أزز

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-ز-زالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٤ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أززشطنرأيأَزًّاكفر

الجذرالصيغ ٢الآيات ١السور ١المجاورة ٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أزز

أ - ز - ز

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٨

معناه في القرآن: Kışkırtmak

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءزز · أزّ

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٢٠
الأزيز: صوت الرعد، وصوتُ غَلَيان القِدْر. وقد أَزَّتِ القِدْرُ تَؤُزُّ أزيزاً: غلتْ. وفي الحديث "أنّه كان يصلِّي ولجوفِهِ أزيزٌ كأزيرِ المِرجَل من البكاء". وائْتَزَّتِ القِدْرُ ائْتِزازاً، إذا اشتدَّ غليَانُها. والأزُّ: التهييج والإغراء. قال تعالى: "إنَّا أرْسَلْنا الشَياطينَ على الكافِرينَ تَؤُزُّهُمْ أَزّاً"، أي تُغْريهم على المعاصي. والأَزُّ: الاختلاط. وقد أَزَزْتُ الشيءَ أَؤُزُّهُ أَزّاً، إذا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١بلا ترجمةالحروف: ٣١٬٦٥٨
المدخل: أزّ(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
لا توجد ترجمة تركية بعدرابط المدخل

(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة لأبي دُواد: يَرعى بروْضِ الحَزْنِ من أبِّهِ *** قُريانه في عانةٍ تصحبُ([1])أي تحفظ. يقال: صَحِبَكَ الله أي حفِظك. قال أبو إسحاق الزجَّاج: الأبّ جميع الكلأ الذي تعتلفه الماشية، كذا رُوِيَ عن ابن عبّاس رضي الله عنه. فهذا أصلٌ وأما الثاني فقال الخليل وابن دُريد: الأبّ مصدر أبَّ فلانٌ إلى سيفه إذا ردَّ يدَه إليه ليستلّه. الأبّ في قول ابن دريد: النزاع إلى الوطن، والأبّ في روايتهما التهيّؤ للمسير. وقال الخليل وحدَه: أبّ هذا الشيءُ، إذا تهيّأ واستقامت طريقته إبابةً([2]). وأنشد للأعشى: صَرَمْتُ ولم أصرمْكُمُ وكصارمٍ *** أخٌ قَدْ طوى كشحاً وأبّ ليذْهَبا([3])وقال هشام بن عقُبة([4])* في الإبابة: وأبّ ذُو المحضَرِ البَادِي إبابَتَهُ *** وقوّضَتْ نِيّةٌ أطنَابَ تَخْييمِ وذكر ناسٌ أنّ الظِّبَاء لا ترِدُ ولا يُعرَف لها وِرد. قالوا: ولذلك قالت العَرَب في الظِّبَاء: "إن وَجَدَتْ فلا عَبَاب، وإن عَدِمت فلا أَباب"، معناه إنْ وجدَتْ ماءً لم تعُبَّ فيه، وإن لم تجِدْه لم تأبُبْ لطلبهِ([5]). والله أعلم بصحّة ذلك. والأبّ: القصدُ، يقال أببت أبّه، وأممت أمَّهُ، وحَمَمت حمَّهُ، وحرَدْتُ حردهُ، وصمَدتُ صَمْده. قال الراجز يصفُ ذئباً: مَرَّ مُدِلٍّ كرِشاء الغَرْبِ *** فأبَّ أَبَّ غنَمِي وأبِّي أي قصدَ قصْدَها وقصدِي. (أتّ) قال ابن دريد: أتّه يؤتُّه، إذا غلبه بالكلام، أو بكته بالحجة، ولم يأت في الباب غيرُ هذا، وأحسب الهمزة منقلبة عن عين. (أثّ) هذا بابٌ يتفرع من الاجتماع واللين، وهو أصلٌ واحد. قال ابن دريد: أثّ النبتُ أثّاً إذا كثُر. ونبتٌ أثيث، وكلُّ شيء موطّأٍ أثيثٌ، وقد أُثِّثَ تأثيثاً. وأثاث البيت من هذا، يقال إنّ واحده أثاثة، ويقال لا واحدَ له من لفظه. وقال الرّاجز في الأثيث: يَخْبِطنَ منه نبتَه الأثيثا *** حَتّى ترى قائِمَه جثيثا أي مجثوثاً مقلوعاً. ويقال نساءٌ أثائث، وثيرات اللحم. وأنشد: ومِنْ هَوَايَ الرُّجُحُ الأثائثُ *** تُمِيلُهَا أعجازُها الأواعِثُ([6])وفي الأثاث يقول الثقفي: أشاقَتْكَ الظَّعائنُ يومَ بانُوا *** بذي الزّيِّ الجميلِ من الأثاثِ([7])(أجّ) وأما الهمزة والجيم فلها أصلان: الحَفيف، والشدّة إمّا حرّاً وإمّا ملوحة. وبيان ذلك قولهم أجَّ الظليمُ إذا عدا أجيجاً وأجّاً، وذلك إذا سمعت حَفيفه في عَدْوه. والأجيج: أجيج الكير من حفيف النّار. قال الشاعرُ يصف ناقة: فراحتْ وأطرافُ الصُّوَى مُحزئلّةٌ *** تئجُّ كما أجّ الظّليمُ المفَزَّعُ([8])وقال آخر يصف فرساً: كأنَّ تردُّدَ أنفاسِه *** أجيجُ ضِرامٍ زَفَتْهُ الشَّمالُ وأجَّةُ القومِ: حفيفُ مشيِهم واختلاطُ كلامِهم، كلُّ ذلك عن ابن دريد. والماء الأُجاج : الملح. وقال قومٌ: الأجاج: الحارّ المشتعل المتوَهِّج، وهو من تأجّجَت النار. والأجَّة: شدّة الحرّ، يقال منه ائتج النّهار ائتجاجاً. قال حُميد: * ولهَبُ الفِتنةِ ذو ائتجاجِ * وقال ذو الرُّمّة في الأجّة: حتَّى إذا مَعْمعانُ الصَّيف هبَّ لـه *** بأجَّةٍ نشَّ عنها الماءُ والرُّطُبُ([9])وقال عُبيد بن أيوب العنبريّ يرثي ابنَ عمٍّ له: وغبتُ فلم أشْهَدْ ولو كنتُ شاهداً *** لخفّفَ عَنّي من أجيجِ فؤادِيَا (أَحّ) وللهمزة والحاء أصلٌ واحد، وهو حكاية السُّعال وما أشبهه من عطَشٍ وغيظٍ، وكلُّه قريبٌ بعضه من بعض. قال الكسائيّ: في قلبي عليه أُحاح أي إحنةٌ وعَداوة. قال الفرّاء: الأُحاح العطش. قال ابن دريد: سمعتُ لفلان أُحاحا وأحيحاً، إذا توجَّعَ من غيظٍ أو حُزن. وأنشد: * يطوي الحيازيمَ على أُحاحِ * وأحيحة اسم رجلٍ، مشتقٌّ من ذلك. ويقال في حكاية السُّعال أحّ أحّاً. قال: يَكادُ مِنْ تنحنُحٍ وأَحِّ *** يَحكي سُعالَ الشَّرِق الأبَحِّ([10])وذكر بعضهم أنّه ممدودٌ: آح. وأنشد: كأنّ صوتَ شَخْبِها المُمتاحِ *** سُعالُ شيخٍ من بني الجُلاحِ يقولُ مِن بَعْدِ السُّعالِ آحِ (أخّ) وأما الهمزة والخاء فأصلان: [أحدهما] تأوُّه أو تكرُّه، والأصل الآخَر طعامٌ بعينه. قال ابن دُريد: أَخِّ([11]) كلمة تقال عند التأوُّه، وأحسبُها مُحدَثة. ويقال إنّ أخِّ كلمة تقال عند التكرُّه للشيء. وأنشد: * وكانَ وصْلُ الغانيات أخَّا([12]) * وكانت دَخْتَنُوس بنتُ لَقيطٍ، عند عمرو بن عمرو بن عُدُس، وهو شيخٌ كبير، فوضع رأسَه في حجرها فنفخ كما ينفخ النائم، فقال أخِّ! فقالت أخِّ واللهِ منك! وذلك بسَمْعه، ففتح عينيه وطلّقها، فتزوّجها عمرو بن معبد بن زُرارة، وأغارت عليهم خيلٌ لبكر بن وائل فأخذوها* فيمن أُخذ، فركب الحيُّ ولحق عمرُو بنُ عمروٍ فطاعَنَ دونَها حتى أخَذَها، وقال وهو راجعٌ بها: أيَّ زَوْجَيكِ رأيتِ خَيْراً *** أألعظيمُ فَيْشةً وأيرَا أم الذي يأتِي الكُماةَ سَيْرَا

فقالت: ذاك في ذاك، وهذا في هذا. والأَخيخة: دقيقٌ يصبُّ عليه ماء فيُبرَق بزيتٍ أو سمن ويُشْرَب([13]). قال: * تجَشُّؤ الشيخِ عن الأخِيخهْ * (أدّ) وأمّا الهمزة والدال في المضاعف فأصلان: أحدهما عِظَم الشيء وشدّته وتكرُّره، والآخر النُّدود. فأمّا الأوّل فالإِدُّ، وهو الأمر العظيم. قال الله تعالى: ﴿لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إدّاً﴾ [مريم 89]، أي عظيماً من الكفر. وأنشد ابنُ دريد: يا أُمّتَا رَكبتُ أمراً إدّا *** رأيتُ مَشْبوحَ اليدينِ نَهْدَا أبيض وضاحَ الجَبين نَجْدَا *** فَنِلتُ منه رشَفاً وبَرْدَا([14])وأنشد الخليل: ونتّقِي الفحشاءَ والنَّآطِلا *** والإدَدَ الإداد والعَضائلا([15])ويقال أدّتِ الناقة، إذا رجّعت حَنينَها. والأَدُّ: القُوّة، قاله ابن دريد وأنشد: من بَعدِ ما كنتُ صُمُلاًّ نَهْدَا *** نَضَوْنَ عَنّى شِرَّةً وأَدَّا([16]) فهذا الأصل الأوَّل. وأمَّا الثاني فقال ابن دريد: أدَّتِ الإبل، إذا نَدّت. وأما أُدُّ بن طابخة بن إلياس بن مضر فقال ابن دريد: الهمزة في أدّ واوٌ، لأنه من الوُدّ وقد ذكر في بابه. (أذّ) وأما الهمزة والذال فليس بأصلٍ، وذلك أنّ الهمزة فيه محوَّلة من هاء، وقد ذكر في الهاء. قال ابن دريد: أذَّ يَؤُذُّ أذّا: قطع، مثل هَذَّ. وشَفْرةٌ أذُوذٌ: قَطّاعة. أنشد المفضّل: يَؤُذُّ بالشَّفْرَةِ أيَّ أذِّ *** مِنْ قَمَعٍ ومَأْنَةٍ وفَلْذِ (أرّ) أصلُ هذا البابِ واحد، وهو هَيْج الشيء بتَذكيةٍ وحَمْيٍ، فالأرُّ: الجِماع ، يقال أرَّها يؤُرُّها أرّاً، والمِئَرُّ: الكثير الجماع. قال الأغلب: ضَخْمَ الكراديس وَأَىً زِبرَّا *** بَلَّتْ به عُلابِطاً مِئَرَّا([17])

والأرُّ: إيقاد النار، يقال أرَّ الرجلُ النَّارَ إذا أوقدها. أنشدنا أبو الحسن علي ابن إبراهيم القطّان، قال أملى علينا ثعلبٌ: قد هاج سار لسارِي ليلةٍ طربا *** وقد تصَرَّم أو قد كاد أو ذَهباً كأنَّ حِيريّةً غَيْرَى مُلاَحِيَةً *** باتَتْ تَؤُرُّ به من تَحتِه لَهَبَا([18]) والأرُّ أن تُعالج الناقة إذا انقطع وِلادها، وهو أنْ يُؤخذَ غصنٌ من شوك قَتَادٍ

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢١٨
أ ز ز أزت البرمـة ولهـا أزيـز وهو صوت نشيشها‏.‏ وهالني أزيز الرعد وصدعني أزيز الرحا وهزيزها‏.‏ وأزه على كذا‏:‏ أغراه به وحمله عليه بإزعاج‏.‏ وهـو يأتـز مـن كـذا‏:‏ يمتعـض منـه وينزعج‏.‏ ومن المجاز‏:‏ لجوفه أزيز‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬١٧٨
أزّت القِدْرُ تَؤُزُّ وتَئِزُّ أَزّاً وأَزِيزاً وأَزازاً وائْتَزَّتِ ائْتِزازاً إِذا اشتدّ غليانها، وقيل: هو غليان ليس بالشديد. وفي الحديث عن مُطَرِّفٍ عن أَبيه، رضي الله عنه، قال: أَتيت النبي، صلى الله عليه وسلم، وهو يصلي ولجوفه أَزِيزٌ كأَزِيزِ الـمِرْجَلِ من البكاءِ يعني يبكي، أَي أَن جوفه يَجِيش ويغلي بالبكاءِ؛ وقال ابن الأَعرابي في تفسيره: خَنِين، بالخاء المعجمة، في الجوف إِذا سمعه كأَنه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٩١
* أ ز ز * الأَزِيزُ * صوت الرعد وصوت غليان القدر وفي الحديث ﴿أنه كان يصلي ولجوفه أزيز كأزيز المرجل من البكاء﴾ و * الأَزُّ * التهييج والإغراء ومنه قوله تعالى ﴿تؤزهم أزا﴾ أي تغريهم بالمعاصي
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٣٩٦
أزت القدر تئز وتؤز أزا وأزيزا وأزازا، بالفتح، وائتزت ائتزازا، وتأززت تأززا: اشتد غليانها، أو هو غليان ليس بالشديد. أز النار يؤزها أزا: أوقدها. أزت السحابة تئز أزا وأزيزا: صوتت من بعيد. والأزيز صوت الرعد. أز الشيء يؤزه أزا، وأزيزا، مثل هزه: حركه شديدا، وقال ابن سيده: هكذا رواه ابن دريد. قلت: وقال إبراهيم الحربي: الأز: الحركة، ولم يزد. في حديث سمرة: كسفت الشمس على عهد النبي صلى الله عليه وسلم
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢١٩
المدخل: ءززأَزَّ أَزَّ I , U ( n. ac. أَزّ 1 , أَزَاْز 22 , أَزِيْز 25 ), a. Boiled, bubbled. b. Flamed, blazed. c. Kindled. أَزَّة أَزَّة 1t , a. Confusion. أَزَز أَزَز 4 , a. Fullness. أَزِيْز أَزِيْز 25 , a. Cold.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٤٬٥٠١
المدخل: ءززءزز أَزَّ - يَؤُزّ أَزَّ - يَؤُزُّ - أَزّ أزَّ - يؤُزُّ + كائن + كائناً أو شيئاً: يهيجه ويجعله يضطرب ويتحرك داخلياً ويغلي ويفور: يغيظه ويغمه بشدة حتى بغلي ويضطرب نفسياً أزَّ - يَؤُزُّ + كائن + شيئاً: يهيجه و يزيد حرارته وحركته واضطرابه الداخلي بما يشبه الغليان والفوران مع خروج صوت الهيجان والغليان والفوران (صوت الأزيز) أزَّ - يَؤُزُّ + كائن +
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شطن

    الآيات المشتركة: ١ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  2. رأي

    الآيات المشتركة: ١ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  3. رسل

    الآيات المشتركة: ١ · Saçak demektir

  4. كفر

    الآيات المشتركة: ١ · Hufre, çukur demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. أَلَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا

    Kışkırtmak

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأزز
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf) kök, hemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerهزز, حرض, وسوس
Zıt Kökثبط
Çekirdek Özet 1Ateşin alttan alevlendirilmesiyle kazanın için için kaynaması, fokurdaması ve ses çıkarması
Çekirdek Özet 2Şeytani tahriklerin insanı alttan alta kaynatarak günaha ve taşkınlığa kışkırtması
Çekirdek Özet 3İçsel tazyik ve galeyanın iradeyi zayıflatarak kontrolsüz eyleme dönüştüğü dinamik baskı
Kritik Hata RiskiKökü sıradan bir fısıltı veya basit bir telkin sanarak, alttan alta kaynatıp galeyana getiren tazyik boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أزSıkışma, içten gelen bir tazyikle daralma ve sesli titreşim hareketi; nitekim aynı çekirdeği paylaşan أزر kökünde bele kuşak sarıp kuvvetle sıkıştırma ve destekleme, أزف kökünde ise vaktin daralıp yaklaşması ve sıkışıklık anlamı esastırزİkizleşen keskin ses harfi, sıkışma hareketine kaynayan sıvının fokurdaması gibi sürekli bir titreşim, ritmik kaynama ve taşkınlık derecesinde bir tahrik boyutu kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أöküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan ilk itici kuvvet ve ısı enerjisi
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeKeskin titreşim, sürtünme ve ses çıkaran ilk yarılma hareketi
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeTitreşimin tekrarlanarak süreklilik kazanması ve ritmik sürtünme
أززİtici bir kuvvetin etkisiyle içten içe keskin titreşimler üreterek kaynamak, ritmik fokurdama ile kabı sarsacak bir basınca ulaşmak

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin harlanmasıyla tencerenin veya kazanın şiddetle kaynaması, fokurdaması ve bu esnada çıkardığı tiz kaynama sesi (أزيز المرجل)
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde Hz. Peygamber’in namazda ağlarken göğsünden gelen hıçkırık ve inilti sesi kaynayan kazanın fokurdamasına benzetilmiştir: ولجوفه أزيز كأزيز المرجل من البكاء

المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, es-Sıhâh, Sünen-i Ebî Dâvûd.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde أزز kökü, kaynama, sürtünme, vızıltı veya hışırtı seslerini yansıtan onomatopoetik (ses taklidi) bir kökene dayanır. İbranicede ve genel Batı Sami dillerinde görülen benzer tınlamalı kökler; titreşim, fısıltı ve içsel bir itki ile ilişkilenir. Arapçada هزز kökündeki dışsal sarsma ve sallama hareketi ile نشش kökündeki kaynama sesi bu semantik matrisle doğrudan akrabadır. Kök, Klasik Arapçada sadece fiziki bir kaynama sesini (azîz) değil, aynı zamanda bir kimseyi içten içe kışkırtıp gayrete getirmeyi, heva ve arzuları alttan alta ateşleyerek galeyana sürüklemeyi ifade eden güçlü bir psikolojik mecaza dönüşmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönهزز ve نشش kökleriyle ses ve anlam akrabalığıKazanın fokurdamasından doğan sesin, insanı sarsarak kışkırtan psikolojik bir itkiye genişlemesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami dillerindeki titreşim ve vızıltı bildiren yansıma köklerSıvının veya havanın sıkışarak çıkardığı ritmik sesin tahrik edici kuvvete dönüşmesiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dış katman tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر David Cohen, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أززAnlamlıKaynamak, fokurdamak, kışkırtmakKazanın kaynayıp ses çıkarması ve birini tahrik ederek harekete sevk etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
زأزAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
ززأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أززMerkezKışkırtma, kaynatmaAlttan alta kaynatarak, içsel bir galeyan ve basınç oluşturarak sevk etmeTencerenin fokurdaması gibi içten kaynatarak tahrik etmek
هززKomşuSarsma, hareket ettirmeDıştan tutarak sallama ve sarsma yoluyla hareket vermeFiziksel ve dışsal hareket ön plandadır; içsel kaynama içermez
حرضKomşuTeşvik etme, kışkırtmaBir eylemi yapması için sözle ve ısrarla gayrete getirmeİçsel bir fokurdamadan ziyade sözel ve bilinçli bir teşviktir
وسوسKomşuFısıldama, telkin etmeGizli, alçak sesle şüphe ve arzu aşılayarak zihni çelmeAzîz gibi kaynama ve şiddetli itki değil, ince ve gizli fisıltıdır
ثبطZıtEngelleme, gevşetmeHareketi durdurma, alıkoyma, isteği söndürmeKaynatıp kışkırtmanın aksine yatıştırma ve hareketsiz bırakmadır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأززKaynatmak, kışkırtmakİçten fokurdatarak tahrik etmek ve kontrolsüzce harekete sevk etmekKesin
Latinceinstigare, ebullireKışkırtmak, kaynamakinstigare dürtmeyi, ebullire kaynayıp köpürmeyi karşılar; iki anlamı tek gövdede birleştirmezGüçlü
İngilizceto instigate, to agitate, to seetheKışkırtmak, çalkalamak, için için kaynamakInstigate tahriki, seethe içten kaynamayı verir; kökün fiziki ve ruhi birleşimini kısmen karşılarGüçlü
Almancaaufhetzen, siedenKışkırtmak, kaynamakAufhetzen tahriki ve kışkırtmayı, sieden fokurdamayı karşılarGüçlü
Fransızcainciter, bouillonnerKışkırtmak, kaynamakInciter harekete geçirmeyi, bouillonner fokurdamayı aktarırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تؤزهم أزاŞeytanların inkârcıları içten içe kaynatıp günaha ve taşkınlığa kışkırtmasıŞeytani tahrik ve inkârcıların peygamberlere karşı durmaksızın isyana sürüklenmesi bağlamı (Meryem 19:83)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade, vesvese ve şeytanın etkisiŞeytanın insan üzerinde cebredici bir zorlama gücü mü yoksa sadece içsel bir tahrik ve kışkırtma yetkisi mi olduğuZorlama değil, heva ve arzuları alttan alta ateşleyerek insanı kaynama noktasına getirme
FıkıhVeri bulunamadıBelirgin bir fıkhi hüküm veya ıstılah tartışması tespit edilmediVeri bulunamadı
TefsirMeryem 19:83 tefsiriAyetteki azz lafzının şeytanın kışkırtma ve günaha sevk etme biçimini nasıl modellediğiŞeytanların insan hevasını tencere gibi kaynatarak taşkınlığa sürüklemesi mecazı
HadisHuşu, ağlama ve namaz halleriHz. Peygamber’in namaz kılarken göğsünden gelen sesin niteliğiGöğsün için için kaynaması ve bastırılan hüznün fokurdama sesi (أزيز المرجل) olarak kullanımı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ve niyet dinamikleriŞeytani kışkırtma ve heva galeyanıİnsanı günaha ve taşkınlığa sevk etmeŞeytanın insan nefsindeki zayıf noktaları ateşleyerek kaynama noktasına getirmesiGüçlü
İlmiTermodinamik ve psikolojik süreçlerBasınç ve tahrik mekanizmasıEnerjinin yükselerek kontrol sınırını aşmasıSıvının kaynaması veya duyguların bastırılamaz bir taşkınlığa dönüşmesiGüçlü
SiyasiToplumsal kışkırtma ve manipülasyonProvokasyon ve galeyana getirmeKitleleri alttan alta tahrik ederek infiale sürüklemeToplum kesimlerinin gizli telkinlerle kaynatılıp kontrolsüz eylemlere yöneltilmesiGüçlü
İktisadiPiyasa spekülasyonu ve tüketim histerisiYapay talep kışkırtmasıTüketici arzularını körükleyerek paniğe sevk etmeFiyatların veya talebin kışkırtılarak piyasada suni bir kaynama oluşturulmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik kaynama ve rezonansKapalı bir haznedeki sıvının tabandan ısı verilerek kaynama noktasına ulaşması ve iç basıncın kabı sarsarak ses çıkarmasıKesin
Beşeri bilimlerSosyal psikolojide kitle ajitasyonuBirey ya da kitlelerin içsel dürtülerinin alttan alta beslenerek rasyonel kontrolün yitirildiği eylemsel taşkınlığa dönüştürülmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece soyut bir 'fısıldama' veya sıradan bir 'vesvese verme' düzeyine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün çekirdeğindeki kaynayan tencere metaforu gereğince, insanın iç yapısını alttan alta ateşleyip patlama noktasına ulaştıran dinamik ve sürekli bir tazyik süreci
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞeytanın etkisinin sadece pasif bir fısıltıdan ibaret olduğu zannedilir; oysa ayet, inkârcının teslim olduğu şeytani tazyikin onu içten içe kaynatarak çılgınca bir inkâr ve isyana sevk ettiğini beyan eder

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın manevi ve psikolojik sapma süreçlerini ne denli somut, dinamik ve sarsıcı fiziki metaforlarla resmettiğini gösterir; şeytani yönlendirmenin durağan değil, kaynayıp taşan bir basınç süreci olduğunu kavratır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların taşkınlık, inat ve peygamberlere karşı sergiledikleri hırçın düşmanlığın içsel saiklerini anlatan bağlamlarda, özellikle Meryem Suresi'nde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnkârcıların kötülüğü salt mantıksal bir tercihle değil, alttan alta körüklenen kontrolsüz bir iç galeyan ve şeytani tahrik dalgasıyla işlediklerini; şeytanın cebren değil, arzuları kaynatarak yönlendirdiğini fark ettirir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAteşle alttan ısıtılan tencerenin için için kaynayarak fokurdaması ve sarsılarak ses çıkarması.
  • Soyut anlamBir varlığı içten içe tahrik edip kaynama noktasına getirerek irade dışı taşkın bir eyleme sevk etmek.
  • Sistematik karşılıkİçsel dürtülerin alttan beslenen enerjiyle galeyan haline ulaşması ve iradeyi aşan bir kinetik patlamaya dönüşmesi.
  • LaTeX modeliE⋅ΔT→P>PcΦ(A)
  • LaTeX açıklamasıFormülde E dışarıdan uygulanan tahrik ve etki potansiyelini, ΔT zaman içinde biriken içsel hararet ve gerilim artışını temsil eder. Bu iki unsurun çarpımı iç basıncı artırır. Sistemdeki basınç (P), direnç eşiğini (Pc) aştığında, bastırılamaz bir eylemsel taşkınlık ve dışa vurum hali (Φ(A)) meydana gelir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا