زلل
ز - ل - ل
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٤
- المعاجم: ٩
Zülal yumurta akı demektir. Buradan kayıcı maddeden kaymak fiili anlamına gelmiştir. Eteğin alt ucudur.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Zülal yumurta akı demektir. Buradan kayıcı maddeden kaymak fiili anlamına gelmiştir. Eteğin alt ucudur.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٩٣باب الزاي واللام
زل، لز مستعملان
زل:
زَلَّ السَّهْمُ عن الدِّرع زليلاً، والإنسانُ عن الصَّخرة يَزِلُّ زليلاً. فإِذا زلّت قَدَمُهُ قيل: زلّ زلاًّ وزُلولاً، وإذا زلّ في مقالٍ أو نحوه قيل: زلّ زلّة زللاً، قال سليمان بن يزيد العَدَويّ:
وإذا رأيت ولا مَـحـــالةَ زلَّةً فعلى صديقك فضلَ حِلْمِك فارْددِ
واتّخذ فلانٌ زلّةً للنّاس، أي: صنيعاً.
وأزلّة الشَّيْطانُ عن الحقّ، إذا أضلّه.
والزَّليل: مشيٌ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٦١تقول: زَلَلْتَ يا فلان بالفتح تَزِلُّ زَليلاً، إذا زَلَّ في طين أو منطق. وقال الفراء: زَلِلْتَ بالكسر تَزَلُّ زَلَلاً، والاسم الزَلَّةُ والزِلِّيلى. واسْتَزَلّهُ غيره. وزُحْلوقَةٌ زُلٌّ، أي زَلَقٌ. وزَلَّتِ الدراهِمُ تَزِلُّ زُلولاً، أي نقصَتْ في الوزن. يقال: درهمٌ زَالٌّ. والمَزِلَّةُ والمَزَلَّةُ: المكان الدَحْضُ، وهو موضع الزَلَلِ. قال أبو عمرو: الأزَلُّ: الخفيف الوركين. وامرأةٌ زَلاَّءُ، أي
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٢٨ز ل ل
زل عن الصخرة وفي الطين زليلاً.
وهذه مزلة من المزال.
وسمع أزل.
وامرأة زلاء.
وزلزل الله الأرض زلزالاً.
ومن المجاز: زل في قوله ورأيه زلة وزللاً.
وأزله الشيطان عن الحق واستزله.
وزل من الشهر كذا: مضى.
وزل الفرس زليلاً: أسرع.
قال: فزل ولم يدركن إلا غباره كما زل مريخ عليه مناكب ريش القدامى.
وزل السهم عن الرمية.
قال: وحصداء كالنهي مسرودة تـزل المعابـل
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٠٠٧زَلَّ السَّهْمُ عن الدِّرْع، والإِنسانُ عن الصَّخْرة يَزِلُّ ويَزَلُّ زَلاًّ وزَلِيلاً ومَزِلَّة: زَلِقَ، وأَزَلَّهُ عنها. وزَلَلْتَ يا فلان تَزِلُّ زَلِيلاً إِذا زَلَّ في طِين أَو مَنْطِق. وقال الفراء: زَلِلْت، بالكسر، تَزَلُّ زَلَلاٌ، والاسم الزَّلَّة والزِّلِّيلى. وزَلَّ في الطين زَلاًّ وزَلِيلاً وزُلُولاً؛ هذه الثلاثة عن اللحياني؛ وزَلَّت قَدَمُه زَلاًّ وزَلَّ في مَنْطِقه زَلَّةً وزَلَلاً.
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠٩* ز ل ل * * زَلَّ * في طين أو منطق يزل بالكسر * زَلِيلاً * وقال الفراء * زَلَّ * يزل بالفتح * زَلَلاً * والاسم * الزَّلَّةُ * و * اسْتَزَلَّهُ * غيره أزله و * زَلْزَلَ * الله الأرض * زَلْزَلَةً * و * زِلْزَالاً * بالكسر * فَتَزَلْزَلَتْ * هي و * الزَّلْزَالُ * بالفتح الاسم و * الزَّلاَزِلُ * الشدائد و * المَزِلَّةُ * بفتح الزاء وكسرها المكان الدحض وهو موضع * الزَّلَلِ * وماء * زُلاَلٌ * أي عذب و
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٦٥٩زللت يا فلان، تزل، من حد ضرب، وزللت، كمللت، تزل من حد علم، وهذه عن الفراء، وبه قرأ أبو السمال، وزيد بن علي، وعبيد ابن عمير، قوله تعالى: فإن زللتم ، بكسر اللام، والأولى قراءة العامة، زلا، وزليلا، كأمير، ومزلة، بكسر الزاي، وزلولا، بالضم، وهذه عن اللحياني كالأولى والثانية، وزللا، محركة، وزليلى، كخليفى، ويمد، عن اللحياني: زلقت في طين، أو رأي، أو منطق، أو دين، وأزله غيره، إزلالا، وقوله تعالى:
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٧٩زَلَّ
زَلَّ I ( n. ac. زَلّ 1 , مَزْلِلَة 18t , زَلِيْل 25 , زُلُوْل 27 ),
a. Slipped, slid; stumbled, tripped; made a slip, an error.
b. Glided away, passed away, passed away.
c. ( n. ac. زَلِيْل 25 , زُلُوْل 27 ), Glided along, passed quickly.
d. ( n. ac. زُلُوْل 27 ), Was under weight ( money ).
e. A ( n. ac. زَلَل 4 ), Slipped &c.
f. Had thin thighs.
أَزْلَلَ
أَزْلَلَ IV ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٥١٠زلل
زَلَّ - يَزِلُّ - أزلّ - يُزِلُّ - اسْتَزَلَّ - يَسْتَزِلُّ
زَلَّ - يَزِلُّ + الكائن: ينزلق ويخرج عن مساره أو مسار عمله الذي كان قائماً
زَلَّ - يَزِلُّ + كائن + عن شيء: يخرج عن مساره وينفلت منه خارجاً عنه، بعد أن كان يلزمه بحركته بثبات ودقة زَلَّ - يَزِلُّ + كائن + في أمر (قول أو فعل): يخرج عن مساره في القول أوالفعل وينفلت منه خارجاً
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٧ (الإجمالي: ٤٧)
- شطن
الآيات المشتركة: ٢ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
- بعض
الآيات المشتركة: ٢ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
- هبط
الآيات المشتركة: ١ · İnin
- بعد
الآيات المشتركة: ٢ · Baid uzak demektir
- ثبت
الآيات المشتركة: ١ · Sibat(Te) kayış demektir
- حلم
الآيات المشتركة: ١ · Halim meme ucu demektir
- عفو
الآيات المشتركة: ١ · Affetti
- حين
الآيات المشتركة: ١ · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
- قرر
الآيات المشتركة: ١ · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
- صدد
الآيات المشتركة: ١ · Alıkoyarlar
- قدم
الآيات المشتركة: ١ · “Kudüm” ön demektir
- بين
الآيات المشتركة: ٢ · Beyn topraktaki yarık demektir
الآيات التي ورد فيها(٤)
إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ
Onları kaydırmak istedi
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زلل |
| Yapı | Üçlü (muza‘af) |
| Özel Durum | Mükerrer lām harfi (ayn ve lâm harfleri özdeş) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | زلق, عثر, دحض, سقط |
| Zıt Kök | ثبت |
| Çekirdek Özet 1 | Sert, ıslak veya kaygan bir zeminde tutunamayarak ayağın kayması, sapması veya dengenin yitirilmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İstikrarlı bir duruş ve ilkesel taahhüt sonrasında harici bir etki veya zaaf ile haktan ya da itaatten sapma |
| Çekirdek Özet 3 | Kasıtlı bir inkârdan ziyade zemin kayganlığı, aldatma veya zaaf neticesinde ortaya çıkan telafi edilebilir düşüş |
| Kritik Hata Riski | Kökün bilinçli ve köklü küfür ile karıştırılması veya hatanın faildeki niyetten çok zeminin kayganlığı ve harici itkiyle ilişkisinin gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زل | Bir yüzey üzerinde tutunamama, sürtünmenin azalması, hızla kayıp gitme veya sarsılma; nitekim زلزل şiddetli sarsıntı ve dengenin altüst oluşunu, زلق ayağın basılan yerden büsbütün kayıp düşmesini, زلف ise bir mesafe boyunca kayarak ilerleyip yaklaşmayı ifade eder. | ل | İkinci ل harfinin katlanması, kayma hareketinin ani, pürüzsüz ve temas yüzeyinde tutunma noktasını tamamen yitirici bir hafiflikle gerçekleştiğini belirterek ayağın veya nesnenin zemin üzerinden kayıp sapması anlamını pekiştirmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Keskin bir ayrışma, ani yön değişimi, zeminden veya hattan temasın hızla kopması hareketini sağlar. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | İlerleme, yönlendirme ve hareketin belirli bir doğrultuda akışını temsil eder. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Yönelim hareketinin tekrarlanarak akışkanlaşması, doğrultudaki kontrolün zayıflayıp salınım kazanması etkisini doğurur. |
| زلل | Keskin yön değişimi ve kontrolsüz akış | Sağlam bir duruş veya hattan keskin bir kopuşla temasın yitirilmesi ve kontrol dışı bir ivmeyle kayarak yönün sapması bütünsel hareketini kurar. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sert taşlık bir yüzeyden veya çamurlu bir zeminden ayağın kayması; fırlatılan okun hedefteki zırha saplanamayıp pürüzsüzce üzerinden sekip kayması; suyun boğazdan pürüzsüz ve hafifçe akması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Süleyman b. Yezîd el-Adevî bir beytinde bir dostun hatasını ve sendeleyişini hoş görmeyi öğütlerken kökü mecazi anlamıyla şöyle kullanır: وَإِذَا رَأَيْتَ وَلَا مَحَالَةَ زَلَّةً / فَعَلَى صَدِيقِكَ فَضْلَ حِلْمِكَ فَارْدُدِ |
| Erken Arapça kullanım | İbnü'l-Esîr ve erken dönem lügatlerinde, ayağın kaygan yerde kayması için زَلَّتِ القَدَمُ ifadesi kullanılırken, dilde veya düşüncede irade dışı ortaya çıkan ani yanılgı için زَلَّ فِي قَوْلِهِ وَرَأْيِهِ tabiri yerleşik bir kalıp olarak aktarılır. |
المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Lisānü'l-ʿArab, Tehzîbü'l-Luğa.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinde زلل kökü, zayıf sürtünme, kayma, sarsılma, hafifleşme ve düşme semantik alanı etrafında şekillenir. İbranicede z-l-l (זלל) kökü, sarsılma, hafif ve değersiz olma, aşağıya doğru akma veya dökülme anlamlarına gelir; özellikle kayaların veya dağların sarsılması, suyun serbestçe akması bağlamında kullanılır. Süryanicede z-l-l kökü hafifleme, alçalma, itibardan düşme ve gevşeme semantik nüansını taşır. Arapçada ise kök, somut düzlemde ayakların basılan kaygan zeminden (çamur veya pürüzsüz taş) tutunamayıp ayrılmasına odaklanarak semantik merkezini doğrudan «kayma» ve «düşme» eksenine oturtmuştur. İkili çekirdek olan زل kökünün türevleri, Sami dillerinde hareketin serbestliği ve kontrolsüzce akması ile bağlantılıdır. Arapçadaki kullanım, ses denkliği ve anlam alanı bakımından Batı Sami dillerindeki hafiflik ve dengenin bozulması kökleriyle tam bir fonetik ve semantik süreklilik sergiler.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | زلل ve زل çekirdeği | Ayağın pürüzsüz zemin veya çamurda tutunamaması, okun zırhtan sekmesi somut çekirdeğinden fikirde, sözde ve dinde sapmaya doğru genişleyen düzenli semantik kayma. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice z-l-l (זלל), Süryanice z-l-l | Sarsılma, aşağıya akma, ağırlığını ve itibarını kaybedip gevşeme anlamlarıyla kökteş ortak miras. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik z-l / s-l kökleri | Hareketin sürtünmesizleşmesi, akıcılık ve hafiflik bildiren ilksel ses-anlam bağıntısı. | Muhtemel |
المصدر Lisānü'l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زلل | Anlamlı | Kaymak, tökezlemek | Basılan zeminden ayağın kayması, hata etmek, hafif ve hızlı akmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| لزل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu dizilişte bağımsız bir kök oluşmamıştır. | Mühmel kombinasyon; Kur'an'da geçmez. |
| للز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bu sıralamayla bir kök kaydedilmemiştir. | Mühmel kombinasyon; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زلل | Merkez | Kayma, tökezleme | Sağlam bir duruş veya ilkeden zemin gevşekliği ya da dış kışkırtmayla sapma. | Hata zeminin kayganlığından veya anlık zaaftan kaynaklanır. |
| زلق | Komşu | Tamamen kayıp düşme | Basılan yerin pürüzsüzlüğü sebebiyle ayağın hiç tutunamayıp düşüşle sonuçlanması. | زلل tökezlemeyi, زلق ise zeminin kayganlık vasfını ve düşüşün tamlığını öne çıkarır. |
| عثر | Komşu | Tökezleme, engele takılma | Yolda bulunan görünür veya gizli bir tümseğe, taşa çarparak dengesini yitirme. | زلل kaygan zeminde gerçekleşirken, عثر bir engele çarpma sonucu olur. |
| دحض | Komşu | Boşa çıkma, kayma | Dayanağın çökmesi veya delilin çürüklüğü sebebiyle zeminin altından kayması. | Daha çok iddia, hüccet ve delillerin geçersiz kalması bağlamında yoğunlaşır. |
| سقط | Komşu | Düşme | Yukarıdan aşağıya veya dik bir konumdan yere inme/düşme eylemi. | زلل düşmenin başlangıcı olan kayma hareketine, سقط ise nihai düşüşe odaklanır. |
| ثبت | Zıt | Sabit olma, tutunma | Ayakların veya kararın zemine sağlam basması, sarsılmadan yerinde durması. | زلل kökünün semantik ve Kur'ani tam karşıtıdır; dengenin ve sebatın korunmasıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زلل | Kaymak, ayağı kaymak, sürçmek | Sağlam bir konumdayken zeminin kayganlığı veya itkiyle tutunamayıp yönünü şaşırmak. | Kesin |
| Latince | Labi, lapsus | Kaymak, düşmek, yanılmak | Maddi kayma hareketinden zihinsel ve ahlaki yanılmaya geçişi tam karşılar; ancak Arapçadaki zemin vurgusu Latince lapsus'ta biraz daha soyuttur. | Güçlü |
| İngilizce | To slip, lapse, stumble | Kaymak, sürçmek, hata yapmak | «Slip» maddi kaymayı ve ufak irade dışı hatayı çok iyi verir; «lapse» ise süregelen bir durumdan anlık sapmayı ifade eder. | Güçlü |
| Almanca | Ausgleiten, abgleiten, Fehltritt | Kayıp düşmek, ayağı kaymak, yanlış adım | «Ausgleiten» ayağın kaymasını, «Fehltritt» ise ahlaki sürçmeyi ve dengenin bozulmasını temsil eder. | Güçlü |
| Fransızca | Glisser, trébucher, faux pas | Kaymak, tökezlemek, yanlış adım | «Glisser» pürüzsüzce kaymayı, «faux pas» basılan zemindeki kararsızlık sonucu yapılan hatayı karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَزَلَّ (İf'āl) | Aldatarak veya yönlendirerek kaydırmak, günaha düşürmek | Şeytanın Âdem ve eşini cennetten ve itaat konumundan saptırması bağlamı (Bakara 2:36). |
| اسْتَزَلَّ (İstif'āl) | Zaafını kullanarak kaymasını sağlamaya çalışmak | Uhud Savaşı'nda müminlerin daha önceki hataları veya iç zaafları sebebiyle şeytan tarafından tökezletilmeye çalışılması (Âl-i İmrân 3:155). |
| زَلَّ (Mücerred - Mâzî) | Açık deliller geldikten sonra doğru çizgiden sapmak, haktan kaymak | Beyyinât (apaçık deliller) geldikten sonra istikametten sapıp tefrikaya veya şüpheye düşme uyarısı (Bakara 2:209). |
| زَلَّ (Mücerred - Muzâri) | Sağlam basmışken ayağın kayması, yemini bozarak güvensizlik oluşturmak | Edilen yeminlerin bozulması neticesinde hem bireysel hem toplumsal sebatın ve güvenin yok olması bağlamı (Nahl 16:94). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Peygamberlerin ismet sıfatı ve zelle kavramı | Peygamberlerin küfür ve büyük günahlardan masumiyeti kabul edilirken, işledikleri küçük, kasıtsız ve unutmaya dayalı kusurların «zelle» olarak adlandırılması. | Kasıtsız, iradeyi tam bağlamayan, evla olanı terk etme niteliğindeki sürçme. |
| Fıkıh | Hataen yapılan fiiller ve yeminlerin bozulması | Ahid ve yeminlerde sebat şartı; ayağın kayması (ayak kayması metaforuyla ahdi bozma) sebebiyle doğan hukuki ve cezai sorumluluklar. | Hukuki güvenliğin zedelenmesi, akdin gereğini yerine getirmeme riski. |
| Tefsir | Âdem'in cennetten çıkarılışı ve Uhud okçuları | Şeytanın insanı doğrudan inkâra değil, zayıf anlarını kollayarak ayağını kaydırmaya sevk etmesi (Bakara 2:36; Âl-i İmrân 3:155). | Dış kışkırtmanın iç zaafla buluştuğu anlık istikamet kaybı. |
| Hadis | Sırat köprüsü ve dinde ayakların sebatı | Sıratın «kaygan bir zemin» (mezelle) olarak tavsifi ve «ayakların kaymaması» için yapılan dualar. | Dünyevi ve uhrevi amellerde tutunma zeminini kaybetme tehlikesi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve itaat istikameti | Zelle, sürçme, günahta sendeleme | Duruşu sarsma | Açık nasslara ve hidayete rağmen nefsi arzular veya şeytani telkinle haktan anlık sapmayı ifade eder. | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve mantıksal akıl yürütme | Metodolojik sapma, safsata | Delilden kopma | Sağlam öncüllere dayandıktan sonra muhakemedeki gevşeklik sebebiyle batıl sonuca kayma tehlikesini gösterir. | Güçlü |
| Siyasi | Ahidleşme, paktlar ve kamu güvenliği | Sözleşmeden cayma, sadakatsizlik | Düzeni istikrarsızlaştırma | Nahl 16:94 ayetinde geçtiği üzere, antlaşmaları bozmanın toplumsal nizamı ve siyasi güveni temelinden sarsmasıdır. | Kesin |
| İktisadi | Piyasa güveni ve sözleşme hukuku | Taahhüt ihlali, güven kaybı | Piyasada tutunmayı yitirme | Ticari akitlerdeki kararsızlığın veya taahhüdü çiğnemenin ekonomik zemini kayganlaştırıp iflasa ve krize yol açmasıdır. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sürtünme katsayısının sıfıra yaklaşması / Kararsız denge noktasından sapma (instability) | Fizikte bir cismin temas yüzeyindeki sürtünme kuvveti kritik eşiğin altına indiğinde cismin kontrolsüzce kayması; veya dengedeki bir sistemin potansiyel çukurundan hafif bir perturbasyonla (dış etkiyle) fırlayıp yörüngesinden sapması olgusuyla birebir örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Normatif aşınma / Sapma davranışı (anomie/slippery slope) | Sosyoloji ve etikte «kaygan zemin» (slippery slope) ilkesi; meşru ve sağlam bir ilke sınırının bir kez ihlal edilmesiyle başlayan ve kontrol edilemeyen bir dizi ahlaki ve hukuki yozlaşmaya yol açan süreçle özdeştir. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan ahlaki bir «dil sürçmesi» veya bireysel basit bir «yanılgı» derekesine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, sağlam basılan bir zeminden (ahid, tevhid, itaat, açık deliller) sonra meydana gelen tehlikeli yön kaybını; özellikle şeytanın sistemli kışkırtmasıyla bireysel ve toplumsal yıkıma yol açan ilkesel kırılmayı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âdem'in kıssasındaki veya Uhud'daki hadiseyi basit bir tesadüf gibi görmek; ahitleri bozmanın (Nahl 16:94) toplumsal felaket doğuran dinamik yapısını gözden kaçırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın günahtan ve haktan sapış psikolojisini «zeminden kayma» metaforuyla kurduğu için son derece hayatidir. Sapmanın aniden ve kökten bir inkâr olarak değil, basılan yerin kayganlaşması ve dış kışkırtmalarla başladığını öğretir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın yaratılışı ve şeytanın iğvası bağlamında Âdem kıssasında (Bakara 2:36), toplumsal ahitler ve güven ortamı ayetlerinde (Nahl 16:94), savaş ve kriz anlarında müminlerin zaaflarının çözümlendiği tablolarda (Âl-i İmrân 3:155) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hata ve günahın yalnızca kasıtlı bir meydan okuma olmadığını; sağlam bilginin (beyyine) ardından dahi basiret gösterilmezse ayağın kayabileceğini göstererek kibri ve aşırı özgüveni tasfiye eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamIslak, çamurlu veya pürüzsüz taş bir zeminde sürtünmenin yitirilmesiyle ayağın kontrol dışı kayması, dengenin bozulması ve temas noktasının terk edilmesi.
- Soyut anlamSağlam ve meşru bir ilkeye, söze veya hakikate dayanmışken, harici bir etki veya içsel zaaf neticesinde istikameti kaybedip tehlikeli bir meyle sürüklenmek.
- Sistematik karşılıkSistemin dengesini sağlayan normatif tutunma bağlarının (ahid, itaat, sebat) çözülmesiyle doğan kriz ve kararsızlık durumu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
sistemin veya bireyin zamana bağlı kararlı duruş durumunu, başlangıçtaki sabit ve sağlam konumu (beyyine, sebat, ahid) temsil eder. zeminle olan tutunma/sürtünme parametresini (ilkeler, bilinç düzeyi), ise dengede kalabilmek için gereken kritik eşiği gösterir. basamak fonksiyonu, tutunma katsayısı kritik eşiğin altına indiğinde kararlılığın aniden çöktüğünü ifade eder. İkinci kısımda limiti altında iç tutunma direnci sıfırlanmakta, momentum değişimi () doğrudan harici saptırıcı kuvvete (, şeytanın kışkırtması veya nefsi zaaflar) terk edilerek kontrolsüz kayma gerçekleşmektedir.