالغ بن عابر، ثم قال الليث: لما أهلك الله تعالى أهلها عادا ورث محلتهم وديارهم الجن فلا ينزلها، ونص الليث: فلا يتقاربها أحد منا، أي الناس. وقال محمد بن إسحاق بن يسار: وبار: بلدة يسكنها النسناس. وقيل: هي ما بين الشحر إلى صنعاء، أرض واسعة زهاء ثلاثمائة فرسخ في مثلها؛ وقيل: هي بين حضرموت والسبوب. وفي كتاب أحمد بن محمد الهمداني: وباليمن أرض وبار، وهي فيما بين نجران وحضرموت، وما بين بلاد مهرة والشحر. والأقوال متقاربة. وهي الأرض المذكورة في القرآن في قوله تعالى: أمدكم بأنعام وبنين وجنات وعيون قال الهمداني: وكانت وبار أكثر الأرضين خيرا وأخصبها ضياعا وأكثرها مياها وشجرا وتمرا، فكثرت بها القبائل حتى شحنت بها أرضوهم، وعظمت أموالهم، فأشروا وبطروا وطغوا؛ وكانوا قوما جبابرة ذوي أجسام فلم يعرفوا حق نعم الله تعالى، فبدل الله خلقهم وصيرهم نسناسا، للرجل والمرأة منهم نصف رأس ونصف وجه، وعين واحدة، ويد واحدة، ورجل واحدة، فخرجوا على وجوههم يهيمون ويرعون في تلك الغياض إلى شاطئ البحر كما ترعى البهائم، وصار في أرضهم كل نملة كالكلب العظيم، تستلب الواحدة منها الفارس عن فرسه فتمزقه. ويروى عن أبي المنذر هشام بن محمد أنه قال: قرية وبار كانت لبني وبار، وهم من الأمم الأول، منقطعة بين رمال بني سعد وبين الشحر ومهرة، ويزعم من أتاها أنهم يهجمون على أرض ذات قصور مشيدة ونخل ومياه مطردة ليس بها أحد. ويقال إن سكانها الجن ولا يدخلها إنسي إلا ضل. يقال: ما به وابر، أي أحد. قال ابن سيده: لا يستعمل إلا في النفي، وأنشد غيره: فأبت إلى الحي الـذين وراءهـم جريضا ولم يفلت من الجيش وابر
والوبار ككتاب: شجرة حامضة شاكة تكون بتبالة، نقله الصاغاني ولكن لم يقل: شاكة، وكأن المصنف زاده لبيان التسمية، كأن شوكها الصغير مثل الوبر، وتبالة: أرض معروفة. ووبر يبر، كوعد يعد: أقام، كوبر توبيرا، نقله الصاغاني، وهو بعينه مر في كلام المصنف قريبا، وبر توبيرا: أقام في منزله لا يبرح، فلو قال هناك: كوبر وبرا، كان أحسن، ولكن مثل هذا يرتكبه كثيرا في كتابه، فيظن الظان أنهما متغايران. ووبرة، محركة: ة باليمامة، وهو واد فيه نخل بها. قاله الحفصي. وبرة بن مشهر، كمعظم، ويقال: وبرة له وفادة من جهة مسيلمة الكذاب. وبرة بن محصن، أو هو وبرة بن يحنس الخزاعي وهو بضم التحتية وفتح الحاء المهملة وتشديد النون المكسورة، روى عنه النعمان بن بزرج، صحابيان. ووبر بن أبي دليلة، بالفتح، شيخ للبخاري ويسكن، وهو المعروف عندهم. ووبرت النخلة وأبرت وأبرت، ثلاث لغات عن أبي عمرو بن العلاء، أي لقحت وأصلحت، فمن قال: أبرت فهي مؤبرة، ومن قال أبرت فهي مأبورة، كذا نقله الأزهري في التهذيب، في أبر، وقد تقدم. وبير كزبير: واد باليمامة، نقله الحفصي. وزميل بن وبير: شاعر من فزارة ويقال: أبير، أيضا، كما نقله الصاغاني، وهو قاتل سالم بن دارة المشهور، وقد مر ذكره، وأخبارهما مستوفاة في كتاب البلاذري. ومما يستدرك عليه: وبر فلان على فلان أمره توبيرا: عماه عليه. والتوبير: التعفية ومحو الأثر. وهو مجاز، مأخوذ من توبير الأرنب. ومنه حديث الشورى، رواه الرياشي: أن الستة لما اجتمعوا تكلموا فقال قائل منهم في خطبته: لا توبروا آثاركم فتولتوا دينكم وفي حديث عبد الرحمن يوم الشورى: لا تغمدوا سيوفكم عن أعدائكم فتوبروا آثاركم . قال الزمخشري: كأنه نهاهم عن الأخذ في الأمر بالهوينى. ورواه شمر بالتاء، وهو مذكور في محله. وأهل الوبر: أهل المدن والقرى. وقال أبو حنيفة: يقال: إن بني فلان مثل بنات أوبر: يظن أن فيهم خيرا. وحرة الوبرة، بالفتح: ناحية من أعراض المدينة المشرفة. قد جاء ذكرها في حديث أهبان الأسلمي، وهو مكلم الذئب: بينما هو يرعى بحرة الوبرة إذ عدا الذئب.. إلى آخره. وقيل: هي قرية ذات نخيل، على عين ماء تجري من جبل آرة. ووبرة: لص معروف، عن ابن الأعرابي. ووبرة العجلان، والدمليل الصحابي. ووبير الحسيني، كزبير، من أمراء الينبع، ذكره الحافظ في التبصير. ووبر بن الأضبط، بطن، وهو بالفتح، ذكره الرشاطي وقال: أنشد سيبويه: كلابية وبـرية حـبـتـرية نأتك وخانت بالمواعيد والذمم ويقال: أخذ الشيء بوبره وزئبره وزوبره، أي كله، وهو مجاز، كذا في الأساس. والعماد يوسف بن الوبار، كشداد، من شيوخ الذهبي. وعبد الخالق بن محمد بن ناصر الأنصاري الشروطي المعروف بابن الوبار سمع من السلفي. وحوشية وبار، قد يتكرر ذكرها كثيرا، والمراد الخيل التي كانت لعاد لما هلكوا صارت وحشية لا ترام. ومن نسلها أعوج بني هلال، على الصحيح، كما حققه أبو عبيد في كتاب أنساب الخيل. والوبار ككتاب: موضع في قول بشر بن أبي خازم: وأدنى عامر حيا إلينـا عقيل بالمرانة والوبار وقيل هو اسم قبيلة. ووبرة محركة من قرى اليمامة بها أخلاط من البادية، تميم وغيرهم.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR5.154 harfوَبِرَ
1 وَبِرَ ذ , (S, Msb,) aor. وَبَرَ , inf. n. وَبرٌ, (Msb,) He (a camel) had much وَبَر [i. e. fur, or soft hair]. (S, Msb.)
وَبْرٌ
وَبْرٌ ذ , a pl. [or rather a coll. gen. n.] of which the sing. [or n. un.] is with ة; (S, Mgh;) or a masc. n., of which the fem. is with ة, (Lth, T, M, Msb, K,) and also a pl. [or coll. gen. n.], (M,) [The hyrax Syriacus; believed to be the animal called in
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR826 harfوَبَرَ
وَبَرَ
a. [ يَبِرُ ] ( n. ac. وَبْر 1 ) [ Bi ], Stayed in.
وَبِرَ
وَبِرَ A ( n. ac. وَبَر 4 ),
a. Was shaggy.
وَبَّرَ
وَبَّرَ II ,
a. Became downy.
b. Lived in seclusion.
c. Left no traces, stole along ( fox & c. ).
أَوْبَرَ
أَوْبَرَ IV ,
a. see ( وَبِرَ ).
وَبْر
وَبْر 1 , ( pl. وِبَاْر 23 , وِبَاْرَة 23t , وُبُوْر 27 ),
a. A small short-tailed quadruped.
وَبْرَة
وَبْرَة
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR17.766 harfوبر
وَبَرَ - يَبِرُ - وَبَر - أوْبار
وَبَرَ - يَبِرُ + الكائن أو الشيء + في مكان: يثبت ويتلبد ويستقر قرب بعضه بعضاً بشكل متراص
وَبَر: اسم فعل من " وَبَرَ - يَبِرُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول منه: الشيء المتلبد والمتراص والثابت في المكان: وهو اصطلاحاً صوف الإِبل والأَرانب، وكذلك وَبَرُ السَّمُّور والثعالب والفَنَكِ، الواحدة " وَبَرَةٌ ": ويبدو
Mücavir kökler15 mücavir (18 toplam)
- صوف
1 ortak ayet · Onun yünleri
- ظعن
1 ortak ayet · Sizin göçünüz
- أثث
1 ortak ayet · Eses hasır yapılan bitkidir
- جلد
1 ortak ayet · Culud deri demektir
- خفف
1 ortak ayet · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
- حين
1 ortak ayet · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
- شعر
1 ortak ayet · Şuurunda olurlar
- بيت
1 ortak ayet · Beyt ev demektir
- متع
1 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
- سكن
1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir
- نعم
1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
- جعل
1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
Geçtiği ayetler(1)
… بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ
Ve onun tüyleriAllah evlerinizi sizin için bir huzur ve sükun yeri yaptı ve size hayvan derilerinden; gerek göç gününde gerek konduğunuz günde hafifçe taşıyacağınız evler; yünlerinden, yapağılarından, kıllarından bir zamana kadar giyimlik, döşemelik ve ticaret kumaşı verdi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وبر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misal-i vâvî (ilk harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صوف, شعر, ريش |
| Zıt Kök | جرد |
| Çekirdek Özet 1 | Devenin ve tavşan gibi hayvanların bedenini örten yumuşak, sık ve ince lif tabakası |
| Çekirdek Özet 2 | Çöl ve göçebe şartlarında koruyucu çadır, mesken ve taşınabilir ev eşyasına dönüşen ilahi hammadde nimeti |
| Çekirdek Özet 3 | Doğal biyolojik örtünün insan emeğiyle işlenerek mobil medeniyet donanımına ve iktisadi sermayeye çevrilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi sadece sıradan bir hayvan kılı sayıp Kur'an'daki taşınabilir mesken kurucu ve koruyucu medeni işlevini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وب | Birikme, çökme, yoğunlaşarak bir alanın üzerine kapanma veya sarma teması; nitekim وبل kökünde yoğun ve ağır yağmur, وبق kökünde kuşatıcı engel ve helak, وبش kökünde ise karışık birikinti anlamı öne çıkar | ر | Üst ve baş imgesi taşıyan ر harfinin eklenmesiyle bu birikme ve sarma hareketi, canlının dış yüzeyini sık, yumuşak ve koruyucu liflerle kaplayan üst tüy örtüsüne özelleşmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | çengel, çadır kazığı | bağlama, bitiştirme, tutturma, ekleme |
| ب | ev, çadır | iç, barınma, örtü, korunak sağlama |
| ر | insan başı | üst yüzey, baş, tepe, belirgin üst tabaka |
| وبر | Canlının üst yüzeyini (ر) birbirine kenetlenen sık liflerle (و) örterek dış etkenlere karşı koruyucu bir iç barınak ve kalkan (ب) oluşturan doğal örtü hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Devenin ve tavşanın bedenini soğuktan ve sıcaktan yalıtan yumuşak ve sık tüy tabakası; bu liflerin kırkılıp bükülmesiyle dokunan çadır örtüsü ve yaygılar |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem kabile şiirinde deve tüyünden mamul çadırlarda yaşayan göçebeleri taş ve kerpiç yapılarda yaşayan yerleşiklerden ayırmak üzere sıkça anılmıştır; ayrıca tavşanın avcıdan kaçarken izini örtmesi anlamında türetilmiştir |
| Erken Arapça kullanım | Sa'lebe b. Ubeyd arıyı tasvir ederken tüylerinin sıklığını bu kökle anlatır: شَتَتْ كَثَّةَ الأَوْبارِ لا القُرَّ تَتَّقي / ولا الذِّئْبَ تَخْشى، وهي بالبَلَدِ المُفْضي; Cerîr ise işi gizlemek mecazında kullanır: فما عرفتك كندة عن يقين / وما وبّرت في شعبي ارتغاباً |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha, Maqāyīs al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde وبر kökü özellikle Güney Sami sahasında ve Arap Yarımadası ekolojisinde deve ve çöl faunasına bağlı somut bir isim olarak kökleşmiştir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde deve tüyü için doğrudan bu kök yerine genel kıl veya yün kökleri kullanılırken, Arapçada ve Güney Arabistan epigrafik verilerinde göçebe yaşamın temel dokuma hammaddesini ve çadır kültürünü doğrudan adlandıran özgün bir semantik alan kurmuştur. Kökün fiil türevleri de bu tüyün yumuşaklığı, sıklığı ve taban tüyleriyle iz gizleme gibi ikincil bedevi gözlemlerinden türemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Canlının dışını kaplayan yumuşak tüy; tüy üzerinde yürüyüp iz kapatma ve tüy gibi bir yere çöküp kalma türevleri | Biyolojik tüy isminden hareketle örtme, gizleme ve çadırda ikamet etme anlamları mecazen gelişmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami dillerinde hayvansal lif ve post terminolojisiyle irtibatlıdır; Kuzey Sami sahasında dar kapsamlı kalmıştır | Çöl faunası ve göçebe üretim ilişkileriyle doğrudan sınırlı bir bölgesel morfolojik yoğunlaşma gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dil ailesinin diğer kollarında hayvan liflerini ve yapağıyı karşılayan bölgesel unsurlar | Hayvan örtüsü ve lif kavramının ortak biyolojik ihtiyaçlara paralel gelişimi | Muhtemel |
Kaynak Lane’s Lexicon, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وبر | Anlamlı | Hayvan tüyü, çadır örtüsü | Canlıyı koruyan lifli dış örtü ve bundan üretilen taşınabilir barınak malzemesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ورب | Anlamlı | Eğrilik, bozukluk, fesat | Düzgün yoldan sapma, gizli kusur ve içten içe oluşan bozulma | Hedef kökle fonetik zıtlaşma; Kur'an'da geçmez |
| بور | Anlamlı | İşlenmemiş toprak, telef olma | Atıl kalma, kısır kalma, mahvolma ve üretimsizleşme | Boş kalma yönüyle örtüsüzlüğü çağrıştırır; Kur'an'da geçer |
| برو | Anlamlı | Yontmak, kesmek, yaratmak | Bir maddenin fazlalığını alarak şekil verme veya serbest kılma | Maddeden biçim üretme ilişkisi; Kur'an'da geçmez |
| روب | Anlamlı | Sütün mayalanması, koyulaşma | Sıvının kıvam bağlayarak yoğunlaşması, ağırlaşması | Yoğunlaşma ve pıhtılaşma çekirdeği; Kur'an'da geçmez |
| ربو | Anlamlı | Artmak, yükselmek, şişmek | Maddi veya manevi olarak hacim ve miktarın büyümesi, çoğalması | Liflerin kabarmasıyla kavramsal yakınlık taşır; Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وبر | Merkez | Hayvansal lif örtüsü | Devenin ve tavşanın bedenini örten yumuşak, sık ve taşınabilir çadır üretimine uygun tüy | Canlıyı sıcaktan ve soğuktan koruyan, bükülüp dokunabilen ince lif tabakası |
| صوف | Komşu | Hayvansal lif örtüsü | Yalnızca koyun türüne mahsus kıvırcık ve kalın yün örtüsü | وبر lifine göre daha kalın, yağlı ve ağır dokumalar için kullanılan yün |
| شعر | Komşu | Canlı beden örtüsü | Keçi, at ve insan gibi canlılardaki düz, sert ve kaba kıl tabakası | وبر tüyünden daha sert, dik ve seyrek yapılı olan koruyucu kıl |
| ريش | Komşu | Doğal dış örtü | Kuşlara mahsus hafif, uçmaya yarayan telek ve süsleyici örtü | Memelilere mahsus olan وبر lifinden hafiflik ve aerodinamik yapısıyla ayrılır |
| جرد | Zıt | Çıplaklık, örtüsüzlük | Üzerindeki tüy, kıl, elbise veya bitki örtüsünden tamamen soyulmuş yüzey | وبر ile sağlanan koruyucu ve kapatıcı lif örtüsünün tamamen yokluğunu ifade eder |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وبر | Deve tüyü, yapağı | Yumuşak, sık hayvansal tüy ve bundan dokunan çadır donanımı | Kesin |
| Latince | villus, pilus camelinus | Sık tüy, deve kılı | Biyolojik tüy lifini karşılar; çadır ve göçebe meskeni kültürel bağlamını içermez | Güçlü |
| İngilizce | camel hair, down, soft fur | Deve tüyü, hav tüyü | Tekstil hammaddesi boyutunu tam verir; göç ve barınak işlevini dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Kamelhaar, Flaum | Deve kılı, ince tüy | Lifin fiziksel ve termal yalıtım vasfını karşılar; Kur'an'daki taşınabilir ev eşyası bağlamını taşımaz | Güçlü |
| Fransızca | poil de chameau, duvet | Deve tüyü, hav | Hammadde ve dokuma niteliğini karşılar; bedevi sosyolojisi boyutunu aktarmaz | Güçlü |
Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Dictionnaire Larousse.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَأَوْبَارِهَا (çoğul isim) | Taşınabilir mesken, koruyucu çadır dokuması ve geçimlik ev eşyası | En'am nimetlerinin sayıldığı, göç günü hafif taşınan ve konaklama günü barınak sağlayan nimetler bağlamı (Nahl 16:80) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İnayet ve teshir delili | Canlıların zorlu çevre şartlarına göre donatılması ve bu liflerin insan aklına hammadde kılınması | İlahi hikmet, tasarım ve lütuf göstergesi |
