رجج
ر - ج - ج
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ١
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ٩
Recce zayıf çeper demektir. Sallanma anlamı kazanmıştır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Recce zayıf çeper demektir. Sallanma anlamı kazanmıştır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٣٦٦باب الجيم مع الراء
ج ر، ر ج مستعملان فقط
جر:
الجَرة وجمعها الجِرارُ والجَرُّ، والجِرارةُ حِرفةُ الجَرّارِ.
والجَرّارةُ: عَقربٌ صفراءُ كأنها تِبنةٌ.
والجارورُ: نَهر يشُقُّه السَّيل فيتَّخذُة نهراً.
والجارورُ: كلُّ مكانٍ يَنحطُّ إليه الماءُ من عَلٍ وهو في سُفلٍ كأنه يَجُرُّ إليه الماءَ. والجَرُورُ من الحَوامِلِ: التي نجُرُّ وَلَدَها إلى أقصى الغاية، قال: جَرَّت تِمَاماً لم تُخَبِّط جهضا.
وطغتُ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٩٤يقال رَجَّهُ رَجَّاً، أي حرَّكَهُ وزلزله. وناقةٌ رَجَّاءُ: عظيمةُ السَنام. وارْتَجَّ البَحر وغيره: اضطرب. وفي الحديث: "مَنْ ركب البحر حِينَ يَرْتَجُّ فلا ذِمَّةَ له"، يعني إذا اضطرب أمواجُه. والرَجاجُ بالفتح: مهازيل الغَنَم. ونعجةٌ رَجاجَةٌ، أي مهزولة. والرَجاجُ أيضاً: الضعفاء من الناس والإبل.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٣٤ر ج ج
رجّـه: حرّكـه فارتـجّ ورجرجـه فترجـرج.
وارتـج البحـر والتـج.
وجاريـة رجراجـة: يترجرج كفلها.
وأطعمنا رجراجة وهي الفالوذجة.
ومن المجاز: ارتجّ عليه الكلام: اضطرب والتبس.
وكتيبة رجراجة: تمخض لا تكاد تسير.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٩٤١الرَّجاجُ، بالفتح: المهازيل من الناس والإِبل والغنم؛ قال القُلاخُ بنُ حَزْنٍ:
قد بَكَرَتْ مَحْوَةُ بالعَجَاجِ،
فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجاجِ
مَحوَة: اسم علم لريح الجَنُوب. والعجاج: الغبار. ودَمَّرَت: أَهلكت. ونعجة رَجَاجَةٌ: مهزولة. والإِبل رَجْراجٌ، وناس رَجْراجٌ: ضُعَفَاء لا عقول لهم. الأَزهري في أَثناء كلامه على هملج؛ وأَنشد:
أَعطى خَليلي نَعْجَةً هِمْلاجَا
رَجَاجَةً، إِنَّ لها رَجَاجَا
قال:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٦٤* ر ج ج * * رَجَّهُ * حرّكه وزلزله وبابه رد و * ارتَجَّ * البحر وغيره اضطرب وفي الحديث ﴿من ركب البحر حين يرتج فلا ذمة له﴾ وبابه رد و * تَرَجْرَجَ * الشيء جاء وذهب
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٢٤٦الرج: التحريك رجه يرجه رجا، قال الله تعالى إذا رجت الأرض رجا معنى رجت: حركت حركة شديدة وزلزلت، وفي حديث على، رضى الله عنه وأما شيطان الردهة فقد كفيته بصعقة سمعت لها وجبة قلبه، ورجة صدره . وفي حديث ابن الزبير جاء فرج الباب رجا شديدا أي زعزعه وحركه. وقيل لابنة الخس: بم تعرفين لقاح ناقتك، قالت: أرى العين هاج، والسنام راج، وتمشى وتفاج، وقال ابن دريد: وأراها تفاج ولا تبول مكان قوله: وتمشى
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٨٤رَجَّ
رَجَّ U ( n. ac. رَجّ 1 ),
a. Shock, made to tremble.
b. [ acc. & 'An ], Prevented, deterred from.
c. I ( n. ac. رَجّ 1 ), Was shaken, agitated, convulsed; shook, trembled, quaked.
اِرْتَجَجَ
اِرْتَجَجَ VIII ,
a. see I (c) .
رَجَّة
رَجَّة 1t ,
a. Shaking; rumbling.
رُجَّة
رُجَّة 3t , رَجَج 4 ,
a. Confusion, tumult.
رَجَاْج
رَجَاْج 22 ,
a. The lean of the flock.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٤٬٩٦١رجج
رَجَّ - يَرُجُّ، (رُجَّ - يُرَجُّ) - رَجّ - رَجَّاً
رَجَّ - يَرُجُّ + كائن + شيئاً: يحركه بقوة فيجعله يبتعد عن موقعه ثم يعود إليه وذلك بحركة معاودة متكررة سريعة
رُجَّ - يُرَجُّ: مبني للمجهول من " رَجَّ - يَرُجُّ "
رَجّ: اسم فعل " رَجَّ - يَرُجُّ"
رَجَّاً: حال من " رَجّ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الدفع بالرج والهز في نفس المكان،
الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ٢)
- أرض
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
الآيات التي ورد فيها(١)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رجج |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer (muzaaf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رجف, زلزل, مور |
| Zıt Kök | ثبت |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin, kütlenin veya yapının çeper direncini yitirerek temelinden çalkalanması, pelte gibi dalgalanıp sarsılması |
| Çekirdek Özet 2 | Yerkürenin kıyamet saatinde bütün katılık, dayanma ve denge vasfını kaybederek şiddetle sarsılıp çalkalanması |
| Çekirdek Özet 3 | Sistemin mukavemetini ve iç bütünlüğünü yitirerek kütlesel bir dalgalanma ve çözülüş evresine girmesi |
| Kritik Hata Riski | Anlamın basit ve lokal bir yer sarsıntısına indirgenerek yerkabuğunun yapısal çeperini yitirmesi boyutunun gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رج | Sarsıntı, huzursuz devinim, çalkantı ve yerinden oynama. Bu çekirdek رجف kökünde korku veren şiddetli titreme, رجز kökünde dengesizlik doğuran azap sarsıntısı, رجس kökünde içsel çalkantı ve murdarlık, رجع kökünde ise geri dönen devinim olarak belirir. | ج | Sarsıntının dışarıdan bir vuruşla sınırlı kalmayıp kütlenin kendi bünyesinde yankılanmasını, direncin kırılmasıyla pelte veya sıvı gibi kendi içine doğru çalkalanıp dalgalanmasını sağlar. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Sistemin zirvesini, taşıyıcı üst yapısını ve zemin olarak dik duran ana varlığı temsil eder. |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Taşınan yükün bir tarafa eğilmesi, mekanik dengenin bozulup devinime geçmesi hareketini kurar. |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | İkinci hareketin ilki peşine eklenmesiyle dengesizliğin durulmayıp kütle içinde sürekli bir dalgalanmaya dönüşmesini sağlar. |
| رجج | Taşıyıcı üst yapının ardışık sarsıntılarla dengesini bütünüyle yitirip çalkalanması | Katı ve mukavim olan zeminin iç direncinin kırılarak kendi üzerine yığılan dalgalı bir sarsıntıya uğraması eylemidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yapının, kalabalık bir birliğin veya dermansız kalmış bir bedenin mukavemetsiz kalarak pelte yahut sıvı gibi çalkalanması; açlık ve zayıflıktan iliği boşalan hayvanın bacaklarının titreyip sallanması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lisānü’l-ʿArab’da zayıf, takatsiz ve yorgun düşmüş topluluk ve develer için geçen el-Kulâh b. Hazn beytinde bu kök dermansızlık anlamında şahittir: قد بَكَرَتْ مَحْوَةُ بالعَجَاجِ، / فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجاجِ |
| Erken Arapça kullanım | Kalabalığı sebebiyle dalgalanarak yürüyen ve sarsılan askeri ordu için كتيبة رجراجة terkibi; denizin şiddetle kabarıp çalkalanması için ارتج البحر ifadesi ve titreyen tatlı için رجراجة kullanımı yerleşiktir. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Proto-Sami dil ailesinde sarsıntı, kargaşa, gürültülü hareket ve içsel çalkantıyı ifade eden *r-g kök tabakası mevcuttur. Bu tabaka İbranicede רָגַז (ragaz - titremek, sarsılmak, dehşetle çalkalanmak) ve רָגַשׁ (ragash - gürültüyle kaynaşmak, kargaşa çıkarmak), Süryanicede ܪܓܙ (rgaz - öfkeyle titremek, çalkalanmak), Akadcada ragāmu (bağırmak, nida ile talep etmek) kökleriyle fonetik ve semantik bir süreklilik arz eder. Arapçada رجج formu, bu titreşim hareketini dışsal bir gürültüden ziyade kütlenin kendi direncini ve çeper mukavemetini yitirerek peltemsi bir biçimde kendi içinde dalgalanması ve mekanik katılığını kaybetmesi boyutunda özelleştirmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs (BDB), Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kütlesel çalkantı, çeper zaafı ve mukavemetsiz sarsılma | رج ikili çekirdeğinin mükerrer harfle yoğunlaşması sonucu gevşeyen nesnenin dalgalı salınımını ifade eder. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice רגז (sarsılmak) ve רגש (kaynaşmak) kökleri | Kök, Sami dillerinde korku, sarsıntı ve kargaşa ifade eden ortak çalkantı matrisine bağlıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dışı soydaşlık güvenle tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رجج | Anlamlı | Çalkalanmak, gevşeyip sarsılmak | Kütlenin direncini yitirerek dalga dalga sallanması | Hedef kök; Kur'an'da geçer (Vâkıa 56:4). |
| جرج | Anlamlı | Aşınmak, dönmek, karışıklık çıkmak | Yolun aşınıp bozulması veya gözün dönerek titremesi | Kur'an'da geçmez. |
| ججر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رجج | Merkez | Kütlesel sarsıntı ve çalkantı | Direncin kırılarak zeminin pelte gibi dalgalanması | Katı cismin direnç çeperini yitirip kendi içinde çalkalanarak sallanmasıdır. |
| رجف | Komşu | Korku ve dehşet sarsıntısı | Sarsıntıya ürperti, ses ve kalp titremesinin eşlik etmesi | رجف daha çok dehşet uyandıran sarsıntıyı; رجج ise mekanik yapının sıvılaşmasını öne çıkarır. |
| زلزل | Komşu | Köklü altüst oluş ve yer sarsıntısı | Ayağın kayması, temelin bütünüyle yerinden oynaması | زلزل tekerrür eden sarsıntıyla yıkımı; رجج kütlenin beşik gibi dalgalanmasını anlatır. |
| مور | Komşu | Akışkan ve girdaplı devinim | Kütlenin düzenli bir dalga veya girdap halinde akması | مور göğün akışı gibi akıcı yer değiştirmeyi; رجج katı olanın dirençsizleşmesini bildirir. |
| ثبت | Zıt | Sabit olma, tutunma ve mukavemet | Bir varlığın yerinde kaim kalıp sarsıntıya direnmesi | رجج halinin bütünüyle zıddı olarak sarsılmama ve formunu koruma durumudur. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رجج | Çalkalanmak, sarsılmak | Kütlenin direncini yitirip dalgalı bir sarsıntıya uğraması | Kesin |
| Latince | concutere, succutere | Şiddetle sarsmak, sarsıntıya uğratmak | Mekanik vuruş ve sarsıntıyı karşılar; pelteleşme ve zaaf nüansını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | convulse, shake violently | Şiddetle sarsılmak, çalkalanmak | Kütlenin çalkantısını verir; Arapçadaki çeper direncinin çökmesi vurgusu eksik kalır. | Güçlü |
| Almanca | erschüttern, beben | Sarsmak, titretmek | Mekanik yer sarsıntısını karşılar; kütlenin sıvımsı dalgalanma boyutunu tam taşımaz. | Güçlü |
| Fransızca | ébranler, secouer | Sarsmak, dengesini bozmak | Temelin dengesini yitirmesini iyi aktarır; bünyevi gevşeme anlamını kısmen dışarıda bırakır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رُجَّتِ / رَجًّا | Yerkürenin dengesini ve çeper direncini tamamen yitirerek beşik gibi çalkalanıp sarsılması | Kıyametin kopuş anında kozmolojik dengenin yıkılışı ve yeryüzünün fiziki direncinin sıfırlanması bağlamı (Vâkıa 56:4). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmolojik inkıraz ve kıyamet | Yeryüzünün arazlarının zevali ve maddenin ezeli/ebedi bir sebatının bulunmadığı tartışması | Yerin ontolojik dengesini ilahi emirle yitirip çözülüşe uğraması |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Eskatolojik tasvirler (Vâkıa 56:4) | Yerin bir beşik yahut çalkalanan bir kap gibi sarsılarak üzerindeki tüm yapıları atması | Zemin katılığı vasfının kalkarak yerin dalgalı bir hal alması |
| Hadis | Toplumsal çöküş ve fitne rivayetleri | Toplumun ahlaki omurgasını ve mukavemetini yitirmiş kesimleri için رِجْرِجَةُ النَّاسِ nitelemesi | Dirençsiz, ilkesiz ve her rüzgarla çalkalanan kitle zaafı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ontolojik zemin ve ahiret eşiği | Yaratılmışın mutlak dayanıksızlığı | Dünyevi sığınağın geçiciliğini idrak ettirme | İlahi kudret karşısında yeryüzü katı bir sığınak olmaktan çıkar, ilahi iradeye teslim olur. | Kesin |
| İlmi | Zemin mekaniği ve sismoloji | Zemin sıvılaşması ve rezonans | Katı fazdan viskoz/dalgalı faza geçişi açıklama | Şiddetli frekans altında yerkabuğunun taşıyıcı mukavemetini kaybedip pelteye dönüşmesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Kurumsal yapı ve otorite krizleri | Sosyal dokunun ve çeperin çözülmesi | Toplumsal mukavemetin iflasını gösterme | Kurumsal omurga kırıldığında toplum dış müdahalelere karşı dirençsizce çalkalanır. | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa dengesi ve likidite krizi | Fiyat istikrarının kütlesel sarsılışı | Finansal çeperlerin çöküşünü tasvir etme | Güven zemini kaybolduğunda piyasadaki varlıkların aşırı dalgalanarak tabansız kalmasıdır. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Zemin sıvılaşması (soil liquefaction) ve rezonans kırılması | Doygun ve taneli katı bir kütlenin maruz kaldığı dinamik gerilim sonucu kayma direncini yitirerek viskoz bir sıvı gibi dalgalanması haliyle tam izomorfiktir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal anomi ve kitle salınımı | Toplumu bir arada tutan normatif sınırların ve direnç noktalarının çökmesiyle fertlerin histerik ve yönsüz bir dalgalanmaya kapılması sürecidir. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca bilinen tektonik bir deprem veya mekanik bir sarsıntı olarak tasavvur etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Yeryüzünün sadece sarsılması değil; katılığını, çeper mukavemetini ve taşıyıcılık vasfını bütünüyle yitirerek sıvımsı bir çalkantıya girmesi. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kıyamet sahnelerinin sıradan doğal afetler ölçeğinde algılanması ve kainatın fiziki dokusunun ontolojik çözülüşünün kavranamaması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kıyamet koptuğunda insanın en güvendiği katı zemin olan arzın, bütün mukavemetini kaybedip nasıl bir pelte gibi dalgalanacağını en yalın fiziksel kökle ihtar ettiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yerin ve dağların fiziki durumunun değiştiği, nizamın bozulduğu eskatolojik ayet grubunda (özellikle Vâkıa Suresi başlangıcında) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kıyametin sadece binaları yıkan harici bir sarsıntı olduğu fikrini düzeltir; yerkürenin bizzat kendi kütlesel omurgasının çözüldüğünü ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir kütlenin, hayvanın veya yapının iç mukavemetini yitirerek temelinden pelte gibi çalkalanması ve dalgalanıp sarsılması.
- Soyut anlamBir sistemin koruyucu sınırlarını ve iç direncini kaybetmesi sonucu harici ve dahili gerilimler karşısında tutunamayıp çözülüş salınımına girmesi.
- Sistematik karşılıkTaşıyıcı mukavemetin ve çeper direncinin sıfırlanmasıyla ortaya çıkan kütlesel faz değişimi ve yapısal çöküş.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sarsılan kütleyi, titreşimin açısal frekansını, zaman içindeki kütlesel çalkantı ve dalgalanma fonksiyonunu ifade eder. parametresi sistemin iç direncinin ve çeper mukavemetinin zayıflama katsayısını simgeler. sistemin mekanik direncini göstermekte olup anında bu direncin sıfıra inmesiyle (), zeminin katılık vasfını tamamen terk ederek mutlak bir çalkantı haline () evrildiği gösterilmiştir.