جرم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ج-ر-مالصيغ: ١٦ · الجذور المجاورة: ٦١ · الآيات: ٦٥ · السور: ٣٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كبررددسلكالْمُجْرِمُجرمقومشنأمُجْرِمُونَالْمُجْرِمِينَمُجْرِمِينَصغرقرنأَجْرَمُواهلك

الجذرالصيغ ١٦الآيات ٦٥السور ٣٦المجاورة ٦١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

جرم

ج - ر - م

جذر
  • الورود: ٦٦
  • الآيات: ٦٥
  • الصيغ: ١٦
  • المعاجم: ١٣

Cürame hurma döküntüsü demektir. Hurma toplarken yaramayan hurma döküntüsüdür. Buğdaydan veya hurmadan kopup dökülen döküntü veya ağaç kesildikten ve dalları koparıldıktan sonra kalan kütük veya insanın bedeni demektir. “Darb” insanın bedeninde iz bırakmayan ama eziyet veren etkidir. “Cürüm” ise insanı parçalayan veya öldüren müessir fiildir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Cürame hurma döküntüsü demektir. Hurma toplarken yaramayan hurma döküntüsüdür. Buğdaydan veya hurmadan kopup dökülen döküntü veya ağaç kesildikten ve dalları koparıldıktan sonra kalan kütük veya insanın bedeni demektir. “Darb” insanın bedeninde iz bırakmayan ama eziyet veren etkidir. “Cürüm” ise insanı parçalayan veya öldüren müessir fiildir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬١٣٧
باب الجيم والراء والميم معهما ج ر م، ج م ر، م ج ر، م ر ج، ر م ج، ر ج م مستعملات جرم: أرض جَرمٌ، وأرضٌ صَردٌ دَخيلانِ مُستعملانِ في الحجرِّ والبردِ. والجِرمُ، ألواح الجَسدِ وجُثمانهُ. ورجل جَريمٌ وامرأةٌ جَريمةٌ أي ذات جِرمٍ أي جِسمٍ. وجِرمُ الصَّوتِ: جهارتهُ، تقول: ما عَرفته إلا بِجِرمِ صوته. وفُلانٌ له جَريمةٌ أي جُرمٌ، وهو مضدر الجارِم الذي يَجرِمُ على نفسه وقومهِ شراً، وهو الجارمُ، قال
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٧٠
الجُرْمُ: الذَنْبُ، والجريمةُ مثله. تقول منه: جَرَمَ وأَجْرَمَ واجْتَرَمَ بمعنىً. والجَرْمُ: الحَرُّ، فارسيٌّ معرّبٌ. والجرومُ من البلادِ: خلاف الصُرود. والجَرْمُ: القطعُ. وقد جَرَمَ النخلَ واجْتَرَمَهُ، أي صَرَمَهُ فهو جارِمٌ. وقومٌ جُرَّمٌ وجُرَّامٌ. وهذا زمن الجِرامِ والجَرامِ. وجَرَمْتُ صوفَ الشاة، أي جَزَزْتُهُ. وقد جَرَمْتُ منه، إذا أخذتَ منه، مثل جَلَمْتُ. والجِرْمُ بالكسر: الجسدُ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٠٬٣٩٨
ج ر م جرم ، جمر ، رمج ، رجم ، مرج ، مجر : مستعملة . جرم : الحرَّاني ، عن ابْنِ السِّكِّيت : الْجَرْمُ : الْقَطْع ، يقال : جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً إذا قَطَعه . والْجِرْمُ : الْجَسَد ، والجِرْمُ : الصَّوت . قال : وحَكَى لنا أَبُو عمرو : جِلَّةٌ جَرِيمٌ ، أي عِظَامُ الأجْرام ، يَعْني الأجْسام . ثعلبُ عن عَمْرو ، عن أَبيه : الْجِرْمُ : البَدَن ، والْجِرْمُ : اللَّون ، والجِرم : الصَّوْت . ويقال :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٤٥٦
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٩٦٩
- أصل الجرم: قطع الثمرة عن الشجر، ورجل جارم، وقوم جرام، وثمر جريم. والجرامة: رديء التمر المجروم، وجعل بناؤه بناء النفاية، وأجرم: صار ذا جرم، نحو: أثمر وألبن، واستعير ذلك لكل اكتساب مكروه، ولا يكاد يقال في عامة كلامهم للكيس المحمود، ومصدره: جرم، وقول الشاعر في صفة عقاب: *جريمة ناهض في رأس نيق* *** (الشطر لأبي خراش الهذلي، وعجزه: ترى العظام ما جمعت صليبا وهو في ديوان الهذليين 2/133؛ واللسان (جرم) ؛
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٩٥
ج ر م جرم النخل وجرم صوف الغنم وهو زمن الجرام‏.‏ وهذه نخلة كثيرة الجريم أي التمر‏.‏ وهب لنا جرامة نخلك وهو ما يترك على الكرب‏.‏ قال الأعشى‏:‏ فلـو كنتم تمراً لكنتم جرامة ولو كنتـم نبـلاً لكنتـم معاقصـا وتجرم العام والشتاء والصيف‏:‏ تصرم‏.‏ وجرمناه‏:‏ قطعناه وأتممناه وعام مجرم‏.‏ وأقمت عنـده تـم عـام مجرم‏.‏ ويقول أهل الحجاز‏:‏ أعطيته كذا جريماً من التمر وهو مد النبي صلى الله عليه وسلم‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٢٠٥
الجَرْمُ: القَطْعُ. جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً: قطعه. وشجرة جَرِيمَةٌ: مقطوعة. وجَرَمَ النَّخْلَ والتَّمْرَ يَجْرِمه جَرْماً وجِراماً وجَراماً واجْتَرَمه: صَرَمَه: عن اللحياني، فهو جارمٌ، وقوم جُرَّمٌ وجُرَّام، وتمر جَرِيم: مَجْرُوم. وأَجْرَمَ: حان جِرامُه؛ وقول ساعدة بن جؤية: (* قوله «وقول ساعدة بن جؤية» أي يصف سحاباً كما في ياقوت وقبله: أفعنك لا برق كأنّ وميضه * غاب تشيمه ضرام مثقب قال الأزهري:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥١٩
* ج ر م * * الجُرْمُ * و * الجَريمةُ * الذنب تقول منه * جَرَمَ * و * أجْرَمَ * و * اجْتَرَم * و * الجِرْمُ * بالكسر الجسد و * جَرَم * أيضا كسب وبابهما ضرب وقوله تعالى ﴿ولا يجرمنكم شنآن قوم﴾ أي لا يحملنكم ويقال لا يكسبنكم و * تَجَرَّم * عليه أي ادعى عليه ذنبا لم يفعله وقولهم * لا جَرَمَ * قال الفرّاء هي كلمة كانت في الأصل بمنزلة لا بد ولا محالة فجرت على ذلك وكثرت حتى تحولت إلى معنى القسم وصارت
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٦٬١٦١
| | ( جَرَمَهُ يَجْرِمُهُ ) جَرْماً ( قَطَعَهُ ) . | | ( و ) جَرَمَ ( النَّخْلَ ) يَجْرِمُهُ ( جَرْماً ) | وَكَذلِكَ التَّمْرَ ( وَجَراماً ) ، بالفتح | ( ويُكْسَرُ ) : أي : ( صَرَمَهُ ) ، فهو | جارِمٌ . يُقال : جاء زَمَنُ الجَرامِ | والجِرام ، أي : صِرام النَّخْلَ . | ( و ) جَرَمَ ( النَّخْلَ جَرْماً : خَرَصَهُ ) | وَجَزَّهُ ، ( كاجْتَرَمَهُ ) ، عن اللِّحيانّي . ( و ) جَرَمَ ( فُلانٌ ) جَرْماً :
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٣٢٧
جَرَمَهُ 1 جَرَمَهُ جرم جرمه جرمة , aor. جَرِمَ , (K,) inf. n. جَرْمٌ, (S,) [like جَزَمَهُ,] He cut it, or cut it off. (S, K.) ― -b2- جَرَمَ الشَّاةَ, (K,) or جَرَمَ صُوفَ الشَّاةِ, (S,) inf. n. as above, (TA,) He shore, or sheared, or cut off the wool of, the sheep. (S, K, * TA.) And جَرَمْتُ مِنْهُ I took [or clipped somewhat] from it; [namely, the wool;] like جَلَمْتُ. (S.) ― -b3- جَرَمَ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٣٦
جَرَمَ جَرَمَ I ( n. ac. جَرْم 1 ), a. Cut, cut off. b. [ La ], Gained, earned for. c. [ 'Ala ], Sinned, offended against. جَرَّمَ جَرَّمَ II , a. Lopped off, cut off, cut out. أَجْرَمَ أَجْرَمَ IV a. [ 'Ala ], see I (c) . تَجَرَّمَ تَجَرَّمَ V , a. Was cut off. b. Was ended; passed; was completed. c. [ 'Ala ], Accused falsely. اِجْتَرَمَ اِجْتَرَمَ VIII a. [ 'Ala ], Offended,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٤٥٬٦٥٢
جرم جَرَمَ - يَجْرِمُ - جَرَمَ - لا جَرَمَ - أَجْرَمَ - يُجْرِمُ - مُجْرِم - مُجْرِمِيْن جَرَمَ - يَجْرِمُ + كائن أو أمر أو شيء + شيئاً أو كائناً: يؤذيه ويضره بشدة: يجعله جريماً ومجروماً: يؤذيه بشدة فيخرب بنائه ويفكك ويقطع أوصاله جَرَمَ - يَجْرِمُ + كائن أو أمر أو شيء + شيئاً: في الأشياء المادية: يقطع أوصاله وأعضاءه بشدة مخرباً بنيته
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦١ (الإجمالي: ٢٤٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قوم

    الآيات المشتركة: ١٨ · Hayvanların ön ayaklarına denir

  2. شنأ

    الآيات المشتركة: ٢ · “Şeneka” koparılmış et parçası, “şenea” yırtılmış elbise…

  3. كبر

    الآيات المشتركة: ٨ · Yaşlı adamdır

  4. قرن

    الآيات المشتركة: ٤ · “Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir

  5. سلك

    الآيات المشتركة: ٢ · Sülük demektir

  6. كره

    الآيات المشتركة: ٣ · Hoşlanmadı

  7. صغر

    الآيات المشتركة: ٢ · Küçük

  8. جهم

    الآيات المشتركة: ٤ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  9. نقم

    الآيات المشتركة: ٢ · Lokma, ağza alınan bir parça yemektir

  10. مكر

    الآيات المشتركة: ٢ · Sinek kapan bitki demektir

  11. ردد

    الآيات المشتركة: ٣ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  12. هلك

    الآيات المشتركة: ٣ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

الآيات التي ورد فيها(٦٥)

صفحة الصيغة: الْمُجْرِمِينَ
  1. وَكَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  2. فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  3. … حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  4. وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  5. وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  6. حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  7. وَتَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفَادِ

    Suç işleyenler

  8. كَذَلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenler

  9. وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَاوَيْلَتَنَا مَا لِهَذَا الْكِتَابِ …

    Suç işleyenler

  10. وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْدًا

    Suç işleyenler

صفحة الصيغة: الْمُجْرِمُونَ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökجرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكسب, ذنب, وزر, فسق
Zıt Kökصلح
Çekirdek Özet 1Ağaçtan meyveyi veya koyundan yünü kesip koparmak; hasat artığı ve döküntü
Çekirdek Özet 2Haktan ve fıtrî bağdan koparak kasıtlı şekilde kötülük devşirmek, günahı kazanç edinmek
Çekirdek Özet 3Adalet ve vahiy nizamından bilerek kopan, kötülüğü bilinçli bir tavırla biriktirip kurumsallaştıran suçluluk durumu
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca hukukî/adli bir suç veya anlık bir kusur sanıp, arkasındaki organik bağı koparma ve kötülük üretme iradesini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرÇekmek, sürüklemek, bir şeyi yerinden koparıp kendi ardınca çekip götürmek; nitekim جرح (deriyi yarıp çekmek), جرد (kabuğu soyup çekmek), جرز (bitkiyi kökünden biçmek), جرع (yudumu boğazdan çekmek), جرف (suyu veya toprağı silip süpürmek) ve جري (akıp sürüklenmek) köklerinde bu çekme ve sürükleme hareketi esastırمSona gelen م harfi toplanma, tutulma ve somut bir kütleye/kazanca dönüşme boyutu ekleyerek, çekip koparma hareketini somut bir kesip alma, hasat etme veya günahı kendi zimmetine bir kütle gibi devşirme anlamına daraltmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaÇekip sürükleme, bir mesafeyi katetme veya bir nesneyi kaynağından ayırıp götürme yönelimini kurar
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin bir irade, bilinçli bir yöneliş ve tepe noktadan başlatılan bir hamle olduğunu imler
مSu; akış, çokluk, derinlikKoparılan şeyin toplanmasını, bir kütle ve hacim kazanmasını, devşirilen sonucun bütünsellik arz etmesini temsil eder
جرمKaynağından zorla veya keserek çekip alınan parçanın taşınarak bir cürüm/kütle olarak devşirilmesiCanlı bağından, daldan veya haktan koparılıp zimmete geçirilen, sorumluluk yükleyen kesif bir ağırlığın ve hasılatın üretilmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma meyvesini dalından bıçakla veya elle kesip koparmak (el-cerm / el-cirâm); koyunun yününü kırkıp almak; hurma kesiminden geriye kalan değersiz döküntü (el-cürâme) ve kesilip soyulmuş gövde/kütük
Cahiliye şiiri kullanımıEbu Hırâş el-Hüzelî yavrusunu besleyen bir kartalı överken kökü avlanıp besin devşirme, kesip kazanma anlamında kullanmıştır: جَرِيمَةَ نَاهِضٍ فِي رَأْسِ نِيقٍ / تَرَى لِعِظَامِ مَا جَمَعَتْ صَلِيبَا
Erken Arapça kullanımİbn Ahmer veya erken bedevi kullanımında kişinin ailesi için rızık devşirmesi ve geçimini sağlaması anlamında فلان جريمة أهله ifadesi yer alır; ayrıca Sâide b. Cüeyye bulutun günleri tüketip kesmesini tasvir eder: سَادٍ تَجَرَّمَ فِي البَضِيعِ ثَمَانِياً / يَلْوِي بِعَيْقَاتِ البِحَارِ وَيَجْنُبُ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Dīwānu’l-Huzeliyyīn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde جرم kökü genel olarak «kesmek, budamak, parçalayıp ayırmak, bir gövde veya kütük haline getirmek» çekirdek anlamı etrafında şekillenir. İbranicede gāram (גָּרַם) fiili «kemik sıyırmak, kemiği kırmak, bir şeyden arta kalan parça bırakmak; bir sonuca yol açmak/sebebiyet vermek» anlamlarını taşırken, Aramice ve Süryanicede gəram (ܓܪܡ) «kemik, iskelet, bedenin temel gövdesi, kütük, öz varlık» manasındadır. Akadcada garāmu veya gērû biçimleriyle paralellik gösteren kök yapıları bir şeyi sınırlandırma ve kesme çağrışımları içerir.

Arapçada kök hem somut düzeyde «kesip koparma» (hurma hasadı) ve «beden kütüğü/cisim» (el-cirm) anlamlarını muhafaza etmiş, hem de bu koparma eyleminden «haksız bir kazanç elde etme, hak nizamından koparak günah işleme» (el-curm, el-icrâm) soyutlamasına evrilmiştir. Meyvenin daldan koparılması gibi, fail de ilahî düzenden kopmakta ve kendi sırtına taşınacak ağır bir vebal/kütük yüklemektedir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMeyveyi ağaçtan kesme, yünü kırkma, hurma döküntüsü ve cisim/gövdeEylemin aslı bir şeyi aslından kesip ayırmaktır; buradan mecazen kişinin kötülük devşirmesi ve günah yüklenmesi türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gāram (kemik sıyırmak, sebebiyet vermek), Süryanice gəram (kemik, kütük, öz gövde)Somut nesnel kalıntı, kemik ve kütük anlamı Sami ortak tabanında korunmuş; sebep olma ve eylem doğurma yönü gelişmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kesme ve ayırma tabanlı ikili kök paralellikleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جرمAnlamlıKesmek, koparmak, suç işlemekMeyveyi ağaçtan kesip almak, günah devşirmek ve beden kütüğüHedef kök; Kur'an'da 66 kez geçer
جمرAnlamlıAteş koru, toplamak, bir araya yığmakKor haline gelmiş köz; insanların bir araya toplanıp yoğunlaşmasıSeslerin yer değiştirmesiyle dağınık parçaların kor gibi bir araya gelmesi; Kur'an'da geçmez
رجمAnlamlıTaşlamak, kovmak, zanla konuşmakTaş atarak öldürmek veya uzaklaştırmak; gaybı taşlar gibi tahminde bulunmakKökün sert bir nesneyle ilişiği kesme veya darbe vurma yönü; Kur'an'da geçer
رمجAnlamlıKuşun pislemesi, lekelemek, karalamakKuşun dışkısını bırakması; yazıyı bozup kirletmekSözlüklerde müsta'meldir; atık ve artık bırakma ilgisi taşır; Kur'an'da geçmez
مجرAnlamlıKarında ağırlık, susuzluk, büyük orduÇokluktan ötürü ağırlaşan ordu; devenin karnındaki yavrunun satımıSözlüklerde müsta'meldir; cisim ve ağırlık boyutuyla ilişkilidir; Kur'an'da geçmez
مرجAnlamlıKarışmak, salıverilmek, çalkalanmakİki denizin veya sürünün birbirine karışıp dalgalanması; düzenin bozulmasıKur'an'da geçer; bağların kopup unsurların başıboş karışması yönüyle anlam bağı taşır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جرمMerkezKasıtlı kötülük, haktan kopuş, cürümHaktan ve fıtrattan bilerek koparak, kötülüğü bir tavır ve kazanç olarak ısrarla üretmeİsyanda kurumsallaşma ve hakkı çiğnemeyi bilinçli bir kimlik haline getirme durumu
كسبKomşuKazanç, eylemin sonucunu devşirmeكسب hem iyi hem kötü amelin sonucunu toplamayı ifade ederken, جرم yalnızca gayrimeşru ve yıkıcı kazanca özgüdürİnsanın eylemleriyle elde ettiği fiilî getiri
ذنبKomşuKusur, peşi sıra ceza getiren hataذنب yapılan işin peşi sıra gelen kuyruğu ve sonucunu (vebalini) vurgular; جرم ise fiilin koparıcılığına ve failin kibrine bakarEylemin arkasında bıraktığı leke ve ceza gerektiren artık
وزرKomşuAğır yük, sırtlanan sorumlulukوزر günahın failin omzuna bindirdiği ağır yükü anlatır; جرم ise o yükün nasıl koparılıp devşirildiğine işaret ederTaşınması güç manevi ve uhrevi ağırlık
فسقKomşuSınırı aşmak, kabuktan çıkmakفسق koruyucu kabuğun ve emrin dışına fırlayıp çıkmayı imler; جرم ise kopuş sonrası hasmane tavrı ve kötülük üretimini anlatırMeşru sınırın dışına taşma eylemi
صلحZıtIslah olmak, düzeltmek, barışmakBozulan bağı onarmak, her şeyi fıtrî ve meşru yerine yerleştirmek; fesadı ve kopuşu gidermekجرم bağları koparıp döküntü üretirken, صلح fesadı bertaraf edip nizamı kurar

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجرمKesip koparmak, cürüm işlemek, günah devşirmekMeyveyi ağacından koparma aslından çıkarak haktan kopuşu ve bilinçli kötülük kazancını tam olarak ifade ederKesin
LatinceDelictum, CrimenHukuktan ayrılma, suç, ağır kusurCrimen yargılanabilir ağır suçu, delictum ise yoldan sapıp eksilmeyi karşılar; kökün meyve koparma ve cisimleşme metaforunu taşımazGüçlü
İngilizceCrime, Perpetration, TransgressionAğır suç, bilinçli cürüm işlemeCrime kelimesi adli ve hukuki suça odaklanır; failin fıtrî bağları koparıp günahı kimlik haline getirmesi boyutunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaVerbrechen, MissetatAğır suç, nizamı kırıp geçmeVerbrechen kelimesindeki kırma/koparma (brechen) unsuru kökün somut tabanıyla örtüşür; ancak uhrevi cürüm boyutunu tam vermezGüçlü
FransızcaCrime, ForfaitAğır suç, taammüden kötülükYasa dışı ağır fiili ve kasıtlı hıyaneti anlatır; kökün meyve hasadı ve döküntü çağrışımını kapsamazGüçlü

المصدر Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُجْرِم / الْمُجْرِمُونَ / الْمُجْرِمِينَTevhidi ve hakkı bile bile reddeden, kötülüğü kurumsallaştıran inkârcı ve zalimlerİnkârcı kavimlerin peygamberlere meydan okuması ve ahiretteki azap sahneleri; örnek ayetler: En'âm 6:55, Enfâl 8:8, Hûd 11:52, Furkān 25:22, Müddessir 74:41
أَجْرَمُوا / أَجْرَمْنَاKasıtlı olarak kötülük ve inkâr yolunu seçmek, haktan kopup suça dalmakMüminlerle alay edenlerin tavrı veya peygamberin tevhid davasında sorumluluk ayrımı; örnek ayetler: Rûm 30:47, Sebe' 34:25, Mutaffifîn 83:29
يَجْرِمَنَّكُمْBir şeyi yapmaya kışkırtmak, sürüklemek, zorlamak, suça sevk etmekBir topluluğa duyulan kinin adaletsizlik yapmaya sevk etmemesi uyarısı; örnek ayetler: Mâide 5:2, Mâide 5:8, Hûd 11:89
لَا جَرَمَŞüphesiz, kaçınılmaz olarak, kesinlikle, hakikatenKökün kesip tamam olma veya kesin kazanç sağlama yönünden doğan tekit ve hakikat kalıbı; örnek ayetler: Hûd 11:22, Nahl 16:23, Nahl 16:109, Mü'min 40:43
إِجْرَامِيSuçun vebali, kişinin kendi işlediği günahın sorumluluğuHz. Nûh'un iftiralara karşı kendi sorumluluğunu ve inkârcıların vebalini beyan etmesi; örnek ayet: Hûd 11:35

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBüyük günah (kebîre), mürtekib-i kebîre ve kâfir-mücrim ayrımıMücrim kavramının Kur'an'da mutlak olarak kâfirler ve müşrikler için mi yoksa günahkâr müminler için de mi kullanıldığı tartışmasıİlahî hakikati kasten inkâr eden, hak nizamından kökten kopan inatçı inkârcılık
FıkıhCeza hukuku (ukûbât), suç ve ceza sorumluluğuSuçun şahsiliği ilkesi; kişinin başkasının cürmüyle sorumlu tutulamayacağı ve haddi gerektiren fiillerHukuken cezayı gerektiren, başkasının can, mal veya ırzına kasteden maddî fiil
Tefsirلا جرم ifadesinin nahiv ve mana tahlili ile mücrimlerin Kur'an'daki profiliلا جرم terkibinin yemin, nefiy veya hakkaniyet bildirmesi; mücrim sıfatının şirk ve nifakla eşanlamlı kılınmasıHakikate karşı organize ve şuurlu direniş; kesinleşmiş ilahî yargı
HadisKul hakları, adaletin tesisi ve suçun şahsiliği bildirimleriİnsanın kendi aleyhine veya ailesi aleyhine cürüm işlemesi, haram kazanç ve fitneye yol açmaKişinin fıtrata ve şeriata aykırı biçimde vebal ve kötülük devşirmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve fıtrat nizamıHaktan kopuş ve küfürHakikat bağını koparıp şirki ve isyanı üretmeMücrim, Allah ile olan fıtrî rabıtasını kopararak kendi başına batıl bir varlık alanı açmaya çalışan kimsedirKesin
İlmiEpistemoloji ve bilgi ahlakıHakikati tahrif ve bile bile inkârDelili görmezden gelerek yanlışı savunmaBilginin gerektirdiği haktan koparak, heva doğrultusunda ideolojik ve yanlı sonuçlar devşirme eylemidirGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve kamusal adaletAnayasal isyan ve tiranlıkAdalet nizamını yıkıp zulmü hâkim kılmaToplumsal sözleşmeyi ve ilahî hukuku kasten ihlal eden, gücü fesat üretmek için organize eden suç odağıGüçlü
İktisadiMülkiyet ve helal kazançGasp, haram kazanç ve sömürüHaksız iktisap ile döküntü biriktirmeMeşru üretim zemininden koparak başkalarının hakkını kesip alma ve gayrimeşru servet devşirme düzeniGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropik kopma ve ayrık kütle (parçalanma)Bütünleşik ve canlı bir sistemden (örneğin ana iletken hattan) bir parçanın dışarıya doğru kesilip koparılması; enerjinin yapıcı bir bağdan koparak dışarıda artık ve sürtünme üreten atıl bir kütleye dönüşmesi dinamizmidirGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsallaşmış suçluluk ve anomi (sapma)Bireyin veya grubun toplumun meşru norm ve ahlak bağlarını bilinçli şekilde reddederek, norm dışılığı kendi varoluş stratejisi ve kazanç aracı haline getirmesi durumudurGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiCürüm ve mücrim kavramını yalnızca yürürlükteki pozitif ceza kanunlarının tanımladığı teknik bir adli suça ve adi suçluya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da cürüm; tevhidi, peygamberliği ve ahireti kasten yalanlayan, hakkı örtbas edip bâtılı örgütleyen ve kötülüğü bir karakter haline getiren küfrî ve ahlakî kopuştur
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki şiddetli uhrevi tehditlerin ve helak anlatılarının yalnızca adli suçlulara yönelik olduğunu sanıp, modern inkâr, kibir ve zulüm sistemlerinin Kur'an nazarındaki asıl mücrim profilini teşkil ettiğini gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tipolojisindeki en karanlık profili olan «mücrim» şahsiyetini kurar; kötülüğün bir hata veya gaflet değil, haktan bilinçli bir kopuş ve fesadı devşirme projesi olduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin peygamberleri yalanlayıp helake uğradığı kıssalarda, kıyamet sahnelerinde mücrimlerin yüzlerindeki dehşetin tasvir edildiği pasajlarda ve adaletin düşmanlık halinde bile çiğnenemeyeceğini bildiren ahkâm ayetlerinde (Mâide 5:2, 5:8) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahı sadece hafif bir sürçme zanneden rehaveti yıkar; cürmün fıtrat ve hakikat gövdesinden kopuş demek olduğunu hatırlatarak, kötülükte ısrar etmenin insanı nasıl kökten çürüttüğünü ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamMeyvenin veya yünün canlı gövdesinden kesilip alınması; hasattan geriye kalan artık, döküntü veya kesilmiş gövde/cisim.
  • Soyut anlamİlâhî hakikat, fıtrat ve adalet nizamından bilinçli olarak koparak günahı, kötülüğü ve zulmü bir kazanç ve tavır olarak devşirmek.
  • Sistematik karşılıkAdaleti ve vahiy düzenini reddedip kendi bencil veya zalimane çıkarları uğruna toplumsal ve manevi nizamı tahrip eden kurumsal suçluluk durumu.
  • LaTeX modeliM=ddt(K∖H)⋅IA
  • LaTeX açıklaması

Modelde H hakikat ve fıtrat kümesini, K bu bütünden koparılan eylemleri ve devşirilen kazancı temsil eder. K∖H ifadesi haktan kopuşu simgeler. ddt operatörü bu kopuşun zaman içinde birikerek sürdürülen bir süreç olduğunu gösterir. IA ise eylemin cehaletle değil, kast ve inatla yapıldığını bildiren niyet göstergesidir. Ortaya çıkan M değeri ise Kur'anî anlamda mücrimlik durumunu ve cürmü sembolize eder.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ج