نبع
ن - ب - ع
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Büyük su kaynağıdır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Büyük su kaynağıdır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٦١باب العين والنّون والباء معهما
ع ن ب، ع ب ن، ن ع ب، ن ب ع مستعملات
عنب:
رجل عانب: ذو عِنَب كثير، كما يقال: لابن وتامر، أي: كثير اللّبن والتّمر، الواحدة: عِنَبَةٌ ويجمع أَعْناباً.
والعُنّاب: ثَمَرٌ، والعُنَابُ الجبلُ الصغير الأسودُ.
وظبيٌ عَنَبانٌ: نشيط، ولم أسمع للعَنَبانِ فِعلاً. قال:
يشتدّ شدّ العَنَبانِ البارحِ
والعِنَبَةُ: قُرْحة تُعْرفُ بهذا الاسم.
والعُنابُ: المطر، ويجمع أَعْنِبة.
عبن:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٣٠نَبَعَ الماء يَنْبَعُ ويَنْبُعُ ويَنْبِعُ نَبْعاً ونُبوعاً: خرج من العين. واليَنْبوعُ: عينُ الماء، ومنه قوله تعالى: "حتَّى تَفْجُرَ لنا من الأرض يَنْبوعاً"، والجمع اليَنابيعُ. ونَوابِعُ البعير: المواضع التي يسيل منها عَرَقُه. قال الأصمعي: يقال قد انْباعَ علينا فلانٌ بالكلام، أي انبعث. وفي المثل: "مُخْرَنْبِقٌ لِيَنباعَ"، أي ساكتٌ لِيَنْبَعِثَ، ومطرِقٌ لينثالَ. والنَبْعُ: شجرٌ تُتَّخَذُ منه
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٢٢٦باب العين والنون والباء
عنب ، عبن ، نبع ، نعب : مستعملة .
عنب : العِنَبُ معروف ، والواحدة عِنَبَة . وقال الليث : رجل عَانِبٌ : ذو عنب ، كما يقولون : تَامِرٌ ، ولابِنٌ ، أي ذو تَمْرٍ وَلَبن . قال : والعُنَّابُ من الثَّمر يقال له : السَّنجِلان بلسان الفرس .
وقال ابن شُميل : العِنَبة : بَثْرَة تشتدّ فتَرِم وتمتلىءُ ماءً وتُوجِعُ ، تأخذ الإنسان في عينه وحَلْقه .
يقال : في عينه عِنَبة .
وقال الفرّاء :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٣٧٥(باب النون والباء وما يثلثهما)
(نبت) النون والباء والتاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على نماءٍ في مزروع، ثم يستعار. فالنَّبت معروفٌ، يقال نَبَت. وأنْبَتَتِ الأرض. ونَبَّتُّ الشَّجرَ: غَرستُه. ويقال: إنَّ [في([1])] بني فلانٍ لنابِتَةَ شرّ. ونبَتَتْ لبني فلانٍ نابتةٌ، إذا نشَأ لهم نَشْءٌ صِغار من الوَلَد. والنَّبيت: حيٌّ من اليمن. وما أحسَنَ نِبتةَ هذا الشَّجر. وهو في مَنبِتِ صدقٍ، أي أصلٍ كريم.
(نبث) النون
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٢٣- النبع: خروج الماء من العين. يقال: نبع الماء ينبع نبوعا ونبعا، والينبوع: العين الذي يخرج منه الماء، وجمعه: ينابيع. قال تعالى: ﴿ألم تر أن الله أنزل من السماء ماء فسلكه ينابيع في الأرض﴾ [الزمر/21] والنبع: شجر يتخذ منه القسي.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٤٠ن ب ع
له قوس من نبعٍ.
وللماء منبع غزير ومنابع وقد نبع ينبع وينبع ومنه: نقل اسم ينبع لكثرة ينابيعها سمعت الشريف سلمة بن عيّاشٍ الينبعيّ: كانت له مائة وسبعون عيناً فوّارةً.
وكأن عينه ينبوع.
ومن المجاز: فلانٌ صليب النّبع وما رأيت أصلب نبعةً منه.
وله نبعةٌ تنبيء الأضراس.
وهو من نبعة كريمة.
وقرعوا النّبع بالنّبع إذا تلاقوا.
قال: فلما قرعنا النّبع بالنّبع بعضه ببعضٍ أبت
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٨٧٣نَبَعَ الماءُ ونبِعَ ونَبْعَ؛ عن اللحياني، يَنْبِعُ وينْبَعُ ويَنْبُع؛ الأَخيرة عن اللحياني، نَبْعاً ونُبُوعاً: تَفعَّر، وقيل: خرج من العين، ولذلك سميت العين يَنْبُوعاً؛ قال الأَزهري: هو يفعول من نَبَعَ الماء إِذا جرى من العين وجمعه يَنابِيعُ، وبناحية الحجاز عين ماء يقال لها يَنْبُعُ تَسْقِي نخيلاً لآلِ عليّ بن أَبي طالب، رضي الله عنه؛ فأَمّا قول عنترة:
يَنْباعُ من ذِفْرَى غَضُوبٍ جَسْرةٍ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٤٤* ن ب ع * * نَبَعَ * الماء خرج من باب قطع و * نَبَعَ * ينْبِعُ بالكسر * نَبَاعاً * بفتح الباء لُغة أيضا نقل فِعلها الأزهري ومصدرها غيره و * اليَنْبُوعُ * عين الماء ومنه قوله تعالى ﴿حتى تفجَّر لنا من الأرض يَنْبوعا﴾ والجمع * اليَنَابِيعُ * و * النَّبْعُ * شجر يُتخذ منه القِسيُّ وتُتخذ من أغصانه السِهام الواحدة * نَبْعَةٌ * و * يَنْبُعُ * بلد
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٠٢٨نبع الماء ينبع، مثلثة، قال شيخنا: التثليث راجع إلى عين المضارع، كما هو معلوم من اصطلاحه في ضبط آتي الأفعال، ولا يرجع لأنه أبقاه، فعلم أنه بالفتح فقط، وأن التثليث راجع لما يليه، وهو المضارع لا غير، وأما ضبط ابن التلمساني نبع الماضي بالتثليث، فإنه لا يعتد به، ولا يعرف في دواوين اللغة، وإن تبعه بعض من اقتفاه في حواشي الشفاء، فلا يقال فيه غير نبع بالفتح.
قلت: وهذا الذي ذكره في تثليث عين المضارع هو
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٨٤نَبَعَ
1 نَبَعَ ذ It (water) welled, or issued forth. ― -b2- نَبَعَ عَلَيْهِمْ: see نَبَأَ عليهم.
أَنْبَعَ
4 أَنْبَعَ ذ He (God) made, or caused, water to issue. (Msb.)
نَبْعٌ
نَبْعٌ ذ The tree so-called: see an ex. of its n. un. in a verse cited voce تَحَوَّفَ and تَخَوَّفَ. ― -b2- نَبْعٌ: see شَوْحَطٌ and شِرْيَانٌ and فَتْحٌ. ― -b3- نَبْعَانِ The two shafts of a cart: so called because
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٥١نَبَعَ
نَبَعَ A , I , U ( n. ac. نَبْع 1 , نُبُوْع 27 , نَبَعَاْن 36 ),
a. Welled, gushed out ( water ).
b. Started up; appeared.
أَنْبَعَ
أَنْبَعَ IV ,
a. Caused to gush.
b. Sweated.
c. Vomited.
تَنَبَّعَ
تَنَبَّعَ V ,
a. Oozed out, trickled.
نَبْع
نَبْع 1 ,
a. A certain tree of which bows are made; white poplar.
b. [ coll. ], see 17 (b) .
نَبْعَة
نَبْعَة 1t ,
a. see 1 (a)
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٥٬٩٦٥نبع
نَبَعَ - يَنْبُعُ (نَبَعَ - يَنْبَعُ) - يَنْبُوْع - يَنَابِيْع
نَبَعَ - يَنْبُعُ (نَبَعَ - يَنْبَعُ) + الكائن (السائل) + من مكان: يخرج ويجري بكثرة من عين أو فجر في الأرض
نَبْع: اسم فعل من " نَبَعَ - يَنْبُعُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَبَعَ - يَنْبُعُ ": النبع المعروف: مخرج ومكان جريان الماء بكثرة من عين أو فجر في الأرض
يَنْبوع: اسم
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢١ (الإجمالي: ٣٢)
- هيج
الآيات المشتركة: ١ · “Heyac” sonbaharda sararmış bitki demektir
- صفر
الآيات المشتركة: ١ · Sufar, safra kesesinden çıkan sarı sudur
- حطم
الآيات المشتركة: ١ · Hutame : Kuru ot demektir
- لون
الآيات المشتركة: ١ · Her çeşit renk demektir
- أرض
الآيات المشتركة: ٢ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- زرع
الآيات المشتركة: ١ · Ekin demektir
- سلك
الآيات المشتركة: ١ · Sülük demektir
- لبب
الآيات المشتركة: ١ · Loblar
- فجر
الآيات المشتركة: ١ · Fecr Yarık demektir
- موه
الآيات المشتركة: ١ · Su
- خلف
الآيات المشتركة: ١ · Half : Ense demektir
- خرج
الآيات المشتركة: ١ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
الآيات التي ورد فيها(٢)
… تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ …
Su kaynakları
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نبع |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | فجر, نبط, بجس |
| Zıt Kök | غور |
| Çekirdek Özet 1 | Suyun veya bir sıvının yerin altından ya da derinden kendiliğinden kaynayıp fışkırması, dışarı çıkması |
| Çekirdek Özet 2 | Yeryüzünün derinliklerindeki su damarlarının ilahi sevk ile besleyici kaynaklara ve pınarlara dönüşmesi |
| Çekirdek Özet 3 | İçsel potansiyelin baskı veya doğal süreçle dışa vurarak süreklilik arz eden bir beslenme ve hayat alanı kurması |
| Kritik Hata Riski | Kaynağın (pınarın) müstakil ve kendiliğinden var olduğunu sanıp onu besleyen göksel ve yer altı hidrolojik döngüyü göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نب | Gizli veya içte olan bir şeyin kabarıp dışarıya, yüzeye doğru hareketlenmesi ve belirmesi | ع | ع harfinin boğazdan gelen akış, açıklık ve kaynak/göz imgesi eklemesiyle, içteki kabarma ve hareket suyun veya sıvının yerden kaynayıp akması (نبع) anlamına özelleşmiştir; nitekim نبأ haberin dışa vurumu, نبت tohumun filizlenip çıkması, نبذ bir şeyin dışarı atılması ve نبط yerin kazılarak suyunun çıkarılması biçimindedir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Gizli ve canlı bir potansiyelin kesintisiz akışını ve yaşam gücünün sürekliliğini temsil eder. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Hareketin içsel bir hacimden, derinlikten veya kapalı bir mekândan başladığını gösterir. |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Açığa çıkılan noktayı, gözü, dışa açılan menfezi ve berrak su pınarını imler. |
| نبع | İçteki canlı potansiyelin bir menfezden sürekli olarak dışarı akması | Toprağın veya bünyenin derinliklerinde hapsolmuş canlı sıvı potansiyelinin bir yarıktan veya gözden kesintisiz olarak yüzeye çıkıp akması hareketini kurar. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun yer altındaki kaynaktan veya bir yarıktan kendiliğinden fışkırıp kaynaması; aynı zamanda dağlarda yetişen, yay yapımında kullanılan son derece sert, lifli ve esnek bir ağaç türü |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Antere b. Şeddâd el-Absî, devesinin kulak arkasındaki ter bezlerinden terin fışkırmasını tasvir ederken kökün açılma ve fışkırma hareketini kullanır: يَنْباعُ من ذِفْرَى غَضُوبٍ جَسْرةٍ / زَيّافةٍ، مِثْلِ الفَنِيقِ المُقْرَمِ |
| Erken Arapça kullanım | Hicaz bölgesinde bol su kaynakları ve fıskiyeleriyle meşhur olan Yenbu‘ mevkiinin adlandırılmasında ve develerin ter akıtan bezleri için kullanılan «nevâbi‘» tabirinde görülür. |
المصدر Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça نبع kökü, Sami dillerinin genelinde içten dışa doğru kaynama, kabarma, köpürme veya pınardan suyun fışkırması anlam alanıyla doğrudan örtüşen kadim bir morfolojik mirasa dayanır. İbranicede yer alan nāḇa‘ (נָבַע) fiili suyun fışkırması, pınarın kaynaması ve mecazen sözün ağızdan coşkuyla dökülmesi anlamlarını taşır. Süryanicede nba‘ (ܢܒܰܥ) biçimi suyun kaynaması, sızması veya fışkırması anlamında kullanılır. Akadcada nabā’u veya nebû şekillerinde parlamak, belirmek veya dışa vurmak şeklinde semantik bir açılım tespit edilmektedir. Erken Sami katmanında kök, bir rezervuarın iç basınçla dışa doğru sıvı püskürtmesi ve açığa çıkması hadisesini modeller. Arapçada bu anlam hem hidrolojik bir gerçeklik olarak suyun menbaından fışkırmasını (yenbû‘) hem de iç dokusunun direnci ve esnekliği suyun kaynağı gibi diri olan yay ağacını (neb‘) ifade edecek biçimde korunmuştur.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sıvının basıp kaynaması ve ağacın özsuyu | Suyun taştan ve topraktan kendiliğinden kaynaması (nubu‘) ile elastikiyeti özsuyunun zenginliğinden gelen sert ağaç (neb‘) anlamı tek bir canlı damar tasarımında birleşir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice nāḇa‘, Süryanice nba‘ | İbranice ve Süryanicede suyun kaynaması, pınardan fışkırması ve mecazen sözlerin dökülmesi anlamında düzenli ses denkliğiyle korunmuştur. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik fışkırma ve çıkma tabanı | Bazı Doğu Çad dillerinde ve Kuşitik kalıntılarda suyun fışkırmasını anlatan nb- çekirdeğiyle benzerlikler öne sürülmüştür. | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Gesenius, Lisânü’l-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نبع | Anlamlı | Suyun kaynaması | Yerin altından suyun fışkırıp akması ve sert, esnek yay ağacı | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| نعب | Anlamlı | Karganın ötmesi | Karganın boynunu uzatarak tiz ve hızlı ses çıkarması, hızlı yürümek | Sesin boğazdan hızla fışkırması yönüyle dışa vurum bağı taşır; Kur'an'da geçmez. |
| بنع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| بعن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| عنب | Anlamlı | Üzüm | İçi su ve sıvı dolu olan asma meyvesi | Sıvıyı bünyesinde toplama ve sıkılınca dışa akıtma yönüyle uzaktan ilişkilidir; Kur'an'da geçer. |
| عبن | Anlamlı | İrilik ve dolgunluk | Bir şeyin kalın, etli, dolgun ve kaba yapılı olması | Gövdenin su ve etle doluluğu anlamına işaret eder; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نبع | Merkez | Suyun kaynağından fışkırması | Suyun yer altındaki doğal menfezden sürekli ve kendi basıncıyla çıkması | Sürekli beslenen, doğal ve kalıcı su kaynağını imler. |
| فجر | Komşu | Yarılarak açığa çıkma | Bir engelin, setin veya yerin şiddetle yarılarak suyun bolca ve taşkınlıkla akması | فجر kökünde baskı sonucu meydana gelen çatlama ve yarılma eylemi esastır. |
| نبط | Komşu | Kazılarak çıkarılan su | Bir çaba, sondaj veya kazı neticesinde yer altı suyunun bulunup yüzeye alınması | نبط kökünde insanın arayışı, emeği ve kazısı sonucu suyun ortaya çıkması vurgulanır. |
| بجس | Komşu | Sızarak fışkırma | Dar bir yarıktan, delikten veya taştan suyun ilk anda ince fışkırarak veya sızarak çıkması | بجس başlangıçtaki çıkış ve sızıntı hareketine odaklanır, نبع ise besleyici pınara dönüşmeyi ifade eder. |
| غور | Zıt | Suyun dibe çekilip kaybolması | Suyun yerin derinliklerine süzülüp el ulaşılamaz hale gelmesi, pınarın kuruması | غور kökünde suyun derine kaçması ve yok olması varken, نبع kökünde yüzeye fışkırması vardır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نبع | Suyun kaynaması, pınar | Derinden gelen doğal basınçla suyun yeryüzüne çıkıp birikmesi ve akması | Kesin |
| Latince | scaturire, scatebra, fons | Pınarın kaynaması, fışkıran kaynak | Scaturire suyun yerin altından kabararak fışkırmasını, fons ise suyun doğduğu gözü tam karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | spring, well up, gush forth | Pınar, kaynamak, fışkırmak | Spring hem suyun çıktığı kaynağı hem sıçrama eylemini anlatır; yer altından çıkma hareketini tam verir. | Kesin |
| Almanca | quellen, Quelle, entspringen | Kaynamak, su kaynağı, pınar | Quellen fiili suyun içten dışa hacim kazanarak kaynamasını eksiksiz biçimde yansıtır. | Kesin |
| Fransızca | jaillir, sourceatur | Fışkırmak, pınar, kaynak | Jaillir fiili suyun basınçla yüzeye vurmasını, source ise besleyici hidrolojik gözü belirtir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَنْبُوعًا (İsmi alet / Müfred pınar) | Yerden fışkıran gür su kaynağı, mucizevi pınar talebi | Müşriklerin peygamberliği dünyevi ve tabiatüstü zenginlik şartına bağlayarak yeryüzünden su fışkırtmasını istemeleri bağlamında geçer; İsrâ 17:90. |
| يَنَابِيعَ (Cemi / Yer altı su damarları ve pınarları) | Yerin altında ilahi nizamla yönlendirilen hidrolojik kanallar ve pınarlar | Gökten indirilen yağmurun yer altına sızdırılıp kaynaklar halinde bitkileri sulamak üzere yürütülmesi bağlamında geçer; Zümer 39:21. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kudret delili ve mucize talebi | Müşriklerin risaleti beşeri plandan çıkarıp ontolojik güç gösterisine bağlama çabaları eleştirilmiş; Zümer 39:21 üzerinden ilahi tedbir ve hikmet temellendirilmiştir. | Kudretin keyfi gösteri nesnesi değil, kâinatı besleyen kozmik nizamın parçası olduğu vurgusu |
| Fıkıh | Suların tahareti ve su kaynaklarının mülkiyeti | Pınar ve kaynak sularının (mâu'l-yenbû‘) arılığı, mutlak su sayılması ve arazide kaynayan suyun kamuya veya arazi sahibine aidiyeti hükümleri | Suyun bizzat topraktan kaynayıp insan müdahalesi olmadan temiz akması niteliği |
| Tefsir | Hidrolojik döngü ve tabiat ayetleri | Gökten inen suyun yer altı kılcal damarlarına (yenâbî‘) sevk edilerek bitkilere hayat vermesi, diriliş ve tevhîd delili olarak işlenmiştir. | İlahi iradenin suyu yer altında depo edip pınarlardan sevk etme kanunu |
| Hadis | Hz. Peygamber’in mucizeleri ve vakıf hukuku | Parmakları arasından suyun kaynaması tasvirinde ve Hz. Ali’nin Yenbu‘ arazisindeki pınarları vakfetmesi rivayetlerinde terimselleşir. | Bereketin ve sadaka-i cariyenin sürekliliği anlamında kesintisiz kaynak niteliği |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve hidayet kaynağı | İlahî beslenme menbaı | İnsan ruhunu sürekli besleyip diri tutma | Tıpkı yer altındaki pınarlar gibi vahiy de insan kalbinin kurumasını önleyen tükenmez bir menbadır. | Güçlü |
| İlmi | Bilgi üretimi ve metodoloji | Aksiyomatik temel, ana kaynak | Türetilmiş bilgileri besleyen ana ilkeler kümesi | Bir disiplinde tali meselelerin beslendiği sarsılmaz kurucu bilgi menbaını temsil eder. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve meşruiyet | Hukukun ve erkin kaynağı | Sisteme adalet ve süreklilik akışı sağlama | İktidarın keyfi zorbalığa dönüşmemesi için halkın ve adaletin vicdanından beslenen meşruiyet kaynağını karşılar. | Muhtemel |
| İktisadi | Doğal kaynaklar ve üretim girdileri | Kendini yenileyen sermaye | Kesintisiz üretim ve refah akışı kurma | Tüketilmekle hemen bitmeyen, sürekli getiri sağlayan doğal ve tükenmez sermaye kaynağını modeller. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Vektör alanlarında kaynak noktası (diverjans / source) ve hidrojeolojik artezyen | Fizikte ve kalkülüste bir akış alanında sıvının veya alan çizgilerinin dışa doğru üretildiği tekil kaynak noktası (); hidrolojide ise yer altı su tablasının basınçla yüzeye kendiliğinden çıktığı hidrostatik denge modelidir. | Kesin |
| Beşeri bilimler | İçsel motivasyon ve kurumsal kaynak kuramı (Resource-Based View) | Sosyoloji ve psikolojide dışsal zorlama olmaksızın bireyin iç dinamiklerinden doğan eylemsellik; yönetim bilimlerinde ise bir yapıyı dış yardımlardan bağımsız olarak ayakta tutan içsel öz sermaye ve yetenek kaynağıdır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Pınarı ve kaynağı (yenbû‘), gökyüzüyle ve yer altı tabakalarıyla ilişkisi olmayan, toprağın rastlantısal olarak çıkardığı bağımsız ve lokal bir su birikintisi sanmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zümer 39:21 ayetinde açıkça ortaya konduğu üzere kaynağın aslı gökten indirilen yağmurdur; Allah suyu yer altındaki gizli yollara ve kılcal damarlara (yenâbî‘) sevk ederek pınarları oluşturur; dolayısıyla pınar tekil bir başlangıç değil, kozmik bir dolaşım zincirinin yüzeye açılan kapısıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsrâ 17:90'daki müşrik zihniyeti gibi mucizeyi ve inayeti sebepsiz, bağlamsız, sadece anlık bir gösteri ve büyüsel bir fışkırma olarak talep etmek; sünnetullahın ve ilahi hidrolojik kanunların işleyişindeki hikmeti ıskalamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin tabiat tasavvurunda hiçbir olgunun başıboş ve yalıtılmış olmadığını, yeryüzünün en derinindeki bir su pınarının dahi gökyüzündeki bulut ve yağmur nizamıyla doğrudan irtibatlı bulunduğunu göstererek tevhidin nizam boyutunu kavratır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İsrâ suresindeki nübüvvet ve mucize tartışmalarında (17:90) ve Zümer suresindeki kâinat kitabı, yer altı hidrolojisi ve diriliş delillerinin sergilendiği ayetlerde (39:21) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiat olaylarını ilahi iradeden kopuk mekanik süreçler ya da tam aksine gayesiz ve anlık mucizevi patlamalar olarak gören iki ucu da tashih eder; pınarların bir kanun ve ilahi sevk dahilinde aktığını bildirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamYerin altındaki bir yarıktan veya menfezden suyun kendi iç basıncıyla kaynayıp yüzeye çıkması ve sürekli bir pınara dönüşmesi.
- Soyut anlamGizli ve potansiyel bir varlığın, bir sistem veya kanal aracılığıyla kesintisiz, besleyici ve üretken bir akış halinde görünürlük kazanması.
- Sistematik karşılıkBir sistemin sürekliliğini temin eden, dışarıdan zorlamayla değil içsel rezerv ve üst girdilerin düzenli intikaliyle çalışan tükenmez beslenme odağı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde , yer altından yüzeye doğru yönelen sıvı veya potansiyel akı yoğunluğunu temsil eder. ifadesi, uzayın belirli bir noktasında bir kaynak () bulunduğunu ve bu değerin sıfırdan büyük () olduğunu, yani ortamda bir kaynama/fışkırma merkezinin yer aldığını formüle eder. İkinci denklemdeki , kapalı bir kontrol hacminin sınırından () dışarıya doğru çıkan net pozitif akıyı (pınardan dışarı taşan su debisini) gösterir. Bu iki formül, نبع kökünün kapalı bir iç hacimden dışarıya doğru kesintisiz pozitif akış üretme ve kaynak olma dinamiğini sembolize eder.