دخر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-خ-رالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٥ · الآيات: ٤ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سجدنفخظللكبردخرفزعجهمشملدَاخِرُونَصوردعوجوبدخل

الجذرالصيغ ٢الآيات ٤السور ٤المجاورة ٢٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دخر

د - خ - ر

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٢

“Zahire” ambara doldurulmuş tahıl, “zal” “dal”a dönüşerek yükü ambara boşaltmak anlamında mastar olmuştur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Zahire” ambara doldurulmuş tahıl, “zal” “dal”a dönüşerek yükü ambara boşaltmak anlamında mastar olmuştur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٢٩٤
باب الخاء والدال والراء معهما خ د ر، د خ ر، خ ر د، ر د خ مستعملات خدر: الخِدرُ: ستر يمد للجارية في ناحية البيت، وكذلك ينصب لها خشبات فوق قتب البعير، مستور بثوب، وهو الهودج المخدُور، والجميع: أخدار وأخادير، قال: حتى تغامز ربات الأخادير وخَدَّرْتُ الجارية فَتَخَدَّرَتْ، وأَخْدَرْتُ لها كأخدار الظَّبية خِشْفَها في هَبطةٍ من الأرض. وأسَدٌ خادر مُخْدِر كثير الخُدور، خَدِرٌ في عرينه، وأخْدَرَه عرينه.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٥
الدُخور: الصَغارُ والذَلُّ. يقال: دَخَرَ الرجلُ بالفتح فهو داخِرٌ. وأَدْخَرَهُ غيرُه.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٨٣٥
خ د ر خدر ، خرد ، دخر ، رخد ، ردخ : مستعملة . خدر : قال الليث : الخِدْرُ : سِتْرٌ للجارية _ في ناحية البيت ، وكذلك يُنْصَبُ لها خَشَبَاتٌ _ فوق قَتَبِ البعير _ مَسْتُورةٌ بثوب ، فهو الْهَوْدجُ الْمُخَدَّرُ . ويُجْمَعُ عَلَى الأخْدَار والأخادير والْخُدُورِ . وأنشد : حَتّى تَغامزَ رَبَّاتُ الأخادِيرِ والجاريةُ مَخْدُورةٌ . . وقد خُدِرَتْ في خِدْرَهَا ، وتَخَدَّرَتْ كذلك . وأَخْدَرَتِ الجارية
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٦٦٧
(باب الدال والخاء وما يثلثهما) (دخر) الدال والخاء والراء أصلٌ يدلُّ على الذُّل. يقال دَخَرَ الرّجُلُ، وهو داخِر، إذا ذَلَّ. وأَدْخَرَه غيرُه: أَذَلَّه. فأما الدَّخْدَار فالثَّوب الكريمُ يُصانُ. قال:‏ * ويَجْلُو صَفْحَ دَخْدارٍ قَشِيبِ(1) *‏ وليس هذا من الكلمة الأولى في شيءٍ؛ لأنَّ هذه مُعرّبة، قالوا: أصلها تَخْت دار، أي مَصُونٌ في تَخْت(2).‏ (دخس) الدال والخاء والسين أصلٌ واحد، يدلُّ على
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٠٣
- قال تعالى: ﴿وهم داخرون﴾ [النحل/48]، أي: أذلاء، يقال: أدخرته فدخر، أي: أذللته فذل، وعلى ذلك قوله: ﴿إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين﴾ [غافر/60]، وقوله: يدخر أصله: يذتخر، وليس من هذا الباب.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١١٦
د خ ر دخر فلان دخوراً ودخر دخراً‏:‏ ذل‏.‏ ومر صاغراً داخراً‏.‏ وأدخره الله‏.‏ وتقول‏:‏ الأول فاخر والآخر داخر‏.‏
رابط المدخل

د خ ر دخر فلان دخوراً ودخر دخراً‏:‏ ذل‏.‏ ومر صاغراً داخراً‏.‏ وأدخره الله‏.‏ وتقول‏:‏ الأول فاخر والآخر داخر‏.‏

