بأس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-أ-سالصيغ: ٢٦ · الجذور المجاورة: ١٢٢ · الآيات: ٧٠ · السور: ٣٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قريبِئْسَبَأْسًافَبِئْسَبَأْسٍبِالْبَأْسَاءِبِئْسَمَابأسجهملَبِئْسَصيرضررمهدوَبِئْسَسحت

الجذرالصيغ ٢٦الآيات ٧٠السور ٣٣المجاورة ١٢٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

بأس

ب - أ - س

جذر
  • الورود: ٧٣
  • الآيات: ٧٠
  • الصيغ: ٢٦
  • المعاجم: ١٣

Bes besese dağınık taşlar demektir. Sonra besse dağıtmak anlamında kullanılmıştır. Beis ise dağınıklıktan kötü durumda olmak, perişan olmak anlamlarına gelmiştir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: بءس · بؤس

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Bes besese dağınık taşlar demektir. Sonra besse dağıtmak anlamında kullanılmıştır. Beis ise dağınıklıktan kötü durumda olmak, perişan olmak anlamlarına gelmiştir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬١٧٠
باب السين والباء و و ا ي ء معهما و س ب، س ب ي، س ي ب، ب ي س، ي ب س، س ب أ، س أ ب، ب س أ، أ س ب، ب أ س، أ ب س مستعملات وسب: الوَسْبُ من الغنم: ما كثرُ صُوفُه، ومن الأَرْض: ما كثر عُشيه، أو يَبِيسُه، وقد أوسبت. سبي: السَّبنيُ: معروف. تسابَى القوم: سَبَى بعضُهم بعضاً وهؤلاءِ سَبْيٌ كثير. وقد سبيتهم سَبْياً وسِباءً. وسبتِ الجاريةُ قلبَ الفتى تَسْبِيهِ، أي: ذهبتُ به. والسّابِياء. كالحِوَلاء من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٢٢
البَأْسُ: العذابُ. والبَأْسُ: الشدَّة في الحرب. تقول منه: بَؤُسَ الرجل بالضم يَبْؤُسُ بَأْساً، إذا كان شديد البَأْسِ. فهو بَئيسٌ، أي شجاعٌ. وعذابٌ بَئيسٌ أيضاً، أي شديد. قال: وبَئِسَ الرجل يَبْأَسُ بُؤْساً وبَئيساً: اشتدَّت حاجته فهو بائِسٌ. وبئس: كلمة مدح. تقول: وبِئْسَ الرجل زيدٌ، وبِئْسَتِ المرأة هندٌ. وهما فعلان ماضيان لا يتصرَّفان، لأنهما أزيلا عن موضعهما. فنِعْمَ منقول من قولك نَعِمَ فلان
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٤٬٧٣٣
س ب ( و ا ى ء ) سيب ، سبي ، وسب ، يبس ، بسأ ، بيس ، أسب ، أبس ، سأب ، بأس ، سبأ : ( مستعملة ) . سيب : الحراني عن ابن السكّيت : السَّيْب : العَطاء ، والسِّيبُ : مَجرَى الماء ، وجمعُهُ سُيُوب . وقد سابَ الماءُ يَسِيب : إذا جَرَى . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : سابَ الأَفعَى وانسابَ : إذا خَرَج من مَكمَنِه . وقال الليث : الحيّة تَسِيب وتَنْساب إذا مَرّت مستمرّة . قال : وسَيّبْتُ الدابّة أو الشيءَ : إذا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٤٦
(باب الباء والهمزة وما يثلثهما) (بأس) الباء والهمزة والسين أصلٌ واحد، والشِّدّةُ و[ما] ضارَعَها. فالبَأْس الشدّة في الحَرْب. ورجلٌ ذُو بَأْسٍ وبَئيسٌ أي شجاع. وقد بأس بأساً([1]) فإنْ نَعَتَّه بالبُؤْس قلت بَؤُسَ. والبُؤْس: الشّدّة في العَيش. والمبتئس المفتعل من الكَراهة والحُزْن. قال: ما يَقْسِم اللهُ أَقْبَلْ غير مُبْتَئِسٍ *** مِنْه وأَقْعُدْ كريماً ناعِمَ البالِ([2]) (بأو) الباء والهمزة والواو
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٤٤
المدخل: بؤس- البؤس والبأس والبأساء: الشدة والمكروه، إلا أن البؤس في الفقر والحرب أكثر، والبأس والبأساء في النكاية، نحو: ﴿والله أشد بأسا وأشد تنكيلا﴾ [النساء/84]، ﴿فأخذناهم بالبأساء والضراء﴾ [الأنعام/42]، ﴿والصابرين في البأساء والضراء وحين البأس﴾ [البقرة/177]، وقال تعالى: ﴿بأسهم بينهم شديد﴾ [الحشر/14]، وقد بؤس يبؤس؛ و ﴿عذاب بئيس﴾ [الأعراف/165]، فعيل من البأس أو من البؤس، ﴿فلا تبتئس﴾ [هود/36]، أي: لا تلزم
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٩٠
ب أ س فلان ذو بأس وشجاع بئيس وقد بؤس‏.‏ وبؤس بعد غناه‏:‏ افتقر فهو بائس‏.‏ ووقع في البؤس والبأساء‏.‏ وفي أمـر بئيـس‏:‏ شديـد‏.‏ وابتـأس بذلـك إذا اكتـأب واستكـان مـن الكآبـة ‏"‏ فـلا تبتئـس بمـا كانوا يعملون ‏"‏‏.‏ قال حسان‏:‏ ما يقسم الله أقبل غير مبتئس منـه واقعـد كريماً ناعم البال
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٨٤٣
الليث: والبَأْساءُ اسم الحرب والمشقة والضرب. والبَأْسُ: العذاب. والبأْسُ: الشدة في الحرب. وفي حديث علي، رضوان اللَّه عليه: كنا إِذا اشتدَّ البأْسُ اتَّقَيْنا برسول اللَّه، صلى اللَّه عليه وسلم؛ يريد الخوف ولا يكون إِلا مع الشدَّة. ابن الأَعرابي: البأْسُ والبَئِسُ، على مثال فَعِلٍ، العذاب الشديد. ابن سيده: البأْس الحرب ثم كثر حتى قيل لا بَأْسَ عليك، ولا بَأْسَ أَي لا خوف؛ قال قَيْسُ بنُ الخطِيمِ:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٥٨
* ب أ س * * البَأْسُ * العذاب وهو أيضا الشدة في الحرب تقول منه * بَؤُس * الرجل بالضم فهو * بَئِيسٌ * كفعيل أي شجاع وعذاب بئيس أيضا أي شديد و * بَئِسَ * الرجل بالكسر * بُؤْسَا * و * بئيسا * اشتدت حاجته فهو * يائِسُ * و * بئيسٌ * اسم وضع موضع المصدر و * بئسَ * كلمة ذم وهي ضد نعم تقول بئس الرجل زيد وبئست المرأة هند وهما فعلان ماضيان لا يتصرفان لأنهما أزيلا عن بعضهما فنعم منقول من قولك نعم فلان إذا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٨٥٧
البأس: العذاب الشديد، كالبئس، ككتف، عن ابن الأعرابي. البأس: الشدة في الحرب، ومنه الحديث: كنا إذا اشتد البأس اتقينا برسول الله صلى الله عليه وسلم يريد الخوف. ولا يكون إلا مع الشدة، وقال ابن سيده: البأس: الحرب، ثم كثر حتى قيل: لا بأس عليك، أي لا خوف، قال قيس بن الخطيم: يقول لي الحـداد وهـو يقـودنـي إلى السجن لا تجزع فما بك من باس أراد فما بك من بأس فخفف تخفيفا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٠٬٨١٠
بَؤُسَ 1 بَؤُسَ ذ , aor. يَبْؤُسُ, (S, M, Msb, K,) inf. n. بَأْسٌ, (S, Msb, K,) or بَأْسَةٌ; (M; [so I find in a copy of the M, but perhaps it is a mistranscription for بَآسَةٌ;]) and بَئِسَ, [aor. يَبْأَسُ,] inf. n. بَأْسٌ; (M;) He was, or became, mighty, or strong, in war or fight; (K;) courageous, or valiant: (M, Msb, K:) or very mighty or strong in war or fight. (AZ, S.) -A2- بَئْسُ, (S, M,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٢٩
المدخل: بءسبَئِسَ بَئِسَ A ( n. ac. بُؤْس , بُؤْسَى , بُؤُوْس ), a. Was unfortunate; was poor. بَؤُسَ بَؤُسَ U ( n. ac. بَأْس ), a. Was mighty, valiant, courageous, brave. أَبْءَسَ أَبْءَسَ IV , a. Overwhelmed with misfortunes. اِبْتَأَسَ اِبْتَأَسَ VIII a. [ Bi ], Was grieved, distressed at, by. بَأْس بَأْس [ 1A ], a. Might, valour, prowess, courage, daring. b. Harm, injury, hurt; torture.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣١٬٣١٤
المدخل: بءسبءس بَئِسَ - يَبْأَسُ - بِئْسَ - بَأْس - بَأساء - بَائِس - بَئيْس - ابْتَأَسَ - يَبْتَئِس بَئِسَ - يَبْأَسُ + الكائن أو الأمر: يكون في حال سيئة كريهة حزينة شديدة شاقة بَئِسَ - يَبْأَسُ + الكائن: يكون في حال سيئة كريهة فيها الضر والشدة والحاجة والجهد والألم والمشقة بَئِسَ - يَبْأَسُ + الأمر: يكون في حال سيئة كريهة فيها الضر والشدة والحاجة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢٢ (الإجمالي: ٣٤١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. جهم

    الآيات المشتركة: ١٥ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  2. صير

    الآيات المشتركة: ١١ · Dönüşüm yeri

  3. أوي

    الآيات المشتركة: ١٠ · Eveye kuş yuvası demektir

  4. مهد

    الآيات المشتركة: ٥ · Beşik demektir

  5. كفر

    الآيات المشتركة: ١٨ · Hufre, çukur demektir

  6. ثوي

    الآيات المشتركة: ٤ · Saye develerin ahırı demektir

  7. ضرر

    الآيات المشتركة: ٧ · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  8. ضرع

    الآيات المشتركة: ٣ · Hayvan memesidir

  9. شدد

    الآيات المشتركة: ٧ · Sicim bağıdır

  10. نفع

    الآيات المشتركة: ٥ · Fayda eder

  11. قري

    الآيات المشتركة: ٥ · Kasaba

  12. سحت

    الآيات المشتركة: ٢ · Saht: Mistah, hurma kurutulan yerdir

الآيات التي ورد فيها(٧٠)

  1. … كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Ne kötüdür

  2. قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    Ne kötüdür

  3. سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ

    Ne kötüdür

  4. أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Ne kötüdür

  5. مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    Ne kötüdür

  6. وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Ne kötüdür

  7. يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Ne kötüdür

  8. يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ

    Ne kötüdür

  9. … لَافْتَدَوْا بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    Ne kötüdür

  10. جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَبِئْسَ الْقَرَارُ

    Ne kötüdür

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبأس
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerشدد, ضر, عذب
Zıt Kökنعم
Çekirdek Özet 1Fiziksel sertlik, savaş çetinliği, çarpışma şiddeti ve ezici kuvvet
Çekirdek Özet 2Geri çevrilemez ilahî azap, imtihan darlığı ve sarsıcı musibetler
Çekirdek Özet 3Caydırıcı meşru cebir ve yaptırım gücü ile acizlik ve perişanlık hali
Kritik Hata RiskiKökü Türkçedeki hafifletilmiş sakınca yok anlamındaki kullanımına veya yalnızca maddi yoksulluğa indirgeyerek ezici caydırıcı gücü ve ilahî ceza boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بأBir zemini kazma, derinleştirme, zorlayarak içine girme veya dipten gelen baskı hareketi (بأر kökünde kuyu kazmak, بأو kökünde baskı ve kabarma)سKeskinlik, batıcılık ve sürtünme niteliği taşıyan harfin eklenmesiyle içe doğru olan baskı dışa dönük yıkıcı bir kuvvete, çatışma şiddetine, savaşa ve ezici darlığa dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir sınırın içine kapanma, gövde, sığınak veya bir durumun mahfazası
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHarekete geçiren ana kuvvet, sarsıcı dürtü, baskın gelme
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaKeskin direnç, batıcı etki, sürtünme ve parçalayıcı sertlik
بأسBir bünyenin veya alanın içine doğru yönelen sarsıcı kuvvetin, keskin ve batıcı bir dirençle çatışarak oluşturduğu ezici şiddet hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSavaş alanında göğüs göğüse çarpışmanın getirdiği fiziki darbe sertliği, kalkan ve kılıç mukavemeti, bedeni saran çetin darlık ve yokluk
Cahiliye şiiri kullanımıKays b. el-Hatîm zindana götürülüşünü anlatırken kökü tehlike ve zarar anlamında kullanır: يقول لي الحداد وهو يقودني / إلى السجن لا تجزع فما بك من باس
Erken Arapça kullanımHz. Ali savaşın en çetin anlarını tasvir ederken kökü çatışma şiddeti anlamında kullanmıştır: كنا إذا اشتد البأس اتقينا برسول الله

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça بأس kökü, Sami dillerinde genel olarak fena olma, bozulma, çirkinleşme, zarar görme ve acı çekme semantik alanına aittir. İbranicede בָּאַשׁ kökü kokuşmak, kötüleşmek, tiksinti uyandırmak ve mecazen itibarını yitirmek anlamlarını taşır. Süryanicede ܒܐܫ kökü doğrudan kötü, şer, zararlı ve acı verici olmak manasında temel ahlaki ve fiziksel kötülük kavramını karşılar. Akadcada bā’išu ve bīšu kelimeleri fena, kötü ve tahrip edici olanı niteler. Arapçada ise kök iki ana yönde özelleşmiştir: Bir yandan yergi bildiren kalıplaşmış fiil olarak بئس biçiminde kötü ve çirkin olanı işaretlerken, diğer yandan fonetik olarak hemzenin verdiği patlamalı sertlikle fiziksel çarpışma, savaş sertliği, ilahî ceza ve karşı konulamaz şiddet anlamında yoğunlaşmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبأس ve بؤس formlarıCaydırıcı mukavemet ve savaş sertliğinden kahr edici sıkıntıya, çaresizliğe ve derin yoksulluğa uzanan iki kutuplu anlamsal genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice bā’aš, Süryanice b’šKuzeybatı Sami dillerindeki kokuşma, kötülük ve acı verme çekirdeği Arapçada somut savaş çetinliği ve yaptırım gücüne evrilmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak mirasBelirgin dış paralellik tespit edilmedi; kök Sami çekirdeğinde stabil kalmaktadırVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بأسAnlamlıŞiddet, savaş, zorluk, azapÇatışma sertliği ve ezici güç; Kur'an'da geçerHedef kök
بسأAnlamlıAlışmak, ünsiyet etmek, cesaret etmekBir zorluğa alışarak onun yarattığı korkuyu yenmekKur'an'da geçmez
أبسAnlamlıHapsetmek, menetmek, boyun eğdirmekBaskı kurarak hareket alanını daraltmakKur'an'da geçmez
أسبAnlamlıBirbirine girmek, sarmaşmak, kökleşmekUnsurların birbirine sıkıca kenetlenmesi haliKur'an'da geçmez
سبأAnlamlıŞarap taşımak veya ticaretini yapmakYemen bölgesindeki tarihi kavim ve melike yurdu; Kur'an'da geçerÖzel ad bağlamı
سأبAnlamlıTıkamak, tulumu doldurmak, boğmakBir hazneyi patlayacak derecede sıkıştırmak ve daraltmakKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بأسMerkezŞiddet, ezici güç, musibetÇatışmada ortaya çıkan mukavemet, yıkıcı ceza ve çaresizlikAktif kuvvet ve pasif darlığı birlikte barındırır
شددKomşuKuvvet, sertlik, bağشدد bir bağın gerilmesi ve sağlamlaşmasıyken بأس çarpışma ve yıkım anındaki sertliktirGücün statik yoğunlaşması
ضرKomşuZarar, ziyan, darlıkضر faydanın zıddı olan eksilme ve eziyetken بأس doğrudan ezen fiziki veya ilahi kuvvettirGenel mahrumiyet hali
عذبKomşuAzap, ceza, engellemeعذب süregelen eza ve cezalandırmayı anlatırken بأس önlenemez saldırı ve ezici darbedirCezalandırma süreci
نعمZıtNimet, genişlik, rahatlıkنعم bolluk, kolaylık ve güzellik iken بأس şiddet, sıkıntı ve yıkıcı darlıktırRefah ve lütuf

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبأسŞiddet, harp, azap, darlıkEzici kudret, çatışma gücü ve sarsıcı musibeti bir arada tutarKesin
Latinceviolentia, potentia, calamitasŞiddet, kudret, felaketAktif yıkıcı kuvveti ve bunun yol açtığı felaketi karşılar; yergi fiili boyutunu kapsamazGüçlü
İngilizcemight, adversity, torment, distressKudret, musibet, azap, darlıkMaddi kuvvet ile bunun yarattığı sefaleti verir; kökün tek lafızda kurduğu anlam bütünlüğünü parçalarGüçlü
AlmancaGewalt, Drangsal, NotZorlu güç, darlık, sıkıntıYaptırım gücünü ve ardından gelen ağır imtihanı karşılar; ahlaki kınama boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcarigueur, détresse, tourmentKatılık, şiddet, darlıkÇetinlik ve ızdırap boyutunu aktarır; savaş meydanındaki caydırıcı güç yönü zayıf kalırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
el-Be's (البَأْس)Askerî güç, savaş çetinliği ve mukavemetSavaş meydanında düşmana karşı gösterilen direnç ve caydırıcı silah gücü (Bakara 2:177, Hadîd 57:25)
el-Be's (البَأْس)İlahî helak, geri çevrilemez azapİnkârcı ve zalim toplulukların üzerine ansızın inen yıkıcı ceza (En'âm 6:147, Yûsuf 12:110)
el-Be'sâ (البَأْسَاء)Ağır maddi darlık, afet ve sarsıntıİnananların denenmesi için gelen kıtlık, yokluk ve şiddetli sıkıntı (Bakara 2:214, A'râf 7:94)
Bi'se (بِئْسَ)Şiddetli yergi ve kınama kipiKötü tercihler, sapkın inançlar ve cehennem ehlinin akıbeti için zemm bildiren donmuş fiil (Bakara 2:90, Kehf 18:29)
Lâ tebte'is (لا تَبْتَئِسْ)Hüzne boğulma, kederden içine kapanmaZulüm ve haksızlık karşısında yaşanan derin iç çöküntü ve ıstırap (Hûd 11:36, Yûsuf 12:69)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahî sıfatlar ve azapAllah'ın azabının geri çevrilememesi ve hak eden kullar üzerindeki kahredici adaletiKesin ve önlenemez ilahî yaptırım
FıkıhSavaş hukuku ve kamu gücüDemirin sağladığı caydırıcı askerî donanım ve devletin meşru cebir yetkisinin sınırlarıMeşru savunma ve kamu düzenini koruyan cebir
Tefsirİmtihan kavramıAyetlerde geçen darrâ ve be'sâ kavramlarının cana gelen bela ile mala gelen darlık olarak tefrikiİnsanı temelinden sarsan varoluşsal darlık
HadisCevaz hükümleri ve harp sebatıSakınca bulunmadığını belirten kullanım ile savaşın en kızıştığı anda peygambere sığınma rivayetleriBir yanda ruhsat sınırı, diğer yanda savaşın zirve noktası

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahî adalet ve cezaGeri çevrilemez yaptırımHaddi aşan düzenleri tasfiye etmeKulun veya toplumun kibirlenerek oluşturduğu zulmü ezen nihai ilahî müdahaleKesin
İlmiFizik ve malzeme bilimiSertlik ve darbe mukavemetiYapısal bütünlüğü korumaHadîd suresinde işaret edilen demirin bükülmez, dayanıklı ve dönüştürücü gücüGüçlü
SiyasiKamu otoritesi ve savunmaMeşru cebir ve savunma kapasitesiToplumu iç ve dış tehditlerden korumaHak ve adaletin hayata geçirilmesi için gereken caydırıcı askerî ve adli kuvvetGüçlü
İktisadiSosyal adalet ve krizAğır yoksulluk ve çaresizlik haliKorumacı sosyal transferleri devreye sokmaÇaresiz kalmış kurbanın hak sahipliğini tespit ederek kaynakları oraya yöneltmeGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMalzeme mukavemeti ve şok dalgasıBir cismin parçalanmadan önce karşı koyabildiği en yüksek gerilme eşiği ve dışarıdan gelen yüksek enerjili yıkıcı basınçGüçlü
Beşeri bilimlerMeşru fiziksel şiddet tekeli ve kriz dinamiğiSiyaset biliminde kamu düzenini sağlayan zor kullanma kapasitesi ile sosyolojide toplumları sarsan yapısal buhranlarGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü gündelik dildeki sakınca yoktur kalıbına indirgemek veya sadece ekonomik düşkünlükten ibaret saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün ilahî otoritenin ezici cezasını, savaş meydanının ölümcül şiddetini ve toplumsal arınma sağlayan ağır sarsıntıları kapsayan bütüncül yapısı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın caydırıcı güç ve adalet dengesini kuran meşru savunma vizyonunu ihmal edip dini edilgen bir ahlakiyat zannetmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ontolojik adalet yaptırımını hem de yeryüzünde hakkın korunması için gereken caydırıcı kuvveti hangi kavramsal zemin üzerinden kurduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin helak sahnelerinde, cihat ve savaş meydanlarının psikolojisini tasvir eden ayetlerde ve demirin yaratılış hikmetini bildiren beyanlarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahî rahmetin hiçbir sınır tanımayan bir cezasızlık vaat ettiği yanılgısını ve adaletin salt nasihatle, hiçbir meşru cebir olmadan korunabileceği ütopik algıyı düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSavaş meydanında göğüs göğüse çarpışmanın getirdiği darbe sertliği, kalkan mukavemeti ve bedeni kuşatan darlık.
  • Soyut anlamBir düzeni ayakta tutan veya sapkın bir yapıyı yerle bir eden karşı konulamaz yaptırım şiddeti ve sarsıcı imtihan buhranı.
  • Sistematik karşılıkAdalet ve nizamın korunması için gereken meşru caydırıcı cebir potansiyeli ile bu potansiyelin çiğnenmesi sonucu oluşan yıkım.
  • LaTeX modeliFb=∇P⋅Θ(Rc−R)  ⟹  ΔSτ
  • LaTeX açıklamasıFormülde Fb uygulanan sarsıcı şiddet ve yaptırım kuvvetini, ∇P otoritenin yönelttiği baskı gradyanını, Θ belirli bir eşik aşıldığında devreye giren adım fonksiyonunu, Rc sistemin kritik direnç sınırını, R mevcut mukavemeti ve ΔSτ maruz kalınan çatışma veya imtihan süresince sistemin uğradığı derin yapısal sarsıntı ve darlığı temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب