عقر
ع - ق - ر
KÖK- 8 geçiş
- 8 ayet
- 5 sîga
- 13 sözlük
“Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır. Atların ve eşeklerin semer veya eğerleri altında oluşan yaradır. Buna yağır denir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır. Atların ve eşeklerin semer veya eğerleri altında oluşan yaradır. Buna yağır denir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR11.030 harfباب العين و القاف والراء
)ع ق ر، ع ر ق، ق ع ر، ق رع، ر ع ق، ر ق ع مستعملات( عقر: العَقْرُ: كالجَرْح. سَرْجٌ مِعْقر وكَلْبٌ عَقُورٌ يَعْقِرُ النَّاس. وعَقَرْتُ الفَرَسَ: كَشَفُْ قوائمَهُ بالسَّيْف، وفرس عَقِيرٌ معقورٌ وكذلك يُفْعَلُ بالنَّاقة فإذا سَقَطَتْ نَحَرَها مُسْتَمْكِناً منها. وكل عَقِيرِ مَعْقُور، وجمعه عَقُرْى، قال لبيد:
لمّا رأى لُبَدَ النُّسورِ تَطَـيَرَتُ رَفَعَ القَوَادِمَ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR3.151 harfعَقَرَهُ، أي جرحَه، فهو عَقيرٌ، وقومٌ عَقْرى. ويقال في الدعاء على الإنسان: جَدْعاً له وعَقْراً وحَلْقاً! أي عَقَرَ الله جسده، وأصابه بوجعٍ في حلقه. وربَّما قالوا: عَقْرى وحَلْقى، بلا تنوين. وكلبٌ عَقورٌ. والتَعْقير أكثر من العَقْرِ. والعَقاقيرُ: أصول الأدوية. واحدها عَقَّارٌ. وتَعاقَرا إبلهما، أي عرقباها يتباريان في ذلك. والمُعاقَرة: المنافرة، والسِباب، والهجاء. وعاقَرَهُ، أي لازمه. والمُعاقرَةُ:
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok29.860 harfباب العين والقاف مع الراء
عقر ، عرق ، قرع ، قعر ، رقع ، رعق : مستعملات
عقر : أبو عبيد عن أبي عبيدة : العاقر العظيم من الرمل . وعنه عن الأصمعيّ : العاقر من الرمال : الرَّملة التي لا تنبِتُ شيئاً .
وقال ابن شُمَيل : يقال ناقة عقير وجملٌ عَقير . قال : والعَقْر لا يكون إلاّ في القوائم . عَقَره ، إذا قطع قائمةً من قوائمه .
وقال الله في قصّة ثمود : ( صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَى ) ( القَمَر : 29 ) ، أي
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR36.381 harf(باب العين والقاف وما يثلثهما في الثلاثي)
(عقل) العين والقاف واللام أصلٌ واحد منقاس مطرد، يدلُّ عُظْمُه على حُبْسة في الشَّيء أو ما يقارب الحُبْسة. من ذلك العَقْل، وهو الحابس عن ذَميم القَول والفِعل.
قال الخليل: العَقل: نقيض الجهل. يقال عَقَل يعقِل عَقْلا، إذا عرَفَ ما كان يجهله قبل، أو انزجَر عمّا كان يفعلُه. وجمعه عقول. ورجل عاقلٌ وقوم عُقَلاء. وعاقلون. ورجل عَقُول، إذا كان حسَنَ الفَهم وافر
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR886 harf- عقر الحوض والدار وغيرهما: أصلها ويقال: له: عقر، وقيل: (ما غزي قوم في عقر دارهم قط إلا ذلوا) (هذا القيل لعلي بن أبي طالب من خطبة له في الجهاد، انظر: نهج البلاغة ص 122)، وقيل: للقصر: عقرة. وعقرته أصبت: عقرة، أي: أصله، نحو، رأسته، ومنه: عقرت النخل: قطعته من أصله، وعقرت البعير: نحرته، وعقرت ظهر البعير فانعقر، قال: ﴿فعقروها فقال تمتعوا في داركم﴾ [هود/65]، وقال تعالى: ﴿فتعاطى فعقر﴾ [القمر/29]، ومنه
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR832 harfع ق ر
الحركة وارد والسكون عاقر.
ورملة عاقر: لا تنبت.
وكانت زورة فلان بيضة العقر وهي بيضة الدجاجة التي لا تبيض بعدها.
ولقحت عن عقر أي بعد حيال وتقول: جئتنا عن عقر ولقح لقاؤك عن عقر.
ورجعت الحرب إلى عقر إذا فترت.
وعقرة العلم النسيان وهي خرزة تعلقها المرأة في وسطها فلا تحبل.
ورفع عقيرته إذا صوّت.
ويقال في الدعاء جدعاً له وعقراً وعقري حلقي.
وعقرت فلاناً بالركب إذا برزت
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR yok23.190 harfالعَقْرُ والعُقْرُ: العُقْم، وهو اسْتِعقْامُ الرَّحِم، وهو أَن لا تحمل. وقد عَقُرَت المرأَة عَقَارةً وعِقارةً وعَقَرت تَعْقِرِ عَقْراً وعُقْراً وعَقِرَت عَقاراً، وهي عاقرٌ. قال ابن جني: ومما عدُّوه شاذّاً ما ذكروه من فَعُل فهو فاعِلٌ، نحو عَقُرَت المرأَة فهي عاقِرٌ، وشَعُر فهو شاعرٌ، وحَمُض فهو حامِضٌ، وطَهُرَ فهو طاهِرٌ؛ قال: وأَكثر ذلك وعامَّتُه إِنما هو لُغات تداخَلَت فَتَركَّبَت، قال: هكذا
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR999 harf* ع ق ر * * عَقَرَه * جرحه وبابه ضرب فهو * عَقِير * وهم * عَقْرَى * كجريح وجرحى وكلب * عَقُورٌ * و * التَّعْقِير * أكثر من العَقْر و * العَقَاقِير * أصول الأدوية واحدها * عَقَّار * بوزن عَطَّار و * العَقَار * بالفتح مخففا الأرض والضياع والنخل ويقال في البيت عَقَارٌ حَسَن أي متاع وأداة و * المُعْقِر * بوزن المعسر الكثير العَقار وقد * أعْقَر * و * العُقَار * بالضم الخمر سميت بذلك لأنها عَقَرَت
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR22.286 harfالعقرة، وتضم، هكذا في الأساس والذي في المحكم: العقر والعقر: العقم، وهو استعقام الرحم، وهو أن لا تحمل. وقد عقرت المرأة، كعنى، عقارة، بالفتح، وعقارة، بالضم، وعقرت تعقر، من حد ضرب، عقرا، بالفتح، وعقرا وعقارا، بضمهما، وفي بعض النسخ الثاني كسحاب، وهي عاقر، هذه العبارة هكذا في سائر النسخ. وقال ابن القطاع في تهذيبه: وعقرت المرأة وعقرت وعقرت، أي من حد ضرب وكرم وعلم، كما هو مضبوط مصحح، عقرا وعقارا، الأول
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR yok29.273 harfعَقَرَهُ
1 عَقَرَهُ ذ , (S, Mgh, O, &c.,) aor. عَقِرَ , (Mgh, O, Msb, K,) inf. n. عَقْرٌ, (S, * Mgh, O, Msb, K,) He wounded him; (S, Mgh, O, Msb, K;) [and so, app., accord. to the K, ↓ عقّرهُ, inf. n. تَعْقِيرٌ; or the latter signifies he wounded him much; for it is said that] تَعْقِيرٌ signifies more than عَقْرٌ: (S, O:) you say of a lion, and of a lynx, and of a leopard, and of a wolf, يَعْقِرُ
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.551 harfعَقَرَ
عَقَرَ I ( n. ac. عَقْر 1 ),
a. Wounded; hurt, injured; hocked, houghed, hamstrung.
b. Extenuated, jaded; galled ( camel ).
c. Cut out the top of ( palm-tree ).
d. Slew, slaughtered.
e. [ Bi ], Hit, brought down, disabled ( game ).
f. [ Bi ], Detained.
عَقِرَ
عَقِرَ A ( n. ac. عَقَر 4 ),
a. Was stupefied, petrified with fear, was panicstricken.
عَقُرَ
عَقُرَ U ( n. ac.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR68.365 harfعقر
عَقَرَ - يَعْقِرُ - عَاقِر
عَقَرَ - يَعْقِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يأتي إلى كائن حي فيصيبه بمرض أو جرح يؤدي إلى موته
عَاقِر: اسم فاعل صفة مشبهة من فعل " عَقَرَ - يَعْقِرُ ": من يجرح أو يؤذي كائناً آخر بجرح يؤدي إلى موته
المرأة العاقر: المرأة التي تحمل بجنين حي ثم يموت في بطنها بسبب منها، فهي تصيبه بأذى (عدم توافق مضادات الـ RH أو ضيق
Mücavir kökler35 mücavir (46 toplam)
- مرأ
3 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
- عتو
2 ortak ayet · Karşı gelmek
- غلم
2 ortak ayet · Ğulam, Genç, delikanlı demektir
- دمدم
1 ortak ayet · Ses taklidinden oluşmuş bir fiildir
- بلغ
2 ortak ayet · İş ayakkabısı
- ندم
1 ortak ayet · “Redm” kumaşa dikilen yama, “nedm” arkadaş, içki…
- نوق
1 ortak ayet · Dişi devedir
- وعد
2 ortak ayet · “Va’id” yağmur bulutu demektir
- عطو
1 ortak ayet · Bölüşmede birisine düşen pay demektir
- كبر
2 ortak ayet · Yaşlı adamdır
- لدن
1 ortak ayet · Katın
- ربب
4 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir
Geçtiği ayetler(8)
فَعَقَرُوهَا فَقَالَ تَمَتَّعُوا فِي دَارِكُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ ذَلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوبٍ
Onun dizinin bağını kestilerBuna rağmen onu kesip devirdiler. O zaman: Yurdunuzda üç gün daha kalın. Bu; yalanlanmayacak bir sözdür, dedi.
فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا نَادِمِينَ
Onun dizinin bağını kestilerOnlar ise onu kestiler de pişman oldular.
فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا
Hemen onun dizinin bağını kestilerFakat onu yalanladılar ve derken deveyi kestiler. Bunu üzerine günahları sebebiyle Rabbları onları kırıp geçirerek yerle bir etti.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عقر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عقم, ذبح, قطع |
| Zıt Kök | ولد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir varlığın bacak kirişini, kökünü veya üreme merkezini kesip yaralayarak hareketini ve sürekliliğini durdurmak |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi ayeti veya hayatın devamlılığını sağlayan biyolojik ve sembolik damarı kökünden işlemez kılma eylemi ve kısırlık durumu |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sistemin işlevini sürdüren temel dayanağın tahrip edilmesi sonucu ortaya çıkan felç, neslin kesilmesi ve helak |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir hayvan kesimi veya biyolojik kısırlık sayıp, sistemin kökünü kurutma ve ilahi nişaneyle bağı koparma boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عق | Bir şeyi bükme, engelleme, tutma, bağını koparma veya tabii akışını zorla durdurma çekirdeği (عقب, عقد, عقل, عقم) | ر | Çekirdeğin durdurma ve engelleme hareketini doğrudan köke, ayak kirişlerine ve üreme mekanizmasına yönelterek varlığı yere düşürüp sürekliliğini bütünüyle iptal etme |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; kaynak, odak noktası ve bir şeyin asıl cevheri | Varlığın can alıcı merkezini, işlevini yürüten ana odağı ve yaşam kaynağını işaret eder. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; sınır, toplanma ve sıkışma | Hareketin sınır noktasına dayanmasını, gücün yoğunlaşıp bir eşikte kilitlenmesini simgeler. |
| ر | İnsan başı; başlangıç, üst yön, ilk dayanak | Varlığın başını, kökünü, hiyerarşik duruşunu ve ayakta kalma kudretini gösterir. |
| عقر | Yaşam kaynağının (ع) sınır noktasına darbe alarak (ق) varlığın ayakta duran temelini ve kökünü (ر) devirmesi | Varlığın hareket mekanizmasını ve nesil devamını sağlayan asıl odağın felç edilerek kökten düşürülmesi eylemidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bineğin bacak kirişini kılıçla kesip yere düşürmek, binek sırtını semerle yaralayıp yağır etmek ve ağacı kökünden kesmektir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruu’l-Kays bir beytinde binitini kadınlar için boğazlayıp bacaklarını kestiğini şöyle ifade eder: ويوم عقَرتُ للِعذارى مَطِيَّتي / فيا عجباً لرَحلِها المُتَحمِّلِ |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Ali'ye atfedilen bir hutbede kabilenin kendi merkezinde vurulması deyimleşmiş olarak şöyle geçer: مَا غُزِيَ قَوْمٌ فِي عُقْرِ دَارِهِمْ إِلَّا ذَلُّوا |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu İmriilqays.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde عقر kökü, fiziksel olarak bir şeyin kökünü kazımak, bacak kirişlerini keserek devirmek ve üretkenliği yok etmek anlam kümesini ortak bir miras olarak muhafaza eder. İbranicede yer alan עָקַר (ʿāqar) kökü, doğrudan bir şeyi kökünden sökmek, ağacı köklemek ve binek hayvanlarının ayak kirişlerini kesip sakat bırakmak anlamındadır; bu kökten türeyen עָקָר (ʿāqār) ve עֲקָרָה (ʿăqārāh) kelimeleri ise nesil veremeyen, kısır kadın ve erkek için kullanılır. Aramice ve Süryanicede עֲקַר / ʿqar kökü aynı şekilde kökünden koparmak, kısırlaştırmak ve temelini tahrip etmek manalarını taşır. Arapçada kök bir yandan devenin bacak kirişini kesme ve kadının kısır olması anlamlarını korurken, diğer yandan bir yerin aslı ve merkezi anlamına gelen عُقْر (ʿuqr) kavramını da bünyesinde tutarak eylemin doğrudan köke ve merkeze yönelik tahrip edici karakterini korumuştur.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kökten vurma, yaralama, kiriş kesme ve kısırlık | Kökün temelinde bir şeyin işlev gördüğü dayanağı sakatlayarak hareketten ve doğumdan menetme mantığı esastır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ʿāqar, Süryanice ʿqar | Hem kökünden sökme ve hayvanı kirişini keserek devirme hem de döl tutmama anlamları Sami ortak mirasıdır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir ses ve anlam denkliği taşıyan kök tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عقر | Anlamlı | Yaralamak, kiriş kesmek, kısır olmak | Bir şeyin kökünü, bacağını veya döl yatağını işlemez kılarak hareketini ve neslini durdurmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عرق | Anlamlı | Terlemek, damar, kök salmak | Bedenin derinliklerinden sıvının sızması, canlıyı besleyen damar veya ağacın yerdeki uzantısı | Kur'an'da geçmez; bedensel kök ve sıvı akışı boyutu |
| قعر | Anlamlı | Dip, çukur, kökünden sökmek | Bir nesnenin en alt noktasına inmek veya bir şeyi kökünden devirip çukurunu açmak | Kur'an'da geçer; derinlik ve kökten devrilme ilişkisi |
| قرع | Anlamlı | Vurmak, çarpmak, kapı çalmak | İki sert cismin birbirine şiddetle çarpması, şiddetli ses çıkarmak veya başı vurarak yaralamak | Kur'an'da geçer; sert vuruş ve darbe ortaklığı |
| رعق | Anlamlı | Ses çıkarmak, bağırsak gürültüsü | Atın yürürken karnından veya kınından ses gelmesi, içten gelen gürültü | Kur'an'da geçmez; nadir bedensel hareket sesi |
| رقع | Anlamlı | Yamamak, deliği kapatmak | Yırtılan veya yarılan bir boşluğu bir parça ile kapatıp onarmak | Kur'an'da geçmez; yarayı veya yarığı kapatma yönü |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عقر | Merkez | Kökten sakatlama, kiriş kesme ve kısırlık | Varlığın can alıcı dayanağını vurup onu devirerek sürekliliğini bütünüyle kesmek | Hayvanın bacak kirişini kesmek veya rahmin döl tutmaması |
| عقم | Komşu | Kısırlık, sonuçsuzluk, neslin tükenmesi | Doğurma kabiliyetinin içsel olarak bulunmaması veya sonucun bütünüyle bereketsiz kalması | Doğal yapının ürün veremez hale gelmesi |
| ذبح | Komşu | Boğazlamak, kesmek | Hayvanın boğazını keserek kanını akıtıp meşru yolla canını almak | İbadet veya gıda kastıyla yapılan meşru kesim |
| قطع | Komşu | Parçalara ayırmak, irtibatı koparmak | Bir bütünü ikiye ayırarak fiziksel veya soyut bağı sonlandırmak | Genel koparma ve ayırma eylemi |
| ولد | Zıt | Doğurmak, türemek, varlık sahasına çıkarmak | Bir canlıdan yeni bir canlı meydana gelerek neslin ve hareketin devam etmesi | Üreme, çoğalma ve hayatın sürekliliği |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عقر | Kiriş kesmek, kısır olmak, yaralamak | Canlının dayanak kirişini tahrip ederek felç etmek veya döl tutamaz kılmak | Kesin |
| Latince | Hamstringere, sterilis | Aşil tendonunu kesmek, kısır olmak | Tendonu keserek yürüyemez hale getirmeyi ve üreyememeyi karşılar; kök anlamını tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Hamstring, barren, sterilize | Ayak bağını kesip felç etmek, kısır | Hem mekanik olarak devirmeyi hem de üretkenlikten mahrumiyeti ifade eder | Güçlü |
| Almanca | Lähmen, unfruchtbar machen | Sakat bırakmak, kısırlaştırmak | Sistemin işlevini durdurup hareket kabiliyetini ve doğurganlığını elinden almayı anlatır | Güçlü |
| Fransızca | Éjarreter, stérile | İncik kirişini kesmek, verimsiz | Hayvanın arka ayak sinirini kesip düşürme nüansını birebir taşır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَعَقَرُوهَا / فَعَقَرَ | Bineğin bacak kirişlerini keserek yere yıkmak ve katletmek | Semûd kavminin ilahi bir mucize ve toplumsal emanet olan Salih'in devesini cüretle sakatlayıp öldürmesi bağlamı (A'râf 7:77, Hûd 11:65, Şuarâ 26:157, Kamer 54:29, Şems 91:14) |
| عَاقِر / عَاقِرًا | Biyolojik olarak döl tutamama, kısırlık | Zekeriyyâ peygamberin yaşlılık döneminde eşinin çocuk doğurma yeteneğinin bulunmadığını belirterek ilahi lütfa yönelmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:40, Meryem 19:5, Meryem 19:8) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi mucizenin tahribi ve toplumsal helak ilişkisi | Semûd kavminde suçu bir kişinin işlemesine rağmen bütün toplumun helake uğramasının adalet boyutu | Suça rıza gösterme ve ilahi nişaneyle bağı topluca koparma |
| Fıkıh | Zekat, av ve tehlikeli hayvanların zararı | Saldırgan köpeğin öldürülmesi ve av hayvanının kaçarken bacak kirişlerinin kesilerek yakalanması hükümleri | Zararı engellemek amacıyla hayvanın hareket merkezine müdahale |
| Tefsir | Salih'in devesinin öldürülüş tarzı ve Zekeriyya'nın duası | Devenin doğrudan boğazlanmayıp önce ayak kirişlerinin kesilerek düşürülmesi ve kısırlığın imkansızlık doğurmadığı | Fiziksel sakatlama vahşeti ile biyolojik kısırlığın ilahi kudretle aşılması |
| Hadis | İhramlıya veya hareme yönelik hükümler | İhramlının öldürebileceği yırtıcı ve zararlı hayvanların nitelenmesi | Canlıları yaralayan, parçalayan ve saldıran kuduz hayvan tabiri |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi sembol ve mucize | Ayeti kökünden iptal etme | Varlığın hakikatle olan bağını kesmek | Toplumun ilahi bir uyarıcıya meydan okuyarak emaneti yok etmesidir. | Kesin |
| İlmi | Biyoloji ve üreme mekanizması | Fonksiyonel kısırlık | Döl yatağının süreklilik sağlayamaması | Sebepler dairesinde üretimin durması fakat ilahi müdahale ile yeniden canlanabilmesidir. | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal otorite ve sözleşme | Hukuki ve ahlaki sözleşmeyi felç etme | Sistemi taşıyan sütunları devirmek | Devleti ve kamu barışını ayakta tutan temel ilkenin kılıçla kesilmesidir. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim araçları ve kamu malı | Ortak mülkiyeti ve kaynağı tahrip etme | Ekonomik damarı sakat bırakmak | Toplumun ortak faydalandığı bir üretim ve yaşam aracını gasbedip yok etmektir. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sistemik tekillik ve iletim hattının kopması | Fiziksel veya sibernetik bir ağda, tüm sistemi besleyen ana omurganın veya veri taşıyıcı bacakların kopmasıyla bütün yapının çökmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal felç ve anomi | Toplumun normatif omurgasının ve dayanışma ağlarının kırılarak toplumsal hareketliliğin sıfırlanması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir tıbbi kısırlığa veya öfkeyle bir hayvanın boğazlanmasına indirgeyerek anlamı daraltmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir sistemi ayakta tutan temel taşıyıcıyı keserek varlığı işlemez kılmak, nesli durdurmak ve ilahi düzenle bağı bilerek koparmak |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Semûd kavminin suçunu basit bir hayvan itlafı gibi görmek ve ilahi emanete yönelen organize darbeyi ve helak gerekçesini kavrayamamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da helak anlatılarında bir toplumun ilahi uyarıcıya karşı cüretinin zirve noktasını ve sebepler dünyasında tükenmişliğin ilahi kudretle aşılmasını anlatan kilit bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Semûd kavminin Salih aleyhisselamın devesini katletmesini anlatan surelerde ve Hz. Zekeriyya'nın zürriyet talebini içeren ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kısırlığın mutlak bir yok oluş olduğu zannını yıkar; ayrıca bir toplumsal suçta eylemi bir kişi işlese bile o eyleme onay veren tüm yapının kökten suçlu sayılacağını gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBineğin bacak kirişlerini keserek hareket mekanizmasını felç edip yere yıkmak ve rahmin döl tutmasını önleyen bir arıza taşımaktır.
- Soyut anlamBir varlığın veya yapının sürekliliğini, fonksiyonunu ve geleceğe taşınmasını sağlayan can alıcı dayanağın ortadan kaldırılmasıdır.
- Sistematik karşılıkSistemin taşıyıcı kolonunun veya nesil damarının kesilerek yapının çöküşe ve kısırlığa sürüklenmesidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zaman içindeki canlı veya toplumsal sistemi, bu sistemin kökünü, bacak kirişini veya üreme dayanağını hedef alan kesici müdahaleyi temsil eder. Bu köksel müdahale ile sistemin hareket kabiliyeti sıfırlanır () ve bunun mantıksal sonucu olarak sistemin gelecekteki ürünü veya nesli boş kümeye () dönüşür. Formül, kirişin kesilmesiyle hayvanın devrilmesi ve kısırlıkla neslin durması arasındaki yapısal izomorfizmi sembolize eder.