بجس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-ج-سالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢٧ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».شربحجرضرببجسفَانْبَجَسَتْسليظللسبطعشرعصوعينسقيقطع

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٢٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

بجس

ب - ج - س

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Becs suyu bolca kaynayan pınar demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Becs suyu bolca kaynayan pınar demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٧٤
باب الجيم والسين والباء معهما ج ب س، ب ج س، س ب ج مستعملات جبس: الجِبس: الجَبان الرَّديءُ. ويقال: الجبسُ من أولاد الرِّيبة. بجس: البَجسُ: انشقاقٌ في قربةٍ أو حجرٍ أو أرضٍ ينبع منه الماء، فإن لم ينبع فليس بانجِباس، قال الله تعالى" "فانبجَسَت منه اثنتا عشرةَ عيناً". والسَّحابُ يَتَبجسُ بالمطر. والإنبِجاسُ علمٌّ والنُّبُوعُ للعين خاصَّةً. ورجلٌ مُنبجسٌ: كثيرٌ خيرهُ. سبج: السُّبجَة: ثوبٌ من بعضِ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٣
بَجَسْتُ الماء فانْبَجَسَ، أي فجَّرته فانفجر. وبَجَسَ الماءُ بنفسهُ يَبْجُسُ. يتعدَّى ولا يتعدَّى. وسحائب بُجْسٌ. وانْبَجَسَ الماء وتَبَجَّسَ، أي تفجَّر.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٥٩٦
ج س ب جبس ، سبج ، بجس : مستعملة . جبس : قال الليث : الجِبْسُ : الرَّدِيُّ الدَّنيُّ الجبان . قال الراجز : خِمْسٌ إذا سار به الجِبْسُ بكى ويقال الجبس : ولد زِنْيَةٍ . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : المَجْبُوس والجَبيسُ : نعت سَوءٍ للرجل المَأْبُون . قال : والجِبْسُ : الجَامِدُ من كل شيء . والجِبْسُ : الثقيلُ البَدَنِ ، الثقيلُ الروح الفَاسِقُ . ( أبو عبيد ) : تَجَبَّسَ في مَشيهِ تجبُّساً إذا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٤٥٠
(باب الباء والجيم وما بعدهما) (بجح) والباء والجيم والحاء كلمةٌ واحدة. يقال بَجَحَ بالشيء إذا فرِح به. ويُبَجَّح بكذا. وفي حديث أمّ زَرْع: "بجّحني فَبجَحْتُ" أي فرَّحني ففرِحت. قال الراعي: فما الفَقْرُ من أرضِ العَشيرة ساقَنَا *** إليكَ ولكِنّا بقُرْباكَ نَبْجَحُ([1])(بجد) الباء والجيم والدال أصلان: أحدهما دُِخْلَةُ الأمر وباطنُه، والآخر جِنْسٌ من اللِّباس. فأمّا الأول فقولهم: هو عالمٌ ببَجْدة
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٩٠
- يقال بجس الماء وانبجس: انفجر، لكن الانبجاس أكثر ما يقال فيما يخرج من شيء ضيق، والانفجار يستعمل فيه وفيما يخرج من شيء واسع، ولذلك قال عز وجل: ﴿فانبجست منه اثنتا عشرة عينا﴾ [الأعراف/160]، وقال في موضع آخر: ﴿فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا﴾ [البقرة/60]، فاستعمل حيث ضاق المخرج اللفظان (قال أبو جعفر بن الزبير: إن الواقع في الأعراف طلب بني إسرائيل من موسى عليه السلام السقيا، والوارد في البقرة طلب موسى
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٩٩
ب ج س إنبجس الماء من السحاب والعين‏:‏ انفجر وتبجش‏:‏ تفجر‏.‏ قال العجاج‏:‏ وكيف غربي دالج يتبجسا وانبجست عيناه من فرط الأسا وسحائب بجس وبجسها الله‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏ لـه قائـد دهـم الرباب وخلفه روايا يبجسن الغمام الكنهورا وأتانا بثريد يتبجس ويتضاغى وذلك من كثرة الودك‏.‏ وبه قرحة يبجسها الظفر‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬١١٢
البَجْسُ: انشقاق في قِرْبة أَو حجر أَو أَرض يَنْبُعُ منه الماءُ، فإِن لم يَنْبُعْ فليس بانْبِجاسٍ؛ وأَنشد: وَكِيفَ غَرْبَيْ دالِجٍ تَبَجَّسا وبَجَسْتُه أَبْجِسُه وأَبْجُسُه بَجْساً فانْبَجَسَ وبَجَّسْتُه فَتَبَجَّسَ، وماء بَجِيسٌ: سائل؛ عن كراع. قال اللَّه تعالى: فانبجست منه اثنتا عشرة عيناً. والسحابُ يَتَبَجَّسُ بالمطر، والانْبِجاسُ عامٌّ، والنُّبُوع للعين خاصة. وبَجَسْتُ الماءَ فانْبَجَسَ أَي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٠٥
* ب ج س * * بَجَسَ * الماء * فانْبَجَسَ * أي فجره فانفجر و * بَجَسَ * الماء بنفسه يتعدى ويلزم وبابهما نصر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬١٩٩
بجس الماء والجرح يبجسه، بالكسر، ويبجسه، بالضم، بجسا، فيهما: شقه، فانبجس. والبجس: انشقاق في قربة أو حجر أو أرض ينبع منه الماء، فإن لم ينبع فليس بانبجاس، وهو في الجرح مجاز، ومنه حديث حذيفة: ما منا رجل إلا به آمة يبجسها الظفر إلا رجلين يعني عليا وعمر رضي الله عنهما، الآمة: الشجة التي تبلغ أم الرأس، ويبجسها: يفجرها، وهو مثل، أراد أنها نغلة كثيرة الصديد، فإن أراد أحد أن يفجرها بظفره قدر على ذلك
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٠٨
بَجَسَ المَآءَ 1 بَجَسَ المَآءَ بجس المآء , (S, A, Msb, K,) aor. بَجُسَ (S, Msb, K) and بَجِسَ , (A, K,) inf. n. بَجْسٌ, (Msb, TA,) He opened a way, passage, vent, or channel, for the water to flow forth; gave vent to it; made it to flow; syn. فَجَرَهُ, (S,) or فَتَحَهُ, (Msb,) or شَقَّهُ: (A, K:) [all of which, in this case, signify the same:] and in like manner one says of a wound; (A, K;) but
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٥
بَجَسَ بَجَسَ I , U ( n. ac. بَجْس 1 ), a. Spirted out. b. Caused to flow, run. c. Abused. تَبَجَّسَ تَبَجَّسَ V , اِنْبَجَسَ VII , a. see I (a) .
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٬٢٤٨
بجس جَسَ - يَبْجِسُ (بَجَسَ - يَبْجُسُ) - انْبَجَسَ - يَنْبَجِسُ بَجَسَ - يَبْجِسُ (بَجَسَ - يَبْجُسُ) + كائن + شيئاً: يشقه فيخرج ما فيه بقوة واندفاع ونفور انْبَجَسَ - يَنْبَجِسُ: على وزن " انفعل" من " بَجَسَ - يَبْجِسُ ": فعل " بَجَسَ - يَبْجِسُ " عندما يقع بشكل ذاتي: يَبْجِسُ نفسه بنفسه: يتشقق ذاتياً ويخرج منه ما فيه بقوة واندفاع ونفور
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٧ (الإجمالي: ٣٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سلي

    الآيات المشتركة: ١ · Ve bıldırcın

  2. سبط

    الآيات المشتركة: ١ · Ve oymaklar

  3. غمم

    الآيات المشتركة: ١ · Yol, işaret bulunmayan yer

  4. عصو

    الآيات المشتركة: ١ · Asân

  5. حجر

    الآيات المشتركة: ١ · Taş demektir

  6. ثني

    الآيات المشتركة: ١ · Sena yaka demektir

  7. سقي

    الآيات المشتركة: ١ · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  8. منن

    الآيات المشتركة: ١ · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…

  9. عشر

    الآيات المشتركة: ١ · “On” demektir

  10. ظلل

    الآيات المشتركة: ١ · Gölge demektir

  11. شرب

    الآيات المشتركة: ١ · İçecek

  12. قطع

    الآيات المشتركة: ١ · Kesinlikle keseceğim

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ …

    Hemen fışkırdı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبجس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفجر, نبع, سيل, صدع
Zıt Kökنضب
Çekirdek Özet 1Bir yarıktan, gözenekten veya dar bir aralıktan su ve sıvının basınçla dışarı sızması, fışkırması
Çekirdek Özet 2İlahi yardımın veya hayati kaynağın başlangıç evresinde, dar bir menfezden kontrollü olarak açığa çıkması
Çekirdek Özet 3Potansiyel enerjinin çatlak bularak ilk kinetik akışa dönüşmesi; kriz anında ilk rahatlama menfezi
Kritik Hata RiskiKökü doğrudan فجر kökünün tam eşanlamlısı sayıp aradaki dar menfez ve başlangıç fazı nüansını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بجŞişme, yarılma, içteki sıvının patlayıp dışarı çıkması; بجح kökünde övünçle şişinme, بجل kökünde büyüme ve dolma anlamları bulunurسÇekirdeğin patlama hareketini akışkan bir sızma ve fısıltılı, sürekli bir fışkırma hareketine bağlamıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırSıvının hapsedildiği kapalı, sınırlı ve içkin bir hacim
جDeve, taşımaİçerideki kütlenin hareketlenmesi, baskı yapması ve yönelmesi
سDiken, destekDar bir çıkış noktasında tutunup orayı delen, aralayan ve dışarı yönelen hat
بجسHapsedilmiş sıvının basınçla kabını delip dar bir yarıktan dışarı fışkırmasıKapalı bir kütlenin içindeki basıncın, sert bir engelde ince bir yarık açarak sızma ve fışkırma şeklinde tezahür etmesidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSu tulumunun (kırba), kayanın veya kuru toprağın çatlayarak içindeki suyu dar bir noktadan dışarı püskürtmesi
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Accâc recezinde su çeken kuyucunun kovalarından suyun sızıp akmasını bu kökle tasvir eder: وَكِيفَ غَرْبَيْ دالِجٍ تَبَجَّسا
Erken Arapça kullanımİbn Mukbil'in şiirinde yağmur bulutlarının su boşaltması için kullanılır: لَهُ قَائِدٌ دُهْمُ الرَّبَابِ وَخَلْفَهُ / رَوَايَا يَبْجُسْنَ الغَمَامَ الكَنَهُوَرَا

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu'l-Accâc.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde بجس kökü, iç basınç sebebiyle çatlama, dar bir menfezden sıvının sızması veya püskürmesi çekirdeğiyle örtüşür. Kökün biliteral temelini oluşturan بج tabanı, Proto-Samice döneminde iç sıvının toplanması ve ardından bir delikten tahliyesi (irin akması, yaranın patlaması) anlamlarına bağlanır. İbranice ve Aramicede bu özel ses dizilimi bağımsız bir kök olarak yaygınlık kazanmamış; anlam alanı daha çok genel çatlama ve patlama köklerine (בקع ve פרץ) dağılmıştır. Arapçada س sesinin katılmasıyla bu somut patlama eylemi, özellikle suyun dar yarıklardan kaynaması ve ince kanallarla akışa geçmesi biçiminde özelleşmiştir. Kökün Arapçadaki bu kullanımı, genel yarılmayı anlatan köklerden suyun bizzat delikten sızma dinamizmini vurgulamasıyla ayrılır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبج kökünden türeyişŞişme ve yarma temelinden suyun dar yarıktan fışkırmasına özelleşmeGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice בקע ve Süryanice ܒܙܥYarmak ve içinden sıvı geçirmek kavramsal alanıyla akrabalıkMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarda güvenilir doğrudan karşılık tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بجسAnlamlıDar yarıktan fışkırmakSuyun çatlak veya delikten basınçla çıkmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
بسجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
جبسAnlamlıKatılaşmak, donmakAlçı taşı, donuk ve pısırık kimseKur'an'da geçmez; sertlik yönüyle zıt kutuptadır
جسبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
سبجAnlamlıGiysi türü, örtünmekKolsuz bir tür işçi giysisiKur'an'da geçmez
سجبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmeldir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بجسMerkezSıvının dışarı çıkmasıDar bir aralıktan veya çatlaktan ilk fışkırmaSuyun basınçla belirmesi
فجرKomşuGeniş yarılma ve akışGeniş bir kanal açılarak gürül gürül akmaİnbičasın bir sonraki ve daha hacimli evresi
نبعKomşuKaynamaSuyun kendi yatağından doğal olarak yükselmesiDışarıdan bir yarılma şartı aranmaksızın kaynaması
سيلKomşuYüzeyde akışSuyun bir vadi veya zeminde yayılarak ilerlemesiÇıkış anından ziyade yatay hareketi ifade eder
صدعKomşuÇatlamaSert bir cismin ikiye ayrılması veya yarılmasıSuyun çıkışından ziyade çatlağın kendisine odaklanır
نضبZıtSuyun çekilmesiSuyun derine çekilerek tamamen tükenmesi ve kurumasıSuyun fışkırmasının tam zıddı olan kuruma durumu

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaبجسİnce yarıktan fışkırmaDar menfezden suyun basınçla çıkmasıKesin
Latincescaturire, prosilireFışkırmak, kaynamakSuyun basınçla dışarı sıçramasını karşılar, dar menfez nüansı zayıftırGüçlü
İngilizceto gush forth, to trickle outPüskürmek, sızarak fışkırmakİlk çıkış anındaki tazyikli sızmayı karşılarGüçlü
Almancahervorquellen, entsprudelnKaynayarak çıkmakBir engeli aşarak dışarı fışkırma hareketini verirGüçlü
FransızcajaillirFışkırmak, birden çıkmakSıvının bir noktadan aniden fırlaması durumunu anlatırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İnbičas (fışkırma/sızma)Taşın çatlayıp suyun ilk olarak belirip akmasıİsrailoğullarının çöldeki su talebine karşılık kayadan suyun fışkırması (A'râf 7:160)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMucize ve peygamberlik deliliTaş gibi kuru bir maddeden ilahi iradeyle suyun yaratılmasıSebepsiz var ediş ve imkansızın gerçekleşmesi
FıkıhSuların temizlik vasfıDoğal yarıklardan çıkan suların mutlak su vasfı taşımasıKaynak suyunun temiz ve temizleyici niteliği
TefsirA'râf ile Bakara mukayesesiA'râf 7:160'taki بجس ile Bakara 2:60'taki فجر farkıİnbičasın başlangıçtaki dar sızıntıyı, inficarın ise sonrasındaki gür akışı anlatması
HadisYara ve çıbanların patlamasıSahabe rivayetlerinde yaranın delinmesi veya irinin akmasıTıbbi ve fiziki bir yarıktan sıvının tahliyesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniÇaresizlik anında mucizevi lütufRahmet kapısıİmanı pekiştirmeTıkanmış şartlarda ilahi bir menfez açılmasıGüçlü
İlmiBasınç ve akışkanlar dinamiğiKılcal/dar akışEnerji tahliyesiİç basıncın yüzey çatlağından kinetiğe dönüşmesiKesin
SiyasiToplumsal krizlerin yönetimiGüvenlik süpabıGerilimi düşürmeŞiddetli iç baskıya kontrollü bir çıkış kanalı sağlamaMuhtemel
İktisadiDar boğazda likidite sağlamaİlk kaynak akışıDarlık gidermeTıkanmış piyasada ilk can suyunun belirmesiMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKılcal borulardan basınçlı çıkış (dar orifice deşarjı)Sınırlı hacimdeki sıvının küçük bir delikten akış debisiKesin
Beşeri bilimlerPsikolojik katarsis (duygusal boşalma)Bireyde biriken gerilimin dar bir ifade alanı bularak boşalmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece sıradan bir fışkırma sayarak, فجر kökünden farksız bir su hareketi olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamA'râf Suresi'ndeki kullanım, kavmin başlangıçtaki tereddütlü ve dar talebine uygun düşen ilk sızma ve fışkırma evresini anlatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'daki lafız tercihlerinin rastlantısal olduğu zannına kapılmak ve iki farklı suredeki iki farklı kelimenin bağlamsal inceliğini kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın eşanlamlı gibi görünen kelimeleri nasıl farklı olay fazlarını ifade etmek üzere kusursuz bir hassasiyetle seçtiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrailoğullarının çöldeki su imtihanını ve Musa'nın asasıyla gerçekleşen mucizeyi anlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?A'râf 7:160 ile Bakara 2:60 arasındaki anlatım farkının bir çelişki değil, sürecin başlangıç (dar yarıktan sızma) ve sonuç (coşkun akış) evreleri olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSert bir nesnede veya kapta açılan dar bir yarıktan sıvının tazyikle dışarı çıkması.
  • Soyut anlamBirikmiş bir potansiyelin dar bir menfez bularak ilk somut neticeyi vermesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin çöküşünü önleyen asgari tahliye ve hayati can damarı.
  • LaTeX modeliQ=A⋅2ΔPρ
  • LaTeX açıklamasıModelde Q yarıktan çıkan debiyi, A dar çıkış kesitini, ΔP iç ile dış arasındaki basınç farkını, ρ ise akışkanın yoğunluğunu temsil eder. بجس kökündeki anlam, dar bir A aralığından yüksek bir ΔP tazyikiyle fışkıran ilk akışı matematiksel olarak doğrular.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب