ذبح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ذ-ب-ح9 sîga, 90 mücavir kök, 9 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عظمذُبِحَتَذْبَحُوالَأَذْبَحَنَّهُذبحفَذَبَحُوهَابنونسووَيُذَبِّحُونَذكوحيي

KökSîga 9Ayet 9Sure 6Mücavir 90

▶ Ağı aç (3B)

ذبح

ذ - ب - ح

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 9 sîga
  • 13 sözlük

Zebih kesilmiş hayvan demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zebih kesilmiş hayvan demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR907 harf
باب الحاء والذال والباء معهما ذ ب ح، ح ب ذ يستعملان فقط ذبح: الذَّبْح: قَطْع الحُلْقُوم من باطن عند النَّصيل، ومَوْضِعُه المَذْبَح. والذَّبيحة: الشّاة المذبُوحة. والذِّبْحُ: ما أُعِدَّ للذَّبْح وهو بمنزلة الذَّبيح والمذبوح. والمِذْبَحُ: السِّكِّين الذي يُذْبَحُ به. والذّابح: شَعَرٌ يَنْبُتُ بَيْنَ النَّصيل والمَذْبَح. والذُّبْحةُ: داءٌ يأخُذُ في الحَلْق وربَّما قَتَلَ. والذُّبَح، والذُّباح،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.010 harf
الذَبْحُ: الشَقُّ: قال الراجز: كأنّ بين فَكِّهـا والـفـكِّفأرَةَ مِسْكٍ ذُبِحَتْ في سُكِّ أي فُتِقَتْ. وربّما قالوا: ذَبَحْتُ الدَنَّ، أي بَزَلتُه. والذَبْحُ: مصدر ذَبَحْتُ الشاةَ. والذِبْحُ، بالكسر ما يُذْبَحُ: قال الله تعالى: "وفَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ". والذَبيح: المذبوح، والأنثى ذَبيحَةٌ. والذَبيح: الذي يَصْلُح أن يُذْبَحَ للنُسُكِ. واذَّبَحْتُ: اتَّخَذْتُ ذبيحاً. وتَذابَح القومُ، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.342 harf
ح ذ ب ذبح ، بذح استعمل من وجوهه : ذبح ، بذح . حَبذ : قلت : وأما قولهم حَبَّذَا كذا وكذا بتشديد الباء فهو حرف مَعْنًى أُلِّفَ مِنْ حَبَّ وَذَا ، يقال : حَبَّذَا الإمارةُ والأصل حَبُبَ ذا فأُدغمت إحدى الباءين في الأخرى وشُدِّدت ، وذا إشارة إلى ما يقرب منك وأنشد بعضهم : حبذا رجعها إليها يديها في يَدَيْ درْعِهَا تَحُلُّ الإزَارَا كأنه قال : حَبُبَ ذَا ، ثمَّ ترجم عن ذا فقال : هو رجعها يديها إلى حَلِّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR653 harf
(باب الذال والباء وما يثلثهما) (ذبح) الذال والباء والحاء أصلٌ واحد، وهو يدلُّ على الشّقّ. فالذَّبح: مصدر ذبَحْت الشّاةَ ذبحاً. والذِّبح: المذبوح. والذُّبَّاح: شُقوقٌ في أصول الأصابع. ويقال ذُبِحَ الدَّنُّ، إذا بُزِلَ. والمذابح: سيولٌ صغار تشقُّ الأرض شقّاً. وسعدٌ الذّابحُ: أحد السُّعود([1]). والذِّبَح: نبتٌ، ولعله أن يكون شاذَّا من الأصل. (ذبل) الذال والباء واللام أصلٌ واحد يدل على ضُمْرٍ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR450 harf
- أصل الذبح: شق حلق الحيوانات. والذبح: المذبوح، قال تعالى: ﴿وفديناه بذبح عظيم﴾ [الصافات/107]، وقال: ﴿إن الله يآمركم أن تذبحوا بقرة﴾ [البقرة/67]، وذبحت الفارة (الفارة: المسك) : شققتها، تشبيها بذبح الحيوان، وكذلك: ذبح الدن (قال ابن فارس: وذبحت الدن: إذا بزلته. المجمل 2/364 وفي اللسان: وبزل الخمر: ثقب إناءها. اللسان: (بزل) )، وقوله: ﴿يذبحون أبناءكم﴾ [البقرة/49]، على التكثير، أي: يذبح بعضهم إثر بعض.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.030 harf
ذ ب ح ‏"‏ وفدينـاه بذبـح عظيـم ‏"‏ وهـو مـا يهيـأ للذبـح‏.‏ ونُهي عن ذبائح الجن وهي ما ذبح للطيرة‏:‏ نحو أن تشتري داراً فتذبح لتستخرج العين ولئلا يصيبك مكروه من جنها ولا تأكل ذبيحة مجوسي‏.‏ وأصابته الذبحة وهي داء في حلقه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ذبح العطار الفأرة‏:‏ فتقها‏.‏ قال رؤبة‏:‏ كأن بين فكّها والفكّ فأرة مسـك ذبحـت فـي سـك وقال أبو ذؤيب‏:‏ كأن عينيّ فيها الصاب مذبـوح ومسـك ذبيـح‏.‏ وقـد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.798 harf
الذَّبْحُ: قَطْعُ الحُلْقُوم من باطنٍ عند النَّصِيل، وهو موضع الذَّبْحِ من الحَلْق. والذَّبْحُ: مصدر ذَبَحْتُ الشاة؛ يقال: ذَبَحه يَذْبَحُه ذَبْحاً، فهو مَذْبوح وذَبِيح من قوم ذَبْحَى وذَباحَى، وكذلك التيس والكبش من كِباشٍ ذَبْحَى وذَباحَى. والذَّبِيحة: الشاة المذبوحة. وشاة ذَبِيحة، وذَبِيحٌ من نِعاج ذَبْحَى وذَباحَى وذَبائح، وكذلك الناقة، وإِنما جاءَت ذبيحة بالهاء لغلبة الاسم عليها؛ قال
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR468 harf
* ذ ب ح * * الذَّبْحُ * معروف وبابه قطع والذبح بالكسر ما يُذبح ومنه قوله تعالى ﴿وفديناه بذبح عظيم﴾ و * الذَّبِيحُ * المذبوح والأنثى * ذَبِيحةٌ * وإنما جاءت بالهاء لغلبة الاسم عليها و * تَذَابَحَ * القوم ذبح بعضهم بعضا يقال التمادح * الّتَذابُح * و * المَذَبِحُ * المحاريب سُميت بذلك للقرابين و * الذُّبَحَةُ * بوزن الهُمزة وجع في الحلق قاله أبو زيد والعامة تُسكن الباء قلت الذُبحة في الديوان بسكون
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.997 harf
ذبح الشاة كمنع يذبحها ذبحا ، بفتح فسكون، وذباحا ، كغراب، وهو مذبوح وذبيح، من قوم ذبحى وذباحى؛ وفي اللسان: الذبح: قطع الحلقوم من باطن عند النصيل، وهو موضع الذبح من الحلق. والذباح: الذبح. يقال: أخذهم بنو فلان بالذباح: أي ذبحوهم: والذبح أيا كان. وذبح: شق . وكل ما شق: فقد ذبح. ومنه قوله: كأن عيني فيها الصاب مذبوح أي مشقوق معصور. من المجاز: ذبح: بمعنى فتق . ومسك ذبيح. قال منظور
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.118 harf
ذُبَحَ 1 ذُبَحَ ذ , (S, Msb, K, &c.,) aor. ذَبَحَ , (K,) inf. n. ذَبْحٌ (S, Msb, K, &c.) and ذُبَاحٌ, (K,) He cut, or divided, lengthwise; clave; split; slit; rent, or rent open; ripped, or ripped open. (S, Msb, K.) [Accord. to Fei,] this is the primary signification. (Msb.) [But see what follows.] You say, ذَبَحَ فَأْرَةَ المِسْكَ (assumed tropical:) He (a perfumer, A) ripped open the follicle,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.185 harf
ذَبَحَ ذَبَحَ A ( n. ac. ذَبْح 1 , ذَبَاْح 22 , ذُبَاْح 24 ), a. Slit, split; ripped open. b. Slaughtered, slew; immolated, sacrificed. c. Covered the chin ( beard ). ذَبَّحَ ذَبَّحَ II , a. Slaughtered; massacred. تَذَاْبَحَ تَذَاْبَحَ VI , a. Slew one another. اِذْتَبَحَ اِذْتَبَحَ VIII ( * ), a. Selected for sacrifice. ذَبْح ذَبْح 1 , a. Immolation; sacrifice. ذَبْحَة ذَبْحَة
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok27.757 harf
ذبح ذَبَحَ - يَذْبَحُ - ذِبْح ذَبَّحَ - يُذَبِّحُ ذَبَحَ - يَذْبَحُ + كائن + كائناً: يشق جسمه بآلة حادة ليقتله وخاصة شق حلقومه بالسكين ذِبْح: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " ذَبَحَ - يَذْبَحُ ": الذي يُذْبَح: ما يُذبح من الدواب ذَبَّحَ - يُذَبِّحُ + كائن + كائناً + كائناً آخر: على وزن " فَعَّل " من " ذَبَحَ - يَذْبَحُ " يجعله "
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler90 mücavir (106 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بنو

    4 ortak ayet · Oğullar

  2. نسو

    3 ortak ayet · Kadınlar

  3. بقر

    2 ortak ayet · Sığır

  4. فرعون

    3 ortak ayet · Firavun

  5. سوم

    2 ortak ayet · Sima çehre demektir

  6. خنق

    1 ortak ayet · Haneke (Kef) çene demektir

  7. ذكو

    1 ortak ayet · Kestiniz

  8. نطح

    1 ortak ayet · Ve toslanan

  9. وشي

    1 ortak ayet · Alaca

  10. وقذ

    1 ortak ayet · Ve vurularak öldürülen

  11. عظم

    3 ortak ayet · Büyük

  12. حيي

    3 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

Geçtiği ayetler(9)

  1. … السَّعْيَ قَالَ يَابُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَاأَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ …

    Seni boğazlarımO, kendisinin yanısıra yürümeye başlayınca dedi ki: Oğulcuğum; doğrusu ben, rüyada iken seni boğazladığımı görüyorum. Bir bak, ne dersin? O da dedi ki: Babacığım; sana emrolunanı yap. İnşallah beni sabredenlerden bulursun.

Sîga sayfası: فَذَبَحُوهَا
Sîga sayfası: لَأَذْبَحَنَّهُ
Sîga sayfası: وَيُذَبِّحُونَ
Sîga sayfası: يُذَبِّحُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökذبح
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنحر, عقر, قتل
Zıt Kökحيي
Çekirdek Özet 1Bir canlının boğazını enine yararak nefes ve kan borularını kesmek, akıcı kanı boşaltmak
Çekirdek Özet 2Canı meşru kılma veya adama amacıyla ilahi kurallara uygun kesim ile zulüm ve tahakküm amacıyla yapılan kitlesel kıyım
Çekirdek Özet 3Yaşamın akışını fiziki bir müdahaleyle geri dönülmez biçimde sonlandırma, meşru adanma veya zalimce yok etme eylemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ritüel kurban ibadetine indirgemek; Firavun’un soykırım niteliğindeki siyasi kırımını ve cana kıyma eyleminin ontolojik boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذبSürekli hareket etme, savrulma, gidip gelme, titreme ve uçuşma (ذبب, ذبذب)حÇekirdekteki hızlı, tekrarlı ve kesintisiz titreşim hareketine boğaz veya boşluktan gelen sürtünme ve açılma boyutu eklenerek, canlının boğazındaki damarların hızla kesilmesi ve kanın fışkırarak hayat hareketinin durdurulması anlamına özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı pimi veya kesici çengel (د imgesinin türevi)Keskin bir hat çizerek sınır koyma, takılma, nüfuz edici ve kesici bir müdahale yapma.
بEv, çadır, iç mekânCanın ve kanın muhafaza edildiği bedensel iç alan, bünye, kapalı damar sistemi.
حÇit, duvar, ayırıcı sınırSınırı açma, boğaz geçidini yarma, muhafaza altındaki alanı dışarıya bağlayan eşik.
ذبحBedenin iç alanını koruyan hayati boğaz eşiğini keskin bir aletle yararak can akışını kesmeBeden çeperinin en zayıf ve hayati geçidini keskin bir hamleyle yararak içteki akışkan cevheri (kanı) dışarı boşaltma ve yaşamı sonlandırma hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir hayvanın boğazını, nefes ve yemek boruları ile iki şah damarını kapsayacak şekilde enine kesip yarmak; şarap küpünün tapasını açarak akıtmak veya misk kesesini yarıp açmak.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Ru'be b. el-Accâc bir beytinde misk kesesinin yarılmasını bu kökle tasvir eder: كأن بين فكّها والفكّ / فأرة مسـك ذبحـت فـي سـك
Erken Arapça kullanımİbnü'l-Esîr ve erken hadis derlemelerinde yer alan yargı sorumluluğunun ağırlığına dair rivayette bıçaksız kurban edilme benzetmesiyle geçer: من وَليَ قاضياً فكأَنما ذُبِحَ بغير سكين

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde ذبح kökü, en kadim ortak dinsel ve fiziki eylemlerden birini ifade eden Proto-Sami *ḏ-b-ḥ tabanına dayanır. Bu kök, Batı ve Güney Sami kollarında düzenli ses denkliğiyle korunmuştur. Ugarit dilinde dbḥ (kurban etmek, kurban sunusu), İbranicede zāḇaḥ (זָבַח - kurban kesmek) ve zevaḥ (זֶבַח - kurbanlık, kurban sunusu), Aramice ve Süryanicede dəḇaḥ (דְּבַח / ܕܒܰܚ - boğazlamak, kurban etmek) ve debḥā (kurbanlık kurban), Güney Arapçasında (Epigrafik Saba dili) ḏbḥ (kurban sunmak) biçiminde yer alır. Doğu Sami kolunda yer alan Akadcada zību (kurban sunusu, adak) kelimesi aynı kökün dönüşümüdür. Kökün Sami dünyasındaki en ilksel anlamı, bir hayvanın kanını akıtarak tanrıya adama ritüelidir. Ancak Arapçada bu anlam, hem ritüel bağlamını muhafaza etmiş hem de fiziki olarak boğazlama, yarma ve genel anlamda cana kıyma eylemlerini içine alacak biçimde daha geniş bir semantik sahaya yayılmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Kogan (Genealogical Classification of Semitic).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYarmak, boğaz damarlarını kesmek, fıçı veya misk kesesini delip açmakKökün temelinde boğazı veya bir kabı yararak içindeki sıvıyı boşaltma eylemi yatar.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiUgarit dbḥ, İbranice zāḇaḥ, Süryanice dəḇaḥ, Sabaice ḏbḥ, Akadca zībuProto-Sami ortak mirasından gelen kurban kesme ve adak takdim etme eylemini ifade eder.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrulanabilir ve spekülatif olmayan doğrudan soydaş biçim tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius Hebrew Grammar, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذبحAnlamlıBoğazlamak, yarmakCanlı bir varlığın boğazını keserek kanını akıtmak, kurban etmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ذحبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
بذحAnlamlıYarmak, kesmek, övünmekBir şeyi yarıp parçalamak; mecazen kişinin kendisini üstün görerek böbürlenmesi.Hedef kökle ortak fiziksel yarma çekirdeğini taşır; Kur'an'da geçmez.
بحذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
حذبAnlamlıKısa boylu ve tıknaz olmakBir nesnenin veya canlının toplu, kaba ve sert yapıda olması.Hedef kökle belirgin anlam bağı yoktur; Kur'an'da geçmez.
حبذAnlamlıSevmek, beğenmekÖvgü ve kabul bildiren bir fiil yapısı; ne güzel oldu anlamında kalıplaşmış ifade.Kök birleşiminden doğan edatlaşmış fiil biçimidir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذبحMerkezBoğazlama ve cana kıymaÇene altından boğaz damarlarını enine keserek kanı akıtmak.Küçükbaş ve sığır cinsi hayvanların meşru kesiminde ve cana kıymada kullanılır.
نحرKomşuGöğüsten boğazlamaBoynun göğüsle birleştiği çukura (nahr) mızrak veya bıçak saplayarak kesmek.Özellikle boynu uzun olan develerin kesiminde kullanılan özgül tekniktir.
عقرKomşuAyaklarını keserek devirmeHayvanın bacak sinirlerini kesip işlemez hale getirerek yere düşürmek ve kesmek.Avda veya saldırgan hale gelmiş hayvanda hareket kabiliyetini yok etme yöntemidir.
قتلKomşuYaşama son vermeHerhangi bir araç veya yöntemle canlının hayatını tamamen ortadan kaldırmak.Kapsamı en geniş ölüm fiilidir; kesme şartı içermez.
حييZıtCanlılık ve dirilikHayat sahibi olma, canlı kalma, kan ve nefesin bedende işlevini sürdürmesi.Boğazlanma ve canın yok edilmesinin doğrudan zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaذبحBoğazlamak, kurban etmekBoğazı enine keserek kanı boşaltmak; adak veya kırım amacıyla canı almak.Kesin
LatinceMactare, iugulareKurban adamak, boğazlamakMactare dinsel adama ve kurban anlamını; iugulare ise fiziki boğaz kesmeyi karşılar.Güçlü
İngilizceSlaughter, sacrifice, throat-cutBoğazlamak, topluca kesmek, kurban etmekSlaughter fiziki kesim ve katliamı; sacrifice ritüel adanmayı karşılar.Kesin
AlmancaSchlachten, opfernKesmek, kurban etmekSchlachten hayvan kesimi ve katliamı; opfern ise ibadet amaçlı fedayı karşılar.Kesin
FransızcaÉgorger, immolerBoğazlamak, kurban etmekÉgorger doğrudan boğazı kesme eylemini; immoler dinsel kurbanı ve feda etmeyi verir.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُذَبِّحُونَ / يُذَبِّحُSiyasi zulüm, soykırım ve kitle kırımıFiravun rejiminin İsrâiloğullarının erkek çocuklarını sistemli biçimde katletmesi (Bakara 2:49; İbrâhîm 14:6; Kasas 28:4).
تَذْبَحُوا / فَذَبَحُوهَاİlahi emrin yerine getirilmesi, ritüel sığır kesimiHz. Mûsâ kavminin kesmekle emrolunduğu sığır kıssası (Bakara 2:67, 2:71).
ذُبِحَDini yasak ve putperestlik adaklarıAllah’tan başkası adına veya putperest sunaklarda kesilen etlerin haram kılınması (Mâide 5:3).
لَأَذْبَحَنَّهُCeza ve otoriter infazHz. Süleyman’ın görev yerini terk eden Hüdhüd için öngördüğü ceza alternatifi (Neml 27:21).
أَذْبَحُكَSadakat ve ilahi imtihan amaçlı kurban teşebbüsüHz. İbrâhîm’in rüyası gereği oğlunu kurban etmeye yönelmesi (Sâffât 37:102).
بِذِبْحٍBedel kılınan kurbanlık hayvanHz. İbrâhîm’in oğlunun yerine fidye olarak verilen büyük kurbanlık (Sâffât 37:107).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi emir, teklif ve rüyanın vahiy niteliğiHz. İbrâhîm’in oğlunu boğazlama emri ve ilahi teklifin hikmeti; imtihanın eylemin kendisine mi yoksa itaate mi yönelik olduğu tartışması.İtaat, teslimiyet ve ilahi tasarruf.
FıkıhTezkiye (helal boğazlama) hükümleri ve adakNefes borusu (hulkûm), yemek borusu (merî) ve iki can damarının (vecedeyn) kesilme şartları; besmelenin hükmü ve put sunaklarının reddi.Şer'i kesim şartları, helallik ve haramlık sınırı.
TefsirFiravun’un istiz‘af politikası ve İbrâhîm kıssasıÂyetlerde geçen kesim eylemlerinin sosyo-politik bir kıyım mı yoksa ilahi sadakat göstergesi mi olduğunun bağlamsal tahlili.Zulüm ve arınma arasındaki kavramsal kutuplaşma.
HadisKesim ahlakı ve adaletHayvan boğazlanırken bıçağın bilenmesi, cana eziyet edilmemesi ve yargı sorumluluğunun bıçaksız boğazlanmaya benzetilmesi.İhsan, merhamet ve yargısal vebal.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKurban ibadeti ve helal gıdaAdanma ve tezkiyeCanın sahibinin yalnızca Allah olduğunu ikrar ederek meşru tüketim sınırını belirlemekKesim eylemi, kanın akıtılmasıyla canlı beden üzerindeki tasarrufun Allah'ın iznine bağlanmasıdır.Kesin
İlmiBiyoloji ve anatomiDolaşım ve solunumun sonlandırılmasıŞah damarları ve trakeyi keserek beyin fonksiyonlarını durdurmakHayatın biyolojik temelini oluşturan kan akışının ve oksijenlenmenin fiziki kesintiye uğratılması.Güçlü
SiyasiOtoriter tahakküm ve soykırımKitle kırımı ve nüfus kontrolüMuhalif veya potansiyel tehlike görülen toplumsal unsurların neslini kurutmakFiravun'un erkek çocukları boğazlatması, siyasi iktidarı korumak için yapılan sistematik tasfiyedir.Kesin
İktisadiHayvancılık ve gıda üretimiEmtia elde etme ve kaynak aktarımıCanlı sermayeyi gıda veya deri gibi ekonomik faydaya dönüştürmekKurbanlık veya etlik hayvanın kesimi, iktisadi bir değerin tüketim döngüsüne sokulmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar mekaniğinde ana hat kopuşu (rupture / flow cut-off)Kapalı bir boru hattında ana besleme kanalının radikal biçimde kesilerek iç basıncın sıfırlanması ve sistemin aniden durması.Güçlü
Beşeri bilimlerHukukta ve siyaset sosyolojisinde yaşam hakkının gasbı veya egemenlik tasarrufuBireyin biyolojik ve hukuki varlığının egemen bir güç tarafından meşru bir normla ya da zalimce bir yaptırımla sonlandırılması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca geleneksel kurban bayramında yerine getirilen adak kesimiyle sınırlandırmak ve kurbanlık et tüketimine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da sadece kurban ibadetini değil; zalim rejimlerin siyasi baskı aracı olarak yürüttüğü kitlesel kıyımı (Firavun zulmü), hukuki itaati (Bakara kıssası) ve cezai yaptırımı da kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKökün siyasi ve toplumsal bağlamı göz ardı edildiğinde, Kur'an'ın Firavun üzerinden kurduğu istibdat, soykırım ve nesil kırma eleştirisi anlaşılamaz; ayetler sadece tarihsel bir kurban ritüeli zemininde okunur.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Canın kime ait olduğunu, yaşamın ancak ilahi bir meşruiyetle tüketilebileceğini; aksi takdirde cana kıymanın firavunî bir zorbalık ve küfür mekanizmasına dönüşeceğini açıkça göstermesi bakımından temel öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrâiloğullarının Firavun yönetiminde maruz kaldığı baskıları anlatan ayetlerde, Hz. İbrâhîm'in teslimiyet imtihanında ve helal-haram gıdaların belirlendiği hüküm ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kurban eylemini pagan kültürlerdeki gibi tanrıya kan içirme veya salt kan akıtma çılgınlığı sanan algıyı yıkar; onu ilahi buyruğa itaat ve can bağışlanması (fidye) eksenine oturtur.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir canlının boğazını enine keserek soluk borusunu ve şah damarlarını parçalamak, kanını akıtıp hayatını sonlandırmak.
  • Soyut anlamHayatiyet akışını keskin bir irade veya fiziki müdahaleyle geri dönüşsüz biçimde durdurmak, adanmışlık veya tahakküm göstermek.
  • Sistematik karşılıkİlahi sistemde mutlak sadakat ve arınma sınırı; tiranlık düzeninde ise nesli kurutma ve mutlak egemenlik kurma aracı.
  • LaTeX modeliΔL=−1K(t)⋅Φc
  • LaTeX açıklamasıFormülde ΔL canlının yaşam potansiyelindeki değişimi ifade eder; Φc hayatiyetin devamını sağlayan kan ve nefes akış fonksiyonudur; 1K(t) ise kesici müdahalenin gerçekleştiği anda devreye giren ve değeri 1 olan kesim gösterge fonksiyonudur. Bu fonksiyon devreye girdiğinde akış kesilir ve yaşam potansiyeli geri dönüşsüz biçimde sıfırlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ذ