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٤٥
دَخَرَ الرجلُ، بالفتح، يَدْخَرُ دُخُوراً، فهو دَاخِرٌ، ودَخِرَ دَخَراً: ذَلَّ وصَغُرَ يَصْغُرُ صَغَاراً، وهو الذي يفعل ما يؤمر به، شاء أَو أَبى صاغِراً قَمِيئاً. والدَّخَرُ: التحير. والدُّخُورُ: الصَّغَارُ والذل، وأَدْخَرَهُ غيره. قال الله تعالى: وهم داخرون؛ قال الزجاج: أَي صاغرون، قال: ومعنى الآية: أَو لم يروا إِلى ما خلق الله من شيء يَتَفيَّأُ ظلاله عن اليمين والشمائل سُجَّداً لله وهم داخرون؛
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٩٦
دخر الرجل كمنع وفرح دخورا، بالضم، مصدر الأول على غير قياس، ودخرا، محركة مصدر الثاني على القياس: صغر وذل. والداخر: الذليل المهان، كما جاء في الحديث. والدخر: التحير. والدخور: الصغار والذل. وأدخره غيره. وفي الكتاب العزيز وهم داخرون قال الزجاج: أي صاغرون. ومن سجعات الأساس: الأول فاخر، والآخر داخر.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٠٨
دَخَرَ 1 دَخَرَ دخر , (S, A, Msb, K,) aor. دَخَرَ ; (Msb, K;) and دَخِرَ, aor. دَخَرَ ; (K;) inf. n. of the former, دُخُورٌ, (S, A, Msb, K,) and (of the latter, TA) دَخَرٌ; (K, TA; in the CK دُخْرٌ;) He was, or became, object, mean, contemptible, or despicable. (S, A, Msb, K.) ادخرهُ 4 ادخرهُ أدخره ادخره ادخرة ٱدخر ٱدخره He (God, A, or a man, Msb) rendered him abject, mean, contemptible, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٨
دَخَِرَ دَخَِرَ A ( n. ac. دَخَر 4 , دُخُوْر 27 ), a. Was or became abject, mean, contemptible. أَدْخَرَ أَدْخَرَ IV , a. Rendered abject, mean.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٬٨٠٠
دخر دَخَرَ - يَدْخَرُ (دَخِرَ - يَدْخَرُ) - دَاخِر - داخِرُوْن دَخَرَ - يَدْخَرُ (دَخِرَ - يَدْخَرُ) + كائن + لـِ كائن: ينفذ ويفعل ما يؤمر بأقصى درجات الخضوع والاستسلام والانقياد والذل والصغار دَاخِر: اسم فاعل صفة مشبهة من " د َخَرَ - يَدْخَرُ " دَاخِرُوْن: جمع " دَاخِر" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخضوع والإذعان والطاعة مرغماَ، قهراً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ٣٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فزع

    الآيات المشتركة: ١ · Hemen ürktü

  2. شمل

    الآيات المشتركة: ١ · Sol

  3. فيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir

  4. صور

    الآيات المشتركة: ١ · Sûr

  5. نفخ

    الآيات المشتركة: ١ · Körük demektir

  6. ظلل

    الآيات المشتركة: ١ · Gölge demektir

  7. جوب

    الآيات المشتركة: ١ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  8. شيأ

    الآيات المشتركة: ٢ · Şey

  9. يمن

    الآيات المشتركة: ١ · Sağ yandır

  10. جهم

    الآيات المشتركة: ١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  11. سجد

    الآيات المشتركة: ١ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  12. دخل

    الآيات المشتركة: ١ · Dahl: Kuytu yer demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ

    Teslim olanlar

  2. قُلْ نَعَمْ وَأَنْتُمْ دَاخِرُونَ

    Teslim olanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدخر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصغر, ذلل, خضع, قمأ
Zıt Kökفخر
Çekirdek Özet 1Boyun eğmek, küçülmek, istenen buyruğu istemese de çaresizce ve hakir olarak yerine getirmek
Çekirdek Özet 2Varlıkların ontolojik zorunlulukla ve kibirlenenlerin ceza olarak mutlak ilahi iradeye boyun eğmesi
Çekirdek Özet 3Sahte büyüklük iddialarının ilahi egemenlik karşısında kaçınılmaz bir küçülme ve teslimiyete mahkûm olması
Kritik Hata RiskiKökün gönüllü teslimiyet sanılması veya ذخر köküyle karıştırılarak depolama ve biriktirme anlamıyla açıklanması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دخBir şeyin içine nüfuz etme, örtme, sinme ve duman veya karanlık gibi bir nesnenin diğerinin içine süzülerek girmesi (örnek: دخل, دخن)رÇekirdekteki içeriye doğru sinme ve nüfuz etme hareketine baş eğme, küçülerek geri çekilme ve mutlak itaat altına girerek boyun bükme anlamı eklenmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دkapı; giriş, geçiş, hareketEşiğin altına eğilme, boyun bükerek içeri girme ve sınırın altına çekilme hareketini temsil eder.
خçit, duvar; çevirme, koruma, ayırma (türetme imge)ح imgesinin hırıltılı sesle yoğunlaşmış biçimidir; kuşatılmayı, sınırlanmayı ve hareket alanının daralmasını anlatır.
رinsan başı; baş, ilk, üstBaşın öne eğilmesini, yüksekte olan organın alçalmasını ve otorite karşısında dikliğini yitirmesini gösterir.
دخرKapıdan baş eğerek sınır içine daralmaKuşatıcı bir irade veya otorite karşısında başın öne düşmesi, benliğin küçülmesi ve buyruğa çaresizce boyun eğilmesidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimsenin kendi iradesini tamamen kaybedip başkasının emrine hakir, küçülmüş ve çaresiz olarak boyun eğmesi; istemese de emredileni zorla yapması.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kök belirgin bir biçimde alçalma, boyun eğdirilme ve kibir iddiasının kırılması anlamında kullanılmıştır. Asmaî ve İbn Düreyd rivayetlerinde düşmanın zelil ve hakir düşürülmesi bu kökle tasvir edilir; ancak müstakil bir Cahiliye beytinin lafzı doğrudan nakledilmemiştir.
Erken Arapça kullanımErken dönem lügatlerinde ve atasözlerinde büyüklük taslayanın sonunun zelil olması bağlamında الأول فاخر والآخر داخر sözüyle darbımesel olarak kaydedilmiştir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça دخر kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle baş eğme, alçalma, küçülme ve zelil olma semantik çekirdeğini temsil eder. Batı ve Doğu Sami dillerinde kökün fonetik varyantları genellikle içeriye girme, boyun bükme ve sinme eylemleriyle örtüşür. İbranice ve Aramice gibi dillerde bu kökün doğrudan aynı konsonant dizilişiyle yaygın bir soydaşı bulunmamakla birlikte, kökün içerdiği zillet ve alçalma nüansı, د ve خ seslerinin oluşturduğu içe sinme ve altta kalma matrisiyle bağlantılıdır. Kökün Kur'an'daki zahire veya saklama anlamındaki ذخر ile birleştiği yönündeki iddialar fonetik ve semantik olarak doğrulanmamış olup, klasik Arapçada dâhir ile zâhir sesleri ve kökleri tamamen ayrı bağımsız yapılardır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Jeffery.