بأر
ب - أ - ر
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
Biir kuyu demektir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: بءر · بئر
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Biir kuyu demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٨٥٣باب الراء والباء و ا ي ء معهما
ر ب و، ر و ب، ب ر و، و ر ب، ب و ر، و ب ر، ب ر ي، ر ي ب، ر أ ب، ر ب أ، ب ر أ، أ ر ب، ب أ ر، أ ب ر مستعملات
ربو:
ربا الجُرْحُ والأرضُ والمالُ وكلُّ شيء يَرْبو ربواً، إذا زاد.
وربا فلانٌ، أي: أصابه نَفَسٌ في جوفه. ودابّةٌ بها رَبْو.
والرّابِيةُ: ما ارتفع من الأرض.
والرَّبْوة: لغات: أرضٌ مُرْتفعةٌ، والجميعُ: الرُّبَى. ويُقال إنْ الرَّبوة في قوله تعالى: "إلى رَبوةٍ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٢٥البِئْرُ جمعُها في القِلّة أَبْؤُرٌ وأَبْآرٌ بهمزة بعد الباء، ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول آبارٌ. فإذا كثُرتْ فهي البِئارُ. وقد بَأَرْتُ بِئْراً. والبُؤْرَةُ: الحفرةُ. أبو زيد: بَأَرْتُ أَبْأَرُ بَأْراً: حفرْت بُؤْرَةً يُطبَخ فيها؛ وهي الإِرَةُ. والبَئِيرَةُ: الذخيرةُ. وقد بَأَرْتُ الشيءَ وابْتَأَرْتُهُ، إذا ادَّخَرْتُهُ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣١٬٦٩٣ر ب ( وايء )
راب ، ربا ، ربأ ، ورب ، وبر ، برأ ، بأر ، بار ، أرب ، أبر ، بري .
روب رأب : قال اللَّيث : الرَّوْبُ : اللّبنُ الرّائب .
والفِعْل : راب يَروب رَوْباً ، وذلك إذا كَثُفت دُوايَتُه وتَكبَّد لَبَنُه وأَنَى مَخْضُه .
والمِرْوَبُ : إناءٌ يُروَّب فيه اللَّبنُ .
والرَّوْبَةُ : بَقِيَّةٌ من اللبن تُترك في المِرْوَب كي إذا صُبّ عليه الحَلِيبُ كانَ أَسْرع لِرَوْبه .
أبو عُبيد ، عن الفراء : إذا
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٤٥المدخل: بئر- قال عز وجل: ﴿وبئر معطلة وقصر مشيد﴾ [الحج/54]، وأصله الهمز، يقال: بأرت بئرا وبأرت بؤرة، أي: حفيرة. ومنه اشتق المئبر، وهو في الأصل حفيرة يستر رأسها ليقع فيها من مر عليها، ويقال لها: المغواة، وعبر بها عن النميمة الموقعة في البلية، والجمع: المآبر.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٩٧ب أ ر
الفاسق من ابتأر والفويسق من ابتهر.
يقال: ابتأرت الجارية إذا قال فعلت بها وهـو صـادق وابتهرتها إذا قال ذلك وهو كاذب.
وأنشد الكميت: قبيح بمثلي نعت الفتا - ة إما ابتهاراً وإما ابتئارا
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٦١٠البِئْرُ: القَلِيبُ، أُنثى، والجمع أَبْآرٌ، بهمزة بعد الباء، مقلوب عن يعقوب، ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول: آبارٌ، فإِذا كُثِّرَتْ، فهي البِئارُ، وهي في القلة أَبْؤُرٌ. وفي حديث عائشة: اغْتَسِلي من ثلاث أَبْؤُرٍ يَمُدُّ بعضُها بعضاً؛ أَبْؤُرٌ: جمعُ قلة للبئر. ومدّ بعضها بعضاً: هو أَن مياهها تجتمع في واحدة كمياه القناة، وهي البِئْرَةُ، وحافرُها: الأَبَّارُ، مقلوب ولم يُسمع على وَجْهِهِ؛ وفي
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٠٧* ب أ ر * * البِئْرُ * جمعها في القلة * أبْوُرٌ * كأفلس و * آبَآرٌ * كأحجار ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول * آبار * كآثار كاذا كثرت فهي * البِئَارُ * كالديار و * بَأَر * بئرا بهمزة بعد الباء حفرها وبابه مقطع
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٦٠٠البئر، بالكسر: القليب، م معروف، أنثى، ج آبآر، بهمز بعد الباء، مقلوب، عن يعقوب، أي فوزنه أعفال. ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول: آبار، على أصله. وهي في القلة أبؤر وآبر، مثال آمل، مقلوب، وزنه أعفل، عن الفراء. وفي الكثرة بئار، بالكسر، وفي حديث عائشة: اغتسلي من ثلاثة أبؤر يمد بعضها بعضا ، والمراد به أن مياهها تجتمع في واحدة كمياه القناة. والبآر ككتان: حافرها، كذا في التهذيب، والمشهور به أبو نصر
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬١٥٣بَأَرَ
1 بَأَرَ ذ , (S, M, K,) aor. بَاََ , (M, K,) He sunk, or dug, (S, M, K,) a well; (S, M;) as also ↓ ابتأر. (M, K.) ― -b2- Also, aor. as above, inf. n. بَأْرٌ, He dug a [hollow such as is termed] بُؤْرَة, (AZ, S, M,) in which to cook. (AZ, S.) ― -b3- Also, (T, S, M, K,) aor. as above, (M, K,) and so the inf. n.; (M;) and ↓ ابتأر; (T, S, M, K;) He hid, or concealed, a thing: (T, M, K:) and he
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٥٨المدخل: بءربَأَرَ
بَأَرَ A ( n. ac. بَأْر 1 ),
a. Dug a well.
b. Hid, concealed; did in secret.
بِئْر
بِئْر ( pl. آبَار )
a. Well.
بَارَة
بَارَة P. , ( pl. بَارَات ),
a. Paras ( coin ).
بَارُوْد
بَارُوْد
a. Gunpowder.
بَارُوْد أبْيَض
بَارُوْد أبْيَض
a. Nitre.
بَارُوْدَة
بَارُوْدَة ( pl. بَوَاْئِيْرُ 66 ),
a. Gun; rifle; musket; fowling-piece.
بَأَز
بَأَز ( pl. بُؤُوْز , بِئْزَان ) P. ,
a.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٬١٢٢المدخل: بءربءر
بَأَرَ - يَبْأَرُ - بِئْر
بَأَرَ - يَبْأَرُ + كائن + شيئاً: يحفر حفرة ويسترها ليدخر ويخبئ فيه شيئاً
بِئْر: على وزن " فـِعـْل": اسم فعل بمعنى مفعول من" بَأَرَ - يَبْأَرُ ": اسم مكان أو آلة منه: الحفرة المحفورة والمستورة لخبء وادخار شيء فيها: وهي اصطلاحاً حفرة جمع المياه وادخارها
بُؤْرَة: على وزن "فـُعـْلة": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٩ (الإجمالي: ١٢)
- شيد
الآيات المشتركة: ١ · Badanalanmış
- عطل
الآيات المشتركة: ١ · Başı boş bırakılmış, çöle bırakılmış devedir
- خوي
الآيات المشتركة: ١ · Haviy (hı) : Dere demektir
- قصر
الآيات المشتركة: ١ · Kusare, anız demektir
- عرش
الآيات المشتركة: ١ · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir
- قري
الآيات المشتركة: ١ · Kasaba
- هلك
الآيات المشتركة: ١ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
- ظلم
الآيات المشتركة: ١ · Zalimler
- أيي
الآيات المشتركة: ١ · Evye kuş yuvası demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ
Ve kuyu
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بأر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Hemzeli (orta harfi hemze olan mehmuzü'l-ayn) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حفر, جبب, طوى |
| Zıt Kök | نبع |
| Çekirdek Özet 1 | Yerin derinliğine doğru çukur açmak, gizlemek ve su veya ateş için hazne oluşturmak |
| Çekirdek Özet 2 | Yeraltı kaynağına ulaşarak hayatı sürdüren ancak terk edildiğinde atıl kalan derin su kaynağı (kuyu) |
| Çekirdek Özet 3 | Emek ve derinleşmeyle elde edilen gizli potansiyelin korunması, işletilmesi veya atıl bırakılması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir su çukuru sanıp, arkasındaki emek, derinlik, gizleme ve medeniyet kurucu işlevselliği gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بأ | Bir zemine veya iç mekâna yönelme, girme veya yerleşme hareketidir. Benzer ses yapısındaki بأس kökünde şiddet ve içe işleyen zorluk, بوء kökünde ise bir yere inip konaklama ve yerleşme anlamı görülür. | ر | Çekirdeğin bildirdiği içe yönelme ve yerleşme hareketine baş, zirve ve süreklilik yönü katarak, yerin dibine doğru derinleşen, su veya ateş saklanan dikey bir kuyu ve hazne biçimine dönüştürür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır | İç mekân, sığınak, muhafaza ve bir sınırın içi olma durumunu imler. |
| أ | Öküz başı | Başlangıç, itici güç, kökene yöneliş ve ilk hamleyi temsil eder. |
| ر | İnsan başı | Baş, üst, yön ve odak noktasını, bilinçli bir yönelişi ifade eder. |
| بأر | Ev, öküz başı ve insan başı imgelerinin birleşimi | Yerin içinde korunaklı bir hazne (ev/kap) açmak üzere güç ve iradeyle derinliğe inme, yer altındaki kaynağı bilinçli bir yönelişle ortaya çıkarma hareketini oluşturur. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl zeminini derinlemesine kazarak su çıkarmak, ateş yakmak için küçük çukur açmak (buhre/ire) veya bir şeyi toprağa gömüp gizlemek (ibtixar). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairlerinden Kümeyt bin Zeyd el-Esedî bir beytinde bu kökten türeyen kelimeyi bir şeyi saklamadan açıkça ortaya koyma veya gerçeği örtme bağlamında şöyle zikreder: قبيح بمثلي نعت الفتاة إما ابتهاراً وإما ابتئارا / Çirkin kaçar benim gibisine bir genç kızı ya iftirayla ya da gerçek bir ilişkiyi açığa vurarak anmak. |
| Erken Arapça kullanım | Klasik hadis rivayetinde amelsizliği veya hayır biriktirmemeyi anlatmak üzere kök şu şekilde yer alır: إن عبداً لقي الله ولم يبتئر خيراً / Şüphesiz bir kul Allah'ın huzuruna hiçbir hayır biriktirip saklamamış olarak çıktı. Ayrıca hukuki bir ilke olarak sahipsiz eski kuyular için البئر جبار ifadesi kullanılmıştır. |
المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça بأر kökü, Proto-Sami dilinde "kuyu kazmak, çukur açmak, su kaynağına inmek" anlamındaki *bʾr kökünden miras kalmıştır. İbranicede בְּאֵר (be'er) kelimesi doğrudan "kuyu, su kaynağı, yer altı su haznesi" anlamına gelir ve Tevrat metinlerinde yerleşim yerlerinin (örneğin Beerşeba) kurucu unsuru olarak sıklıkla geçer. Süryanicede ܒܹܐܪܵܐ (bēʾrā) aynı şekilde kuyu, çukur ve su sarnıcı anlamını muhafaza eder. Akadcada būru(m) veya būrtu(m) biçiminde "kuyu, su havuzu, derin sarnıç" anlamıyla tabletlerde belgelenmiştir. Fonetik açıdan kök harfleri Sami dilleri arasında düzenli bir denklik gösterir (Arapça b-ʾ-r = İbranice b-ʾ-r = Süryanice b-ʾ-r = Akadca b-w/ʾ-r). Semantik matriste ortak olan unsur, suyun yüzeyde hazır bulunmayıp yerin derinliklerine kazı yapılarak, emekle ve dikey bir hatla elde edilmesidir. Arapçada bu kök aynı zamanda bir şeyi biriktirip gizlemek (ibtixar) ve yer altı tandırı/ocağı kazmak (bu're) gibi türevlerle dikey derinlikte koruma anlamını genişletmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the Chicago (CAD).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | بأر kökünden türeyen بئر (bi'r), بؤرة (bu're), ابتئار (ibti'âr) | Kuyu kazmak, yer altı ocağı açmak ve bir şeyi gizleyip saklamak veya hayır biriktirmek anlamlarını içerir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice בְּאֵר (be'er), Süryanice ܒܹܐܪܵܐ (bēʾrā), Akadca būru / būrtu | Tüm merkezi Sami dillerinde "kuyu, kazılmış yer altı su çukuru" ortak kökünü kesintisiz devam ettirir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Bazı Afro-Asyatik (Kuşitik/Berberi) dillerinde su çukuru ve oyuk ifade eden benzer biçimler | Kökün Afro-Asyatik katmandaki izleri daha çok su ve oyuk açma biçimleriyle sınırlıdır, doğrudan ve kesin ortaklık Sami dalında yoğunlaşır. | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بأر | Anlamlı | Kuyu kazmak, gizlemek | Yerin dibine doğru inip su veya ateş haznesi oluşturmak, hayır biriktirmek. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| برأ | Anlamlı | Yaratmak, arınmak, uzaklaşmak | Bir şeyi kusurdan veya yokluktan çıkarıp müstakil varlık kılmak, borç ve suçtan beri olmak. | Kur'an'da geçer; varlığı açığa çıkarma yönüyle zımni ilişki taşır. |
| أبر | Anlamlı | İğnelemek, aşılamak, ıslah etmek | Hurma ağacını döllemek, akrebin sokması, dikeni batırmak, bitkiyi bakımla düzeltmek. | Kur'an'da geçmez; sivri aletle derine işleme bağı bulunur. |
| أرب | Anlamlı | İhtiyaç, akıl, beceri, organ | Şiddetli ihtiyaç hissetmek, maharetli ve akıllıca davranmak, uzuv. | Kur'an'da geçer; derin ihtiyaç ve ustalık ilgisi taşır. |
| ربأ | Anlamlı | Gözetlemek, yüksek yere çıkmak | Düşmanı veya yolu görmek için yüksek tepeye çıkıp beklemek, öncülük etmek. | Kur'an'da geçmez; kuyunun derinliğine karşılık yüksekliğe çıkma zıtlığı vardır. |
| رأب | Anlamlı | Onarmak, kırığı birleştirmek | Kırılan kabı veya yarılan bir nesneyi parçalarını birbirine bitiştirerek tamir etmek. | Kur'an'da geçmez; ayrılanı kapatma, bütünleştirme hareketidir. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بأر | Merkez | Yeraltı su haznesi, kuyu | Doğal olarak değil, kazılarak ve derinleşilerek ulaşılan korunaklı su kaynağıdır. | Emekle açılan, suyu derinde toplayan ve terk edilirse atıl kalan yapıdır. |
| حفر | Komşu | Kazmak, çukur açmak | Kazma eyleminin kendisine ve genel olarak zemin oymaya odaklanır; mutlaka su veya kuyu amacı taşımaz. | Fiziksel kazı fiilini vurgular, nihai su kaynağı kimliğini şart koşmaz. |
| جبب | Komşu | Kuru veya derin kuyu | İçinde su bulunmayan, dibi karanlık veya suyu çekilmiş derin çukurdur (cubb). | Hz. Yusuf'un atıldığı çukur gibi, su kaynağından ziyade hapsedici derinliği öne çıkar. |
| طوى | Komşu | Kuyuyu taşla örmek | Kuyunun göçmesini engellemek için iç çeperini taşlarla örme ve pekiştirme ameliyesidir. | Kuyunun inşai sağlamlığını ve kalıcılığını ifade eden tamamlayıcı unsurdur. |
| نبع | Zıt | Kendiliğinden kaynamak | Suyun insan emeği ve kazma olmadan topraktan fışkırıp akmasıdır. | Emekle derine inmeyi değil, yerin suyu kendiliğinden yüzeye vermesini bildirir. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بأر | Kuyu kazmak, kuyu | Yerin dibine inerek su kaynağına ulaşmak, suyu korumak ve biriktirmek. | Kesin |
| Latince | puteus | Kuyu, derin çukur, sarnıç | Kazılarak açılan su kuyusunu tam olarak karşılar; yer altı haznesi fikrini verir. | Güçlü |
| İngilizce | well, cistern | Kuyu, su kaynağı, sarnıç | İnsan eliyle derinleştirilip ulaşılan su kuyusunu karşılar; ancak "well" kökündeki fışkırma nüansı kazma vurgusunu biraz geri plana iter. | Güçlü |
| Almanca | Brunnen, Ziehbrunnen | Kuyu, çeşme, su kaynağı | Kazılmış ve kova çekilen kuyuyu belirtir; bazen şehir çeşmelerini de içine alacak kadar geniştir. | Güçlü |
| Fransızca | puits | Kuyu, derin oyuk | Doğrudan Latince "puteus"tan gelir ve kazılmış dikey su haznesini eksiksiz yansıtır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ (bi'rin mu'attaleh) | Terk edilmiş, işletilmeyen, atıl kalmış su kaynağı ve medeniyet çöküşü | Helak edilen toplumların geride bıraktığı boş kalmış saraylar ve işlevini yitirmiş kuyular bağlamında geçer; medeniyetin canlı damarının kesilmesini anlatır (Hac 22:45). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve medeniyetlerin helaki | Mâmur şehirlerin isyan sebebiyle bayındırlıktan harabeye dönüşmesi, nimetin geri alınması ve ibret sahnesi. | Hayat kaynağı olan suyun var olmasına rağmen ondan istifade edecek toplumun yok olmasıyla ortaya çıkan ontolojik atıllık. |
| Fıkıh | Suların temizliği, kuyu mülkiyeti ve harimi | Kuyuya pislik düşmesi durumunda suyun nasıl temizleneceği, kuyunun çekilme miktarı ve kamuya açık kuyuların hukuki statüsü. | Kuyunun etrafındaki mülkiyet ve koruma alanı (harim) ile kullanım hakkının belirlenmesi. |
| Tefsir | İbret ve temsil sahneleri | Hac 22:45 ayetinde geçen "atıl kuyu" (bi'rin mu'attaleh) tamlamasının lafzi ve mecazi manası; kovanın ve ipin boşa çıktığı durumlar. | Suyun bolluğuna rağmen susuzluktan helak olma veya kullanıcıları yok olduğu için kurumaya terk edilme tablosu. |
| Hadis | Sosyal vakıf ve kamu yararı | Medine'de Rûme Kuyusu'nun (Bi'ru Rûme) satın alınıp vakfedilmesi ve sahipsiz kuyulara düşenler için tazminat gerekmediği kuralı (البئر جبار). | Toplumsal su ihtiyacını karşılayan hayır kurumu veya tehlike arz eden derinlik. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve nimet | Hayat bahşeden gizli ilahi lütuf | Derinlerden hayat çıkarma ve onu koruma | Allah'ın yerin altında depoladığı ve insanın emeğiyle buluşturduğu hayat damarıdır; nankörlük edilirse atıl kalır. | Güçlü |
| İlmi | Yöntem ve metodoloji | Derinlikli araştırma ve kaynak | Yüzeyde kalmayıp hakikatin derinine inme | Bilginin yüzeydeki zahiriyle yetinmeyip çaba göstererek asıl pınara ve esasa ulaşma ameliyesidir. | Muhtemel |
| Siyasi | Kamu düzeni ve medeniyet | Stratejik altyapı ve kamu yatırımı | Toplumu bir arada tutan ortak kaynak | Kuyu, çöl ve bozkır toplumlarında otoritenin, yerleşimin ve devletin çekirdeğini oluşturan stratejik merkezdir. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve sermaye | Sabit sermaye ve altyapı tesisi | Üretimin sürekliliğini sağlama | Açılması büyük maliyet ve emek isteyen, fakat faaliyete geçtiğinde geniş bir tarım ve ticaret havzasını besleyen temel yatırımdır. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Potansiyel kuyu / enerji çukuru (potential well) | Fizikte bir parçacığın hapsolduğu ve dışarı çıkması için belirli bir enerji eşiğini aşması gereken yerel minimum enerji bölgesidir; derinlik ve korunum geometrisi kökün kazılmış çukur yapısıyla birebir örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Atıl kapasite (idle capacity) ve sermaye çürümesi | İktisat ve sosyolojide büyük yatırımlarla kurulmuş altyapıların (örneğin fabrikalar, barajlar) nüfus göçü veya siyasi çöküşle işlememesi durumudur; Kur'an'daki "muattal kuyu" bu sosyo-ekonomik olguyu tasvir eder. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kuyuyu (bi'r) sadece ilkel bir su çıkarma deliği olarak görmek; arkasındaki mühendislik, kolektif emek ve medeniyet kurucu vasfı ıskalamak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kuyu, yüce köşklerle (kasrun meşîd) birlikte anılarak medeniyetin iki kutbunu temsil eder: Üretimin ve hayatın kaynağı olan taban (kuyu) ile siyasi gücün zirvesi olan tavan (köşk). Bu iki kutbun atıl kalması medeniyetin bütüncül iflasıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetteki "muattal kuyu"yu münferit bir çöl kuyusu sanarak, ayetin toplumsal, ekonomik ve medeniyet boyutundaki sistemik uyarısını bireysel bir bedevi kıssasına indirgemek. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da yalnızca bir kez geçmesine rağmen, insan emeğiyle yer altındaki ilahi lütfun buluştuğu en hayati noktayı temsil eder; nimetin kıymeti bilinmediğinde hayat kaynağının nasıl atıl kaldığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Geçmiş kavimlerin helakini, bayındır şehirlerin harabeye dönüşünü ve medeniyetlerin çöküş dinamiklerini anlatan ayet grubunda (özellikle Hac 22:45) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Su ve zenginlik kaynaklarının kendiliğinden tükenmez olduğu yanılgısını düzeltir; insan unsuru, adalet ve nizam çöktüğünde en zengin kaynakların bile işlevsiz kalacağını hatırlatır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamYeri kazarak derindeki suya veya ateşe ulaşmak, dikey bir hazne açıp onu korunaklı kılmak ve içine bir şey gizlemek.
- Soyut anlamEmek ve derinleşme sonucu elde edilen hayati bir potansiyelin muhafazası, işletilmesi veya insan iradesinin çekilmesiyle işlevsiz (muattal) hale gelmesi.
- Sistematik karşılıkMedeniyetin altyapısını oluşturan, yüzeyde görünmeyen ancak derin bir emekle çıkarılan ve sürekli bakım/işletim gerektiren hayati kaynak sistemi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde derinliğe () bağlı olarak yer altı kaynağına doğru inen potansiyel derinliği, harcanan kazı emeği katsayısını gösterir; negatif işaret derinleşmeyi ve kuyu geometrisini simgeler. ise sistemin zamana bağlı işlevsel çıktısını (su akışını) temsil eder; bu çıktı mevcut su potansiyeli () ile kullanıcı iradesinin/insan emeğinin sürekliliğini gösteren adım fonksiyonunun () çarpımıdır. Şayet insan unsuru veya işletme iradesi sıfıra inerse (), fonksiyon sıfır değerini alır ve kuyu var olduğu halde akış durur; yani "muattal kuyu" durumu matematiksel olarak gerçekleşir.