جرف

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ج-ر-فالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٣ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ظلمرضيجرفهورهديجُرُفٍأسسوقيبنينورقوم

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

جرف

ج - ر - ف

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Curuf sel suyunun kazdığı yer demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Curuf sel suyunun kazdığı yer demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٧٥٦
باب الجيم والرّاء والفاء معهما ج ر ف، ر ج ف، ف ر ج، ف ج ر، ج ف ر مستعملات جرف: الجَرفُ: اجتِرافُكَ الشيء عن وجهِ الأرضِ، حتى يقال: كانت المرأة ذات لِثَةٍ فاجترفها الطَّبيبُ أي استحاها عن الإنسان وقطعها. والطَّعون الجارف نزل بأهل العراق وجَرفهم تَجريفاً فسمِّي جارِفاً. والجارفُ: شؤمٌ أو بَلِيَّةٌ تَجترفُ مالَ القومِ. ورجلٌ مُجَرَّفٌ: جَرَّفَه الدَّهرُ أي اجتاح مالَه فأفقره، قال: .... مِمَّن
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٦٠
الجَرْفُ: الأخذُ الكثيرُ. وقد جَرَفْتُ الشيءَ أَجْرُفُهُ بالضم جَرْفاً، أي ذهبتُ به كلِّه أو جلِّه. وجَرَفْتُ الطين: كسحتُه. ومنه سمّي المِجْرَفَةُ. والجُرْفُ، مثل عُسْرٍ وعُسُرٍ: ما تَجَرَّفَتْهُ السيول وأكلتْه من الأرض. ومنه قوله تعالى: "على شفا جُرُفٍ هارٍ"، والجمع جِرَفَةٌ. وقد جَرَّفَتْهُ السيولُ تَجْريفاً، وتَجَرَّفَتْهُ. قال الشاعر: فإنْ تكن الحوادثُ جَرَّفَتْني=فلم أُرَ هالِكاً كابْنَيْ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬١٨٧
ج ر ف جرف ، جفر ، رجف ، رفج ، فجر ، فرج : مستعملات . جرف : قال اللَّيْثُ : الجَرْفُ ، اجْتِرَافُك الشَّيءَ عن وَجْهِ الأرض ، حتى يقال : كانت الْمرْأَةُ ذات لِثَةٍ فاجْتَرَفَها الطَّبيب ، أي اسْتَحاها عن الأسْنَانِ قَطْعاً . قال : والطَّاعون الجارِفُ نزل بأَهْلِ العِراق ذَرِيعاً ، فَسُمِّيَ جَارِفاً . قال : والجارِفُ شُؤْمٌ أو بَلِيَّةٌ يجتَرِفُ مَالَ الْقَوْم ، ورَجُلٌ مُجَرَّفٌ قد جَرَّفَهُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٤٥٥
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٨٦
- قال عز وجل: ﴿على شفا جرف هار﴾ [التوبة/109]، يقال للمكان الذي يأكله السيل فيجرفه - أي: يذهب به -: جرف، وقد جرف الدهر ماله، أي: اجتاحه تشبيها به، ورجل جراف: نكحة، كأنه يجرف في ذلك العمل.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٥٥
ج ر ف جـرف الشـيء واجترفـه‏:‏ ذهـب بـه كلـه‏.‏ وجرف الطين والزبل عن وجه الأرض‏:‏ سحاه بالمجرفة‏.‏ وتجرفته السيول وسيل جراف‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان يبني على جرف هار لا يدري ما ليل من نهار‏.‏ وجرف الدهر مالَه وعام، وعام وطاعون جَارِفٌ، وفيه شُؤْمٌ جارفٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٣٩٩
الجَرْفُ: اجْتِرافُك الشيءَ عن وجهِ الأَرض حتى يقال: كانت المرأَةُ ذات لثةٍ فاجْتَرَفَها الطبيبُ أَي اسْتَحاها عن الأَسنان قَطْعاً. والجَرْفُ: الأَخْذُ الكثير. جَرَفَ الشيءَ يَجْرُفُه، بالضم، جَرْفاً واجْتَرَفه: أَخذه أَخذاً كثيراً. والمِجْرَفُ والمِجْرَفةُ: ما جُرِفَ به. وجَرَفْت الشيءَ أَجْرُفه، بالضم، جَرْفاً أَي ذَهَبْتُ به كلِّه أَو جُلِّه. وجَرَفْتُ الطّين: كَسَحْتُه، ومنه سُمّي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٢
* ج ر ف * * جَرَفَ الطِّينَ * كسحه وبابه نصر ومنه سمي * المِجْرَفَةُ * و * الجُرُْفُ * بضم الرءِ وسكونها ما تجرفته السيول وأكلته من الأرض ومنه قوله تعالى ﴿على شفا جرف هاو﴾ وقد * جَرَّفَتْهُ السُّيُولُ تَجْريفاً * و * تَجَرَّفَتْهُ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٦٤٣
جرفه يجرفه جرفا، وجرفة، بفتحهما، والأخيرة على اللحياني: أي ذهب به كله، أو جله، كما في الصحاح، أو جرفه: أخذه أخذا كثيرا . وجرف الطين جرفا كسحه عن وجه الأرض، كجرفه تجريفا، وتجرفه، يقال: جرفته السيول وتجرفته، نقله الجوهري، وأنشد لبعض بني طييء: فإن تكن الحوادث جرفتني فلم أر هالكا كابني زياد والمجرفة، كمكنسة: المكسحة وهو: ما جرف به. والجارف: الموت العام يجترف مال
رابط المدخل

جرفه يجرفه جرفا، وجرفة، بفتحهما، والأخيرة على اللحياني: أي ذهب به كله، أو جله، كما في الصحاح، أو جرفه: أخذه أخذا كثيرا . وجرف الطين جرفا كسحه عن وجه الأرض، كجرفه تجريفا، وتجرفه، يقال: جرفته السيول وتجرفته، نقله الجوهري، وأنشد لبعض بني طييء: فإن تكن الحوادث جرفتني فلم أر هالكا كابني زياد والمجرفة، كمكنسة: المكسحة وهو: ما جرف به. والجارف: الموت العام يجترف مال القوم، كذا في الصحاح، وهو مجاز، والجارف: الطاعون، وقال الليث: الطاعون الجارف: الذي نزل بأهل العراق ذريعا، فسمي جارفا، جرف الناس كجرف السيل، وفي الصحاح: والجارف: طاعون كان في زمن ابن الزبير، قال الليث: الجارف: شؤم، أو بلية تجترف مال القوم، وهو مجاز، قال ابن الأعرابي: الجرف: المال الكثير من الصامت والناطق. قال أيضا الجرف: الخصب، والكلأ الملتف، وأنشد: في حبة جرف وحمض هيكل قال: والإبل تسمن عليها سمنا مكتنزا، يعني على الحبة، وهو ما تناثر من حبوب البقول، واجتمع معها ورق يبيس البقل، فتسمن الإبل عليها.

