مور
م - و - ر
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١١
معناه في القرآن: Sallanır
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٩٢٢باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما
ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات
روم:
الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ.
ورم:
الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ.
ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها.
مور:
المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٠٨مارَ الشيء يَمورُ مَوْراً: تَرَهْيَأَ، أي تحرَّك وجاء وذهب، كما تَكَفَّأُ النخلةُ العَيْدانة. والتمَوُّرُ مثله. وقوله تعالى: "يومَ تَمورُ السماء مَوْراً". قال الضحاك: تموج موجاً. وقال أبو عبيدة: تَكَفَّأُ. والأخفش مثله. وأنشد للأعشى:
كأنَّ مِشْيَتَها من بيت جارتِـهـامَوْرُ السحابةِ لا رَيْثٌ ولا عَجَلُ
ويقال: مارَ الدمُ على وجه الأرض. وأَمارَهُ غيره. والمائِراتُ: الدماءُ. والمَوْرُ: الطريقُ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣٣٬٠١٤ر م ( وايء )
أمر ، رمى ، رام ، ريم ، مري ، مار ، مور ، مرأ ، أرم ، مرو ، ورم .
رمى : اللَّيث : رَمَى يَرْمِي رَمْياً ، فهو رامٍ ؛ وقال الله تعالى : ( وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَاكِنَّ اللَّهَ رَمَى ) ( الأنفال : 17 ) .
قال أبو إسحاق : ليس هذا نَفْي رَمْي النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ولكنّ العرب خُوطبت بما تَعْقل .
ويُروى أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قال لأبي بكر : ناوِلْني كَفّاً مِن
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٧٤- المور: الجريان السريع. يقال: مار يمور مورا. قال تعالى: ﴿يوم تمور السماء مورا﴾ [الطور/9] ومار الدم على وجهه، والمور: التراب المتردد به الريح، وناقة تمور في سيرها، فهي موارة.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٤٩م و ر
مار الشيء يمور إذا تردد في عرضٍ كالدّاغصة في الركبة.
والدم يمور على وجه الأرض إذا انصبّ فتردد عرضاً.
وجملٌ موّار الضّبعين.
وفرس موّار الظهر.
ومار السّنان في المطعون وأماره الطّاعن.
قال: وأنتم أناس تقمصون من القنا إذا مار في أعطافكم وتأطّرا وأمار الدّهن والطّيب على رأسه.
قال الشماخ يصف قوساً ونبعة صفراء: كأن عليها زعفراناً تميره خوازن عطّار يمانٍ كوانز وجاءت الريح
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٥٢٣مار الشيءُ يَمورُ مَوْراً: تَرَهْيَأَ أَي تحرّك وجاء وذهب كما تتكفأُ النخلة العَيْدانَةُ، وفي المحكم: تَردّدَ في عَرْض؛ والتَّمَوُّرُ مثله.
والمَوْرُ: الطريق؛ ومنه قول طرفة:
تُبارِي عِتاقاً ناجِياتٍ، وأَتْبَعَتْ
وَظِيفاً وظِيفاً فَوْقَ مَوْرٍ مُعَبَّدِ
تُبارِي: تُعارِض. والعِتاقُ: النُّوقُ الكِرامُ. والناجِياتُ: السريعاتُ. والوظيفُ: عظم الساق. والمُعَبَّدُ: المُذَلَّلُ. وفي المحكم: المَوْرُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٤٦* م و ر * * مارَ * من باب قال تحرَّك وجاء وذهب ومنه قوله تعالى ﴿يوم تمور السماء مَوْرا﴾ قال الضحاك تموج مَوْجا وقال أبو عُبيدة والأخفش تَكَفَّأُ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٣٦٩مار الشيء يمور مورا: تردد في عرض، كتمور، كذا في المحكم، وزاد الزمخشري: كالداغصة في الركبة. والعرب تقول: ما أدري أغار أم مار? حكاه ابن الأعرابي وفسره فقال: غار: أتى الغور، ومار: أتى نجدا. وقيل في تفسيره: أي أتى غورا أم دار فرجع إلى نجد. وعلى هذا فيكون المور هو الدور. ومار الدم والدمع: سال وجرى، وفي حديث أبي هريرة رفعه: فأما المنفق فإذا أنفق مارت عليه وسبغت حتى تبلغ قدميه. قال الأزهري: مارت، أي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٬١٢٦مَارَ
1 مَارَ ذ , aor. يَمُورُ, inf. n. مَوْرٌ, It moved from side to side, (S, M, A, Msb, K,) like the knee-pan on the knee; (A;) or to and fro, like as the tall palm-tree moves; (S;) as also ↓ تموّر: (S:) it came and went; (T;) as also ↓ تموّر. (K.) You say of a camel, تَمُورُ عَضُدَاهُ The upper bones of his two arms move from side to side. (S, TA.) And مَارَ السِّنَانُ فِى المَطْعُونِ [The
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٦٨مَارَ
مَارَ ( w ) U ( n. ac. مَوْر 1 ),
a. Moved to & fro; went & came; moved about; oscillated; reeled.
b. Was rough ( sea ).
c. [ 'Ala ], Flowed, trickled ( blood ).
d. Plucked, pulled out.
e. Came to the high country.
f. see IV (b) & VII.
أَمْوَرَ
أَمْوَرَ IV ,
a. Raised ( the dust: wind ).
b. Made to flow ( blood ).
c. [ acc. & Fī ], Made to move about in.
تَمَوَّرَ
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢١٬٤١٠مور
1.BAB
مَارَ - يَمُورُ - مَوْر - مَوْرَاً
مَارَ - يَمُوْرُ + الكائن أو الشيء: لا يثبت في مكانه: يتحرك متمايلاً متماوجاً بشدة، منخفضاً في جانب ومرتفعاً في آخر بشكل متردد معاود
مَوْر: اسم فعل " مارَ - يَمُوْرُ "
مَوْراً: حال من " مَوْر"
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة والانتقال من مكان إلى آخر بشكل شبه موجي مرتبة من حيث درجة الالتصاق
الجذور المجاورةالمجاورة: ٥ (الإجمالي: ١١)
- سمو
الآيات المشتركة: ٢ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- خسف
الآيات المشتركة: ١ · Hesf : Derin sulu çukurdur
- يوم
الآيات المشتركة: ١ · “Yemm” durgun akan su demektir
- أرض
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- أمن
الآيات المشتركة: ١ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
الآيات التي ورد فيها(٢)
يَوْمَ تَمُورُ السَّمَاءُ مَوْرًا
Sallanır
أَأَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ
Sallanır
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مور |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi vâv) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | موج, رجج, ميد |
| Zıt Kök | قرر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir zeminin veya kütlenin enlemesine dalgalanması, çalkalanarak gidip gelmesi ve yerinden oynayarak akışkanlaşması |
| Çekirdek Özet 2 | Kozmik ve jeolojik nizamın sarsılıp akışkan bir dalgalanma içine girmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Katılık, sükûn ve kararlılık vehmedilen yapıların ilahi kudret karşısında kontrolsüz bir akışkanlığa evrilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir sarsıntı veya zelzele sayarak dalgalanma, enlemesine salınım ve akışkanlaşma nüansını gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مو | Su, akışkanlık, gevşeme, dalgalanma ve yayılma hareketi; موج (kabarıp çalkalanma), موه (sıvılaşma), مول (akıcı servet) köklerinde görüldüğü gibi sınırlayıcı katılığın çözülüşü | ر | Çekirdekteki sıvımsı çalkantıya titreşim, tekrarlı enlemesine gidiş geliş ve savrulma boyutu eklenerek kütlenin bütünüyle dalgalanıp çalkalanması anlamı oluşmuştur |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Süreklilik arz eden akışkanlık, yayılma potansiyeli ve sınır tanımayan dalga devinimi |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Unsurların birbirine eklenerek bir hat boyunca peş peşe sürüklenmesi ve birbirini tetiklemesi |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Hareketin tepede, yüzeyde ve kütlenin en üst tabakasında dalgalanma halinde belirmesi |
| مور | Suyun yüzeyde birbirine bağlı titreşimlerle akması | Bir bütünün parçaları arasındaki katılığın çözülerek yüzey boyunca enlemesine, dalgalı ve kesintisiz bir salınım gerçekleştirmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Diz kapağı kemiğinin eklem içinde enlemesine gidip gelmesi, yere dökülen kanın yüzeyde dalgalanarak yayılması ve rüzgarın tozu savurarak dalga dalga yürütmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tarafe b. el-Abd muallakasında bu kökten türeyen ismi yol anlamında kullanarak hızlı develerin ayak bastığı işlek yolu şöyle tasvir eder: تُبارِي عِتاقاً ناجِياتٍ وأَتْبَعَتْ / وَظِيفاً وظِيفاً فَوْقَ مَوْرٍ مُعَبَّدِ |
| Erken Arapça kullanım | Şammâh b. Dırâr yay tasvirinde zaferan sürülüşünü ve kokunun yüzeyde dalgalanmasını bu kökle ifade eder: كأن عليها زعفراناً تميره / خوازن عطّار يمانٍ كوانز |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Şerhu Dîvâni Tarafe b. el-Abd.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça مور kökü, Sami dillerinde hareketlilik, akışkanlık, sıvının veya tozun dalgalanarak yer değiştirmesi semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede m-w-r (מוּר) kökü değişmek, yerinden oynamak, bir durumdan diğerine kaymak ve sarsılmak anlamlarını karşılar. Süryanicede m-w-r kökenli formlar benzer biçimde sarsılma, yer değiştirme ve tedirgin bir dalgalanma çizgisinde seyreder. Kökün Afro-Asyatik arka planında suyun veya rüzgarın taşıdığı taneciklerin oluşturduğu dalgalı salınım ana motiftir. Arapçada bu kök özellikle yatay eksende, enlemesine gidiş gelişler yapan akışkan sarsıntıyı ve kütlesel savrulmayı tanımlayarak diğer dillerdeki genel değişim ve sarsıntı anlamına kıyasla somut geometrisini çok daha belirgin biçimde muhafaza etmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Enlemesine salınım ve çalkantılı akış | Diz kemiğinin oynaması veya rüzgarın tozu savurması gibi somut fiziksel hareketten kütlesel sarsıntıya geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice m-w-r, Süryanice mwr | Değişme, sarsılma, yerinden oynama ve nizamın çözülmesi ortak çekirdeği | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik hareketlilik matrisi | Sıvı veya toz parçacıklarının dalga biçimli yer değiştirmesi | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Gesenius.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مور | Anlamlı | Dalgalanmak, çalkalanmak | Kütlenin enlemesine gidip gelerek akışkan biçimde sarsılması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مرو | Anlamlı | Çakmaktaşı, sert beyaz taş | Sertlik, kıvılcım çıkaran taş yapısı ve sağlamlık | Zıt kutup ilişkisi; Kur'an'da geçer |
| ومر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| ورم | Anlamlı | Şişmek, kabarmak | Beden dokusunun iltihap veya sıvı birikimiyle kabarması | Sıvı toplanması boyutuyla tematik yakınlık; Kur'an'da geçmez |
| رمو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu diziliş bağımsız kök hüviyeti kazanmamış, رمي köküne dönüşmüştür | Kur'an'da geçmez |
| روم | Anlamlı | Talep etmek, yönelmek | Bir hedefe doğru içsel arzuyla hareket etmek | Yöneliş hareketi; Kur'an'da geçer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مور | Merkez | Dalgalı çalkantı | Kütlenin yatay eksende, enlemesine gidip gelerek akışkanlaşması | Dağılma ve nizamın akıcı biçimde bozulması |
| موج | Komşu | Sıvı kabarması | Doğrudan su kütlesinin yükselip alçalması ve üst üste binmesi | Yalnızca sıvıya veya sıvı gibi davranan yığına özgüdür |
| رجج | Komşu | Şiddetli sarsıntı | Dikey ve yatay sert vuruşlarla sarsma, titretme | Akışkanlık şart değildir, mekanik sarsıntı öndedir |
| ميد | Komşu | Beşik gibi sallanma | Üzerindekileri düşürecek veya başını döndürecek biçimde eğilip bükülme | Dengenin yitirilmesi ve eksenden sapma belirgindir |
| قرر | Zıt | Karar kılma, sükûn | Bir yerde sabit kalma, kımıldamama, sükûnet bulma | Bütün dalgalanma ve sarsıntının tamamen durması |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مور | Dalgalanarak çalkalanma | Yatay eksende salınarak yerinden oynama ve akışkanlaşma | Kesin |
| Latince | Fluctuare, vacillare | Dalgalanmak, yalpalamak | Fluctuare su gibi dalgalanmayı, vacillare ise eksende yalpalamayı verir | Güçlü |
| İngilizce | To heave, to fluctuate, to reel | Çalkalanmak, dalgalanmak | Heave kütlesel kabarıp salınmayı, fluctuate dalgalı değişimi karşılar | Güçlü |
| Almanca | Wogen, schwanken | Dalgalanmak, sallanmak | Wogen deniz gibi çalkalanmayı, schwanken dengesizce gidip gelmeyi ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Ondoyer, vaciller | Dalgalanmak, sendelemek | Ondoyer dalga dalga yayılmayı, vaciller zeminin oynamasını belirtir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَمُورُ السَّمَاءُ مَوْرًا | Kozmik çözülme ve semanın dalga dalga yarılıp çalkalanması | Kıyamet tasviri, semavi nizamın katı ve muhkem halini yitirerek duman veya sıvı gibi dalgalanması (et-Tûr 52:9) |
| فَإِذَا هِيَ تَمُورُ | Yerin akışkanlaşıp üzerindekileri yutacak şekilde çalkalanması | Azap ve kudret uyarısı, üzerinde sükûn bulunan arzın beşik gibi sallanıp akıcı bir anafora dönüşmesi (el-Mülk 67:16) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmoloji ve kıyamet ahvali | Göğün ve yerin cevher/araz dengesinin çözülmesi, mekanın sükûn halinin yok oluşu | Maddenin ilahi irade karşısında mutlak değişkenliği |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Bu kök doğrudan bir fıkhi hükme veya hukuki ıstılaha mesnet teşkil etmemiştir | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Kıyamet ve azap sahneleri | Göğün duman gibi dalgalanması veya feleklerin yörüngesinden çıkarak birbirine girmesi | Düzenin akışkan bir kaosa dönüşmesi |
| Hadis | Fitne ve kıyamet alametleri | Fitnelerin deniz dalgaları gibi insanları çalkalaması tasvirlerinde semantik yankı | Toplumsal dengenin altüst oluşu |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık mertebeleri ve kıyamet | Yaratılmış nizamın izafiliği | Kozmik güven illüzyonunu yıkma | İnsanın sarsılmaz sandığı sema ve arzın Allah'ın emriyle akışkan hale gelmesi | Kesin |
| İlmi | Fizik ve jeoloji | Faz değişimi ve sismik rezonans | Katı formun kararsızlaşması | Kütlelerin belirli bir enerji eşiğinde katı özelliklerini yitirip dalga hareketi üretmesi | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve kamu düzeni | Kurumsal çözülme ve kargaşa | Sosyal yapının istikrarını kaybetmesi | Yasal ve idari tabanın sarsılarak toplumun kontrolsüzce çalkalanması | Muhtemel |
| İktisadi | Piyasa ve finansal zemin | Likidite dalgalanması ve kriz | Değer zeminlerinin oynaması | Güvenilir kabul edilen varlıkların ani fiyat ve güven dalgalarıyla sarsılması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar mekaniğinde yüzey dalgası ve salınım | Bir elastik veya akışkan ortamda enine dalgaların (transverse waves) ortama enerji aktararak kütleyi dalgalandırması | Kesin |
| Beşeri bilimler | Toplumsal panik ve anomi | Toplumu bir arada tutan normatif zeminin çökmesiyle kitlelerin kontrolsüz yönlerde dalgalanması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü basitçe deprem veya titreme kelimeleriyle karşılayıp geçmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök yalnızca mekanik bir sarsıntıyı değil, katı kütlelerin akışkanlaşarak enlemesine bir deniz gibi dalgalanmasını ve dokunun çözülüşünü ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki tasvirin sıradan bir yer sarsıntısına indirgenmesi, semanın ve arzın geçireceği ontolojik faz değişiminin ve dehşetin gözden kaçırılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanoğlunun en sabit ve güvenli kabul ettiği iki kutbu (üstteki sema ve alttaki arz) ilahi kudret karşısında bir su zerresi gibi çalkalanabilir göstererek varlığın mutlak sahibini hatırlatır |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kozmik kıyamet sahnelerinde (et-Tûr 52:9) ve insanın yeryüzündeki sahte emniyet hissini sarsan azap ihtarı bağlamlarında (el-Mülk 67:16) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılışın durağan ve kendinden kaim bir mekanizma olduğu vehmini yıkar; fiziksel stabilitenin ancak ilahi tutuş ile baki kaldığını gösterir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDiz kapağının yuvasında oynaması veya rüzgarın tozu savurması gibi bir kütlenin enlemesine dalgalanarak çalkalanması.
- Soyut anlamNizam, sükûn ve katılık vasıflarını yitiren bir yapının kararsız, akışkan ve dalgalı bir sürece girmesi.
- Sistematik karşılıkFiziksel veya sosyal bir zeminin taşıyıcı direncini kaybederek dalga boyu üreten dinamik bir çalkantıya dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki kütlenin toplam yer değiştirme ve dalgalanma durumunu gösterir; terimi katı dengenin çözülerek kütle içinde oluşan girdaplı ve akışkan hareketi sembolize eder; bileşeni ise kütlenin enlemesine, belirli bir genlik ve frekansta dalga dalga salınmasını temsil eder.