يعوق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ي-ع-و1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سوعقوليعوقنسروَيَعُوقَيغوثوذرأله

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

يعوق

ي - ع - و

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 0 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve Yeuk

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (8 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نسر

    1 ortak ayet · Akbaba demektir

  2. يغوث

    1 ortak ayet · Yeğûs

  3. ودد

    1 ortak ayet · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır

  4. وذر

    1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  5. سوع

    1 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  6. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا

    Ve YeukVe dediler ki: Sakın tanrılarınızı bırakmayın. Vedd, Süva’, Yeğus, Yeuk ve Nesr’den asla vazgeçmeyin.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökيعوق
YapıÖzel ad / Türemiş form
Özel Durumİlletli (عوق kökünden türetilmiş veya özel adlaşmış yapı)
Bağlamsal Yakın Köklerعوق, حبس, صدد, منع
Zıt Kökيسر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin önüne geçip ilerlemesini engelleme, alıkoyma ve geciktirme
Çekirdek Özet 2Nûh kavminin tevhid çizgisinden saparak sığındığı ve ilahlaştırdığı putun adı
Çekirdek Özet 3İlahi iradeye ve hakikatin akışına karşı beşer eliyle kurulan sahte sığınak ve blokaj sistemi
Kritik Hata Riskiİsmi salt mitolojik bir put adı sayıp kökün temsil ettiği hakikati engelleme ve geciktirme mantığını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عقEngellemek, yarmak, kesintiye uğratmak; nitekim عقر ve عقن köklerinde de akışı durdurma veya koparma anlamı esastırوAnlamı sürekli bir engelleme, durdurma ve hareketsiz kılma eylemine doğru genişletmiştir
عوقBir kimseyi işinden alıkoymak, hapsetmek ve geri bırakmakيİsmin başında yer alan önek, fiili süreklilik ve failiyet katarak kurumsal veya şahsi bir isme dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaEylemin aktif icrası, yönelme ve müdahale gücünü temsil eder
عgöz; görme, bilme, kaynakAlgılama, hedefe odaklanma ve tecessüm eden kaynağı simgeler
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaVarlığı bir noktaya sabitleme, hareketi bağlama ve tutma işlevini ifade eder
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırKuşatma, daralma ve nihai sınıra ulaşıp tıkanmayı betimler
يعوقMüdahale edip bağlayarak hareketi sınırlandıran ve durduran güçBir hedefe yönelen akışı yakalayıp sabitleyen, yolundan alıkoyan ve ilerlemeyi imkânsız kılan kuşatıcı engel yapısını resmeder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir canlının veya nesnenin tabii hareketini fiziksel olarak durdurma, onu yoldan alıkoyma, hapsedip geciktirme eylemi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye Araplarında يعوق, Hamdân ve Hevlân kabilelerinin Hayvân bölgesinde taptıkları, at veya insan sûretinde tasavvur edilen ve kötülükleri engellediğine inanılan bir put olarak geçmektedir
Erken Arapça kullanımErken Arap dilinde عوق kökünden türeyen yapılar, birini işinden alıkoyan engeller ve oyalamalar için kullanılır; يعوق ise engelleyen ve koruyan güç anlamıyla özel isimleşmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Tāj al-ʿArūs, İbnü'l-Kelbî (Kitâbü'l-Esnâm).

Sami etimolojik katman

Arapça يعوق kelimesi, kökeni itibarıyla genel kabul gören dilbilimsel yaklaşıma göre Sami dillerinde hareketin kısıtlanması, alıkonulması ve bir şeyin geciktirilmesi dairesine giren عوق köküyle doğrudan irtibatlıdır. Kökün İbranice ve Süryanice gibi kuzeybatı Sami dillerindeki karşılıklarında kıvrılma, bükülme, basmakalıp engeller çıkarma ve yoldan saptırma (örneğin İbranice 'āwāh / 'āqa kök ailesindeki eğrilik, tahrif ve baskı semantiği) izleri görülür. Güney Sami sahasında ise anlam doğrudan doğruya fiziki bir alıkoyma, engelleme ve ilerleyişi durdurma üzerine yoğunlaşmıştır. Put ismi olarak يعوق, tarihsel süreçte kavmini koruduğuna, felaketleri savuşturup engellediğine inanılan koruyucu bir kült figürünün türemiş bir lakabı olarak somutlaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعوق kökünden يَفْعُول vezninde türetilmiş isimBir şeyi geri bırakan, alıkoyan, zararı engellediğine inanılan varlık anlamından özel ada evrilmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı ve Güney Sami kök akrabalıklarıEğrilik, baskı ve yolu kesme semantik dairesiyle fonetik ve morfolojik paralellik taşırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يعوقAnlamlıAlıkoymak, engellemekHedef köktür; özel ad olarak engelleri savdığı iddia edilen putu ifade ederKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يعوقMerkezEngelleme ve geciktirmeBir hareketi yolundan çevirip alıkoyarak durduran yapıÖzel adlaşmış kurumsal engel
عوقKomşuAlıkoymaİnsanı meşgul ederek veya önüne geçerek işinden alıkoymaKökün yalın mastar ve fiil hali
منعKomşuİzin vermemeBir şeyin gerçekleşmesine baştan kural veya kudretle engel olmaİrade ve tasarruf kısıtlaması
حبسKomşuKapatma ve tutmaVarlığı bir mekâna veya duruma fiziksel olarak kilitleyip bırakmamaMekânsal alıkoyma
صددKomşuGeri çevirmeDoğrudan yüz çevirtme ve yönü saptırarak engellemeİstikamet kırma
يسرZıtKolaylaştırmaEngelleri kaldırarak akışı ve yürüyüşü pürüzsüz hale getirmeTam serbestiyet ve kolaylık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيعوقManevi ve fiziki alıkoyucu putNûh kavminin ve Cahiliye Arap kabilelerinin taptığı koruyucu ve engelleyici tanrı figürüKesin
LatinceObstaculum, ImpedimentumEngel, alıkoyan nesneKökün türediği kavramsal engeli karşılar; ancak ilahlaştırılmış özel ad boyutunu dışarıda bırakırMuhtemel
İngilizceObstructor, HindererEngelleyici, alıkoyanEylemi yapan fail anlamını verir; putun mitolojik ve paganist bağlamını tam kapsamazGüçlü
AlmancaHemmnis, VerhindererMani, engelleyici güçHareketi durdurma boyutunu aktarır; semantik arka plandaki kültik anlamı yansıtmazGüçlü
FransızcaObstacle, EntraveKöstek, engelleyici unsurAkışı kesintiye uğratan bağlamı içerir; özel ad katmanını dışlarGüçlü

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَيَعُوقَ (Özel Ad)Nûh kavminin şirk unsuru ve putuNûh kavminin ileri gelenlerinin halkı haktan alıkoymak için sarıldıkları sahte ilah bağlamı (Nûh 71:23)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirkin doğuşu ve putperestlik psikolojisiSalih insanların heykelleştirilerek aracı kılınması ve ilahi sıfatların (koruma ve engelleme) nesnelere atfedilmesiTevhidin zıddı olarak sahte koruyucular edinme sapması
FıkıhPutların ve şirk alametlerinin hükmüŞirk sembollerinin imhası, putlara adak adanmasının batıllığı ve taştan yontulan heykellerin hukuki durumuHukuken mal sayılmama ve ibadetin iptali
TefsirNûh kıssası ve Cahiliye putlarının kökeniBu isimlerin aslen Nûh kavmindeki salih kişilere ait olup sonradan şeytanın iğvasıyla putlaştırıldığı rivayetleriTarihsel süreklilik arz eden cahiliye mantığı
HadisPutperestliğin Arap yarımadasına intikaliAmr b. Lühayy'ın bu putları çıkarıp kabilelere dağıtması rivayetlerinde Hamdân kabilesinin putu olarak anılmasıŞirk unsurlarının coğrafi ve kabilevi intikali

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid karşıtı sığınakSahte himaye ve koruma odağıİnsanın ilahi adaletten kaçmak için ürettiği sahte blokajKötülükleri engellediği zannıyla üretilen putperest sığınak mekanizmasıKesin
İlmiHakikatin epistemik engellenmesiDogmatik zihinsel bariyerDelilin ve vahyin akışını önceden bloke etmeZihni hakikate kapatarak düşünceyi dondurma işleviGüçlü
SiyasiOtorite konsolidasyonuKitleleri statükoda tutma aracıToplumsal uyanışı ve değişimi alıkoymaEgemenlerin halkı itaatte tutmak için kutsallaştırdığı bariyerGüçlü
İktisadiSömürü çarkının korunmasıRant ve statüko teminatıSermayenin ve imtiyazların adil dağılımını engellemeDini kutsallar üzerinden kurulu ekonomik sömürüyü koruma perdesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerElektriksel direnç ve yalıtımBir devrede akımın serbestçe ilerlemesini durduran, geçişi zorlaştıran veya tamamen kesen engelleyici katsayıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal atalet ve reaksiyoner dirençToplumsal değişim ve ahlaki reform talepleri karşısında geleneksel yapıların geliştirdiği alıkoyucu kurumsal refleksGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsmi yalnızca tarih öncesinde kalmış, tarihe gömülmüş ve bugün işlevi olmayan mitolojik bir heykel adı olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın hakikate teslim olmamak için sığındığı, kötülüğü savuşturacağına veya değişimi durduracağına inandığı her türlü kurumsal ve zihinsel engelleme mekanizması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞirki sadece taştan nesnelere tapmak sanıp, modern çağda hakkın yürüyüşünü engelleyen ve kitleleri hakikatten alıkoyan yapısal sahte otoriteleri fark edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Şirkin durağan bir heykel tapınmasından ibaret olmadığını, insanın fıtri yürüyüşünü ve ilahi daveti alıkoymak üzere inşa edilen psikososyal bariyerleri deşifre ettiği için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin tebliğine karşı kurulu nizamın geliştirdiği direnci ve Nûh suresindeki putperestlik ittifakını anlatan ayetlerde (Nûh 71:23) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Putları sadece ilkel bir cehaletin ürünü sayan anlayışı yıkar; putların aslında insanı sorumluluktan alıkoyan, hakikatin önünü kesen fonksiyonel aygıtlar olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYürüyen bir varlığın önüne geçerek onu durdurmak, hapsetmek, geciktirmek ve yoluna devam etmesini engellemek.
  • Soyut anlamHakikatin, adaletin ve ilahi tebliğin fert ve toplum nezdindeki akışını kesintiye uğratmak amacıyla zihinsel, itikadi veya kurumsal bariyerler dikmek.
  • Sistematik karşılıkDeğişimi ve ilahi hidayeti durdurmak için inşa edilen, kitleleri hakikatten alıkoyan kurumsal ve dogmatik engelleme odağı.
  • LaTeX modeliFnet=Fh−RyburadaRy≥Fh  ⟹  dxdt=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Fh hakkın ve fıtratın ilerletici dinamik gücünü, Ry ise يعوق kökünün temsil ettiği engelleyici ve alıkoyucu direnci simgeler. Direnç kuvveti hidayet yönelişine eşit veya ondan büyük kılındığında sistemin hız vektörü sıfırlanmakta, toplumsal ve bireysel hareket durdurulup hakikatten alıkonulmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ي