الجرفة، بهاء، ويضم، نقلهما أبو علي في التذكرة، واقتصر أبو عبيد على الفتح، وقال: سمة في الفخذ، أو في جميع الجسد، عن أبي زيد. يقال: بعير مجروف: أي وسم به، أو وسم باللهزمة تحت الأذن، وهذا نقله ابن بري، وأنشد لمدرك: يعارض مجروفا تنته خـزامة كأن ابن حشر تحت حالبه رأل وقال ابن عباد: المجروف: البعير الموسوم في اللهزمة والفخذ، وقال أبو علي: الجرفة أن تجرف لهزمة البعير، هو أن يقشر جلده فيفتل ثم يترك فيجف، فيكون جاسيا، كأنه بعرة، أو أن تقطع جلدة من جسد البعير دون أذنه، وفي اللسان: دون أنفه من غير أن تبين، وقيل: الجرفة في الفخذ خاصة: أن تقطع جلدة من الفخذ خاصة: أن تقطع جلدة من فخذه من غير بينونة، ثم تجمع، ومثلها في الأنف واللهزمة، وفي الصحاح: الجرف، بالفتح: سمة من سمات الإبل، وهي في الفخذ بمنزلة القرمة في الأنف، تقطع جلدة، وتجمع في الفخذ، كما تجمع على الأنف، وذلك الأثر جرفة، بالضم والفتح، قال سيبويه: استغنوا بالعمل عن الأثر، يعني أنهم لو أرادوا لفظ الأثر لقالوا: الجرف، أو الجراف، كالمشط والخباط، فافهم. قال بعض أعراب قيس: أرض جرفة، كذا هو بالفتح كما يقتضي إطلاقه، وضبطه في التكملة كفرحة، وكذا في العمدة، ومثله في العباب: أي مختلفة فيها تعادي واختلاف، قال: وكذا عود جرف، وقدح جرف، ورجل جرف. وسيل جراف، كغراب: جحاف، أي: يذهب بكل شيء، نقله الجوهري، قال: ورجل جراف أي: أكول جدا، يأتي على الطعام كله، وفي المحكم: شديد الأكل، لا يبقى شيئا، وهو مجاز، قال جرير: وضع الخزير فقيل أين مجاشع فشحا جحافله جراف هبلـع وقيل: رجل جراف: نكحة نشيط، قال جرير يذكر شبة بن عقال، ويهجو الفرزدق: يا شب ويلك ما لاقت فتاتكم والمنقري جراف غير عنين كجاروف، نقله الصاغاني، وهو مجاز. وذو جراف: واد يفرغ ماؤه في السلي. وجراف، بالضم، ويكسر: ضرب من الكيل، نقله الجوهري، وأنشد للراجز: كيل عداء بالجراف القنقـل من صبرة مثل الكثيب الأهيل العداء: الموالاة. وقال ابن السكيت: الجراف: مكيال ضخم. والجاروف: الرجل المشؤوم، وهو مجاز، وقيل: هو النهم الحريص، وهو مجاز أيضا. وأم الجراف، كشداد: الدلو، والترس، كما في العباب. والجرفة، بالكسر: الحبل من الرمل، نقله ابن عباد. الجرفة من الخبز: كسرته وكذلك جلفة، وبهما روى الحديث: )ليس لابن آدم إلا بيت يكنه، وثوب يواري عورته، وجرف الخبز، والماء(، قال الصاغاني: ليست الأشياء المذكورة بخصال، ولكن المراد إكنان بيت، وموارة ثوب، وأكل جرف، وشرب ماء، فحذف ذلك، كقوله تعالى: )واسأل القرية(. الجرفة، بالضم: ماء باليمامة لبني عدي. قال ابن فارس: الجرفة: أن تقطع من فخذ البعير جلدة وتجمع على فخذه. في اللسان: الجرف: يبيس الحماط، أو يابس الأفاني، كالجريف فيهما، ولونه مثل حب القطن إذا يبس.

الجرف، بالكسر: باطن الشدق، والجمع أجراف نقله ابن عباد. الجرف: المكان الذي لا يأخذه السيل، ويضم. الجرف، بالضم ع، قرب مكة، شرفها الله تعالى، كانت به وقعة بين هذيل وسليم . الجرف أيضا: ع، قرب المدينة صلى الله وسلم على ساكنها، على ثلاثة أميال منها، بها كانت أموال عمر رضي الله عنه، ومنه حديث أبي بكر - رضي الله عنه - )أنه مر يستعرض الناس بالجرف، فجعل ينسب القبائل حتى مر ببني فزارة( هكذا ضبطه ابن الأثير في النهاية، وكذا صاحب المصباح، والصاغاني، وصاحب اللسان، قال شيخنا: والذي في مشارق عياض أنه بضمتين في هذا الموضع، ففي كلام المصنف قصور ظاهر إذ أغفله مع شهرته. الجرف: ع، باليمن، منه أحمد بن إبراهيم المحدث الجرفي، سمع منه هبة الله الشيرازي الجرف: ع: باليمامة. قال أبو خيرة: الجرف: عرض الجبل الأملس، في الصحاح: الجرف: ما تجرفته السيول، وأكلته من الأرض. وفي المحكم: الجرف: ما أكل السيل من أسفل شق الوادي والنهر. ج: أجراف، وجروف، كالجرف، بضمتين، قال الجوهري: مثل عسر وعسر، ومنه قوله تعالى: )على شفا جرف هار(، وقرأ بالتخفيف ابن عامر، وحمزة، وحماد، ويحيى، وخلف، ج: جرفة، كجحرة نقله الجوهري، وتأخير المصنف ذكر هذا الجمع بعد قوله: )بضمتين( يقتضي أن يكون جمعا له، وليس كذلك، بل جمع المثقل: أجراف، كطنب وأطناب، وجمع المخفف جرفة، كجحر وجحرة، ففي كلامه نظر مع إغفاله عن جروف، الذي ذكر ابن سيده، زاد ابن سيده: فإن لم يكن من شقة فهو شط وشاطئ، وقال غيره: جرف الوادي ونحوه من أسناد المسايل إذا نخج الماء في أصله فاحتقره، فصار كالدحل وأشرف، وهو المهواة. والجورف، كجوهر: الحمار، نقله الصاغاني. في التهذيب: قال بعضهم: الجورف: الظليم، وأنشد لكعب بن زهير: كأن رحلى وقد لانت عريكتها كسوته جورفا أقرابه خصفا قال: وهذا تصحيف، والصواب: )جورق(، بالقاف. قلت: وهكذا أورده ابن الأعرابي بالقاف، وقال أبو العباس: من قاله بالفاء، فقد صحف، وقد أورده الصاغاني، وصاحب اللسان، في كتبهم، مع التنبيه على تصحيفه، ففي إيراد المصنف هكذا نظر لا يخفى. الجورف: البرذون السريع. قال الصاغاني: الجورف: السيل الجراف يجرف كل شيء، وبه شبه البرذون. قال ابن الأعرابي: أجرف الرجل: رعى إبله الجرف بالفتح، وهو الكلأ الملتف، تقدم، أجرف المكان: أصابه سيل جراف. قال اللحياني: رجل مجارف بفتح الراء: لا يكسب خيرا، ولا ينمي ماله، كالمحارف، بالحاء، وقال يعقوب: المجارف: الفقير، كالمحارف، وعده بدلا، وليس بشيء. قال ابن عباد: كبش متجرف، وهو الذي قد ذهبت: عامة سمنه، وكذلك الإبل. قال: وجاء فلان متجرفا: أي هزيلا مضطربا. ومما يستدرك عليه: اجترف الشيء عن وجه الأرض، كجرفه. والمجرف، كمنبر: المجرفة. وبنان مجرف: كثير الأخذ للطعام، أنشد ابن الأعرابي: أعددت للقم بنانا مجرفـا ومعدة تغلي وبطنا أجوافا

وسيل جارف: يجرف ما مر به من كثرته، يذهب بكل شيء، وجيش جارف، كذلك. والمجرف، كمحدث: المهزول، كما في المحكم، ورجل مجرف: قد جرفه الدهر، أي: اجتحاح ماله وأفقره. وجرف النبات، كعني أكل عن آخره?. والمجترف: الفقير عن ابن السكيت. وسيف جراف، كغراب: يجرف كل شيء، وهو مجاز: وطعن جرف: واسع، عن ابن الأعرابي، وأنشد: فأبنا جذالي لم يفرق عـديدنـا وأبو بطعن في كواهلهم جرف الجراف، كرمان: اسم رجل، أنشد سيبويه: أمن عمل الجراف أمس وظلمه وعدوانه أعتبتمونا بـراسـم? أميري عداء إن حبسنا عليهمـا بهائم مال أوديا بـالـبـهـائم نصب: أميري عداء، على الذم. والجرافة، كرمانة: المجرفة، عامية، والجمع الجراريف. والأجراف: موضع، قال الفضل ابن العباس اللهبي: يا دار أقوت بالجزع ذي الأخياف بين حزم الجـزيز والأجـراف والأجيراف مصغرا، كأنه تصغير أجراف: واد لطيء، فيه تين ونخل، عن نصر، كذا في المعجم.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٣٦٣
جَرَفَهُ 1 جَرَفَهُ جرف جرفه جرفة , (S, Msb, K,) aor. جَرُفَ , (S, Msb,) inf. n. جَرْفٌ (S, Msb, K) and جَرْفَةٌ, (Lh, K,) He took away, carried away, or removed, the whole of it, (S, Msb, K,) or the greater part of it, (S,) or much of it: (S, K:) and [in like manner ↓ جرّفهُ; for its inf. n.] تَجْرِيفٌ signifies the act of carrying away wholly: (KL:) and ↓ اجترفهُ he took the whole of it. (TA in
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٩٧
جَرَفَ جَرَفَ U ( n. ac. a. 1), Carried off; swept, shovelled, scooped away; raked, hoed. تَجَرَّفَ تَجَرَّفَ V , a. see I . اِنْجَرَفَ اِنْجَرَفَ VII , a. Pass. of I. اِجْتَرَفَ اِجْتَرَفَ VIII , a. see I . جَرْف جَرْف 1 , a. Promiscuous property; odds and ends. جُرْف جُرْف 3 , جُرُف 10 , ( pl. جِرَفَة 7t , جُرُوْف 27 , أَجْرَاْف 38 ), a. Water-worn bank, ridge, ledge. مِجْرَفَة
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢١٬٧٨٠
جرف جَرَفَ - يَجْرُفُ - جُرُف جَرَفَ - يَجْرُفُ + كائن أو شيء + شيئاً: يقطعه مما حوله ويقلعه ثم يمسكه ويشده إليه تاركاً مكانه حفرة ذات حواف قائمة: يأتي إلى شيء في مكانه فيقتلعه ويجذبه إليه أثناء سيره مبعداً إياه من مكانه، وتاركاً مكانه حواف قائمة هشة سريعة الانهيار جـُرُف: اسم فعل بمعنى مفعول من " جَرَفَ - يَجْرُفُ ": وهو أيضاً اسم مكان
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣ (الإجمالي: ٢٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. هور

    الآيات المشتركة: ١ · Devrik

  2. أسس

    الآيات المشتركة: ١ · Esas yapının oturduğu yer, temel anlamındadır

  3. شفو

    الآيات المشتركة: ١ · Kenar

  4. بني

    الآيات المشتركة: ١ · Yapı demektir

  5. رضي

    الآيات المشتركة: ١ · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  6. جهم

    الآيات المشتركة: ١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  7. نور

    الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir

  8. خير

    الآيات المشتركة: ١ · Hayr : At sürüsü demektir

  9. وقي

    الآيات المشتركة: ١ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  10. هدي

    الآيات المشتركة: ١ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  11. ظلم

    الآيات المشتركة: ١ · Zalimler

  12. قوم

    الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا …

    Uçurum

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökجرف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerهدم, كسح, قلع, نقب
Zıt Kökرسخ
Çekirdek Özet 1Selin veya dış bir gücün zemini alttan oyup bütünüyle süpürerek götürmesi, altı oyulmuş dayanıksız kıyı ve yâr
Çekirdek Özet 2Sağlam bir temele dayanmayan, altı oyuk ve her an çökmeye hazır sahte niyet ve yapıların akıbetini tasvir etme
Çekirdek Özet 3Taşıyıcı tabanı aşınmış veya içten boşaltılmış sistemlerin kaçınılmaz çöküş dinamiği
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca statik bir uçurum veya rastgele bir yarık sanıp, suyun veya aşındırıcı etkenin alttan oymasıyla oluşan dinamik alt boşalmasını ve taşıyıcılık kaybını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرÇekmek, sürüklemek, bir şeyi zemin üzerinden kazıyarak veya iz bırakarak peşinden götürmek; جرح, جرد, جرر, جرز, جرع, جرم, جري köklerinde görüldüğü üzere yüzeyi yırtma, soyma, silip süpürme veya akıtma hareketiفDudaksı harfin kattığı üfleme, yayılma, ayrılma ve yüzeyden koparma etkisiyle, sürükleme hareketini zemini alttan oyup bütünüyle süpürerek boşaltan ve geride askıda kalmış dayanıksız bir eşik bırakan ani veya kökten bir koparışa dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir kütlenin hareket ederek başka nesneleri önüne katması, taşıması ve sürüklemesi
رİnsan başı; baş, ilk, üstHareketin bir kütlenin tepesinden, yüzeyinden veya ana gövdesinden başlayıp yönelmesi
فAğız; söz, açıklık, kenarAçılan bir gedik, boşluk, oyuntu veya sınır hattındaki kopuş
جرفTaşıyıcı bir kütlenin yüzeyden ve tabandan kazıyarak bir sınırda derin oyuntu ve boşluk açmasıSel veya aşındırıcı bir gücün toprağı altından sürükleyip götürmesiyle kenarda askıda, altı boşalmış bir yarık ve yarık kenarı oluşturması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSel suyunun aktığı vadinin veya nehir yatağının alt kısımlarını oyarak toprağı süpürüp götürmesi, bu oyulma neticesinde su kenarında oluşan altı boş, her an yıkılmaya hazır askıdaki toprak kütlesi ve dik yâr
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Tayy kabilesine mensup bir şairin beytinde kök, felaketlerin insanı kökünden sarsıp malını ve imkânını bütünüyle silip süpürmesi anlamında kullanılmıştır: فإنْ تَكُنِ الحَوادِثُ جَرَّفَتْني / فلم أَرَ هالِكاً كابْنَيْ زيادِ
Erken Arapça kullanımErken dönem tıp ve gündelik dilinde diş etinin veya cerahatin hekim tarafından bütünüyle kazınarak alınması için «اجترف الطبيب اللثة» denilmiş; ayrıca Irak ahalisini kökten kırıp geçiren büyük veba salgını her şeyi silip süpürdüğü için «الطاعون الجارف» olarak adlandırılmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça جرف kökü, Sami dillerinde bir şeyi kazımak, küremek, süpürüp götürmek ve kabaca temizlemek anlam alanını temsil eden köklerle sesçil ve anlamsal örtüşme gösterir. İbranicede aynı kök denkliğiyle yer alan gārap̄ (גָּרַף) fiili, suyun akıp sürüklemesi, süpürmesi ve temizlemesi anlamındadır; Nâsirûn veya Hâkimler kitabındaki kadim ezgide Kişon vadisinin düşmanları sürükleyip süpürmesi tasvir edilirken bu fiil kullanılmıştır. Süryanicede grap̄ (ܓܪܦ) biçimi yine süpürmek, akıntıyla sürüklemek ve tortuyu küremek manasına gelir. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak semantik çekirdeği, akışkan veya süpürücü bir kuvvetin zemin tabakasını kazıyarak bütünüyle alıp götürmesidir. Arapçada bu ilksel eylem hem fiziksel süpürme aletine (micrafe) hem de selin altını oyduğu dayanıksız toprak setlerine (curuf) ad olarak tahsis edilmiş, Kur'an'da da içten oyulmuş çürük yapının metaforu haline gelmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha ve HALOT.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجرف fiili ve جرف / جرف isimleriSelin toprağın altını oyması (cevveha's-seyl), bir şeyi kökünden ve bütünüyle süpürüp almak (ahzün kesîr)Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gārap̄, Süryanice grap̄Suyun veya akıntının önüne kattığı şeyi süpürüp sürüklemesi, küremek ve kazıyarak temizlemekKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kazıma/sürme çekirdeğiAkışkanın temas ettiği yüzeydeki kütleyi kazıyıp taşıması şeklindeki ortak fiziksel hareketMuhtemel

المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs ve Gesenius Hebrew Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جرفAnlamlıAlttan oyup süpürmekSelin zemini kazıyıp götürmesi, altı oyulmuş yârHedef köktür, Kur’an’da geçer.
جفرAnlamlıİçi açılmak, genişlemekİçi geniş kuyu, sütten kesilmiş ve gövdesi büyümüş kuzu yavrusuKur’an’da geçmez; içten boşalma ve genişleme bağı vardır.
رجفAnlamlıŞiddetle sarsılmakZeminin veya kalbin şiddetli sarsıntıyla titremesiKur’an’da geçer; dengesini yitiren yapının çöküş anındaki sarsıntısıdır.
رفجAnlamlıGenişlik, rahatlıkHayatın genişlemesi, refah içinde yayılmaKur’an’da geçmez; Klasik sözlüklerde kayıtlıdır.
فجرAnlamlıYarıp fışkırmakSuyun veya ışığın kapalı bir engeli delip taşmasıKur’an’da geçer; suyun bentleri ve sınırları yarmasıyla ilişkilidir.
فرجAnlamlıAçmak, gedik açmakİki şey arasını açıp boşluk bırakmak, sıkıntıdan çıkışKur’an’da geçer; yarılma ve açıklık oluşması bakımından ortak paydalıdır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جرفMerkezÇöküntü ve aşınmaBir yapının veya zeminin alttan oyulması sebebiyle askıda kalarak çökmesiSuyun veya tahrip edici gücün altı boşaltması ve taşıyıcı zemini süpürmesidir.
هدمKomşuYıkılmaYapının yukarıdan aşağıya veya dışarıdan bir darbeyle yıkılıp devrilmesiجرف kökünde yıkımın asıl sebebi yapının kendisi değil, altındaki zeminin boşalmasıdır.
كسحKomşuSüpürmeYüzeydeki pisliği veya tortuyu süpürüp temizlemeكسح yüzeysel süpürmedir; جرف ise derinden kazıyarak kütleyi bütünüyle alır.
قلعKomşuKökten sökmeBir nesneyi tutunduğu yerden çekip koparmaقلع doğrudan nesneyi hedefler; جرف nesnenin altındaki desteği yok eder.
نقبKomşuDelme ve oymaKatı bir engelde geçit veya delik açmaنقب kontrollü ve noktasal deliktir; جرف ise geniş hacimli aşınma ve süpürülmedir.
رسخZıtKökleşme ve sebatBir yapının veya bilginin zemine sımsıkı oturmasıZemini sağlam, altı oyulmamış ve her türlü sarsıntıya dirençli olma halidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجرفSelin altını oyduğu yârZemini akıntıyla boşaltılmış, askıda ve çürük kıyıKesin
LatincePraeruptum, ripa erosaAşınmış dik yamaçSu erozyonuyla altı boşaltılmış dik uçurumu karşılar, manevi metaforu sonradan kazanır.Güçlü
İngilizceUndermined cliff, washed-out bankAltı oyulmuş yârSuyun temeli oyması (undermining) fikrini tam verir; salt statik uçurumu (cliff) aşar.Kesin
AlmancaUnterspülter Abgrund, AbbruchkanteSuyla alttan oyulmuş yamaçSuyun altı aşındırması (unterspült) özelliğini tam olarak taşır.Kesin
FransızcaBerge ravinée, falaise érodéeAşınmış vadi kenarıSel yarıntısının kıyıda oluşturduğu çöküntü eşiğini ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جُرُفٍTemeli sel tarafından alttan oyulmuş çürük yâr kenarıİkiyüzlülerin (münafıkların) fitne, nifak ve tefrika amacıyla kurdukları Mescid-i Dırâr'ın dayandığı bozuk niyet ve temelsiz yapının cehenneme yuvarlanışını anlatan temsil; Tevbe 9:109

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve nifak mukayesesiAmellerin ve inanç sisteminin sağlam bir ilahi temele (takva) mi yoksa içi boş dünyevi heveslere mi dayandığı meselesiTemelsiz inancın görünüşte bina gibi dursa da ontolojik bir dayanağının bulunmadığı ve kaçınılmaz olarak çökeceği
FıkıhZemin emniyeti ve kamu zararıSel yataklarına, kıyı aşınma bölgelerine ve altı oyulmuş alanlara bina yapmanın yasaklanması ve getirdiği hukuki sorumlulukTaşıyıcı vasfını yitirmiş ve can emniyetini tehdit eden arazilerin mülkiyet ve imar statüsü
TefsirMescid-i Dırâr ve Takva Mescidi kıyasıTevbe 9:109 ayetindeki somut jeolojik benzetmenin sahte din anlayışlarının ruh halini ve akıbetini nasıl resmettiğiDışarıdan bakıldığında sağlam sanılan yapının, zeminindeki içten çürüme sebebiyle ansızın çöküşü
HadisBüyük afetler ve fitne tasvirleriToplumu bir anda önüne katıp götüren, değerleri ve kitleleri silip süpüren felaketlerin cârif nitelemesiyle anılmasıYıkıcı bir akıntının hiçbir engel tanımadan tüm varlığı önüne katıp yok etmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTemellendirme ve niyetİhlas ve takvadan yoksun, sahte kutsallık iddiasıÇöküş dinamiğini gizlemeİçinde vahiy ve adalet zemini bulunmayan ritüel binaları, altı sel suyuyla oyulmuş yâr gibidir; sahibini helake sürükler.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıtsız, dayanaksız ve spekülatif bilgi zeminiZihinsel çöküş üretmeÖncülleri test edilmemiş ve altı rasyonel/nakli temellerle desteklenmemiş teorilerin ilk krizde yıkılmasıdır.Güçlü
SiyasiMeşruiyet ve otoriteHalk rızasından ve adaletten kopuk iktidar kurgusuKaçınılmaz dağılmaTaban desteği ve adalet zemini alttan aşınmış rejimlerin, dışarıdan sağlam görünse de aniden çökmesidir.Güçlü
İktisadiDeğer ve finansKarşılıksız para, köpük varlıklar ve spekülatif sermayeFinansal kriz ve iflasÜretim ve gerçek varlık tabanından kopan, altı boşaltılmış finansal sistemlerin çöküş sürecidir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerZemin mekaniğinde aşınma (erozyon) ve taşıma kapasitesi kaybıAkışkanlar mekaniğinde suyun kayma gerilimi oluşturarak sınır tabakayı oyması ve katı kütlenin altını boşaltarak statik dengeyi bozması olgusuyla birebir örtüşür.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal meşruiyet krizi ve anomiSosyolojide kurumların dayandığı ahlaki ve hukuki mutabakatın içten içe erimesi, görünürdeki nizamın en ufak sarsıntıda dağılması durumudur.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca durağan bir uçurum kenarı (cliff) olarak algılayıp, suyun veya zamanın alttan oyma (sub-erosion) ve içini boşaltma eylemini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kelime, üzerine inşa edilen yapının sağlamlığına aldanılan fakat altı gizlice oyulmuş, taşıyıcılık niteliği sıfırlanmış ve kendi ağırlığıyla yıkılmaya mahkûm sahte zeminleri betimler.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTevbe 9:109'daki Mescid-i Dırâr metaforunu basit bir coğrafi konumlandırma zannederek, nifakın ve yapay dindarlığın kendi zeminini nasıl sinsice tahrip ettiğini kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık ve eylemlerin sadece dış görünüşleriyle değil, dayandıkları ontolojik zeminle anlam kazandığını; altı aşınmış niyetlerin bina kuramayacağını en yalın fiziksel temsil ile zihne kazıdığı için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevbe suresindeki münafıkların kurduğu Mescid-i Dırâr ile takva üzerine kurulan mescidin mukayese edildiği, nifakın iç dinamiklerini ve kurumsal yıkılışını anlatan ayet grubunda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bir yapının veya hareketin dışarıdan parlak, düzenli ve heybetli görünmesinin onun bekasını garanti etmediğini; asıl meselenin zemin emniyeti ve taban sağlamlığı olduğunu göstererek şekilci değerlendirmeleri düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSel sularının vadi veya nehir kıyısını alttan kazıyıp süpürmesiyle oluşan, altı boşaltılmış ve her an göçmeye hazır dik yâr kenarı.
  • Soyut anlamZahiren ayakta duran ancak meşruiyet, adalet ve samimiyet gibi taşıyıcı sütunları içten oyulmuş her türlü zihni, ameli ve ictimai yapının kaçınılmaz çöküşü.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin taşıyıcı temel parametrelerinin (T) negatif aşındırıcı etkenler (E) tarafından zamanla (t) sıfıra indirilmesi sonucu dengenin (S) felaketle (C) bozulması süreci.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡T(t)→0(BT0−∫0tE(τ) dτ)  ⟹  C
  • LaTeX açıklamasıModelde B zemin üzerine kurulan üst yapıyı, T0 başlangıçtaki zemin kalınlığını veya mukavemetini, E(τ) zaman içinde zemini oyan ve süpüren aşındırıcı sel/nifak kuvvetini, T(t) ise kalan taşıyıcı zemini temsil eder. Aşınma integrali başlangıç direncini tüketip taban sıfıra yaklaştığında (lim⁡T(t)→0), sistemin kırılganlığı sonsuza gider ve yapı kaçınılmaz bir çöküşle (C) yıkılır. Bu matematiksel bağıntı, ayetteki altı oyulmuş yârın (curufin hârin) üzerindeki bina ile birlikte ateşe yuvarlanış dinamizmini formüle eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ج