عقر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ق-ر5 sîga, 35 mücavir kök, 8 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وعدلدنبلغفَعَقَرَثلثعقركبرمرأعَاقِرٌعتوفَعَقَرُواعطووريدمدمنوقربب

KökSîga 5Ayet 8Sure 7Mücavir 35

▶ Ağı aç (3B)

عقر

ع - ق - ر

KÖK
  • 8 geçiş
  • 8 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

“Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır. Atların ve eşeklerin semer veya eğerleri altında oluşan yaradır. Buna yağır denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır. Atların ve eşeklerin semer veya eğerleri altında oluşan yaradır. Buna yağır denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR11.030 harf
باب العين و القاف والراء )ع ق ر، ع ر ق، ق ع ر، ق رع، ر ع ق، ر ق ع مستعملات( عقر: العَقْرُ: كالجَرْح. سَرْجٌ مِعْقر وكَلْبٌ عَقُورٌ يَعْقِرُ النَّاس. وعَقَرْتُ الفَرَسَ: كَشَفُْ قوائمَهُ بالسَّيْف، وفرس عَقِيرٌ معقورٌ وكذلك يُفْعَلُ بالنَّاقة فإذا سَقَطَتْ نَحَرَها مُسْتَمْكِناً منها. وكل عَقِيرِ مَعْقُور، وجمعه عَقُرْى، قال لبيد: لمّا رأى لُبَدَ النُّسورِ تَطَـيَرَتُ رَفَعَ القَوَادِمَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR3.151 harf
عَقَرَهُ، أي جرحَه، فهو عَقيرٌ، وقومٌ عَقْرى. ويقال في الدعاء على الإنسان: جَدْعاً له وعَقْراً وحَلْقاً! أي عَقَرَ الله جسده، وأصابه بوجعٍ في حلقه. وربَّما قالوا: عَقْرى وحَلْقى، بلا تنوين. وكلبٌ عَقورٌ. والتَعْقير أكثر من العَقْرِ. والعَقاقيرُ: أصول الأدوية. واحدها عَقَّارٌ. وتَعاقَرا إبلهما، أي عرقباها يتباريان في ذلك. والمُعاقَرة: المنافرة، والسِباب، والهجاء. وعاقَرَهُ، أي لازمه. والمُعاقرَةُ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok29.860 harf
باب العين والقاف مع الراء عقر ، عرق ، قرع ، قعر ، رقع ، رعق : مستعملات عقر : أبو عبيد عن أبي عبيدة : العاقر العظيم من الرمل . وعنه عن الأصمعيّ : العاقر من الرمال : الرَّملة التي لا تنبِتُ شيئاً . وقال ابن شُمَيل : يقال ناقة عقير وجملٌ عَقير . قال : والعَقْر لا يكون إلاّ في القوائم . عَقَره ، إذا قطع قائمةً من قوائمه . وقال الله في قصّة ثمود : ( صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَى ) ( القَمَر : 29 ) ، أي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR36.381 harf
(باب العين والقاف وما يثلثهما في الثلاثي) (عقل) العين والقاف واللام أصلٌ واحد منقاس مطرد، يدلُّ عُظْمُه على حُبْسة في الشَّيء أو ما يقارب الحُبْسة. من ذلك العَقْل، وهو الحابس عن ذَميم القَول والفِعل. قال الخليل: العَقل: نقيض الجهل. يقال عَقَل يعقِل عَقْلا، إذا عرَفَ ما كان يجهله قبل، أو انزجَر عمّا كان يفعلُه. وجمعه عقول. ورجل عاقلٌ وقوم عُقَلاء. وعاقلون. ورجل عَقُول، إذا كان حسَنَ الفَهم وافر
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR886 harf
- عقر الحوض والدار وغيرهما: أصلها ويقال: له: عقر، وقيل: (ما غزي قوم في عقر دارهم قط إلا ذلوا) (هذا القيل لعلي بن أبي طالب من خطبة له في الجهاد، انظر: نهج البلاغة ص 122)، وقيل: للقصر: عقرة. وعقرته أصبت: عقرة، أي: أصله، نحو، رأسته، ومنه: عقرت النخل: قطعته من أصله، وعقرت البعير: نحرته، وعقرت ظهر البعير فانعقر، قال: ﴿فعقروها فقال تمتعوا في داركم﴾ [هود/65]، وقال تعالى: ﴿فتعاطى فعقر﴾ [القمر/29]، ومنه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR832 harf
ع ق ر الحركة وارد والسكون عاقر‏.‏ ورملة عاقر‏:‏ لا تنبت‏.‏ وكانت زورة فلان بيضة العقر وهي بيضة الدجاجة التي لا تبيض بعدها‏.‏ ولقحت عن عقر أي بعد حيال وتقول‏:‏ جئتنا عن عقر ولقح لقاؤك عن عقر‏.‏ ورجعت الحرب إلى عقر إذا فترت‏.‏ وعقرة العلم النسيان وهي خرزة تعلقها المرأة في وسطها فلا تحبل‏.‏ ورفع عقيرته إذا صوّت‏.‏ ويقال في الدعاء جدعاً له وعقراً وعقري حلقي‏.‏ وعقرت فلاناً بالركب إذا برزت
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok23.190 harf
العَقْرُ والعُقْرُ: العُقْم، وهو اسْتِعقْامُ الرَّحِم، وهو أَن لا تحمل. وقد عَقُرَت المرأَة عَقَارةً وعِقارةً وعَقَرت تَعْقِرِ عَقْراً وعُقْراً وعَقِرَت عَقاراً، وهي عاقرٌ. قال ابن جني: ومما عدُّوه شاذّاً ما ذكروه من فَعُل فهو فاعِلٌ، نحو عَقُرَت المرأَة فهي عاقِرٌ، وشَعُر فهو شاعرٌ، وحَمُض فهو حامِضٌ، وطَهُرَ فهو طاهِرٌ؛ قال: وأَكثر ذلك وعامَّتُه إِنما هو لُغات تداخَلَت فَتَركَّبَت، قال: هكذا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR999 harf
* ع ق ر * * عَقَرَه * جرحه وبابه ضرب فهو * عَقِير * وهم * عَقْرَى * كجريح وجرحى وكلب * عَقُورٌ * و * التَّعْقِير * أكثر من العَقْر و * العَقَاقِير * أصول الأدوية واحدها * عَقَّار * بوزن عَطَّار و * العَقَار * بالفتح مخففا الأرض والضياع والنخل ويقال في البيت عَقَارٌ حَسَن أي متاع وأداة و * المُعْقِر * بوزن المعسر الكثير العَقار وقد * أعْقَر * و * العُقَار * بالضم الخمر سميت بذلك لأنها عَقَرَت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR22.286 harf
العقرة، وتضم، هكذا في الأساس والذي في المحكم: العقر والعقر: العقم، وهو استعقام الرحم، وهو أن لا تحمل. وقد عقرت المرأة، كعنى، عقارة، بالفتح، وعقارة، بالضم، وعقرت تعقر، من حد ضرب، عقرا، بالفتح، وعقرا وعقارا، بضمهما، وفي بعض النسخ الثاني كسحاب، وهي عاقر، هذه العبارة هكذا في سائر النسخ. وقال ابن القطاع في تهذيبه: وعقرت المرأة وعقرت وعقرت، أي من حد ضرب وكرم وعلم، كما هو مضبوط مصحح، عقرا وعقارا، الأول
Maddenin bağlantısı

العقرة، وتضم، هكذا في الأساس والذي في المحكم: العقر والعقر: العقم، وهو استعقام الرحم، وهو أن لا تحمل. وقد عقرت المرأة، كعنى، عقارة، بالفتح، وعقارة، بالضم، وعقرت تعقر، من حد ضرب، عقرا، بالفتح، وعقرا وعقارا، بضمهما، وفي بعض النسخ الثاني كسحاب، وهي عاقر، هذه العبارة هكذا في سائر النسخ. وقال ابن القطاع في تهذيبه: وعقرت المرأة وعقرت وعقرت، أي من حد ضرب وكرم وعلم، كما هو مضبوط مصحح، عقرا وعقارا، الأول بالضم، والثاني بالفتح: انقطع حملها. انتهى. وفي المحكم واللسان: وقد عقرت المرأة، أي مثل كرم، عقارة وعقارة، أي كسحابة وكتابة، وعقرت تعقر عقرا وعقرا، أي من حد ضرب. وعقرت عقارا - أي من حد علم - وهي عاقر. قلت: فهذه النصوص تدل على أن اللغة الأولى - يعني وقد عقرت - من باب كرم، وضبطه كعنى مخالف لنصوصهم، ويدل على ذلك أيضا قول ابن جنى ما نصه: ومما عدوه شاذا ما ذكروه من فعل فهو فاعل، نحو عقرت المرأة فهي عاقر، وشعر فهو شاعر، وحمض فهو حامض وطهر فهو طاهر. قال: وأكثر ذلك وعامته إنما هو لغات تداخلت فتركبت. قال هكذا ينبغي أن يعتقد، وهو أشبه بحكمة العرب. وقال مرة: ليس عاقر من عقرت، بمنزلة حامض من حمض، ولا خاثر من خثر، ولا طاهر من طهر، ولا شاعر من شعر، لأن كل واحد من هذه هو اسم الفاعل، وهو جار على فعل، فاستغنى به عما يجري على فعل وهو فعيل، ولكنه اسم بمعنى النسب، بمنزلة امرأة حائض وطالق. قلت: وبقى على المصنف أيضا عقرت من حد علم، وأن العقر بالضم، والعقار بالوجهين إنما هما مصدراه كما قدمنا آنفا، ففي كلام المصيف نظر بوجوه تدرك بالتأمل، ج عقر، كسكر، وكذلك الناقة، قال: ولو أن ما في بطنه بين نسوة حبلن ولو كانت قواعد عقرا

ولقد عقرت، بضم القاف، وأعقر الله رحمها فهي معقرة وعقر الرجل، مثل المرأة. ويقال: رجل عاقر وعقير، الأول شاذ، والثاني قياسي: لا يولد له، بين العقر، بالضم، هكذا في التهذيب، وقوله: ولد، زيادة من عند المصنف من غير طائل، وزادوا: ولم نسمع في المرأة عقيرا. قلت: وقالوا: امرأة عقرة كهمزة. وقال ابن الأعرابي: هو الذي يأتي النساء ويلامسهن ويحاضنهن ولا يولد له. قلت: ورجال عقر، ونساء عقر. ويقال: عقر وعقر، أي كضرب وعلم: إذا عقر فلم يحمل له. والعقرة، كهمزة: خرزة: تحملها المرأة بأن تشدها على حقويها لئلا تلد، هكذا في سائر النسخ. وعبارة المحكم: لئلا تحبل. وعبارة التهذيب: ولنساء العرب خرزة يقال لها العقرة، يزعمن أنها إذا علقت على حقو المرأة لم تحمل إذا وطئت. قلت: وأعجب من هذا ما نقل عن ابن الأعرابي قال: إن العقرة خرزة تعلق على العاقر لتلد. وعقر الأمر، ككرم، عقرا، بالضم: لم ينتج عاقبة. قال ذو الرمة يمدح بلال بن أبي بردة بن أبي موسى الأشعري: أبوك تلافى الناس والدين بعدماتشاءوا وبيت الدين منقطع الكسر فشد إصار الدين أيام أذرح ورد حـروبـا قـد لـقـحـــن إلـــى عـــقـــر قوله: لقحن إلى عقر، أي رجعن إلى السكون. ويقال: رجعت الحرب إلى عقر، إذا فترت. ومن المجاز: العاقر من الرمل: ما لا ينبت يشبه بالمرأة. وقيل: هي الرملة التي تنبت جنباتها ولا ينبت وسطها، أنشد ثعلب: ومن عاقر ينفي الألاء سـراتـهـا عذارين عن جرداء وعث خصورها وقيل العاقر: العظيم منه، أي من الرمل، وخصه بعضهم بأنه لا ينبت شيئا. وقيل العاقر: رملة معروفة لا تنبت شيئا. قال: أما الفؤاد فلا يزال موكـلا بهوى حمامة أو بريا العاقر

حمامة: رملة معروفة أو أكمة. والعاقر: المرأة التي لا مثل لها، أنشد ابن الأعرابي قول الشاعر: صرافة القب دموكا عاقرا. وهكذا فسره. والدموك هنا: البكرة التي يستقي بها على السانية. والعقر: الجرح، وقد عقره فهو عقير والعقر: أثر كالحز في قوائم الفرس والإبل، يقال: عقره، أي الفرس والإبل، بالسيف يعقره، من حد ضرب عقرا، بالفتح، وعقره تعقيرا: قطع قوائمه. وقال ابن القطاع: عقرت الناقة عقرا: حصدت قوائمها بالسيف. والعقير: المعقور، يقال: ناقة عقير وجمل عقير. وفي حديث خديجة رضي الله عنها: لما تزوجت رسول الله صلى الله عليه وسلم كست أباها حلة وخلقته ونحرت جزورا. فقال: ما هذا الحبير، وهذا العبير، وهذا العقير? أي الجزور المنحور. قيل: كانوا إذا أرادوا نحر البعير عقروه، أي قطعوا إحدى قوائمه ثم نحروه، يفعل ذلك به كيلا يشرد عند النحر. وفي النهاية في هذا المكان: وفي الحديث: أنه مر بحمار عقير أي أصابه عقر ولم يمت بعد. ولم يفسره ابن الأثير. وفي اللسان: عقر الناقة يعقرها ويعقرها عقرا وعقرها: إذا فعل بها ذلك حتى تسقط فنحرها مستمكنا منها، وكذلك كل فعيل مصروف عن مفعول به فإنه بغير هاء. وقال اللحياني: وهو الكلام المجتمع عليه، ومنه ما يقال بالهاء، وقول امرئ القيس: ويوم عقرت للعذارى مطيتي. فمعناه نحرتها، ج عقرى، يقال: خيل عقرى، قال الشاعر: بسلى وسلبرى مصـارع فـتـية كرام وعقرى من كميت ومن ورد

وعاقره: فاخره وكارمه وفاضله في عقر الإبل. ويقال: تعاقرا، إذا عقرا إبلهما يتباريان بذلك ليرى أيهما أعقر لها. ومن ذلك معاقرة غالب بن صعصعة أبي الفرزدق وسحيم بن وثيل الرياحي، لما تعاقرا بصوأر، فعقر سحيم خمسا ثم بدا له، وعقر غالب مائة. وقد تقدم في ص أ ر. وفي حديث ابن عباس: لا تأكلوا من تعاقر الأعراب، فإني لا آمن أن يكون مما أهل به لغير الله. قال ابن الأثير: هو عقرهم الإبل؛ كان الرجلان يتباريان في الجود والسخاء، فيعقر هذا وهذا حتى يعجز أحدهما الآخر، وكانوا يفعلونه رياء وسمعة وتفاخرا، ولا يقصدون به وجه الله تعالى، فشبهه لما ذبح لغير الله. وفي الحديث: لا عقر في الإسلام. قال ابن الأثير: كانوا يعقرون الإبل على قبور الموتى، أي ينحرونها، ويقولون: إن صاحب القبر كان يعقر للأضياف أيام حياته، فنكافئه بمثل صنيعه بعد وفاته، وأصل العقر ضرب قوائم البعير أو الشاة بالسيف، وهو قائم. وفي الحديث: لا تعقرن شاة ولا بعيرا إلا لمأكلة. وإنما نهى عنه لأنه مثلة وتعذيب للحيوان. وقال الأزهري: العقر عند العرب: كسف عرقوب البعير، ثم يجعل النحر عقرا لأن ناحر الإبل يعقرها ثم ينحرها. والعقيرة: ما عقرت من صيد أو غيره، فعيلة بمعنى مفعولة. والعقيرة: صوت المغنى إذا غنى، والعقيرة: صوت الباكي إذا بكى، والعقيرة: صوت القارئ إذا قضرأ. وقيل: أصله أن رجلا عقرت رجله، فوضع العقيرة على الصحيحة، وبكى عليها بأعلى صوته، فقيل: رفع عقيرته، ثم كثر ذلك حتى صير الصوت بالغناء عقيرة. قال الجوهري: قيل لكل من رفع صوته: رفع عقيرته. ولم يقيد بالغناء. قلت: فالجوهري لا حظ أصل المعنى وترك ما يتفرع عليه، وهو من التفطن بمكان، كما لا يخفى. والعقيرة: الرجل الشريف يقتل، وفي بعض نسخ الإصلاح لابن السكيت: ما رأيت كاليوم عقيرة وسط قوم. قال الجوهري: يقال: ما رأيت كاليوم عقيرة وسط قوم، للرجل الشريف يقتل. والعقيرة: الساق المقطوعة قال الأزهري: وقيل فيه: هو رجل أصيب عضو من أعضائه، وله إبله، فرفع صوته بالأنين لما أصابه من العقر في بدنه فتسمعت إبله فحسبنه يحدو بها فاجتمعت إليه، فقيل لكل من رفع صوته بالغناء: قد رفع عقيرته. واعتقر الظهر من الرحل والسرج وانعقر: دبر، وقد عقره، إذا أدبره. ومنه قوله: عقرت بعيري يا امرأ

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok29.273 harf
عَقَرَهُ 1 عَقَرَهُ ذ , (S, Mgh, O, &c.,) aor. عَقِرَ , (Mgh, O, Msb, K,) inf. n. عَقْرٌ, (S, * Mgh, O, Msb, K,) He wounded him; (S, Mgh, O, Msb, K;) [and so, app., accord. to the K, ↓ عقّرهُ, inf. n. تَعْقِيرٌ; or the latter signifies he wounded him much; for it is said that] تَعْقِيرٌ signifies more than عَقْرٌ: (S, O:) you say of a lion, and of a lynx, and of a leopard, and of a wolf, يَعْقِرُ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.551 harf
عَقَرَ عَقَرَ I ( n. ac. عَقْر 1 ), a. Wounded; hurt, injured; hocked, houghed, hamstrung. b. Extenuated, jaded; galled ( camel ). c. Cut out the top of ( palm-tree ). d. Slew, slaughtered. e. [ Bi ], Hit, brought down, disabled ( game ). f. [ Bi ], Detained. عَقِرَ عَقِرَ A ( n. ac. عَقَر 4 ), a. Was stupefied, petrified with fear, was panicstricken. عَقُرَ عَقُرَ U ( n. ac.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR68.365 harf
عقر عَقَرَ - يَعْقِرُ - عَاقِر عَقَرَ - يَعْقِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يأتي إلى كائن حي فيصيبه بمرض أو جرح يؤدي إلى موته عَاقِر: اسم فاعل صفة مشبهة من فعل " عَقَرَ - يَعْقِرُ ": من يجرح أو يؤذي كائناً آخر بجرح يؤدي إلى موته المرأة العاقر: المرأة التي تحمل بجنين حي ثم يموت في بطنها بسبب منها، فهي تصيبه بأذى (عدم توافق مضادات الـ RH أو ضيق
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler35 mücavir (46 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مرأ

    3 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

  2. عتو

    2 ortak ayet · Karşı gelmek

  3. غلم

    2 ortak ayet · Ğulam, Genç, delikanlı demektir

  4. دمدم

    1 ortak ayet · Ses taklidinden oluşmuş bir fiildir

  5. بلغ

    2 ortak ayet · İş ayakkabısı

  6. ندم

    1 ortak ayet · “Redm” kumaşa dikilen yama, “nedm” arkadaş, içki…

  7. نوق

    1 ortak ayet · Dişi devedir

  8. وعد

    2 ortak ayet · “Va’id” yağmur bulutu demektir

  9. عطو

    1 ortak ayet · Bölüşmede birisine düşen pay demektir

  10. كبر

    2 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  11. لدن

    1 ortak ayet · Katın

  12. ربب

    4 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

Geçtiği ayetler(8)

Sîga sayfası: فَعَقَرُوهَا
  1. فَعَقَرُوهَا فَقَالَ تَمَتَّعُوا فِي دَارِكُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ ذَلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوبٍ

    Onun dizinin bağını kestilerBuna rağmen onu kesip devirdiler. O zaman: Yurdunuzda üç gün daha kalın. Bu; yalanlanmayacak bir sözdür, dedi.

  2. فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا نَادِمِينَ

    Onun dizinin bağını kestilerOnlar ise onu kestiler de pişman oldular.

  3. فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا

    Hemen onun dizinin bağını kestilerFakat onu yalanladılar ve derken deveyi kestiler. Bunu üzerine günahları sebebiyle Rabbları onları kırıp geçirerek yerle bir etti.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعقر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقم, ذبح, قطع
Zıt Kökولد
Çekirdek Özet 1Bir varlığın bacak kirişini, kökünü veya üreme merkezini kesip yaralayarak hareketini ve sürekliliğini durdurmak
Çekirdek Özet 2İlahi ayeti veya hayatın devamlılığını sağlayan biyolojik ve sembolik damarı kökünden işlemez kılma eylemi ve kısırlık durumu
Çekirdek Özet 3Bir sistemin işlevini sürdüren temel dayanağın tahrip edilmesi sonucu ortaya çıkan felç, neslin kesilmesi ve helak
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir hayvan kesimi veya biyolojik kısırlık sayıp, sistemin kökünü kurutma ve ilahi nişaneyle bağı koparma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عقBir şeyi bükme, engelleme, tutma, bağını koparma veya tabii akışını zorla durdurma çekirdeği (عقب, عقد, عقل, عقم)رÇekirdeğin durdurma ve engelleme hareketini doğrudan köke, ayak kirişlerine ve üreme mekanizmasına yönelterek varlığı yere düşürüp sürekliliğini bütünüyle iptal etme

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; kaynak, odak noktası ve bir şeyin asıl cevheriVarlığın can alıcı merkezini, işlevini yürüten ana odağı ve yaşam kaynağını işaret eder.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; sınır, toplanma ve sıkışmaHareketin sınır noktasına dayanmasını, gücün yoğunlaşıp bir eşikte kilitlenmesini simgeler.
رİnsan başı; başlangıç, üst yön, ilk dayanakVarlığın başını, kökünü, hiyerarşik duruşunu ve ayakta kalma kudretini gösterir.
عقرYaşam kaynağının (ع) sınır noktasına darbe alarak (ق) varlığın ayakta duran temelini ve kökünü (ر) devirmesiVarlığın hareket mekanizmasını ve nesil devamını sağlayan asıl odağın felç edilerek kökten düşürülmesi eylemidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBineğin bacak kirişini kılıçla kesip yere düşürmek, binek sırtını semerle yaralayıp yağır etmek ve ağacı kökünden kesmektir.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruu’l-Kays bir beytinde binitini kadınlar için boğazlayıp bacaklarını kestiğini şöyle ifade eder: ويوم عقَرتُ للِعذارى مَطِيَّتي / فيا عجباً لرَحلِها المُتَحمِّلِ
Erken Arapça kullanımHz. Ali'ye atfedilen bir hutbede kabilenin kendi merkezinde vurulması deyimleşmiş olarak şöyle geçer: مَا غُزِيَ قَوْمٌ فِي عُقْرِ دَارِهِمْ إِلَّا ذَلُّوا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu İmriilqays.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde عقر kökü, fiziksel olarak bir şeyin kökünü kazımak, bacak kirişlerini keserek devirmek ve üretkenliği yok etmek anlam kümesini ortak bir miras olarak muhafaza eder. İbranicede yer alan עָקַר (ʿāqar) kökü, doğrudan bir şeyi kökünden sökmek, ağacı köklemek ve binek hayvanlarının ayak kirişlerini kesip sakat bırakmak anlamındadır; bu kökten türeyen עָקָר (ʿāqār) ve עֲקָרָה (ʿăqārāh) kelimeleri ise nesil veremeyen, kısır kadın ve erkek için kullanılır. Aramice ve Süryanicede עֲקַר / ʿqar kökü aynı şekilde kökünden koparmak, kısırlaştırmak ve temelini tahrip etmek manalarını taşır. Arapçada kök bir yandan devenin bacak kirişini kesme ve kadının kısır olması anlamlarını korurken, diğer yandan bir yerin aslı ve merkezi anlamına gelen عُقْر (ʿuqr) kavramını da bünyesinde tutarak eylemin doğrudan köke ve merkeze yönelik tahrip edici karakterini korumuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKökten vurma, yaralama, kiriş kesme ve kısırlıkKökün temelinde bir şeyin işlev gördüğü dayanağı sakatlayarak hareketten ve doğumdan menetme mantığı esastır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿāqar, Süryanice ʿqarHem kökünden sökme ve hayvanı kirişini keserek devirme hem de döl tutmama anlamları Sami ortak mirasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ses ve anlam denkliği taşıyan kök tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عقرAnlamlıYaralamak, kiriş kesmek, kısır olmakBir şeyin kökünü, bacağını veya döl yatağını işlemez kılarak hareketini ve neslini durdurmakHedef kök; Kur'an'da geçer
عرقAnlamlıTerlemek, damar, kök salmakBedenin derinliklerinden sıvının sızması, canlıyı besleyen damar veya ağacın yerdeki uzantısıKur'an'da geçmez; bedensel kök ve sıvı akışı boyutu
قعرAnlamlıDip, çukur, kökünden sökmekBir nesnenin en alt noktasına inmek veya bir şeyi kökünden devirip çukurunu açmakKur'an'da geçer; derinlik ve kökten devrilme ilişkisi
قرعAnlamlıVurmak, çarpmak, kapı çalmakİki sert cismin birbirine şiddetle çarpması, şiddetli ses çıkarmak veya başı vurarak yaralamakKur'an'da geçer; sert vuruş ve darbe ortaklığı
رعقAnlamlıSes çıkarmak, bağırsak gürültüsüAtın yürürken karnından veya kınından ses gelmesi, içten gelen gürültüKur'an'da geçmez; nadir bedensel hareket sesi
رقعAnlamlıYamamak, deliği kapatmakYırtılan veya yarılan bir boşluğu bir parça ile kapatıp onarmakKur'an'da geçmez; yarayı veya yarığı kapatma yönü

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عقرMerkezKökten sakatlama, kiriş kesme ve kısırlıkVarlığın can alıcı dayanağını vurup onu devirerek sürekliliğini bütünüyle kesmekHayvanın bacak kirişini kesmek veya rahmin döl tutmaması
عقمKomşuKısırlık, sonuçsuzluk, neslin tükenmesiDoğurma kabiliyetinin içsel olarak bulunmaması veya sonucun bütünüyle bereketsiz kalmasıDoğal yapının ürün veremez hale gelmesi
ذبحKomşuBoğazlamak, kesmekHayvanın boğazını keserek kanını akıtıp meşru yolla canını almakİbadet veya gıda kastıyla yapılan meşru kesim
قطعKomşuParçalara ayırmak, irtibatı koparmakBir bütünü ikiye ayırarak fiziksel veya soyut bağı sonlandırmakGenel koparma ve ayırma eylemi
ولدZıtDoğurmak, türemek, varlık sahasına çıkarmakBir canlıdan yeni bir canlı meydana gelerek neslin ve hareketin devam etmesiÜreme, çoğalma ve hayatın sürekliliği

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعقرKiriş kesmek, kısır olmak, yaralamakCanlının dayanak kirişini tahrip ederek felç etmek veya döl tutamaz kılmakKesin
LatinceHamstringere, sterilisAşil tendonunu kesmek, kısır olmakTendonu keserek yürüyemez hale getirmeyi ve üreyememeyi karşılar; kök anlamını tam vermezGüçlü
İngilizceHamstring, barren, sterilizeAyak bağını kesip felç etmek, kısırHem mekanik olarak devirmeyi hem de üretkenlikten mahrumiyeti ifade ederGüçlü
AlmancaLähmen, unfruchtbar machenSakat bırakmak, kısırlaştırmakSistemin işlevini durdurup hareket kabiliyetini ve doğurganlığını elinden almayı anlatırGüçlü
FransızcaÉjarreter, stérileİncik kirişini kesmek, verimsizHayvanın arka ayak sinirini kesip düşürme nüansını birebir taşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَعَقَرُوهَا / فَعَقَرَBineğin bacak kirişlerini keserek yere yıkmak ve katletmekSemûd kavminin ilahi bir mucize ve toplumsal emanet olan Salih'in devesini cüretle sakatlayıp öldürmesi bağlamı (A'râf 7:77, Hûd 11:65, Şuarâ 26:157, Kamer 54:29, Şems 91:14)
عَاقِر / عَاقِرًاBiyolojik olarak döl tutamama, kısırlıkZekeriyyâ peygamberin yaşlılık döneminde eşinin çocuk doğurma yeteneğinin bulunmadığını belirterek ilahi lütfa yönelmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:40, Meryem 19:5, Meryem 19:8)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi mucizenin tahribi ve toplumsal helak ilişkisiSemûd kavminde suçu bir kişinin işlemesine rağmen bütün toplumun helake uğramasının adalet boyutuSuça rıza gösterme ve ilahi nişaneyle bağı topluca koparma
FıkıhZekat, av ve tehlikeli hayvanların zararıSaldırgan köpeğin öldürülmesi ve av hayvanının kaçarken bacak kirişlerinin kesilerek yakalanması hükümleriZararı engellemek amacıyla hayvanın hareket merkezine müdahale
TefsirSalih'in devesinin öldürülüş tarzı ve Zekeriyya'nın duasıDevenin doğrudan boğazlanmayıp önce ayak kirişlerinin kesilerek düşürülmesi ve kısırlığın imkansızlık doğurmadığıFiziksel sakatlama vahşeti ile biyolojik kısırlığın ilahi kudretle aşılması
Hadisİhramlıya veya hareme yönelik hükümlerİhramlının öldürebileceği yırtıcı ve zararlı hayvanların nitelenmesiCanlıları yaralayan, parçalayan ve saldıran kuduz hayvan tabiri

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi sembol ve mucizeAyeti kökünden iptal etmeVarlığın hakikatle olan bağını kesmekToplumun ilahi bir uyarıcıya meydan okuyarak emaneti yok etmesidir.Kesin
İlmiBiyoloji ve üreme mekanizmasıFonksiyonel kısırlıkDöl yatağının süreklilik sağlayamamasıSebepler dairesinde üretimin durması fakat ilahi müdahale ile yeniden canlanabilmesidir.Kesin
SiyasiToplumsal otorite ve sözleşmeHukuki ve ahlaki sözleşmeyi felç etmeSistemi taşıyan sütunları devirmekDevleti ve kamu barışını ayakta tutan temel ilkenin kılıçla kesilmesidir.Güçlü
İktisadiÜretim araçları ve kamu malıOrtak mülkiyeti ve kaynağı tahrip etmeEkonomik damarı sakat bırakmakToplumun ortak faydalandığı bir üretim ve yaşam aracını gasbedip yok etmektir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSistemik tekillik ve iletim hattının kopmasıFiziksel veya sibernetik bir ağda, tüm sistemi besleyen ana omurganın veya veri taşıyıcı bacakların kopmasıyla bütün yapının çökmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal felç ve anomiToplumun normatif omurgasının ve dayanışma ağlarının kırılarak toplumsal hareketliliğin sıfırlanmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir tıbbi kısırlığa veya öfkeyle bir hayvanın boğazlanmasına indirgeyerek anlamı daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamBir sistemi ayakta tutan temel taşıyıcıyı keserek varlığı işlemez kılmak, nesli durdurmak ve ilahi düzenle bağı bilerek koparmak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSemûd kavminin suçunu basit bir hayvan itlafı gibi görmek ve ilahi emanete yönelen organize darbeyi ve helak gerekçesini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da helak anlatılarında bir toplumun ilahi uyarıcıya karşı cüretinin zirve noktasını ve sebepler dünyasında tükenmişliğin ilahi kudretle aşılmasını anlatan kilit bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Semûd kavminin Salih aleyhisselamın devesini katletmesini anlatan surelerde ve Hz. Zekeriyya'nın zürriyet talebini içeren ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kısırlığın mutlak bir yok oluş olduğu zannını yıkar; ayrıca bir toplumsal suçta eylemi bir kişi işlese bile o eyleme onay veren tüm yapının kökten suçlu sayılacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBineğin bacak kirişlerini keserek hareket mekanizmasını felç edip yere yıkmak ve rahmin döl tutmasını önleyen bir arıza taşımaktır.
  • Soyut anlamBir varlığın veya yapının sürekliliğini, fonksiyonunu ve geleceğe taşınmasını sağlayan can alıcı dayanağın ortadan kaldırılmasıdır.
  • Sistematik karşılıkSistemin taşıyıcı kolonunun veya nesil damarının kesilerek yapının çöküşe ve kısırlığa sürüklenmesidir.
  • LaTeX modeliS(t)⋅δ(k)→0  ⟹  lim⁡t→∞P(t)=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) zaman içindeki canlı veya toplumsal sistemi, δ(k) bu sistemin kökünü, bacak kirişini veya üreme dayanağını hedef alan kesici müdahaleyi temsil eder. Bu köksel müdahale ile sistemin hareket kabiliyeti sıfırlanır (0) ve bunun mantıksal sonucu olarak sistemin gelecekteki ürünü veya nesli boş kümeye (P(t)=∅) dönüşür. Formül, kirişin kesilmesiyle hayvanın devrilmesi ve kısırlıkla neslin durması arasındaki yapısal izomorfizmi sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع