عذب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ذ-بالصيغ: ٦٠ · الجذور المجاورة: ٢٥٧ · الآيات: ٣٣٦ · السور: ٦٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عظمهونمسسالْعَذَابُعَذَابُعذبألمذوقأخرالْعَذَابَعَذَابٌشدددنوعَذَابَعتد

الجذرالصيغ ٦٠الآيات ٣٣٦السور ٦٨المجاورة ٢٥٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عذب

ع - ذ - ب

جذر
  • الورود: ٣٧٣
  • الآيات: ٣٣٦
  • الصيغ: ٦٠
  • المعاجم: ١٣

Su yosunudur. Sudaki tek hücreli organizmalardır. “Azb”, hoş tat azab kötü tat, acı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Su yosunudur. Sudaki tek hücreli organizmalardır. “Azb”, hoş tat azab kötü tat, acı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٢٦١
باب العين والذّال والباء معهما ع ذ ب، ب ذ ع يستعملان فقط عذب: عَذُبَ الماءُ عُذوبةً فهو عَذْبٌ طيب، وأَعْذبتُه إعذاباً، واستعذبته، أي: أسقيته وشربته عَذْباً. وعَذَبَ الحمار يَعْذِبُ عَذْباً وعُذوباً فهو عاذِبٌ عَذوبٌ لا يأكل من شدة العطش. ويقال للفرس وغيره: عَذوبٌ إذا بات لا يأكل ولا يشرب، لأنه ممتنع من ذلك. ويَعْذِبُ الرّجل فهو عاذِبٌ عن الأكل، لا صائم ولا مُفْطِرٌ. قال عَبِيد: وتَبَدَّلوا
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٧٤
العَذْبُ: الماء الطيَب. وقد عَذُبَ عُذوبةَ. ويقال للرِيق والخمر: الأعذبان. واستعذبَ القوم ماءهم، إذا استقَوه عَذْباً. واستعذَبه، أي عدَّه عذْباً. ويُسْتَعذَب لفلانٍ من بئر كذا، أي يُستقى له. وعَذَبَةُ اللسان: طَرَفُه الدقيق. والعَذَبَة: إحدى عَذَبَتَيْ السَوطِ. وعَذَبَةُ الميزان: الخيط الذي يُرْفع به. وعَذَبَةُ الشجر: غُصنه. والعَذَبَةُ: القذاةُ. وماء ذو عَذَبٍ، أي كثير القذى. يقال: أعْذِبْ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٩٣٩
باب العين والذال مع الباء عذب ، بذع ، ذعب : مستعملة . عذب : قال الليث : عَذُب الماء يَعْذُب عُذُوبة فهو عَذْب : طيب . وأعذب القوم إذا عَذُب ماؤهم . قال : واستعذَبوا إذا استقوا ماء عَذْباً . وعذب الحمار يَعذُب عُذوباً فهو عاذب وعَذُوب إذا لم يأكل العَلَف من شدّة العطش . قال : ويَعْذُب الرجل عن الأكل فهو عاذب : لا صائم ولا مفطر . وأعذبته إعذاباً ، وعذَّبته تعذيباً . كقولك فطمته عن هذا الأمر . وكل
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٠٬١٨٤
(باب العين والذال وما يثلثهما) (عذر) العين والذال والراء بناء صحيح له فروعٌ كثيرة، ما جَعلَ الله تعالى فيه وجهَ قياسٍ بَتَّةً، بل كلُّ كلمةٍ منها على نَحوِها وجِهَتها مفردة. فالعُذْر معروف، وهو رَوْم الإنسان إصلاحَ ما أُنكِرَ عليه بكلام. يُقال منه: عَذَرْتُه فأنا أَعْذِرُه عَذْراً، والاسم العُذْر. وتقول: عَذَرْتُه من فلان، أي لُمْتُه([1]) ولم ألُم هذا. يُقال: مَن عذيري من فلان، ومَن يَعذِرني
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٠٩٢
- ماء عذب طيب بارد. قال تعالى: ﴿هذا عذب فرات﴾ [الفرقان/53]، وأعذب القوم: صار لهم ماء عذب، والعذاب: هو الإيجاع الشديد، وقد عذبه تعذيبا: أكثر حبسه في العذاب. قال: ﴿لأعذبنه عذابا شديدا﴾ [النمل/21]، ﴿وما كان الله ليعذبهم وأنت فيهم وما كان الله معذبهم وهم يستغفرون﴾ [الأنفال/ 33]، أي: ما كان يعذبهم عذاب الاستئصال، وقوله: ﴿وما لهم ألا يعذبهم الله﴾ [الأنفال/34]، لا يعذبهم بالسيف، وقال: ﴿وما كنا معذبين﴾
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٧٠
ع ذ ب ما أرق عذبة لسانه والحق على عذبات ألسنتهم‏.‏ وخفقت على رأسه العذب وهي خرق الألوية‏.‏ وعذّب سوطه وهدبه‏:‏ جعل له علاقة‏.‏ وهم يستعذبون الماء‏:‏ يستقونه عذباً‏.‏ ونساء عذاب الثنايا‏.‏ وفلان مفتون بالأعذبين وهما الخمر والرضاب‏.‏ وفي حديث عليّ وقد شيع سرية‏:‏ أعذبوا عن النساء أي عن ذكرهنّ‏.‏ يقال‏:‏ أعذب عن الشيء واستعذب عنه إذا امتنع ويقال‏:‏ أعذبوا عن الآمال أشدّ الإعذاب فإنّ الآمال
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٠٨١
العَذْبُ من الشَّرابِ والطَّعَامِ: كُلُّ مُسْتَسَاغٍ. والعَذْبُ: الماءُ الطَّيِّبُ. ماءةٌ عَذْبَةٌ ورَكِـيَّة عَذْبَةٌ. وفي القرآن: هذا عَذْبٌ فُراتٌ. والجمع: عِذَابٌ وعُذُوبٌ؛ قال أَبو حَيَّةَ النُّميري: فَبَيَّتْنَ ماءً صافِـياً ذا شَريعةٍ، * له غَلَلٌ، بَيْنَ الإِجامِ، عُذُوبُ أَراد بغَلَلٍ الجنْسَ، ولذلك جَمَع الصِّفَةَ. والعَذْبُ: الماء الطَّيِّبُ. وعَذُبَ الماءُ يَعْذُبُ عُذوبةً، فهو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٤
* ع ذ ب * * العَذْبُ * الماء الطيب وبابه سهل
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٩٩٨
العذب من الطعام والشراب، وفي بعض النسخ تقديم الشراب على الطعام: كل مستساغ.. والعذب: الماء الطيب. ماءة عذبة وركية عذبة. وفي القرآن: هذا عذب فرات وعذب الماء يعذب عذوبة فهو عذب، طيب والجمع عذاب، وبالكسر وعذوب، بالضم. قال أبو حية النميري: فبيتن ماء صافيا ذا شريعة له غلل بين الإجام عذوب قال ابن منظور: أراد بغلل الجنس، فلذلك جمع الصفة. وفي حديث الحجاج ماء عذاب.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٨٢٧
عَذُبَ 1 عَذُبَ ذ , (S, O, Msb, K, TA,) aor. عَذُبَ , (TA,) inf. n. عُذُوبَةٌ, said of water, (S, O, Msb, K, TA,) [and app. of wine or other beverage, and of food, (see عَذْبٌ,)] It was, or became, sweet: (S, O, * TA:) or it was, or became, easy and agreeable to be drunk or swallowed. (Msb.) [See also 12. ― -b2- Freytag has also assigned to it a meaning belonging to أَعْذَبَ, q. v.] -A2- عَذَبَ:
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٧٠
عَذَبَ عَذَبَ I ( n. ac. عَذْب 1 ) a. [ acc. & 'An ], Hindered, prevented withheld from. b. [ 'An ], Left, left undone ( affair ). c. Was unable to eat from excessive thirst. عَذِبَ عَذِبَ A ( n. ac. عَذَب 4 ), a. Was slimy, dirty ( water ). عَذُبَ عَذُبَ U ( n. ac. عَذَاْبَة 22t ), a. Was sweet, agreeable, pleasant, palatable. عَذَّبَ عَذَّبَ II a. [ acc. & 'An ], Hindered,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٧٬٢٩٥
عذب عَذَبَ - يَعْذِبُ - عذاب - عَذَََّبَ - يُعَذِّب عَذَبَ - يَعْذِبُ + كائن + كائناً: نكله وزجره وردعه ونهاه عن فعل أو أمر بالضرب أو المنع أو القهر عَذاب: على وزن " فَعَال ": اسم فعل " عَذَبَ - يَعْذِبُ" عَذَََّبَ - يُعَذِّب: على وزن " فَعَّل" من " عَذَبَ - يَعْذِبُ ": جعل آخر يعْذِبه" على وجه الاتكرار والشدة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٦٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥٧ (الإجمالي: ٦٣٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ألم

    الآيات المشتركة: ٧٠ · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir

  2. ذوق

    الآيات المشتركة: ٣٦ · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  3. هون

    الآيات المشتركة: ١٩ · Düzlük demektir

  4. شدد

    الآيات المشتركة: ٣٠ · Sicim bağıdır

  5. كفر

    الآيات المشتركة: ٦٨ · Hufre, çukur demektir

  6. خزي

    الآيات المشتركة: ١٣ · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

  7. دنو

    الآيات المشتركة: ٢٨ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  8. عظم

    الآيات المشتركة: ٢٦ · Büyük

  9. أخر

    الآيات المشتركة: ٣٧ · Uhur ense demektir

  10. يوم

    الآيات المشتركة: ٥١ · “Yemm” durgun akan su demektir

  11. مسس

    الآيات المشتركة: ١٤ · Ona dokundu

  12. عتد

    الآيات المشتركة: ٧ · Hazırladık

الآيات التي ورد فيها(٣٣٦)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٣٣٦؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Azap

  2. فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ

    Azap

  3. … يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ

    Azap

  4. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Azap

  5. … خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Azap

  6. … وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Azap

  7. … مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Azap

  8. مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

    Azap

  9. … وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Azap

  10. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

    Azap

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعذب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقب, نكل, جزى
Zıt Kökنعم
Çekirdek Özet 1Suyun saflaşıp tatlı ve içilebilir hale gelmesi; nesnenin veya canlının gıdadan, sudan alıkonulması, engellenmesi
Çekirdek Özet 2Haddi aşan, ilahi uyarıyı çiğneyen varlığa uygulanan can yakıcı, alıkoyucu, ıslah edici veya helak edici ceza
Çekirdek Özet 3Adaletin ve ilahi dengenin tesisi için tatlılığın ve esenliğin kesilerek mahrumiyet ve elemle sınırlandırma getirilmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca intikam amaçlı kör bir işkenceye indirgeyip mahrum bırakma, arındırma ve tatlılığı giderme boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عذMen etme, engelleme, araya sınır koyarak tutma; عذر kökünde kınamayı defetmek ve engeli beyan etmek suretiyle tutma anlamı belirgindirبTemas, kuşatma ve beden üzerinde hissedilir bir tesir meydana getirerek canlının gıdadan veya tatlılıktan kesilmesini ve somut bir elemle sınırlandırılmasını sağlar

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz, pınar; görme, bilme, kaynakDışa vuran kaynağı, derinlikten yüzeye çıkan durumu ve algılanan tadı temsil eder
ذKapı, geçiş, hareket; türetme imge olarak sınır ve korumaAkışı ve geçişi belirleyen sınırlamayı, durdurmayı ve engeli temsil eder
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaDurumun canlının kendi içinde, bünyesinde yerleşmesini ve hissedilir biçimde hapsolmasını sağlar
عذبKaynaktan çıkan varlığın sınırlanıp kabına hapsedilmesiSuyun tortularından arınarak tatlılaşması veya varlığın alıkonup can yakıcı bir sınırla tutulması hareketini doğurur

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun tortudan arınarak tatlı ve içilebilir olması (ماء عذب) ile devenin veya atın şiddetli susuzluk yahut engel sebebiyle yemeden içmeden kesilip ayakta beklemesi durumu (عذوب)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Humeyd el-Erkat su içmekten menedilmiş rahibeleri tasvir eder: إلى شجر ألمى الظلال كأنه / رواهب أحرمْنَ الشرابَ عُذوبُ
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayetlerinde ve Cahiliye kullanımında sütten kesme, gıdadan alıkoyma ve zihni bir meşgaleden men etme anlamında kullanılmıştır: أعذب عن الشيء

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عذب kökü, Sami dillerinde doğrudan ortak bir kök olarak geniş bir yayılıma sahip değildir; ancak Güney Sami ve genel Afro-Asyatik havzada tatlılık, saflık ve tecrit etme / alıkoyma semantik ekseninde yerel morfolojik gelişim gösterir. Klasik dilciler kökün iki karşıt gibi görünen anlam eksenini (tatlı su ve can yakıcı elem) tahlil ederken, عذاب kelimesinin varlıktan yaşama tatlılığını çekip alma (أزيل عنه عذب الحياة) veya canlıyı yemeden içmeden keserek tecrit etme kökünden türediğini vurgularlar. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan ع-ذ-ب biçiminde yaygın bir fiil kökü tespit edilmemiştir; tatlılık ve ceza anlamları başka köklerle karşılanır. Bu durum kökün Arap dili bünyesinde özgül bir morfolojik ve anlamsal uzmanlaşma yaşadığını göstermektedir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTatlılık, tortusuzluk ve engelleme ekseniSuyun tortudan arınması (عَذُبَ) ile canlının gıdadan ve esenlikten menedilmesi (عَذَبَ) çekirdeklerinden azap ve tatlı su kavramları türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arap Yarımadası özgüllüğüKuzeybatı Sami dillerinde birebir üçlü kök denkliği zayıftır; kök Arapça içinde semantik çift kutupluluk kazanmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik havzada güvenilir dış kökendeşlik tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عذبAnlamlıTatlı olmak; alıkoymak, can yakıcı ceza vermekSuyun arılığı veya hayat tatlılığının giderilmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
عبذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir
ذعبAnlamlıHızlı akmak, sürüklemek, kurdun saldırmasıSuyun veya selin hızla akıp gitmesi, yırtıcının atılmasıKur’an’da geçmez; Tahdhīb al-Lugha'da müsta'meldir
ذبعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; mühmel diziliştir
بعذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur’an’da geçmez; mühmel diziliştir
بذعAnlamlıKorkutmak, dehşete düşürmekAnsızın gelen korku ve irkilti haliKur’an’da geçmez; Tahdhīb al-Lugha'da müsta'meldir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عذبMerkezCan yakıcı ceza ve mahrum bırakmaYaşamın tatlılığını ve esenliğini çekip alarak can yakıcı şekilde sınırlamaElem, mahrumiyet ve tecrit unsurlarını bir arada barındırır
عقبKomşuBir eylemin ardından gelen karşılıkEylemin arkasından gelen tabii sonucu ve bedeli vurgularعذب doğrudan acı ve mahrumiyet hissine odaklanırken عقب sıra ve bedele odaklanır
نكلKomşuİbret verici caydırıcı cezaBaşkalarının aynı suçu işlemesini önlemek için teşhir edici yaptırımنكل ibretlik bağlama ve caydırmaya yoğunlaşır
جزىKomşuTam karşılık ve denklik vermeYapılan işin mükafat veya ceza olarak tam denkliğini ödemeجزى adalet terazisindeki nötr denklik yönünü öne çıkarır
نعمZıtNimet, tatlılık ve bolluk içinde yaşatmaVarlığın ihtiyaçlarının fazlasıyla karşılanıp haz ve huzur içinde bırakılmasıعذب kökünün hayat tatlılığını alma yönünün tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعذبTatlı olmak veya azap etmekHem arı, tatlı suyu hem de can yakıcı mahrumiyet cezasını ifade ederKesin
LatinceTormentum, Poena, Dulcisİşkence, ceza; tatlıLatince cezalandırma boyutu ile tatlılık boyutu iki ayrı kökle karşılanırGüçlü
İngilizceTorment, Punishment, Fresh/Sweet waterAzap, ceza; tatlı suİngilizce ceza ile tatlılık anlamlarını tek bir leksikal kökte birleştiremezGüçlü
AlmancaPein, Strafe, SüßwasserIstırap, ceza; tatlı suHukuki yaptırım ve fiziksel ıstırap ayrışır; kökteki semantik birlik bulunmazGüçlü
FransızcaChâtiment, Tourment, Eau douceAzap, ceza; tatlı suHukuki ceza ve acı verici eziyet ayrı kavramlarla ifade edilirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَذْبٌTatlı, içimi hoş ve susuzluğu gideren suYaratılış delilleri ve denizlerin karşılaştırılması; Furkân 25:53, Fâtır 35:12
عَذَابٌ أَلِيمٌCan yakıcı, acı veren bedensel ve ruhsal cezaİnkarcılar ve münafıklar için ahiret yaptırımı; Bakara 2:10, Âl-i İmrân 3:21
عَذَابَ الِاسْتِئْصَالِDünyada inkarcı kavimleri toptan yok eden helak cezasıGeçmiş kavimlerin yıkımı bağlamı; Hûd 11:58, Kamer 54:16
عَذَابَ الْقَبْرِ / الْبَرْزَخِÖlüm ile diriliş arasındaki ara dönem sıkıntısı ve azabıFiravun hanedanı ve zalimlerin durumu; Tevbe 9:101, Mü'min 40:46
عَذَابٌ مُهِينٌOnur kırıcı, kibri yerle bir eden aşağılayıcı cezaBüyüklük taslayan inkarcıların cezalandırılması; Bakara 2:90, Nisâ 4:14
تَعْذِيبٌ دُنْيَوِيٌّMüminlerin eliyle veya dünyevi felaketlerle gelen ıslah ve cezaSavaş ve hukuki yaptırımlar; Tevbe 9:14, Tevbe 9:55

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri, ilahi adalet ve cezanın ebediyetiKafirlerin cehennemde ebedi azap çekmesi, ilahi adaletin hikmeti ve azabın arındırıcı boyutuHak edilmiş ilahi yaptırım ve adaletin tezahürü
FıkıhHukuki cezalar ve ta'zir yaptırımlarıSuçluların hadd ve ta'zir cezalarında bedensel eziyetin sınırı, işkence yasağıHukuken meşru ıslah edici bedel ile yasaklanan eziyetin tefriki
Tefsirعذب kökünün tatlı su ve azap ilişkisiAzabın hayatın tadını gidermek mi yoksa aç-susuz bırakılmaktan mı türediği tartışmasıİlahi gazap, helak ve hak edilmiş elem kavramları
HadisKabir azabı, fitneler ve yolculuğun meşakkatiYolculuğun bir tür azap sayılması, ölünün yakınlarının feryadından duyduğu elemİnsanın huzurunu, dengesini ve rahatını bozan her türlü meşakkat

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık nizamı ve ahiret adaletiİlahi ceza ve uyarıHaddi aşan varlığa haddini bildirerek ilahi nizamı korumakYaratıcının adaletinin gereği olarak kötülüğün cezasız kalmayacağını tescil ederKesin
İlmiNeden-sonuç ve denge kanunlarıEntropi ve negatif geri bildirimSistemin dengesini bozan unsurların elenmesi veya sınırlandırılmasıTabiat kanunlarına aykırı hareket eden yapının hasara uğramasıdırGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve yargı erkiKanuni yaptırım ve tecritHukuk düzenini bozan bireyin özgürlüğünü kısıtlayarak kamu huzurunu sağlamakToplumun selameti için suçlunun toplumdan alıkonulması ve cezalandırılmasıdırGüçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve piyasa ahlakıİktisadi kriz, mahrumiyet ve iflasHaksız kazanç ve israfın getirdiği kaynak tükenişi ve darlıkEkonomik dengeleri bozan toplulukların refah ve bereketten mahrum kalmasıdırGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik direnç ve sönümleme (Damping)Bir sistemdeki aşırı sapmayı veya taşkın enerjiyi sürtünme ve kayıpla sınırlandırıp dizginleyen direnç mekanizmasıdırGüçlü
Beşeri bilimlerCeza hukuku yaptırımı ve sosyal dışlanma (Sanction)Toplumsal normları ve hukuki bağları ihlal eden bireye uygulanan hürriyeti bağlayıcı ceza veya tecrittirKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca öfkeyle uygulanan, amaçsız bir fiziksel işkence veya intikam aracına indirgemek; kökün arındırma ve mahrum etme yönünü unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamAzap yalnızca bedensel bir acı değil; insanın yaratılış gayesinden sapması sonucu tatlılıktan, huzurdan ve ilahi lütuftan mahrum bırakılması halidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahi adaleti zalimane bir şiddet gibi algılayarak azabın hak ediş, sınır çekme, caydırma ve nizamı koruma amacını kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak ve sorumluluk nizamının yaptırım boyutunu oluşturur; eylemlerin karşılıksız kalmayacağını ve ilahi adaletin nihai belirleyici olduğunu ilan eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkarcı kavimlerin helakini anlatan kıssalarda, ahiretteki cennet-cehennem tasvirlerinde ve ilahi sınırlara riayeti emreden ahkam ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratıcının merhametinin adaleti ve kötülüğün cezalandırılmasını dışladığı şeklindeki pasifist yanılgıyı düzeltir; sorumluluk bilincini diri tutar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSuyun arınarak tatlılaşması veya bir canlının gıdadan, sudan ve esenlikten menedilerek alıkonulması.
  • Soyut anlamİlahi veya tabii yasaları çiğneyen varlığın yaşam tatlılığından mahrum bırakılarak can yakıcı bir sınırlandırma ve yaptırıma tabi tutulması.
  • Sistematik karşılıkAdaletin tesisi, haddi aşmanın engellenmesi ve nizamın korunması için uygulanan zorunlu yaptırım mekanizması.
  • LaTeX modeliA=f(S)⋅ΔH−1  ⟹  lim⁡S→Smax⁡P(S)=R
  • LaTeX açıklamasıFormülde A azap ve yaptırım şiddetini, S ilahi ve ahlaki sınırlardan sapma miktarını, f(S) bu sapmaya bağlı artış fonksiyonunu temsil eder. ΔH−1 hayatın tatlılığının ve huzurunun giderilme katsayısını simgeler. Sapma azami düzeye (Smax⁡) ulaştığında uygulanan yaptırım P(S), nizamın restorasyonunu (R) ve adaletin tecellisini zorunlu kılar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع