رجم
ر - ج - م
جذر- الورود: ١٤
- الآيات: ١٤
- الصيغ: ١١
- المعاجم: ١٣
Alet olarak kullanılan taştır. Recm etmek taşlamak, recim ise taşlanmış demektir. Kovulmuş anlamında da kullanılır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Alet olarak kullanılan taştır. Recm etmek taşlamak, recim ise taşlanmış demektir. Kovulmuş anlamında da kullanılır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬١٣٧باب الجيم والراء والميم معهما
ج ر م، ج م ر، م ج ر، م ر ج، ر م ج، ر ج م مستعملات
جرم:
أرض جَرمٌ، وأرضٌ صَردٌ دَخيلانِ مُستعملانِ في الحجرِّ والبردِ.
والجِرمُ، ألواح الجَسدِ وجُثمانهُ.
ورجل جَريمٌ وامرأةٌ جَريمةٌ أي ذات جِرمٍ أي جِسمٍ.
وجِرمُ الصَّوتِ: جهارتهُ، تقول: ما عَرفته إلا بِجِرمِ صوته.
وفُلانٌ له جَريمةٌ أي جُرمٌ، وهو مضدر الجارِم الذي يَجرِمُ على نفسه وقومهِ شراً، وهو الجارمُ، قال
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٨٦الرَجْمُ: القتل، وأصله الرمي بالحجارة. وقد رَجَمْتُهُ أَرْجُمُهُ رَجْماً، فهو رَجيمٌ ومَرْجومٌ. والرُجْمَةُ، بالضم: واحدة الرُجَمِ والرِجامِ، وهي حجارةٌ ضِخام دون الرِضامِ، وربَّما جُمِعَتْ على القبر ليُسَنَّمَ. وقال عبد الله بن مغفَّلٍ في وصيّته: لا تُرَجَّموا قبري أي لا تجعلوا عليه الرَجَمَ. أراد بذلك تسوية قبرِه بالأرض وأن لا يكون مسنَّماً مرتفعاً. والرَجَمُ بالتحريك: القبرُ. قال كعب ابن زهير:
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٣٩٨ج ر م
جرم ، جمر ، رمج ، رجم ، مرج ، مجر : مستعملة .
جرم : الحرَّاني ، عن ابْنِ السِّكِّيت : الْجَرْمُ : الْقَطْع ، يقال : جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً إذا قَطَعه . والْجِرْمُ : الْجَسَد ، والجِرْمُ : الصَّوت .
قال : وحَكَى لنا أَبُو عمرو : جِلَّةٌ جَرِيمٌ ، أي عِظَامُ الأجْرام ، يَعْني الأجْسام .
ثعلبُ عن عَمْرو ، عن أَبيه : الْجِرْمُ : البَدَن ، والْجِرْمُ : اللَّون ، والجِرم : الصَّوْت . ويقال :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٠٬٠٦٤(باب الراء والجيم وما يثلثهما)
(رجح) الراء والجيم والحاء أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على رَزَانةٍ وزِيادة. يقال: رَجحَ الشيء، وهو راجِح، إذا رَزَن، وهو من الرُّجْحان، فأمّا الأُرْجُوحة فقد ذُكِرَتْ في مكانها([1]). ويقال أرجَحْتُ، إذا أَعْطَيتَ راجحاً. وفي الحديث: "زنْ وَأرجح". وتقول: ناوَأْنَا قَوْماً فرجَحْناهم، أي كُنَّا أرزَنَ منهم. وقومٌ مَراجيحُ في الحِلْم؛ الواحد مِرجاحٌ. ويقال: إنّ الأراجِيح
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٢٤- الرجام: الحجارة، والرجم: الرمي بالرجام. يقال: رجم فهو مرجوم، قال تعالى: ﴿لئن لم تنته يا نوح لتكونن من المرجومين﴾ [الشعراء/116]، أي: المقتولين أقبح قتلة، وقال: ﴿ولولا رهطك لرجمناك﴾ [هود/91]، ﴿إنهم إن يظهروا عليكم يرجموكم﴾ [الكهف/20]، ويستعار الرجم للرمي بالظن، والتوهم، وللشتم والطرد، نحو قوله تعالى: ﴿رجما بالغيب﴾ (سورة الكهف: آية 22، قال قتادة: قذفا بالظن)، قال الشاعر:
*وما هو عنها بالحديث
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٧٠ر ج م
رَجَمَـه: رمـاه بالرِّجـام وهـي الحجـارة.
وسمع أرعابي يقول: جاءت امرأة تسترجم النبي صلى الله عليه وسلم: تسأل الرجم.
وتراموا بالمراجم وهي القذافات الواحدة مرجمة.
وغيّب الميت في الرجم وهو القبر.
قال كعب بن زهير: أنا ابن الذي لم يخزني في حياته ولم أخزه حتى تغيب في الرجم وهذه أرجام عاد.
ورجموا القبر رجماً.
ورجموه ترجيماً: جمعوا عليه الرجام.
ومـن المجـاز: رجمـه
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٦٩٦الرَّجْمُ: القتل، وقد ورد في القرآن الرَّجْمُ القتل في غير موضع من كتاب الله عز وجل، وإِنما قيل للقتل رَجْمٌ لأَنهم كانوا إِذا قتلوا رجلاً رَمَوْهُ بالحجارة حتى يقتلوه، ثم قيل لكل قتل رَجْمٌ، ومنه رجم الثيِّبَيْنِ إِذا زَنَيا، وأَصله الرمي بالحجارة. ابن سيده: الرَّجْمُ الرمي بالحجارة. رَجَمَهُ يَرْجُمُهُ رَجْماً، فهو مَرْجُوم ورَجِيمٌ. والرَّجْمُ: اللعن، ومنه الشيطان الرَّجِيمُ
أَي المَرْجُومُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧١٤* ر ج م * * الرَّجْمُ * القتل وأصله الرمي بالحجارة وبابه نصر فهو * رَجيمٌ * و * مَرْجُومٌ * و * الرُّجْمَةُ * كالعجمة واحدة * الرُّجَم * و * الرِّجَامِ * وهي حجارة ضخام دون الرضام وربما جمعت على القبر ليسنم وقال عبد الله بن مغفل في وصيته لا * تُرَجِّمُوا * قبري أي لا تجعلوا عليه الرجم أراد بذلك تسوية قبره بالأرض وألا يكون مسنما مرتفعا كما قال الضحاك في وصيته ارسموا قبري رسما والمحدثون يقولون لا *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٠٥٣| | ( الرَّجْم : القَتْل ) . ومنه : رَجْمُ | الثَّيِّبَيْن إذا زَنَيا ، وبه فُسِّر قَولُه | تَعالى : ! 2 < لتكونن من المرجومين > 2 ! | أي من المَقْتُولِين أقْبَح قِتْلة . | | ( و ) الرَّجْمُ : ( القَذْف ) بالعَيْب | والظَّن ، ( و ) قِيل : هو ( الغَيْبُ | والظّنُّ ) ، قال الزَمَحشَرِيّ : رَجَم | بالظَّن : رَمَى به ، ثم كَثُر حتى وُضِع | مَوْضِع الظَّن فقِيل : قاله رَجْمًا أي : | ظَنًّا ، وفي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٢٦٦رَجْمٌ
1 رَجْمٌ ذ signifies The throwing, or casting, of stones: (S, K:) this is its primary meaning: (S, TA:) you say, رَجَمَهُ, aor. رَجُمَ , inf. n. رَجْمٌ, (S, Msb, TA,) He threw, or cast, stones at him; or pelted him with stones: (S, TA:) or he struck him, or smote him, with رَجَم, meaning stones: (Msb:) and رُجُومٌ is syn. with رَجْمٌ, as an inf. n.: thus some explain the saying, in the Kur
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٨٦رَجَمَ
رَجَمَ U ( n. ac. رَجْم 1 ),
a. Threw stones at, pelted; stoned; slew.
b. Cursed, reviled.
c. Conjectured, surmised.
d. Put a tombstone over ( a grave ).
رَجَّمَ
رَجَّمَ II ,
a. Placed stones on ( agrave ).
رَاْجَمَ
رَاْجَمَ III ,
a. Threw stones at.
b. [ acc. & Fī ], Contended, competed with .... in.
c. [ 'An ], Defended.
تَرَاْجَمَ
تَرَاْجَمَ VI ,
a. Threw stones at one
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٥٬٢٤٨رجم
رَجَمَ - يَرْجُمُ - رَجْم - رَجْمَاً - رَجِيْم - مَرْجُوْم - مَرْجُوْمين - رُجْم - رُجُوْم
رَجَمَ - يَرْجُمُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يطرده ويرميه ويقذف به بعيداً على غير هدى: يخرجه ويطرده و يقذف به خارج داره أو بلدته أو مكان إقامته وقراره، من غير أن يكون للقذف والطرد والإخراج وجهة أو مكان محدد يوجه نحوه، مما يجعل المرجوم يتيه ويضيع
الصيغ(١١)
- الرَّجِيمِKovulmuş(الْفَعِيلِ)×٢
- رَجِيمٌKovulmuş(فَعِيلٌ)×٢
- رَجِيمٍKovulmuş(فَعِيلٍ)×٢
- الْمَرْجُومِينَTaşlananlar(الْمَفْعُولِينَ)×١
- تَرْجُمُونِBeni taşlarsınız(تَفْعُلُونِ)×١
- رَجْمًاTaşlamak(فَعْلًا)×١
- رُجُومًاGöktaşları(فُعُولًا)×١
- لَأَرْجُمَنَّكَKesinlikle seni taşlayacağım(لَأَفْعُلَنَّكَ)×١
- لَرَجَمْنَاكَÖyleyse seni taşladık(لَفَعَلْنَاكَ)×١
- لَنَرْجُمَنَّكُمْKesinlikle sizi taşlayacağız(لَنَفْعُلَنَّكُمْ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٧ (الإجمالي: ٧٧)
- شطن
الآيات المشتركة: ٥ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
- عوذ
الآيات المشتركة: ٣ · Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve…
- نهي
الآيات المشتركة: ٣ · Nihayet, son demektir
- قول
الآيات المشتركة: ٩ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- رهط
الآيات المشتركة: ١ · Köstebeğin kazdığı toprağı biriktirdiği yuvasıdır
- كلب
الآيات المشتركة: ١ · Onların köpeği
- ظهر
الآيات المشتركة: ٢ · Arka demektir
- خمس
الآيات المشتركة: ١ · Hams : Beş kişilik topluluktur
- رغب
الآيات المشتركة: ١ · Sel yığıntısı alüvyonlu topraktır
- ملي
الآيات المشتركة: ١ · Süreyi uzattım
- سدس
الآيات المشتركة: ١ · سندس Hint kumaşıdır
- شعب
الآيات المشتركة: ١ · Ağacın dalı demektir
الآيات التي ورد فيها(١٤)
… سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
Kovulmuş
فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
Kovulmuş
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رجم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رمي, قذف, طرد |
| Zıt Kök | قرب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir hedefe sert kütle veya taş fırlatarak vurma, yaralama, öldürme ya da mezar üzerine taş yığma |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi huzurdan ve rahmetten kovulma, zanna dayalı asılsız iddialarda bulunma ve zorbaların elçileri linçle tehdit etmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Meşruiyet alanından tamamen dışlama, kolektif şiddetle sindirme ve delilsiz yargılarla hakikati perdeleme mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fıkıhtaki zina cezasına indirgenmesi ve Kur’an’daki müstekbirlerin peygamberlere yönelik linç/tard tehdidi ile epistemik zann boyutunun ıskalanması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رج | Sarsılma, şiddetli hareket, çalkalanma ve kararsızlık; nitekim رجج şiddetle sarsılmayı, رجف korku ve zelzeleyle titremeyi, رجس zihni ve ameli çalkantıyı/murdarlığı, رجع hareketin kaynağına geri dönüşünü gösterir | م | Çekirdeğin içerdiği sarsıntı ve devinim hareketine kütle, sonlanma ve temas boyutu katarak, bir nesneyi kütlevi bir ağırlıkla hedef alıp darbe vurmaya ve dışarı atmaya dönüştürmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Eylemin bilinçli bir iradeyle bir hedefe, öne veya belirli bir odağa yönelmesini temsil eder |
| ج | değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Maddenin veya kuvvetin bir mesafeyi katederek hedefe doğru fırlatılıp taşınmasını simgeler |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Kütlevi bir maddenin toplanıp son noktada hedefe çarpmasını, kuşatmasını veya örtmesini ifade eder |
| رجم | Bir iradenin kütlevi bir nesneyi hareket ettirip hedefe yönelterek çarptırması, ezmesi ve hedefi bulunduğu konumdan söküp uzaklaştırması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseye veya hedefe taş fırlatmak, taşla ezerek öldürmek; kuyunun dibini bulandırmak veya temizlemek için ipin ucuna taş bağlayıp sarkıtmak; mezarın üzerine belirlensin veya örtülsün diye taş yığmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ Muallaka’sında kökü zanna dayalı tahmin anlamında şöyle kullanır: وَمَا هُوَ عَنْهَا بِالْحَدِيثِ الْمُرَجَّمِ (O savaş hakkında söylediklerim asla zanna dayalı, asılsız ve taş atar gibi tahmin edilen bir söz değildir) |
| Erken Arapça kullanım | Ka‘b b. Züheyr babasını anarken mezarı ifade etmek üzere kökü şöyle kullanır: أَنَا ابْنُ الَّذِي لَمْ يُخْزِنِي فِي حَيَاتِهِ / وَلَمْ أُخْزِهِ حَتَّى تَغَيَّبَ فِي الرَّجْمِ (Ben, hayatında beni utandırmayan, mezar taşları altına gizlenene dek kendisini utandırmadığım kişinin oğluyum) |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Züheyr Dîvânı.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinin batı ve kuzeybatı kollarında ortak bir kök olarak belgelenen bu yapı, kök düzeyinde doğrudan taş atma, taşlayarak öldürme ve mezar üzerine taş yığma anlamlarını taşır. İbranicede rāgam (רָגַם) fiili doğrudan taş fırlatmak ve taşlayarak cezalandırmak/öldürmek manasındadır. Aramice ve Süryanicede rgam kökü aynı şekilde taşlamak ve recmetmek karşılığını korur. Ugarit dilinde r-g-m kökünün konuşmak, ses çıkarmak ve söz söylemek anlamlarına kaymış olması, Arapçadaki «sözle taşlamak» (hakaret etmek veya gayba taş atmak gibi zanda bulunmak) mecazıyla doğrudan semantik paralellik arz eder. Arapçada kök, hem taşla linç ve fiziki tard eylemini hem de sözel itham, lanetleme ve tahminle konuşma biçimlerini tek bir semantik matriste toplamıştır.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Koehler-Baumgartner.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | رجم | Taş atmak, mezar üzerine taş yığmak, sövmek, lanetlemek ve zanna dayanarak hüküm vermek anlamlarında zenginleşmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice rāgam, Süryanice rgam, Ugaritçe rgm | Batı Sami dillerinde taşla öldürme ve taş yığma temel anlamdır; Ugaritçede söz fırlatma anlamına genişlemiştir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak kütle fırlatma kökleri | Doğu Sami ve çevre Afro-Asyatik dillerde kütle ile darbe vurma ekseninde izler bulunur | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رجم | Anlamlı | Taşlamak, kovmak, zanla konuşmak | Kütle fırlatarak darbe vurma, tard etme ve tahmin yürütme | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| رمج | Anlamlı | Kirletmek, iz bırakmak, lekelemek | Kuşun pislemesi veya yazının karalanıp silikleşmesi | Hedef kökle ortak fiziksel iz ve temas bağı; Kur'an'da geçmez |
| جرم | Anlamlı | Kesmek, koparmak, suç işlemek | Hurmayı dalından kesmek kökünden cürüm ve günah üretilmiştir | Kütlevi koparma ve haddi aşma ilişkisi; Kur'an'da geçer |
| جمر | Anlamlı | Kor ateş, toplanmak, taş öbeği | Ateş parçası, hacda cemrelere atılan küçük çakıl taşları | Taş ve kütle fikriyle doğrudan anlamsal örtüşme; Kur'an'da geçmez |
| مرج | Anlamlı | Karışmak, salıverilmek, çalkalanmak | İki denizin birbirine salınması, nizamsızlık, fitne | Kontrolsüz salma ve kütlelerin çarpışması; Kur'an'da geçer |
| مجر | Anlamlı | Çokluk, yoğunluk, ordu kalabalığı | Askerin veya koyun sürüsünün aşırı yoğunlaşıp yayılması | Ağır ve kalabalık kütlenin hareketi; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رجم | Merkez | Taşlamak, tard etmek, zannetmek | Kütlevi bir nesneyle darbe vurup tamamen sistem dışına itmek ve delilsiz hüküm vermek | Hedef köktür; fiziki linçten ontolojik kovulmaya kadar uzanır |
| رمي | Komşu | Fırlatmak, atmak | رمي hafif veya genel nesneleri menzile atmaktır; رجم ise taş gibi sert bir kütleyle yok edici darbe vurmayı gerektirir | Taşlama şartı olmaksızın her türlü atışı kapsar |
| قذف | Komşu | Şiddetle fırlatmak, itham etmek | قذف kütlenin fırlatılışındaki ani hıza ve sertliğe odaklanır; رجم ise sonucun eziciliğine ve dışlayıcılığına bakar | Ağır hakaret ve zinayla itham anlamında yoğunlaşır |
| طرد | Komşu | Uzaklaştırmak, kovmak | طرد fiziksel bir nesne atmadan da sadece kovup uzaklaştırmayı anlatır; رجم ise fırlatılan kütle veya lanet vasıtasıyla kovar | Eylemin maddesiz uzaklaştırma yönünü ifade eder |
| قرب | Zıt | Yaklaşmak, yakınlaştırmak | قرب varlığı güvenli alana, rahmete ve merkeze çekmeyi ifade ederken; رجم taşlayarak kovmayı ve uzağa sürmeyi bildirir | Mekansal ve manevi yakınlığın karşıtıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رجم | Taşlama, kovma, zannetme | Taş atma, linç etme, ilahi rahmetten tard ve gayba taş atar gibi tahmin etme anlamlarını birleştirir | Kesin |
| Latince | lapidare, expellere, conicere | Taşlamak, kovmak, tahmin yürütmek | Lapidare fiziki taşlamayı, expellere tardı, conicere ise karanlığa tahmin fırlatmayı verir; tek sözcük tüm katmanları karşılamaz | Güçlü |
| İngilizce | to stone, to banish, to surmise | Taşlamak, sürgün etmek, tahmin etmek | To stone fiziki eylemi, to banish ontolojik ve sosyal tardı, to surmise ise gayba taş atmayı karşılar | Güçlü |
| Almanca | steinigen, verstoßen, mutmaßen | Taşlamak, dışlamak/kovmak, zannetmek | Steinigen bedensel linçi, verstoßen sistemden tard edilmeyi, mutmaßen ise temelsiz tahmini verir | Güçlü |
| Fransızca | lapider, bannir, conjecturer | Taşlamak, kovmak, varsaymak | Lapider kütleyle vurmayı, bannir ilahi lanetle dışlamayı, conjecturer dayanaksız zihni kurguyu ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لَأَرْجُمَنَّكَ / يَرْجُمُوكُمْ / لَنَرْجُمَنَّكُمْ | Taşlayarak linç etme, öldürme veya fiziksel eziyet tehdidi | Statükocu müşrik toplumların ve zorba liderlerin tevhidi tebliğ eden elçilere ve inananlara yönelttiği yok etme tehdidi; Hûd 11:91, Meryem 19:46, Kehf 18:20, Şuarâ 26:116, Yâsîn 36:18, Duhân 44:20 |
| رَجِيمٌ / الرَّجِيمِ | İlahi huzurdan kovulmuş, lanetlenmiş, tard edilmiş | İblis'in kibri sebebiyle melekût aleminden ve ilahi rahmetten ebediyen dışlanması, kovulması; Âl-i İmrân 3:36, Hicr 15:17, Hicr 15:34, Nahl 16:98, Sâd 38:77, Tekvîr 81:25 |
| رَجْمًا بِالْغَيْبِ | Zanna ve delilsiz tahmine dayanarak hüküm verme, karanlığa taş atma | Bilgi sahibi olunmayan metafizik veya gaybi konularda tahmine dayalı iddialar üretilmesi; Kehf 18:22 |
| رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ | Semadan kovan yakıcı ateş parçaları, göktaşları, şihablar | Göğe yükselip kulak hırsızlığı yapmak isteyen şeytani güçleri engelleyen ve kovan yakıcı kozmik unsurlar; Mülk 67:5 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Şeytanın ontolojik konumu ve gayb epistemolojisi | İblis'in melekût makamından tard edilmesi (recim) ve gayb alanında delilsiz zan üretenlerin (racmen bi'l-gayb) epistemik sapması | Rahmetten ebedi tard ve sağlam bilgiye dayanmayan tahayyüllerin mahkumiyeti |
| Fıkıh | Had cezaları ve cinayet hukuku | Kur’an metninde zina cezası olarak recm lafzının bulunmaması, buna karşın sünnet ve fıkıh doktrininde muhsan zânî için recm cezasının meşruiyeti ve nesh tartışmaları | Evli kimsenin zina suçuna uygulanan ölüm cezası ıstılahı |
| Tefsir | Kıssalardaki zorba kavimlerin dili ve istiâze | Peygamberlerin karşılaştığı kaba linç tehdidi ile istiâzede yer alan «eş-Şeytânu'r-Racîm» terkibinin anlam katmanları | Toplumsal zorbalığın şiddet dili ve şeytanın ilahi alandan dışlanmışlığı |
| Hadis | Kabir adabı ve ceza uygulamaları | Kabirlere taş yığılıp tümsek yapılmaması yasağı ("لا تُرَجِّمُوا قَبْري") ve Hz. Peygamber dönemindeki recm tatbikatına dair rivayetler | Kabir mimarisi yasağı ile meşru had infazı uygulamaları |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ontolojik aidiyet ve rahmet alanı | Tard ve telin | Kutsal ve arınmış olan alandan kirliliği ve kibri şiddetle uzaklaştırmak | Şeytanın ilahi meclisten sürülmesi, manevi ve ahlaki saflığın korunmasını sağlar | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve delil teorisi | Racmen bi'l-gayb (Zanna taş atma) | Kesin bilgiye dayanmayan boş iddiaları ve dayanaksız varsayımları reddetmek | Bilgi hiyerarşisinde zannın ve delilsiz spekülasyonun ilmi değerini sıfırlar | Kesin |
| Siyasi | Otorite ve muhalefet ilişkisi | Kolektif linç ve ostrasizm | Egemen zorba gücün, hakikati haykıran muhalifleri kaba şiddetle ezmesi | Statükonun kendi düzenini korumak için elçileri taşlayarak tasfiye etme tehdididir | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ahlakı ve spekülasyon | Delilsiz manipülasyon ve dışlama | Piyasadaki somut verilere dayanmayan asılsız söylentilerle haksız kazanç sağlama | İktisadi verileri zanna kurban eden manipülatif bilgi kirliliğini engeller | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Balistik itme ve yerçekimsel çarpma dinamiği | Belirli bir kütlenin bir ivme ile başka bir kütleye çarptırılarak onun dengesinin bozulması veya göktaşlarının atmosferik sürtünmeyle tard edilmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kolektif linç psikolojisi ve ostrasizm (toplumsal dışlama) | Çoğunluğun yerleşik normları tehdit eden bireyi fiziksel ya da sembolik taşlama yoluyla toplumun dışına sürmesi ve yok etmesi süreci | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlam alanının yalnızca İslam ceza hukukundaki evlilerin zina cezası olan «recm» infazına indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur’an’da recm; zorba kavimlerin hakikat elçilerini susturmak için başvurdukları ilkel kabile lincini, şeytanın melekût aleminden tardını ve zihnin delilsizce gayba taş atmasını kapsayan çok boyutlu bir tecrit ve darbe kavramıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur’an kıssalarında peygamberlerin maruz kaldığı sosyolojik baskı ve linç tehditleri gözden kaçırılır; kök sadece cezai bir kavrama indirgenerek Kur’an’ın epistemik zan eleştirisi ıskalanır |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur’an’ın hakikat-bâtıl mücadelesindeki iki temel olguyu açıklığa kavuşturur: Bâtılın hakikate karşı kaba güç ve linçle (recm tehdidi) cevap vermesi, zihnin ise bilgi yerine temelsiz tahminlere (racmen bi'l-gayb) sığınmasıdır. Ayrıca her kıraatin başında sığınılan Şeytan'ın «racîm» niteliğini ontolojik temele oturtur. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. İbrahim, Hz. Nuh, Hz. Şuayb ve Ashab-ı Kehf kıssalarındaki tehdit sahnelerinde; istiâze ve şeytandan korunma bildiren ayetlerde (Hicr, Nahl, Sâd); gaybın sınırlarını çizen epistemolojik uyarılarda (Kehf). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Recm kavramının Kur’an’da müminlerin bir eylemi olarak değil, aksine daima inkârcı zorbaların müminlere karşı uyguladığı bir terör ve linç aracı olarak yer aldığını göstererek kavramın Kur’an içi kullanım bağlamını düzeltir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir kimseye veya nesneye taş ya da sert bir kütle fırlatarak darbe vurmak, ezmek, öldürmek veya mezar üstüne taş yığmak.
- Soyut anlamBir varlığı bulunduğu meşruiyet dairesinden, rahmetten ve toplumsal alandan şiddetle dışlamak; zihinsel düzlemde ise delilsizce karanlığa taş atar gibi tahmin yürütmek.
- Sistematik karşılıkBir sistemin kendi bütünlüğünü bozan yabancı ya da düşman unsuru sınırların dışına fırlatıp atması (tard) ve bilgi sisteminin dayanaksız varsayımları mahkum etmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde kütlevi varlığı (taş, şihab, söz), uygulanan fırlatma ve darbe kuvvetini, recm operatörünü temsil eder. Bu operatörün çıktısı iki alanı üretir: İlki ifadesiyle temsil edilen, hedefin () meşru ve güvenli sistemden () sökülüp dışarı atılması (ontolojik ve sosyal tard/linçtir). İkincisi ise kümesiyle modellenen, hiçbir ontolojik veya epistemik delile () dayanmayan tahmin ve iddiaların (gayba taş atmanın) oluşturduğu boş hüküm sahasıdır.