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönد-خ-رKişinin küçülerek boyun eğmesi, صاغر ve ذليل olması, istemese de emre icabet etmesi durumudur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİçe büzülme, sinme kökleriGüney ve Batı Sami dillerinde doğrudan üç harfli soydaşı sınırlı olup içe kapanma ve alçalma eylemleriyle semantik paralellik gösterir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik düzlemde güvenilir ve doğrudan tespit edilmiş bir dış paralellik bulunmamaktadır.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دخرAnlamlıKüçülmek, zelil olmakİstemediği halde başkasının buyruğuna boyun eğmek, hakir düşmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
درخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş, bağımsız anlam taşımayan diziliştir.Kur'an'da geçmez.
خدرAnlamlıPerdelenmek, uyuşmakÇadırda örtünmek, gizlenmek; bedenin hissizleşerek hareket kabiliyetini yitirmesi.Hedef kökle içe çekilme bağlamında ortak çekirdeği paylaşır; Kur'an'da geçmez.
خردAnlamlıSessizlik, utangaçlıkİffetli ve hayalı olmak, bakire kadının sükûnet ve ağırbaşlılığı.İçe kapanma ve küçülme yönüyle anlam bağı taşır; Kur'an'da geçmez.
ردخAnlamlıEzmek, kırmakYumuşak veya sert bir şeyi vurarak ezmek, çamurlu ve bataklık yer.Ezilme ve altta kalma yönüyle yakınlık gösterir; Kur'an'da geçmez.
رخدAnlamlıYumuşak olmakBedenin gevşek, yumuşak ve esnek olması durumu.Dirençsizlik ve boyun eğiş haliyle ilişkilidir; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دخرMerkezKüçülerek boyun eğmeİradesi tamamen kırılarak, istese de istemese de çaresizce ve hakir olarak emre uymaktır.Kibir iddialarını tamamen yok eden aşağılayıcı itaat durumudur.
صغرKomşuKüçüklükFiziksel veya itibari olarak küçülmeyi ifade eder; doğrudan emre boyun eğme fiilini gerektirmez.Değerce ve mertebece aşağıda olmayı anlatır.
ذللKomşuBoyun eğme ve yumuşamaDirencin kırılması ve kolay yönetilebilir hale gelinmesidir; her zaman aşağılanma içermeyebilir.İtaate hazır, munis ve uysal olma halini de kapsar.
خضعKomşuBedensel eğilmeBaş ve boyun bükerek dışarıdan görünen bir teslimiyet sergilemektir.Dış organların alçalması ve tevazu göstermesi durumudur.
فخرZıtBüyüklük taslamaKendini başkalarından üstün görüp övünmek, kibirlenmek ve üstünlük iddiasında bulunmaktır.Kendini yüce görüp başkalarını aşağı sayma tutumudur.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدخرÇaresizce boyun eğmeKibrin kırılarak zelil ve hakir bir şekilde emre boyun bükülmesi.Kesin
LatinceHumiliari, subiciAlçalmak, boyun eğdirilmekDış bir baskı altında küçülmeyi karşılar; zorunlu zillet halini içerir.Güçlü
İngilizceTo be abased, to be humbled reluctantlyZelil kılınmak, mecburen boyun eğmekGönüllü itaati değil, mecburi ve küçültücü teslimiyeti ifade eder.Güçlü
AlmancaGedemütigt werden, sich beugen müssenAlçaltılmak, zorla boyun bükmekİrade dışı bir boyun eğişi ve aşağılanmayı verir.Güçlü
FransızcaÊtre humilié, se soumettre malgré soiAşağılanmak, istemeden boyun eğmekBüyüklük iddiasının çöküşü sonrası kaçınılmaz teslimiyeti anlatır.Güçlü

المصدر Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
دَاخِرُونَKozmik ve ontolojik zorunlu teslimiyetEvrendeki tüm varlıkların ve gölgelerinin ilahi yasalara ve iradeye karşı koymaksızın, tamamen boyun eğmiş olarak hareket etmesi bağlamında kullanılır (Nahl 16:48).
دَاخِرُونَKıyamet günü çaresizce boyun eğmeDirilişi inkâr edenlerin ve ilahi azaptan kaçamayacaklarını anlayan suçluların mahşer günü zelil ve çaresiz olarak toplanması bağlamında kullanılır (Sâffât 37:18).
دَاخِرِينَHaşr dehşetiyle başı eğik gelmeSûr üflendiğinde göklerde ve yerde bulunan herkesin Allah'ın huzuruna büyüklük taslayamadan, tam bir alçalış ve zillet içinde gelmesi bağlamında kullanılır (Neml 27:87).
دَاخِرِينَKibrin cezası olarak cehenneme aşağılanarak girişDünyada Allah'a ibadet ve dua etmekten kibre kapılarak kaçınanların cehenneme en aşağılık ve zelil bir durumda gireceklerini bildiren ceza bağlamında kullanılır (Mü'min 40:60).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCebir, tekvin ve ceza doktriniVarlıkların iradî olmayan ontolojik secde ve teslimiyetleri ile cehennemliklerin cezaen boyun eğmeleri arasındaki fark; kibrin zıddı olarak mutlak acziyetin tespiti.İlahi kudret karşısında hiçbir varlığın bağımsız bir direnç gösterememesi.
FıkıhHüküm ve emir karşısında mükellefiyetFıkıhta kök doğrudan teknik terim değildir; ancak şeriatın bağlayıcılığı ve tekvinî boyun eğiş ile teklifî itaat arasındaki mahiyet farkı bağlamında değerlendirilir.İlahi emrin cebren infaz edilmesi durumu.
Tefsirداخر lafzının semantik tahliliMüfessirler kelimeyi صاغرون ve أذلاء olarak tefsir etmiş; gölgelerin secdesini cisimlerin ilahi kanunlara zorunlu boyun eğişi şeklinde yorumlamışlardır.Kibrin zıddı olan zoraki ve küçültücü itaat.
HadisAhiret ahvali ve mütekebbirlerin akıbetiHadislerde dünyada büyüklük taslayanların kıyamet gününde karınca misali küçük ve zelil (dahir) olarak haşredileceği beyanlarında yer alır.Kibrin karşılığı olan ontolojik ve ahlaki aşağılanma.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet karşısında kullukİradesiz veya cebri teslimiyetSahte tanrıların ve kibirlenenlerin ilahi kudret karşısındaki nihai tükenişini gösterirKulun kibrini kırıp mutlak sınırını bilmesini sağlar.Kesin
İlmiDoğa yasaları ve determinizmFiziksel zorunlulukMaddenin doğa kanunlarına direnemeksizin uymasını ifade ederVarlıkların fiziksel yasalara ontolojik boyun eğişidir.Güçlü
SiyasiOtorite ve egemenlikMutlak mağlubiyetİsyancı gücün siyasi egemenlik karşısında tamamen ezilerek teslim alınmasıDirencin kırılarak gayriiradî boyun eğişin tescil edilmesidir.Muhtemel
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlük verisinde bu kök için iktisadi bir işlev tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimptotik sıfırlanma veya zorlayıcı sınır şartıBir sistemdeki serbest parametrelerin dış bir alan veya sınır kuvveti etkisiyle tamamen sıfıra yaklaşması ve hareket serbestisini yitirmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerTam pasivasyon ve mecburi itaatBireyin veya grubun direnç gücünün dış bir otorite tarafından tamamen kırılarak aşağılanmış ve eylemsiz bir konuma itilmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca sıradan bir boyun eğme, rıza göstererek teslim olma veya Türkçe ses benzeşimi sebebiyle zahire (depolama/stoklama) kavramıyla karıştırılması.
Kur'an içi daha geniş anlamدخر kavramı gönüllü ibadeti değil; ontolojik olarak kaçınılmaz kanunlara baş eğmeyi ve kibre kapılanların azap karşısında küçülerek, zelil düşerek teslim olmak zorunda kalışını ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki داخرون ifadesini müminlerin samimi teslimiyeti gibi anlamak, tekvinî zorunluluk ile teklifî itaati birbirine karıştırmak ve kibrin cezasının aşağılanma olduğu gerçeğini gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık düzeninin Allah karşısındaki ontolojik acziyetini ve kibre kapılan insanın ahirette uğrayacağı mutlak aşağılanmayı açık ve somut bir kavramla kavratması bakımından hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâinattaki varlıkların ve gölgelerin Allah'a secdesini anlatan kozmolojik ayetlerde (Nahl 16:48), kıyamet sahnesinde ve cehenneme giriş tasvirlerinde (Mü'min 40:60).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılmışların Allah'a karşı bağımsız bir güç sergileyebileceği vehmini ve insanın kibrinin ebediyen sürdürülebileceği yanılgısını kökten yıkar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir canlının veya kişinin direnme iradesinin kırılarak başını öne eğmesi, zelil ve çaresiz bir vaziyette emredileni istemese de yapmasıdır.
  • Soyut anlamSahte büyüklük iddialarının ve otonom güç vehimlerinin, mutlak aşkın otorite karşısında kaçınılmaz bir biçimde küçülerek sıfırlanması ve zilletle teslim olmasıdır.
  • Sistematik karşılıkOntolojik veya cezai planda kibrin antitezi olup, tüm serbestiyetin ilahi irade tarafından iptal edildiği zorunlu boyun eğiş durumudur.
  • LaTeX modeliK→ΩD  ⟹  lim⁡Ω→∞K=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde K bireysel kibri ve büyüklük iddiasını temsil eder. Ω mutlak ve aşkın ilahi iradeyi veya kaçınılmaz tekvinî düzeni gösterir. D ise boyun bükme, küçülme ve zillet halidir (دخر). Model, ilahi iradenin mutlaklığı karşısında kibrin sınır değerde sıfıra mahkûm olduğunu sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د