خبط

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ب-طالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢١ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خلدعودمثلخبطيَتَخَبَّطُهُسلفشطنبيعحرموعظنورنهيصحب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٢١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خبط

خ - ب - ط

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Habet ağaçtan yere dökülmüş yaprak demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Habet ağaçtan yere dökülmüş yaprak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٨٤٣
باب الخاء والطاء والباء معهما خ ط ب، خ ب ط، ط ب خ، ب ط خ مستعملات خطب: الخَطْب: سَبَبُ الأمر. وفلانٌ يخطُبُ امرأة ويختطبها خِطْبةً، ولو قيل خِطِّيبَي جازَ، والخِطِّيبَى مرخمة الياء على بناء خليفى، الياء مرخمة، اسم امرأة، قال: لِخِطِّيَبى التي غدرتْ وخانَتْ وهنَّ ذواتُ غائلةٍ دُهـينـا والخِطاب: مراجعة الكلام. والخُطبة: مصدر الخطيب. وكان الرجل في الجاهلية إذا أراد الخِطبة قام في النادي فقال:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٥٨
خَبَطَ البعيرُ الأرضَ بيده خَبْطاً: ضربها. ومنه قيل: خَبْطَ عَشْواءَ، وهي الناقة التي في بَصَرَها ضعفٌ، تَخْبِطُ إذا مشتْ، لا تتوقَّى شيئاً. وخَبَطَ الرجل، إذا طرَحَ نفسَه حيث كان لينامَ. وخَبَطْتُ الشجرَ خَبْطاً، إذا ضربتَها بالعصا ليسقطَ ورقُها. واخْتَبَطَني فلانٌ، إذا جاءك يطلب معروفَك من غير آصِرَةٍ. وخَبَطْتُ الرجلَ، إذا أنعمتَ عليه من غير معرفةٍ بينكما. قال علقمة بن عبدة: وفي كُلِّ حَيٍّ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬٥٤٩
خ ط ب خطب ، خبط ، طبخ ، بطخ : مستعملة : خطب : قال الليث : الْخَطْبُ سببُ الأمْرِ . تقولُ : ما خَطْبُكَ ؟ أي : ما أَمْرُكَ ؟ وتقولُ : هذا خَطْبٌ جَلِيلٌ وخَطْبٌ يسيرٌ . . وجمعه خُطُوب . والخُطْبَةُ مَصْدَرُ الخطيب . وهو يخْطُب المرأةَ ، ويَختَطِبُها . . خِطْبَةً وخِطِّيبَى . وقال الفراء _ في قول الله جلّ وعزّ : ( من خطبة النساء ( [ البَقَرَةَ : 235 ] : الخِطْبَةُ مَصْدَرٌ بمنزلة الخَطْب _ وهو
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬١٥٠
(باب الخاء والباء وما يثلثهما) (خبت) الخاء والباء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على خُشوع: يقال أَخْبَتَ يخبِتُ إخباتاً، إذا خشَع. وأخْبَتَ لله تعالى. قال عزّ ذكره: ﴿وَبَشِّرِ المُخْبِتِين﴾ [الحج 34]، وأصلُه من الخَبْت، وهو المفازة لا نباتَ فيها. ومن ذلك الحديث: "ولو بِخَبْتِ الجَمِيش([1])". ألا تراه سمَّاها جَميشاً، كأنّ النَّباتَ قد جُمِشَ منها، أي حُلِق. (خبث) الخاء والباء والثاء أصلٌ واحد
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٤٦
- الخبط: الضرب على غير استواء، كخبط البعير الأرض بيده، والرجل الشجر بعصاه، ويقال للمخبوط: خبط (في اللسان: الخبط بالتحريك، فعل بمعنى مفعول، وهو من علف الإبل. انظر: خبط 7/282)، كما يقال للمضروب: ضرب، واستعير لعسف السلطان فقيل: سلطان خبوط، واختباط المعروف: طلبه بعسف تشبيها بخبط الورق، وقوله تعالى: ﴿يتخبطه الشيطان من المس﴾ [البقرة/275]، فيصح أن يكون من خبط الشجر، وأن يكون من الاختباط الذي هو طلب
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٥٨
خ ب ط خبط البعير بيده الأرض‏:‏ ضربها ضرباً شديداً وتخبطها‏.‏ وتخبطت الشيء‏:‏ توطأته‏.‏ وخبط الورق وعلف دابته الخبط‏.‏ وحوض خبيط‏:‏ خبطته الإبل فهدمته‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ ومستقوس قد ثلم السيل جرده شبيه بأعضـاد الخبيـط المهـدم ومن المجاز‏:‏ خبط القوم بسيفه‏.‏ وبات يخبط الظلماء‏.‏ وما أدري أيّ خابط الليل هو‏.‏ وهو خابط عشوة للجاهل‏.‏ وخبطه الشيطان وتخبطه‏:‏ مسه فخبله وبه خبطة من مس وخباط‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٢٣٣
خَبَطَه يَخْبِطُه خَبْطاً: ضربه ضرْباً شديداً. وخبَط البعيرُ بيده يَخْبِطُ خبْطاً: ضرب الأَرض بها؛ التهذيب: الخَبْطُ ضرب البعير الشيءَ بخُفِّ يدِه كما قال طرفة: تَخْبِطُ الأَرضَ بِصُمٍّ وُقُحٍ، وصِلابٍ كالملاطِيسِ سُمُرْ ( ) روي هذا البيت في قصيدة طرفة على هذه الصورة: جافلاتٍ، فوقَ عُوج عجُل، * رُكِّبَتْ فيها مَلاطِيسُ سُمُرْ) أَراد أَنها تَضْرِبُها بأَخْفافِها إِذا سارَتْ. وفي حديث سعد أَنه قال:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٤٧
* خ ب ط * * خَبَطَ * البعير الأرض بيده ضربها ومنه قيل خبط عشواء وهي الناقة التي في بصرها ضعف تخبط إذا مشت لا تتوقى شيئا وخبط الشجرة ضربها بالعصا ليسقط ورقها وبابهما ضرب و * الخُبَاطُ * بالضم كالجنون وليس به تقول منه * تَخَبَّطهُ * الشيطان أي أفسده
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬٥٢٥
خبطه يخبطه: ضربه شديدا، كذا في المحكم، وكذا البعير بيده الأرض خبطا: ضربها، كما في الصحاح، وفي التهذيب: الخبط: ضرب البعير الشيء بخف يده، كما قال طرفة: تخبط الأرض بصم وقـح وصلاب كالملاطيس سمر أراد أنها تضربها بأخفافها إذا سارت، ومنه حديث سعد: لا تخبطوا خبط الجمل، ولا تمطوا بآمين نهى أن يقدم رجله عند القيام من السجود. وقيل: الخبط في الدواب: الضرب بالأيدي دون الأرجل
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬١٥٠
خَبَطَ 1 خَبَطَ خبط , aor. خَبِطَ , (Msb, K, TA,) inf. n. خَبْطٌ, (Msb, TA, &c.,) He struck, or beat, (Msb, TA,) anything: (TA:) or he struck, or beat, it, or him, vehemently: (M, K, TA:) or خَبْطٌ signifies a camel's striking, or beating, a thing with his fore foot: (T, TA:) or in the cases of beasts, (دَوَابّ, [generally meaning horses and mules and asses,]) the striking, or beating, with the
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٨٨
خَبَطَ خَبَطَ I ( n. ac. خَبْط 1 ), a. Beat violently, struck hard. b. [ acc. & Bi ], Stamped, pawed; trampled with ( the hoof ). c. Beat the leaves off ( a tree ). d. Asked a favour of. e. [ acc. & Bi ], Bestowed, conferred upon ( benefit, favour ). f. [ pass. ], Had a cold in the head. تَخَبَّطَ تَخَبَّطَ V , a. Beat, struck violently. b. Injured, prostrated ( demon ).
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٤٬٢٤٠
خبط خَبَطَ - يَخْبِطُ - تَخَبَّطَ - يَتَخَبَّطُ خَبَطَ - يَخْبِطُ + كائن + شيئاً: يضربه بشيء ثقيل ذي وزن، مثل يد أو رجل أو عصاة أو مطرقة تَخَبَّطَ - يَتَخَبَّطُ + كائن + كائناً: على وزن " تـَفـَعـَّـلَ " من " خَبَطَ - يَخْبِطُ ": يقوم بفعل " خَبَطَ - يَخْبِطُ " بشكل ذاتي على وجه التكرار والشدة: يتحرك ضارباً شيئاً بيديه ورجليه بقوة وكثرة {
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢١ (الإجمالي: ٣٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سلف

    الآيات المشتركة: ١ · Boynun üst tarafıdır

  2. بيع

    الآيات المشتركة: ١ · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

  3. ربو

    الآيات المشتركة: ١ · Rebbe’deki be vav’a dönüşmüş, gelişmek, evrimleşmek anlamı…

  4. وعظ

    الآيات المشتركة: ١ · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir

  5. عود

    الآيات المشتركة: ١ · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…

  6. حلل

    الآيات المشتركة: ١ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  7. نهي

    الآيات المشتركة: ١ · Nihayet, son demektir

  8. مسس

    الآيات المشتركة: ١ · Ona dokundu

  9. حرم

    الآيات المشتركة: ١ · Hiram keçe demektir

  10. شطن

    الآيات المشتركة: ١ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  11. خلد

    الآيات المشتركة: ١ · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  12. صحب

    الآيات المشتركة: ١ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ …

    Onu felç eder

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخبط
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعسف, وطأ, ضرب
Zıt Kökقصد
Çekirdek Özet 1Bir yere veya nesneye hedefsiz, düzensiz, sertçe ve peş peşe vurup çiğnemek, ağacın yapraklarını sopayla çırparak dökmek
Çekirdek Özet 2İradenin, aklın ve dengenin yitimiyle ortaya çıkan sarsıntılı, düzensiz, hedefsiz ve çarpık devinim
Çekirdek Özet 3Denge, nizam ve istikametin bozularak kontrolsüz sarsıntı ve savrulma haline düşülmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel cin çarpması veya biyolojik bir sayıklama sanıp faiz ve haksız kazanç sisteminin birey ve toplum bilincinde ürettiği yapısal savrulma ve denge yitimini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خبSaklama, aldatma, gizli hareket, zemini sarsma ve bozulma; خبأ (gizlemek), خبت (alçak ve düz araziye inmek, boyun eğmek), خبث (bozulmak, murdar olmak), خبر (derinlemesine bilmek, sınamak), خبز (hamuru yoğurup ezmek), خبل (aklın karışıp bozulması) köklerinde görüldüğü üzere dengenin sarsılması veya zeminin işlenip bozulmasıطط harfinin getirdiği sert baskı, yüzeye çarpma ve kaplama etkisiyle, gizli ya da hafif bir bozulma eylemi fiziksel olarak sertçe yere vurma, rastgele çiğneme, darbeyle dövme ve sarsıcı bir çırpınışa dönüştürülmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar arkasındaki boşluk, yarık ve perde (ikiz harf ح üzerinden türetme yoğunlaşma)Bir perdelenme, aklî veya maddî sınırın zayıflaması ve korunaksız hale gelme
بEv, çadır; iç, barınma, zemin, gövdeBireyin içsel yapısı, beden veya zihnin kapalı dengesi
طSepet, çark; sarma, kuşatma, sert bir baskıyla çevrelemeDışarıdan gelen kuşatıcı, baskılayıcı ve şiddetli bir darbe dalgası
خبطKorunaklı iç yapının sert ve kuşatıcı darbelerle sarsılıp dengesini yitirmesiİç bütünlüğü ve dengesi olan bir varlığın hedefsiz, ardışık ve sert darbelerle çiğnenerek kontrolsüz savrulması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin ön ayaklarını yere sert ve ölçüsüzce vurması (ضرب البعير الأرض بيده); devenin yemesi için ağaç yapraklarının sopayla vurularak dökülmesi (خبط الورق) ve ayaklar altında çiğnenen çamur veya havuz
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında devenin yürüyüşteki sert ve güçlü ayak vuruşlarını şu şekilde tasvir etmiştir: تَخْبِطُ الأَرْضَ بِصُمٍّ وُقُحٍ / وصِلابٍ كالملاطِيسِ سُمُرْ
Erken Arapça kullanımZüheyr b. Ebî Sülmâ'nın meşhur beytinde kaderin ve ölümün körü körüne, hedefsizce isabet etmesini anlatan deyimleşmiş kullanımı: رَأَيْتُ المَنَايَا خَبْطَ عَشْوَاءَ مَنْ تُصِبْ / تُمِتْهُ وَمَنْ تُخْطِئْ يُعَمَّرْ فَيَهْرَمِ; ayrıca rüzgârın ve selin önüne geleni çiğnemesi ile delilik benzeri sarsıntı için kullanılan الخُبَاط terimi

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Şerhu Dîvâni Tarafe, Şerhu Dîvâni Züheyr.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesi genelinde kök, sert bir nesneyle vurmak, dövmek, çiğnemek ve düzensiz sarsıntı meydana getirmek çekirdeğiyle temsil edilir. Arapçadaki خبط biçimi, hedefsizce yere vurma, geceleyin yolunu bilmeden körü körüne yürüme (خَبْطُ عَشْوَاءَ) ve yaprak dökmek için sopayla vurma gibi bedevî hayatın en somut fiziksel eylemlerini muhafaza etmiştir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında kök, doğrudan aynı konsonant dizilimiyle değil; fonetik varyantlar ve semantik paralellikler düzeyinde, çırpmak, dövmek ve ezmek manasındaki köklerle örtüşür (Aramice/Süryanice ḥḇaṭ / ܚܒܛ: yere çarpmak, yere çalmak, dövmek; İbranice ḥāḇaṭ / חָבַט: sopayla döverek başak veya zeytin dökmek, vurup ezmek). Bu paralellik, kökün ilksel Sami katmanında tarımsal veya göçebe eylem olarak ağaçtaki meyveyi ya da yaprağı sopayla vurup düşürme ve zemine sertçe çarpma somut hareketine dayandığını açıkça doğrulamaktadır. Arapçada bu hareket, hem fiziksel vuruşa hem de zihinsel dengesizlik ve savrulma haline (الخُبَاط) genişletilmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخبط fiilinden türeyen isimler; الخَبْط (sopayla düşürülen yaprak), الخَبْطَة (kör vuruş, hafif yağmur), الخُبَاط (delilik nöbeti, sarsıntı)Sert ve rastgele bir vuruşla nesnenin düzenini bozma somut eyleminden, zihnin ya da yürüyüşün kontrolsüzleşmesi soyut anlamına geçiş yapmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חָבַט (ḥāḇaṭ), Süryanice ܚܒܛ (ḥḇaṭ)Ağaçtan sopayla döverek ürün düşürmek, yere vurmak, yere çarpmak anlamındaki ortak Sami fiil köküyle fonetik ve semantik tam örtüşmeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çırpma ve dövme kökleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خبطAnlamlıVurmak, çiğnemek, hedefsizce çarpmakHedefe bakmaksızın rastgele darbe indirmek, sopayla yaprak çırpmak, zihinsel sarsıntıİncelenen hedef kök; Kur'an'da geçer
خطبAnlamlıSöz söylemek, talep etmek, büyük işTopluluğa hitap etmek veya evlilik talebinde bulunmak; önemli ve kayda değer mesele (خَطْب)Kur'an'da geçer; darbenin fizikselden sözel ve akdî bir yönelime dönüşmesi
بخطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez
بطخAnlamlıYarmak, genişletmek, yere sermekYere yıkıp sermek veya karpuz gibi bir nesneyi yarmak; البِطِّيخ (karpuz) bu kökle ilişkilendirilirKlasik sözlüklerde müsta'meldir; Kur'an'da geçmez
طخبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılır; Kur'an'da geçmez
طبخAnlamlıPişirmek, olgunlaştırmakAteşle veya sıcaklıkla yiyeceği olgun ve yenir hale getirmek, terbiye etmekKur'an'da geçmez; sertliğin ısıyla yumuşatılması

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خبطMerkezDüzensiz ve sert vuruşHedef gözetmeksizin, peş peşe ve kontrolsüz bir savrulmayla sertçe çiğneyip çarpmakFiziksel çiğnemeden aklî ve iradî sarsıntıya uzanan kör devinim
عسفKomşuYolsuz ve haksız gitmekYoldan saparak rehbersizce ve zorbaca ilerlemek; şiddet ve zulümle hükmetmekعسف bilinçli bir zorbalığı ve yolsuz yürümeyi; خبط ise kontrolsüz bir savrulma ve hedefsiz çırpınışı öne çıkarır
وطأKomşuAyakla basmak, çiğnemekBir zemine ayak basmak, düzlemek veya ezmekوطأ bilinçli ve düzenli basmayı da içerirken خبط daima körü körüne ve hedefsiz bir vuruşu ifade eder
ضربKomşuVurmak, hareket etmekBir nesneye temas eden her türlü darbe veya eylemضرب genel ve amaçlı vuruşları da kapsar; خبط ise düzeni ve dengesi bozulmuş darbeleri anlatır
قصدZıtİstikamet, ölçü, dengeAmaca doğrudan yönelmek, ifrat ve tefritten uzak, dengeli ve bilinçli adımlarla yürümekخبط kökünün tam karşıtı olarak bilinçli, hedefe kilitli ve dengeli hareketi temsil eder

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخبطVurmak, çiğnemek, hedefsizce sarsılmakKörü körüne ayak vurmak, savrulmak, delilik nöbetindeki gibi kontrolsüzce çırpınmakKesin
Latincetitubare, impingereTökezlemek, yalpalamak, hedefsizce çarpmakAyakların kontrolsüzce birbirine dolanmasını ve körü körüne bir engele çarpmayı karşılar; yaprak dövme somutluğunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto blunder, to flounder, to thrash aboutKörlemesine bocalamak, çırpınmak, kontrolsüzce savrulmakZihinsel veya fiziksel kontrolü yitirip düzensizce hareket etmeyi iyi verir; deve ayağının sert darbesi nüansını eksik bırakırGüçlü
Almancaum sich schlagen, taumelnEtrafına rastgele vurmak, sendelemek, yalpalamakDengesini kaybeden birinin sağa sola savrularak darbe indirmesini ifade eder; devenin çiğnemesi boyutunu doğrudan içermezGüçlü
Fransızcatituber, battre la campagneBocalamak, sendelemek, hedefsizce çırpınmakBilincin bulanmasıyla ortaya çıkan sarsakça yürüyüşü ve tutarsızlığı karşılar; fiziksel darbe şiddetini tam yansıtmazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَتَخَبَّطُهُ (Tefâ‘ul kalıbında fiil)Şeytânî bir dokunuşla dengesini, aklını ve hareket kontrolünü bütünüyle yitirip sarsıntı ve nöbet halinde sağa sola savrulmakRiba yiyenlerin kıyamet günü diriliş ve bilinç durumunu tasvir eden iktisadî ve ahlakî bağlam; Bakara 2:275

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞeytanın insan üzerindeki tasarrufu ve cin çarpması meselesiŞeytanın insanı bizzat fiziksel olarak sarsıp delirtip delirtemeyeceği; Mutezile bunun vesvese ve vehim yoluyla olduğunu savunurken Ehl-i Sünnet hakiki bir fiziksel ve ruhsal sarsıntı tesirini kabul etmiştirVarlığın ontolojik dengesini yitirip zihinsel sarsıntı ve cinnet krizine girmesi
FıkıhHukukî ehliyet ve akıl sağlığı taksimiAkıl hastalığının (cünûn) geçici nöbetler halinde gelen türü (الخُبَاط) fıkıhta ehliyeti geçici olarak düşüren veya askıya alan bir arıza olarak incelenmiştirİradî kontrolün ve bilinçli tasarruf kabiliyetinin geçici olarak devreden çıkması
TefsirBakara 2:275 ayetindeki teşbihin mahiyetiFaizcinin diriliş tasvirinin maddî bir delilik nöbeti mi yoksa hırs, doyumsuzluk ve batıl iktisat anlayışının zihinde ürettiği manevî ve ahlakî bir cinnet hali mi olduğu tartışılmıştırFaiz hırsıyla mefluç hale gelmiş, dengesini kaybetmiş hedefsiz bir çırpınış
HadisŞeytandan ve ölüm anındaki sarsıntılardan istiazeResûlullah'ın dualarında geçen "اللهم إني أعوذ بك أن يتخبطني الشيطان عند الموت" rivayeti üzerinden ölüm anında şeytanın zihni çelip inancı sarsmasıSon nefeste iradenin ve istikametin zedelenerek akidevî bir savrulmaya uğraması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve hidayet ekseninden kopuşAkidevi savrulma ve hedefsiz bocalamakİstikameti yitirmekVahyin çizdiği istikametten sapan zihnin her türlü batıl akım ve vesvese karşısında nöbet geçirircesine hedefsiz çırpınmasıKesin
İlmiMetodolojik tutarsızlık ve epistemik krizDelilsiz ve rasgele yargıda bulunmakHükümde kör vuruş yapmakBilimsel ve mantıksal bir metoda dayanmadan, kör devenin gece yürüyüşü gibi gelişi güzel çıkarımlarla teorik karmaşaya düşmekGüçlü
SiyasiOtoritenin keyfileşmesi ve meşruiyet kaybıKeyfî baskı ve kamu düzeninin savrulmasıToplumsal dengeyi ezmekYöneticinin kanun ve adaleti bırakıp tebaasını hedefsiz şiddetle ezmesi (السلطان الخبوط) ve anarşik savrulmalara yol açmasıGüçlü
İktisadiFaiz ve spekülatif piyasa çılgınlığıPiyasa histerisi ve kriz çırpınışıReel üretim zeminini tahrip etmekEmeğe ve reel değere dayanmayan faizci sermayenin, kriz dönemlerinde piyasayı körlemesine vurup aktörleri felce uğratmasıKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKaotik salınım ve stokastik bozulma (Brownian motion / Kaos dinamikleri)Bir parçacığın veya sistemin dış bir şok etkisiyle kararlı yörüngesinden çıkarak deterministik olmayan, kestirilemez, hedefsiz ve sürekli yön değiştiren rastlantısal çarpmalarla devinmesiGüçlü
Beşeri bilimlerPanik atak, nörotik ajitasyon ve piyasa histerisiBireyin yoğun anksiyete ve travma anında motor ve bilişsel kontrolünü kaybedip kontrolsüz tepkiler vermesi; iktisatta spekülatif balon patlamalarında yatırımcıların panikle hedefsiz işlemler yapmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiخبط kökünü yalnızca folklorik ve mitolojik bir cin çarpması, sara nöbeti veya biyolojik bir delilik krizine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an bu kavramı Bakara 2:275'te faiz sistemi üzerinden kurar; bu da kökün sadece bireysel bir sinir krizi değil, fıtrata ve adalete aykırı bir sistemin zihinlerde, ahlakta ve toplumsal yapıda ürettiği kolektif hezeyan, panik ve denge yitimi olduğunu gösterir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki uyarının faizle, iktisadî düzenle ve insanın varoluşsal denge kaybıyla olan derin irtibatı koparılır; mesele salt tıbbî veya okült bir cin musallatı tartışmasına hapsedilerek iktisadî ve ahlakî eleştiri gücü etkisizleştirilir

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mülkiyet, kazanç ve adalet sistemine aykırı düşen faiz mekanizmasını, insanın psiko-sosyal dengesini felce uğratan ve onu bir hezeyan nöbetine sokan sarsıcı bir kör devinim olarak resmettiğini kavramak için merkezîdir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Faiz yasaklarının nihai çerçevesini çizen Bakara 2:275-281 ayet grubunda ve şeytanın insan idrakine yönelik saptırıcı ve sarsıcı müdahalelerini tasvir eden istiaze bağlamlarında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Faizin salt teknik bir kâr ve faiz oranı meselesi olmayıp, insan fıtratını altüst eden, onu hedefsiz, kör, doyumsuz ve yıkıcı bir çırpınışa (tahabbüt) mahkûm eden yapısal bir bilinç sapması olduğunu göstererek sığ ekonomik bakışı düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDevenin ön ayaklarıyla yeri hedefsizce çiğnemesi, ağaçtaki yaprakların sopayla vurularak dökülmesi ve yere sert darbeler indirilmesi.
  • Soyut anlamZihnin, iradenin ve istikametin kaybedilmesiyle ortaya çıkan denetimsiz sarsıntı, körlemesine savrulma ve hezeyan hali.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç tutarlılığını ve eksenini kaybetmesi sonucu, dışsal veya yıkıcı dürtülerin etkisiyle hedefsiz, kaotik ve yıkıcı salınımlar üretmesi durumu.
  • LaTeX modeliSt+1=T(St)+ξt,burada∥ξt∥≫∥T(St)∥  ⟹  lim⁡t→∞∇P(St)=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde St sistemin t anındaki durumunu ve bilinç/istikamet vektörünü, T dengeli ve amaçlı iç yönelim fonksiyonunu temsil eder. ξt ise dışsal bir şokun, kontrolsüz dürtünün veya şeytânî müdahalenin sisteme vurduğu sert ve rastgele darbe vektörüdür. Bu rastlantısal ve şiddetli darbenin büyüklüğü sistemin amaçlı yönelimini aştığında (∥ξt∥≫∥T(St)∥), sistemin hedef potansiyel gradyanı (∇P) sıfırlanır ya da tanımsız hale gelir (∅). Böylece sistem dengeli rotasını kaybederek hedefsiz bir savrulma ve çırpınış içine girer.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