| Fıkıh | Taharet ve zekat hukuku | Canlı hayvandan kırkılan veya murdar ölen hayvanın tüyünün temizliği; tüyden mamul eşyanın mülkiyeti | Necasetten ari olma ve iktisadi mal vasfı |
| Tefsir | Nahl 16:80 tefsiri | Koyun yünü, deve tüyü ve keçi kılının göçebe ve yerleşik hayatın ihtiyaçlarını nasıl bütünüyle karşıladığı | İnsana sağlanan eksiksiz barınma ve döşeme nimeti |
| Hadis | Sosyolojik tasnif rivayetleri | Şehirli yerleşikler ile çadırda yaşayan göçebeleri ayıran أهل الوبر والمدر nitelemesi | Çadırda yaşayan bedevi toplum sınıfı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış inayeti ve şükür mükellefiyeti | İlahî teshir ve nimet nişanesi | Tefekkür ve minnettarlık üretme | Canlının üzerindeki doğal örtünün insanın korunmasına ve yerleşimine hizmet etmesi | Güçlü |
| İlmi | Biyolojik adaptasyon ve tekstil mekaniği | Isı yalıtımlı lif teknolojisi | Termal koruma ve esneklik sağlama | Çöl sıcağına ve soğuğuna karşı liflerin hava hapsederek yalıtım kurması | Güçlü |
| Siyasi | Sosyolojik yapı ve toplum düzeni | Göçebe (bedevi) örgütlenmesi | Mobilite ve bağımsız alan kontrolü | Taşınabilir çadırlar sayesinde devlete veya coğrafyaya bağımlı kalmayan toplumsal hareketlilik | Güçlü |
| İktisadi | Doğal hammadde ve taşınabilir sermaye | Zanaat girdisi ve tüketim eşyası | Katma değerli meta ve barınak üretimi | Hayvancılık çıktısının dokuma sanayiiyle çadır, örtü ve dayanıklı kullanım eşyasına dönüşmesi | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Gözenekli lifli yalıtım katmanı (termodinamik yalıtım) | İnce liflerin moleküler düzeyde durgun hava hücreleri oluşturarak ısı iletim katsayısını minimize etmesi ve iç ortam ısısını koruması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Taşınabilir mobil kültür donanımı (antropolojik mobilite) | Ağır ve sabit yapılar yerine çevre şartlarına göre hızla sökülüp kurulabilen hafif, esnek ve modüler maddi kültür üretimi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca tekstil sanayiinde lüks veya sıradan bir deve kılı lifi olarak anlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Biyolojik bir çıktının çadır, yaygı, kap kacak kılıfı ve taşınabilir mesken şeklinde tam teşekküllü bir mobil yaşam alanı kurucusu olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayette sayılan nimetler diziliminin yalnızca basit bir giyim unsuru sanılması, insanın yeryüzünde intikal ve ikametini sağlayan ekolojik tasarımın kavranamaması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Doğadaki canlıların dış örtülerinin tesadüfi olmayıp, insanın en temel ihtiyacı olan barınma ve göç donanımına dönüşecek biçimde teshir edildiğini gösterdiği için |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahî nimetlerin, mesken edinme biçimlerinin, yolculuk ve konaklama kolaylıklarının zikredildiği bağlamlarda (özellikle Nahl 16:80) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çöl ve göçebe hayatının ilkel bir sefalet değil; hafif, dayanıklı ve yalıtımlı doğal malzemelerle desteklenmiş mükemmel bir ekolojik nizam olduğunu fark ettirir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamDevenin ve tavşanın bedenini örten, sıcağa ve soğuğa karşı yalıtım sağlayan ince, yumuşak ve sık tüy örtüsü.
- Soyut anlamCanlıyı dış çevrenin yıkıcı etkilerinden koruyan, dönüştürülebilir, esnek ve taşınabilir koruyucu katman.
- Sistematik karşılıkBiyolojik hammaddenin emek ve zanaat aracılığıyla taşınabilir meskene, koruyucu zırha ve tüketim metaına dönüşüm sistemi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde doğal hayvansal lif kaynağını, liflerin sıklık ve doku yoğunluğunu temsil eder. operatörü bu liflerin kırkılma, bükülme ve dokunma süreçleriyle dönüştürülmesini simgeler. Elde edilen mamul (çadır, mesken ve eşya), çevresel etkenlere karşı yalıtım sağlayan koruma faktörü ile göç ve intikal kolaylığı sağlayan taşınabilirlik faktörü 'nin ortak kesişiminde varlık kazanır.