رمي
ر - م - ي
جذر- الورود: ٩
- الآيات: ٧
- الصيغ: ٦
- المعاجم: ١٣
Reml kum demektir. Remy kumdan büyük çakıl demektir. İlk insanlar kendilerini düşmandan korumak için küçük taş parçaları kulandılar. Fiil olarak rema atmak demektir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: رمى
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Reml kum demektir. Remy kumdan büyük çakıl demektir. İlk insanlar kendilerini düşmandan korumak için küçük taş parçaları kulandılar. Fiil olarak rema atmak demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٩٢٢باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما
ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات
روم:
الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ.
ورم:
الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ.
ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها.
مور:
المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٣٧٥المدخل: رمىرَمَيْتُ الشيء من يدي، أي ألقيته فارتمى. ورَمَيْتُ بالسهم رَمْياً ورِمايَةً. ورامَيْتُهُ مُراماةً ورِماءً، وارْتَمَيْنا وتَرامَيْنا. وكانت بينهم رِمِّيَّاً ثم صاروا إلى حِجَيزى. أبو عبيدة: رَمى الله لك، أي نَصَرك وصنع لك. ابن السكيت: رَمَيْتُ عن القوس ورَمَيْتُ عليها. قال: ولا تقل رَمَيْتُ بها. قال: ويقال: خرجت أَتَرَمَّى، إذا خرجت تَرْمى في الأغراض وفي أصول الشجر. وخرجت أَرْتَمي، إذا رَمَيْتَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣٣٬٠١٤المدخل: رمىر م ( وايء )
أمر ، رمى ، رام ، ريم ، مري ، مار ، مور ، مرأ ، أرم ، مرو ، ورم .
رمى : اللَّيث : رَمَى يَرْمِي رَمْياً ، فهو رامٍ ؛ وقال الله تعالى : ( وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَاكِنَّ اللَّهَ رَمَى ) ( الأنفال : 17 ) .
قال أبو إسحاق : ليس هذا نَفْي رَمْي النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ولكنّ العرب خُوطبت بما تَعْقل .
ويُروى أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قال لأبي بكر : ناوِلْني كَفّاً مِن
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٨٤٩(باب الراء والميم وما يثلثهما)
(رمن) الراء والميم والنون كلمة واحدة، وهي الرُّمَّان. والرُّمَّانتان: هَضْبتان في بلادِ عَبْسٍ. قال:
* على الدّار بالرُّمَّانَتين تعوجُ *
(رمي) الراء والميم والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو نَبْذ الشَّيء. ثم يحمل عليه اشتقاقاً واستعارة. تقول رَمَيْتُ الشيء أرمِيه. وكانت بينهم رِمِّيَّا، على فِعِّيلَى. وأرمَيْتُ على المائة: زِدْتُ عليها. فإن قيلَ فهذه الكلمة ما
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٦٥المدخل: رمى- الرمي يقال في الأعيان كالسهم والحجر، نحو: ﴿وما رميت إذ رميت ولكن الله رمى﴾ [الأنفال/17]، ويقال في المقال، كناية عن الشتم كالقذف، نحو: ﴿والذين يرمون أزواجهم﴾ [النور/6]، ﴿يرمون المحصنات﴾ [النور/4]، وأرمى فلان على مائة، استعارة للزيادة، وخرج يترمى: إذا رمى في الغرض.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٧٩ر م ي
رماه عن القوس بالمرماة وبالمرامي رمية صائبة ورميات صوائب وهو جيـد الرمـي والرمايـة.
ورموت اليد يده.
وهو من رماة الحدق.
وهو رجل رماه.
وتراموه وارتموه.
وخرجوا يرتمون ويترامـون فـي الغـرض.
ورامـاه مرامـاة ورمـاء وفـي ثل " قبل الرماء تملأ الكنائن " وخرجت أرتمي: أرمي القنص.
وخرجت أرتمّى: أرمى في الأغراض.
ورأيت المتاع مرمى به في كل موضع.
ونفذ سهمه في الرمية
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٤٧٣الليث: رَمى يَرْمي رَمْياً فهو رامٍ. وفي التنزيل العزيز: وما رَمَيْتَ إذ رَمَيْتَ ولكنّ اللهَ رَمى؛ قال أَبو إسحق: ليس هذا نَفْيَ رَمْيِ النبي، صلى الله عليه وسلم، ولكن العرب خُوطِبَت بما تَعْقِل. وروي أَنّ النبي، صلى الله عليه وسلم، قال لأَبي بكر، رضي الله عنه: ناوِلْني كَفّاً من تُرابِ بَطْحاءِ مكةَ، فناولَهُ كفّاً فرَمى به فلم يَبقَ منهم أَحدٌ من العدُوّ إلا شُغِلَ بعَيْنهِ، فأَعْلَمَ الله عز
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٦٣* ر م ي * * رَمَى * الشيء من يديه يرميه * رَمْياً * ألقاه * فارْتَمَى * و * رَمَى * بالسهم * رَمْياً * و * رِمايةً * و * راماهُ مُراماةً * و * رِماءً * و * ارْتَموْا * و * تَرَامْوا * بن السكيت * رمى * عن القوس وعليها ولا تقل رمى بها قال ويقال خرج * يَتَرَمَّى * أي يرمي في الأغراض وأصول الشجر وخرج * يَرْتَمِي * أي يرمي القنص ويقال للمرأة أنت ترمين وأنتن ترمين لا فرق بينهما إلا ما قد سبق في ترين و
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٢٧٧: ( ى ( *!رَمَى الشَّيءَ ) مِن يدِهِ ، ( و ) رَمَى ( به ) رَمْياً : ( أَلْقاهُ ) ، فهو *!رامٍ وذَاكَ *!مَرْميٌّ، ( *!كأرْمَى ) ، نقلَهُ ابنُ سِيدَه ( *!فارْتَمَى ) ، هو مُطاوِعُ رَماهُ ؛ ومنه قوْلُ الشَّاعِرِ :
وسوق بالاباعر *!يرتمينا أَرادَ يَطِحْنَ ويَخْرِزْنَ .
( و ) رَمَى ( على الخَمْسِينَ : زادَ ) ؛ عن أَبي زيْدٍ وابنِ الأَعْرابيِّ ؛
( كأرْمَى ) ؛ وأَنْشَدَ الجوهريُّ لحاتِمِ طيِّىءٍ :
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٣٬٨٦٣المدخل: رمىرَمَى الشَّىْءَ
1 رَمَى الشَّىْءَ ذ , (T, * S, M, K,) aor. يَرْمِى, (T,) inf. n. رَمْىٌ; (T, M;) and رَمَى بِهِ; (M, K;) He threw, cast, or flung, the thing, (S, K,) مِنْ يَدِهِ from his hand; (S, TA;) as also ↓ ارمى; (M, K;) i. e. ارمى الشَّىْءَ مِنْ يَدِهِ: (M: [in the K it is implied that one says also بَهِ ↓ ارمى; agreeably with a phrase mentioned in what follows:]) you say, الحَجَرَ مِنْ
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٥١رَمَى
رَمَى I ( n. ac. رَمْي 1 , رِمَاْيَة 23t )
a. [ acc. & Bi ], Threw, flung, hurled, shot at; assailed with; reproached with, accused of.
b. [ acc. & Fī ], Hit, struck, smote in.
c. [ La ], Protected, defended.
أَرْمَيَ
أَرْمَيَ IV
a. [ acc. or Bi ], Threw, flung, hurled, shot; cast out.
تَرَاْمَيَ
تَرَاْمَيَ VI ,
a. Shot at, pelted each other.
b. [ 'Ala ], Threw himself at
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٢٬٩٦٥رمي
رَمَى - يَرْمِيْ
رَمَى - يَرْمِيْ + كائن + بشيء: التقدير: رَمَى - يَرْمِيْ + كائن + كائناً أو شيئاً + بشيء: يدفع ويقذف من داخله بشيء: يقذف من داخله بشيء ينطلق منه متحركاً بعيداً عنه نحو الكائن الآخر
﴿إنها ترمي بشرر كالقصر﴾: ترمي به من جوفها بعيداً عنها
رَمَى - يَرْمِيْ + كائن + كائناً أو شيئاً + بشيء: يدفعه ويقذفه به حريصاً أن يصيبه: يرفع
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٦ (الإجمالي: ٥٥)
- حصن
الآيات المشتركة: ٢ · Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir
- ربع
الآيات المشتركة: ٢ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
- سجل
الآيات المشتركة: ١ · Siccil kap veya kılıf demektir
- بهت
الآيات المشتركة: ١ · Mehd beşik demektir
- شهد
الآيات المشتركة: ٢ · Petekteki baldır
- جلد
الآيات المشتركة: ١ · Culud deri demektir
- قصر
الآيات المشتركة: ١ · Kusare, anız demektir
- حجر
الآيات المشتركة: ١ · Taş demektir
- ثمن
الآيات المشتركة: ١ · Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir
- خطأ
الآيات المشتركة: ١ · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir
- أبد
الآيات المشتركة: ١ · Badiye çöl demektir
- برأ
الآيات المشتركة: ١ · Berr kara parçası demektir
الآيات التي ورد فيها(٧)
وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ
Atarlar
وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ أَرْبَعُ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ
Atarlar
إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
Atarlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رمي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (üçüncü harfi illetli / yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قذف, طرح, نبذ, حصب |
| Zıt Kök | لقف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismi, taşı veya oku güç uygulayarak hedefe doğru fırlatmak, elden çıkarmak |
| Çekirdek Özet 2 | Fiziksel atıştan manevi ve hukuki alana geçerek bir kimseye suç veya iftira isnat etmek |
| Çekirdek Özet 3 | İnsani eylemin başlatıcı iradesi ile sonucun ontolojik ve ahlaki sorumluluğunun ayrışması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel fırlatma sayılarak Nûr suresindeki iftira (kazf) boyutunun veya Enfâl 8:17'deki nedensellik dengesinin göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رم | Parçalanma, ufalanma, taneli küçük unsurların bir araya gelmesi veya dağılması; رمح, رمد, رمز, رمض, رمم, رمن köklerinde görüldüğü gibi ince, taneli, sivri veya hareketli kütle niteliği | ي | İkili çekirdekteki taneli ve ufak nesnelerin el veya bir araç vasıtasıyla ivme kazandırılarak hedefe doğru fırlatılması, uzaktaki bir noktaya yöneltilmesi |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Eylemi başlatan irade, zihinsel hedef belirleme ve fırlatma hareketinin ilk çıkış noktası |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Fırlatılan nesnenin havada katettiği mesafe, hareketin akışkanlığı ve ivme sürekliliği |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Gücün bedensel olarak aktarılması, fırlatmayı gerçekleştiren el veya alet mekanizması |
| رمي | Zihinsel bir hedef gözeterek el veya alet yardımıyla bir nesneye kuvvet uygulayıp onu akıcı bir hat boyunca hedefe doğru savurma hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir taşı, oku veya mızrağı elden ya da yaydan çıkarıp hedefe fırlatmak; av üzerine atış yapmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruülkays'a ait beyitte avlanan ve hedef alınan hayvan anlamında geçer: فهو لا تَنْمِي رَمِيَّتُـهُ / ما له لا عُدَّ من نَفَرِهْ |
| Erken Arapça kullanım | Ok atışında menzil fazlalığı ve artış bildirmek üzere kullanılmıştır: وأَسْمَرَ خِطِّيّاً كأنّ كُعُوبَهُ / نَوَى القَسْبِ قد أَرْمَى ذراعاً على العَشْرِ |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça kök رمي, Kuzeybatı ve Güney Sami dillerinde fırlatma, havaya savurma ve bırakma eylemleriyle doğrudan bağlantılıdır. İbranice רמה ve Süryanice ܪܡܐ biçimleriyle fonetik ve anlamsal tam bir süreklilik gösterir; bu dillerde bir cismi uzağa atmak, ok fırlatmak, yere sermek ve mecazen tuzağa düşürmek anlamlarını taşır. Arapçada kök bir yandan fiziksel ok ve taş atışını (rimâye), diğer yandan hedefteki avı (remiyye) karşılarken; soyut düzlemde hedefe söz fırlatma, yani namusa iftira atma (kazf) ve niceliksel artış (erma) yönünde zenginleşmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | رمي | Cisim fırlatmak, av vurmak, sözlü suçlama yöneltmek ve miktar olarak fazlalaşmak | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice רמה, Süryanice ܪܡܐ | Cisim atmak, fırlatmak, bırakmak ve yere sermek anlamında ortak Sami mirasıdır | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi ötesinde düzenli ses denkliğine sahip doğrudan bir kökdeş tespit edilmedi | Güçlü |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رمي | Anlamlı | Atmak, fırlatmak, isnat etmek | Bir nesneyi veya sözü hedefe doğru elden çıkarmak | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| ريم | Anlamlı | Fazlalık, derece, tepe | Bir yerde durup kalmak, fazlalık göstermek veya dağ tepesi | Kur'an'da geçmez |
| مري | Anlamlı | Sıvazlamak, sağmak, tartışmak | Memeyi sıvazlayıp süt çıkarmak; şüphe ve çekişmeyi kışkırtmak | Kur'an'da geçer |
| مير | Anlamlı | Erzak temin etmek | Yolculuktan yiyecek getirmek, aileyi beslemek | Kur'an'da geçer |
| يرم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| يمر | Anlamlı | Hızlı akmak, koşmak | Bir istikamete doğru hızla akıp gitmek | Seyrek bedevi kullanımı; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رمي | Merkez | Hedefe fırlatma | Belirli bir menzil ve hedef gözetilerek nesnenin veya sözün fırlatılması | Hedefe odaklı, yönü tayin edilmiş fırlatma hareketidir |
| قذف | Komşu | Şiddetle savurma | Hedef hassasiyetinden ziyade fırlatmanın şiddeti, eziciliği ve savurma gücü ön plandadır | Kütlesel ağırlık ve çarpma tahribatı belirgindir |
| طرح | Komşu | Uzağa atıp bırakma | Bir hedefe isabet ettirmek için değil, nesneyi uzaklaştırmak veya yere bırakmak için atılması | Hedefsiz ve dışlayıcı atma eylemidir |
| نبذ | Komşu | Değersiz görüp fırlatma | Bir şeyi kıymetsiz bularak arkaya veya bir kenara savurup terk etmek | Değersizleştirme ve ilgiyi kesme gayesi taşır |
| حصب | Komşu | Taş yağmuruna tutma | Hedefe küçük taşlar yağdırarak etkisiz kılmak | Çoklu parçacıklarla taşlama hareketidir |
| لقف | Zıt | Havada yakalama | Fırlatılan nesneyi havada veya ulaştığı anda hızla kapıp yutmak, etkisiz kılmak | Fırlatıp uzaklaştırmanın tersine, yakalayıp bünyeye almaktır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رمي | Atmak, fırlatmak, itham etmek | Fiziksel fırlatma ile sözlü suç isnadını birlikte kuşatır | Kesin |
| Latince | jacere, mittere | Atmak, fırlatmak, yollamak | Fiziksel yönde fırlatmayı karşılar; manevi iftira alanını kapsamaz | Güçlü |
| İngilizce | to throw, to cast, to slander | Fırlatmak, atmak, iftira etmek | Maddi fırlatma ile manevi lekeleme farklı eylemlerle karşılanır | Güçlü |
| Almanca | werfen, verleumden | Atmak, fırlatmak, iftira atmak | werfen cismin atılmasını, verleumden namusa dil uzatılmasını karşılar | Güçlü |
| Fransızca | lancer, jeter, calomnier | Fırlatmak, atmak, iftira etmek | lancer hedefe atışı, calomnier ise asılsız isnatta bulunmayı verir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رمي (Fiil: رَمَيْتَ, رَمَى) | Savaş ortamında düşmana kum, çakıl veya ok fırlatmak; ilahi tesirin beşeri fiile eklenmesi | Bedir Savaşı bağlamı, Enfâl 8:17 |
| رمي (Fiil: يَرْمُونَ) | İffetli kadınlara zina isnat etmek, namusa iftira atmak | Kazf haddi ve ahlaki dokunulmazlık bağlamı, Nûr 24:4, Nûr 24:6, Nûr 24:23 |
| رمي (Fiil: يَرْمِ) | Kendi işlediği bir hatayı veya günahı suçsuz birinin üzerine atmak, bühtan | Hukuki ve ahlaki haksızlık isnadı bağlamı, Nisâ 4:112 |
| رمي (Fiil: تَرْمِي, تَرْمِيهِمْ) | Helak ve ceza vasıtası olarak gökten taş ya da cehennemden kıvılcım savrulması | Azap tasviri ve ordu helaki bağlamı, Mürselât 77:32, Fîl 105:4 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kesb, halk ve fiillerin yaratılması | Kulun oku veya kumu atması ile sonucun ve kalplere korku düşmesinin Allah tarafından yaratılması arasındaki fail ilişkisi | Enfâl 8:17 üzerinden sebep ile müsebbib dengesinde anlam yoğunlaşır |
| Fıkıh | Kazf suçu, avcılık ve savaş hukuku | Namuslu bir kimseye zina isnadında bulunanlara uygulanacak had cezası ve uzaktan av vurmanın fıkhi şartları | Nûr 24:4 ve Nisâ 4:112 çerçevesinde hukuki iftira ve cezai yaptırımda yoğunlaşır |
| Tefsir | Hakikat-mecaz ve ilahi irade irtibatı | Enfâl 8:17'deki nefy ve ispat dengesi; atış eyleminin insana, hedefe ulaştırma ve kalıcı tesirin Allah'a atfedilmesi | Maddi fırlatmadan manevi iftiraya uzanan semantik genişlikte yoğunlaşır |
| Hadis | Ok atma (rimâye) talimi ve hediyeleşme | Müslümanın askeri hazırlık amacıyla atıcılık öğrenmesi teşviki ve hediye olarak sunulan koyun paçasına dahi icabet edilmesi | Savunma hazırlığı, bedensel disiplin ve içtimai nezaket bağlamında yoğunlaşır |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve tevekkül | İlahi tesir ile kulun gayretinin buluşması | Sorumluluğu insana, nihai takdiri Allah'a bağlama | İnsan oku atar fakat kalpleri ve hedefi kuşatan neticeyi Allah takdir eder | Kesin |
| İlmi | Balistik nedensellik | Başlangıç kuvveti ile menzil ilişkisi | Hareket mekaniği ve yörünge modellemesi | İlk itme kuvveti sisteme verilir; ancak çevresel direnç ve fizik kuralları sonucu belirler | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal savunma | Caydırıcı güç ve sınır güvenliği | Dış tehditlere karşı uzaktan müdahale kapasitesi | Toplumun askeri atıcılık ve savunma teknolojileriyle caydırıcılık üretmesidir | Güçlü |
| İktisadi | Değer artışı ve harici müdahale | Sermayenin üzerine fazlalık ekleme (erma) | Değerin kendi sınırını aşması veya faiz riski | Klasik dilde remâ fazlalık anlamı da taşır; kontrolsüz büyümenin adil bölüşümü bozmasını temsil eder | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Balistik fırlatma kinematiği | Bir kütleye uygulanan başlangıç ivmesinin yerçekimi ve sürtünme etkisi altında hedef koordinatına ulaşma dinamiği | Kesin |
| Beşeri bilimler | Asimetrik iftira ve toplumsal damgalama | Bireyin şeref ve haysiyetine uzaktan yöneltilen mesnetsiz bir iddianın sosyal dokuda oluşturduğu tahribat ve etiketleme süreci | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca fiziksel nesnelerin (taş, ok) fırlatılmasına indirgenmesi veya Enfâl 8:17'deki ifadenin insanın iradesini tamamen yok sayan determinist (cebri) bir yaklaşımla okunması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; fiziksel savunma ve savaş atışından, cehennemin kıvılcım savurmasına, bireyin masumiyetine yöneltilen iftiradan (kazf), insanın eylemi ile ilahi iradenin ontolojik kesişimine kadar uzanan bütüncül bir alanı kapsar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Namusa ve şerefe yönelik sözlü saldırıların fiziksel bir silah kadar ağır bir cürüm olduğu unutulur; ayrıca teolojik düzeyde insan ya mutlak yaratıcı fail ya da sorumluluksuz bir araç konumuna düşürülür |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın fiil teorisini (Enfâl 8:17) ve toplumsal ahlakın korunmasını hedefleyen kazf ahkâmını (Nûr suresi) tek bir semantik eksende birleştirdiği için merkezidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Bedir Savaşı teolojisini açıklayan ayetlerde (Enfâl 8:17), kazf ve iftira cezalarını vazeden hüküm ayetlerinde (Nûr 24:4, 24:6, 24:23; Nisâ 4:112) ve kıyamet/helak sahnelerinde (Mürselât 77:32; Fîl 105:4) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sebeplerin mutlak ve bağımsız sonuç doğurduğu inancını yıkar; aynı zamanda dille yapılan isnat ve iftiraların önemsiz sayılamayacağını gösterir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir cismi, oku veya taşı kuvvet uygulayarak elden ya da aletten çıkarıp uzaktaki bir hedefe doğru fırlatmak.
- Soyut anlamBir iddiayı, ithamı veya günahı ivmeyle bir muhatabın üzerine yöneltmek; fiziksel fiilin nihai sonucunun aşkın irade tarafından tamamlanması.
- Sistematik karşılıkBaşlatıcı failin yönlendirdiği girdi ile hedefe ulaşan nihai tesir ve bu tesirin doğurduğu hukuki-ahlaki sorumluluk matrisi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde fırlatmayı başlatan özneyi veya kaynağı, eyleme kazandırılan başlangıç ivmesini, hedef alınan nesneyi veya muhatabı temsil eder. insanın fiili ve sorumluluk girdisini, aşkın takdiri veya dış etkenleri, ise tesiri hedefe ulaştıran ilahi veya harici tamamlayıcı fonksiyonu sembolize eder. Böylece nihai etki , salt fırlatanın mekanik gücüne indirgenemeyen çok boyutlu bir bileşke olarak modellenir.