زلزل
ز - ل - ز
جذر- الورود: ٦
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٥
- المعاجم: ٤
Zülal yumurtanın akına denir. Kaygan yerin adı olmuştur. Ayağın kayması anlamına da gelir. Zilzal sarsıntı demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٤)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Zülal yumurtanın akına denir. Kaygan yerin adı olmuştur. Ayağın kayması anlamına da gelir. Zilzal sarsıntı demektir.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٠زَلْزَلَ الله الأرض زَلْزَلَةً وزِلْزالاً، بالكسر، فَتَزَلْزَلَتْ هي. والزَلْزالُ بالفتح الاسمُ. والزَلازِلُ: الشدائدُ. والزَلَزِلُ: الأثاثُ والمتاعُ.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٠٧زَلْزَلَ
زَلْزَلَ
a. Shook, made to tremble, quake, rock ( earth ).
زَلَاْزِلُ
زَلَاْزِلُ 47 ,
a. Misfortunes, calamities.
زَلْزَاْل
زَلْزَاْل 48 , زَلْزَلَة 51t , ( pl. زَلَاْزِلُ 47 ),
a. Earthquake.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٥٣١زلزل
زَلْزَلَ - يُزَلْزِلُ - زِلْزَال - زَلْزَلَة
زَلْزَلَ - يُزَلْزِلُ: + كائن أو أمر + كائناً أو شيئاً: يحرك الأرض أو المكان الذي يستقر فوقه كائن، بشكل شديد وغير متوقع ، مما يؤدي إلى تقلقل وعدم ثبات وانهيار أوسقوط أو تخرب الكائن الذي كان مستقراً عليه
﴿إذا زلزلت الأرض زلزالها﴾: جُعِلَت تَزِلُّ بشدة: أُفْقِدَت استقرارها وثباتها فصارت تنزلق
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٦ (الإجمالي: ٣٧)
- خلو
الآيات المشتركة: ١ · Haliy : Boş arı kovanıdır
- سوع
الآيات المشتركة: ١ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- بلو
الآيات المشتركة: ١ · Biley taşı
- مسس
الآيات المشتركة: ١ · Ona dokundu
- بأس
الآيات المشتركة: ١ · Bes besese dağınık taşlar demektir
- ضرر
الآيات المشتركة: ١ · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
- قرب
الآيات المشتركة: ١ · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
- شدد
الآيات المشتركة: ١ · Sicim bağıdır
- حسب
الآيات المشتركة: ١ · Hisbe okun nişangah kısmına denir
- دخل
الآيات المشتركة: ١ · Dahl: Kuytu yer demektir
- أمن
الآيات المشتركة: ٢ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- عظم
الآيات المشتركة: ١ · Büyük
الآيات التي ورد فيها(٤)
… مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ …
Ve sarsıldılar
هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا
Ve sarsıldılar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زلزل |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رجف, ميد, مور |
| Zıt Kök | ثبت |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin yerinden kayması, sarsılması, tekrar tekrar şiddetle yerinden oynatılması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın ve yeryüzünün ontolojik ve manevi dengesini sarsan, kökten sınayan büyük altüst oluş |
| Çekirdek Özet 3 | Temelin kaydırılmasıyla sahte ve geçici tutamakların tasfiye edilmesi, mutlak dayanağın açığa çıkması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca jeolojik bir yer sarsıntısına indirgeyip zihni, toplumsal ve psikolojik imtihan bağlamlarındaki varoluşsal sarsıntıyı göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زل | Bir nesnenin yerinden kayması, tutunduğu zeminden sıyrılması, sebatını yitirmesi; زلل (ayağın kayması, hata), زلق (kaygan zemin, kayıp düşme), زلف (ileriye doğru kayarak yaklaşma), زلم (düzeltilmiş, pürüzsüz kaygan ok). | زل | İkili çekirdeğin aynen yinelenmesiyle hareket tekil ve geçici bir kayma olmaktan çıkıp sürekli, ritmik, şiddetli ve çift yönlü bir çalkantıya ve tam bir sarsıntıya dönüşmüştür. |
| زل | İkili çekirdeğin ikinci tekrarı | زلزل | Dört harfli yapı, zeminin ve nesnenin ardışık darbelerle üst üste ve durmaksızın kaydırılmasını, varlığın tutunacak hiçbir durağan nokta bulamayacak biçimde sarsılmasını ifade eder. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Keskin hareket, zeminden bağın koparılması, tutunma noktasının yarılması |
| ل | Çoban değneği, üvendire | İtme, sevk etme, dengeyi yönlendirme, güç uygulama |
| ز | Kesici alet | Koparma ve ayırma hareketinin yinelenmesi, zeminin tekrar yarılması |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Sürekli itki, yönlendirici sarsıntının kesintisiz tekrarlanması |
| زلزل | Kesme ve itme hareketlerinin art arda yinelenmesi | Zeminin peş peşe yarılıp yönlendirici şiddetli darbelerle yerinden kaydırılması, tutunan her şeyin kesintili ve ardışık olarak sarsılıp düşürülmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin yerinden şiddetle kaydırılması, bir şeyin bir yerden başka bir yere art arda sarsılarak sürüklenmesi, un veya tahıl elerken kalburun ileri geri hızla çalkalanması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde orduların hücumuyla yerin titremesi ve dehşet verici vuruşmalar anlatılırken bu kök kullanılmıştır. Şair Züheyr b. Ebî Sülmâ, savaşın kabileleri temelinden sarsmasını ve değirmen taşının taneleri öğütürken çalkalamasını tasvir ederken kökün türevlerine başvurur. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi dilinde develerin veya koyunların korkudan birbirine girmesi, kalabalığın izdihamla çalkalanması ve kalplerin dehşetten yerinden oynayacak gibi atması durumunda زُلْزِلَ القَوْمُ veya زَلْزَلَ اللهُ أَقْدَامَهُمْ ifadeleri kullanılmıştır. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tāj al-ʿArūs.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde زلزل kökü, ikili kök زل tabanından türemiş yansımalı ve mükerrer bir morfolojiye dayanır. İbranicede זלזל (zalzal / zilzel) biçimi "sarsmak, hafifsemek, titretmek, aşağı çekmek" anlamlarında, זלל (zalal) kökü ise "kaymak, titremek, sarsılarak yere dökülmek" manasında mevcuttur. Süryanicede ܙܠ (zal) ve türevleri sarsılma, gevşeme ve yerinden oynama semantiğini sürdürür. Akadcada benzer ses yansımalı hareketler zeminin düzensizleşmesi ve kaymasıyla örtüşür. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak çekirdeği, düz ve pürüzsüz yüzeyde tutunmayı yitirip kaymak, zeminin kayganlaşmasıyla altındaki desteği kaybetmektir. Arapçada bu ikili taban mükerrer dörtlü kalıba aktarılarak doğadaki en şiddetli jeolojik ve ruhi çalkantıları, tek seferlik bir kayma değil, kontrolsüz ve ritmik bir altüst oluşu bildirecek biçimde semantik olarak yoğunlaşmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | زل çekirdeğinden mükerrer dörtlü türetim | Ayağın kayması, nesnenin yerinden oynaması anlamındaki زلل kökünün çiftlenerek şiddetli ve sürekli sarsıntı haline dönüşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice זלזל ve Süryanice ܙܠ | Sarsılma, zeminin tutmaması, titreme ve aşağı doğru çekilme ekseninde ortak ses ve anlam birliği | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ses yansımalı kökler | Titreme, çalkalanma ve gevşemeyi ifade eden yansımalı ikilemeler | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زلزل | Anlamlı | Sarsmak, çalkalamak | Zeminin veya varlığın şiddetle ve mükerrer darbelerle yerinden oynatılması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| لززل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap fonetiğinde kullanılmayan diziliş |
| زللز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap fonetiğinde kullanılmayan diziliş |
| لزلز | Anlamlı | Bir yere yapışıp kalmak, sıkışmak | Bir şeye sımsıkı yapışıp yerinden ayrılmamak | Karşıt anlamlı hareket (tersine sebat/yapışma); Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زلزل | Merkez | Sarsıntı ve altüst oluş | Zeminin sürekli ve şiddetli kaydırılmasıyla dengenin büsbütün yok olması | Hem fiziksel yer sarsıntısını hem zihni ve manevi sarsılmayı kapsar |
| رجف | Komşu | Titreme ve çalkantı | Sarsıntının beraberinde getirdiği şiddetli ses, gürültü ve tedirgin edici titreşim | Daha çok sesli ve dehşet verici sarsılma |
| ميد | Komşu | Yalpalamak, dengesizlik | Üzerindekileri düşürecek şekilde sağa sola eğilip bükülme, beşik gibi sallanma | Yer yuvarlağının dengesini yitirip eğrilmesi |
| مور | Komşu | Dalgalanma, çalkalanma | Dumanın, rüzgarın veya göğün dalga dalga, dairesel hareketlerle yer değiştirmesi | Akışkan ve dairesel sarsılma |
| ثبت | Zıt | Sebat, yerleşiklik | Bir yerde kımıldamadan durmak, zemine sapasağlam kök salmak | Hareketin ve kaymanın tamamen yokluğu |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زلزل | Sarsmak, çalkalamak | Zemini kaydırarak fiziksel ve ruhsal dengenin bozulması | Kesin |
| Latince | concutere, terraemotus | Şiddetle sarsmak, yer sarsıntısı | concutere fiili hem zihni sarsıntıyı hem fiziksel çarpmayı karşılar; terraemotus yalnızca jeolojik sarsıntıyla sınırlıdır | Güçlü |
| İngilizce | to shake violently, convulse, earthquake | Şiddetle sarsmak, çalkalamak | shake genel sarsıntıyı verir; convulse içsel altüst oluşu karşılar, kökün mükerrer ritmini kısmen verir | Güçlü |
| Almanca | erschüttern, beben | Derinden sarsmak, titremek | erschüttern zihni ve ahlaki sarsıntıyı derinden karşılar; beben ise zeminin titremesini ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | ébranler, secouer | Temelini sarsmak, sarsıntıya uğratmak | ébranler inanç ve yapıların temellerinin sarsılmasını köke çok yakın biçimde karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زُلْزِلُوا | Ağır imtihan ve meşakkatlerle sarsılma | Müminlerin sabır ve direncinin sınandığı toplumsal ve psikolojik kriz bağlamı (Bakara 2:214) |
| زُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا | Korku ve endişeyle kalplerin yerinden oynaması | Kuşatma ve düşman tehdidi altında müminlerin inanç ve metanet imtihanı (Ahzâb 33:11) |
| زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ | Kıyametin kopuş anındaki kozmik yıkım sarsıntısı | Dünyanın tüm ontolojik düzenini ve hamilelerin yükünü düşürten evrensel altüst oluş (Hac 22:1) |
| زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا | Yeryüzünün içindekileri dışarı atacak nihai sarsılışı | Kıyamet günü yerin tüm ağırlıklarını fırlatıp haberlerini dökeceği son sarsıntı (Zilzâl 99:1) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Eşrâtü's-sâa ve ahiret ahvali | Kıyamet sarsıntısının bu alemin düzeninin bozulması ve yeniden yaratılışın eşiği olması | Kozmik ve kaçınılmaz ontolojik tasfiye |
| Fıkıh | Zelzele / Küsûf namazı | Deprem ve sarsıntı anında kılınacak ayet (korku/sığınma) namazının hükmü | İbadete sevk eden olağanüstü ilahi ikaz |
| Tefsir | İmtihan ve bela ayetleri | زُلْزِلُوا ifadesinin müminlerin iradelerini ve ihlaslarını ortaya çıkaran arındırıcı zorluklar olarak tefsiri | Psikolojik ve toplumsal sınanma |
| Hadis | Ahir zaman fitneleri ve alametler | Depremlerin çoğalması (كثرة الزلازل) rivayetleri üzerinden ahlaki ve toplumsal çöküş ile tabiat olayları arasındaki irtibat | Tabiat ile beşeri ahlakın eşzamanlı buhranı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve teslimiyet sınaması | Arındırıcı imtihan | Sahte güven duygusunu yok ederek yalnız Allah'a yöneltme | İnsanın kendi güç vehmini sarsıp mutlak acziyetini fark ettirir | Güçlü |
| İlmi | Jeofizik ve tektonik denge | Tektonik gerilim boşalması | Yerkabuğundaki enerjinin serbest kalması | Maddi sistemin statik değil dinamik ve kırılgan olduğunu gösterir | Kesin |
| Siyasi | Otorite ve kriz anları | Toplumsal meşruiyet krizi | Kurulu nizamın ve statükonun sarsılması | Dış baskı veya iç çürüme ile siyasi yapıların temellerinden sarsılması | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve finansal şoklar | Kriz ve piyasa çöküşü | Fiktif değerlerin tasfiyesi ve reel duruma dönüş | Güven bunalımıyla spekülatif temellerin altüst olması | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Rezonans felaketi ve dinamik kararsızlık (fizik) | Sisteme kendi doğal frekansında ardışık enerji darbeleri uygulandığında genliğin sonsuza yaklaşarak yapının taşıyıcı bütünlüğünü kaybetmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anomi ve derin yapısal kriz (sosyoloji) | Toplumun normatif zeminini oluşturan ortak değerlerin ve kurumların art arda gelen şoklarla işlevsizleşip kitlelerin yönsüz kalması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca fay hatlarının kırılmasıyla meydana gelen jeolojik deprem hadisesine hapsetmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, hem kozmik yer sarsıntısını (Hac 22:1, Zilzâl 99:1) hem de toplumsal, zihni ve psikolojik varoluş krizlerini (Bakara 2:214, Ahzâb 33:11) eşit güçte ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İmtihan ayetlerindeki زُلْزِلُوا ifadesini mecazi ve önemsiz bir benzetme sayarak, mümin şahsiyetin inşasındaki köklü sarsıntı ve arınma zorunluluğunu kavrayamamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem tabiat yasalarını hem de toplum ve insan psikolojisini tek bir dinamik süreç olarak gördüğünü kanıtlar; yerin sarsılması ile nefsin ve toplumun sarsılması aynı kökle kurularak ilahi sünnetin bütünlüğü gösterilir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Müminlerin ağır baskı ve kriz dönemlerini anlatan cihad ve sabır ayetlerinde (Bakara 2:214, Ahzâb 33:11) ve eskatolojik kıyamet tasvirlerinde (Hac 22:1, Zilzâl 99:1). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İmanın sarsıntısız, konforlu ve doğrudan bir güvence olduğu zannını yıkar; zafere ve kurtuluşa ancak ayakların kayma noktasına geldiği derin bir sarsıntıdan sonra ulaşılabileceğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir zeminin veya nesnenin ardışık, şiddetli darbelerle yerinden kaydırılması, tutunan unsurların dengesini yitirip savrulması.
- Soyut anlamBireysel, toplumsal veya kozmik planda sahte istikrar vehimlerinin ardışık sarsıntılarla tasfiye edilerek mutlak hakikatin ve dayanağın açığa çıkarılması.
- Sistematik karşılıkSistemin statik dengesini () koruyan parametrelerin eşik değeri aşan ardışık dinamik kuvvetlerle () bozularak yapının kendi iç gerilimini boşaltması ve sahte kararlılıktan mutlak kararlılığa geçişi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , sistemin veya nefsin zemin stabilitesini ve tutunma direncini; , kriz öncesi başlangıçtaki statik denge durumunu; , anında uygulanan her bir sarsıcı darbenin şiddet katsayısını; , kesikli ve mükerrer şok fonksiyonunu temsil eder. Ardışık darbelerin toplamı sistemin direncini tüketerek anında kararlılığı sıfıra veya sıfırın altına indirir; bu durum sahte dayanakların çöküşünü ve mutlak hakikat karşısında tam bir teslimiyeti sembolize eder.