دهق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-ه-قالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».دهقكأسدِهَاقًا

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دهق

د - ه - ق

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

Dahik : İri hurma tanesi, dolgun veya dolu demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Dahik : İri hurma tanesi, dolgun veya dolu demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٢٤
باب الهاء والقاف والدال معهما ق ه د، د ه ق مستعملان فقط قهد: القَهْدُ: من أولاد الضأن يَضرِب إلى بياض. والجمعُ: قِهادٌ. وكذلك ولَدُ البَقَرةِ الوَحْشيّةِ. قال: نقودُ جيادَهُنَّ ونَفْتـلـيهـا ولا نَعدو التُّيُوسَ ولا القِهادا دهق: الدَّهَقُ: خشبتان يُغْمَزُ بهما السّاقُ، وآدّهَقْتِ الحجارةُ ادِّهاقاً، وهو شدّة تَلازُمِها، ودُخُولُ بعضِها في بعضٍ. قال: ينصاح من جَبْلةٍ رَضْمٍ مُدَّهَقْ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٨٨
أَدْهَقْتُ الكأسَ: ملأتها. وكأسٌ دِهاقٌ، أي ممتلئةٌ. قال خِداشُ بن زهير: أَتانا عامِرٌ يرجو قِرانافأَتْرَعْنا له كأساً دِهاقا وأَدْهَقْتُ الماءَ، أي أفرغتُه إفراغاً شديداً. قال أبو عمرو: الدَهَقُ بالتحريك: ضربٌ من العَذاب وهو بالفارسية أَشْكَنْجَهْ. ودَهَقْتُ الشيءَ: كسرتُه وقطعتُه.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٦٣٥
باب الهاء والقاف مع الدال قهد ، دهق ، هدق : ( مستعملة ) قهد : قال الليث : القَهْدُ : من أوْلادِ الضّأْنِ يَضْرِبُ إلى البياض ، والجمع قِهَادٌ ، قال : ويقال أيضاً لِولَدِ البقرة الوحشية : قَهْدٌ ؛ وأنشد : نَقُودُ جِيَادَهُنَّ وَنَفَتَلِيها ولا نَعْدُو التُّيوسَ ولا القِهَادَا وقال غيره : القِهَادُ : شاءٌ حجازية ؛ وأنشد الأصمعيّ : أَتَبْكي أن يُسَاقَ القَهْدُ فيكم فَمَنْ يَبْكي لأهلِ السَّاجِسِي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٥٦٩
(باب الدال والهاء وما يثلثهما) (دهي) الدال والهاء والحرف المعتلّ يدلُّ على إصابة الشّيء بالشيء بما لا يَسُرُّ. يقال ما دَهَاه: أيْ ما أصابه. لا يقال ذلك إلاّ فيما يسوء. ودواهِي الدَّهر: ما أصابَ الإِنسانَ من عظائم نُوَبِه. والدَّهْي: النُّكْر وجَودةُ الرّأي؛ وهو من الباب؛ لأنَّه يُصِيب برأيه ما يريدُه. (دهر) الدال والهاء والراء أصلٌ واحد، وهو الغَلَبة والقَهْر. وسُمِّي الدّهرُ دَهْراً
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٣
- قال تعالى: ﴿وكأسا دهاقا﴾ [النبأ/34]، أي: مفعمة، ويقال أدهقت الكأس فدهق، ودهق لي من المال دهقة، كقولك: قبض قبضة.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٩
د ه ق أدهق الكأس وكأس دهاق‏.‏ وغمز ساقه بالدهق‏.‏ وتقول‏:‏ عنقه في وهق ورجله في دهق‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٥٠٧
الدَّهْقُ: شدّة الضَّغْط. والدهْق أيضاً: مُتابعة الشدّ. ودَهَق الماءَ وأدْهَقه: أفْرَغه إفراغاً شديداً. وفي حديث علي، رضي الله عنه: نُطْفةً دِهاقاً وعَلَقةً مُحاقاً أي نطفة قد أفْرغت إفراغاً شديداً، من قولهم أدْهَقْت الماء أفْرَغته إفراغاً شديداً، فهو إذاً من الأَضداد. وأدهق الكأسَ: شدَّ ملأَها. وكأسٌ دِهاق: مُتْرعة ممتلئة. وفي التنزيل: وكأساً دِهاقاً، قيل: مَلأَى؛ وقال خِداش بن زُهير: أتانا
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٥
* د ه ق * * أدْهَقَ * الكأس ملأها وكأس * دِهَاقٌ * ممتلئة و * الدَّهْمَقَةُ * لين الطعام وطيبه ورقته ومنه حديث عمر رضي الله عنه ﴿لو شئت أن * يُدَهْمَقَ * لي لفعلت ولكن الله عاب قوما فقال أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا واستمتعتم بها﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٨٢٠
دهق الكأس، كجعله: ملأها نقله الأزهري. ودهق الماء: أفرغه إفراغا شديدا فهو إذا ضد، ومن الثاني: قول علي- رضي الله عنه-: نطفة دهاقا وعلقة محاقا أي: نطفة قد أفرغت إفراغا شديدا. كأدهقه فيهما يقال: أدهقت الكاس إلى أصبارها، أي: ملأتها إلى أعاليها، وقيل: شد ملأها. وأدهق الماء: أفرغه إفراغا شديدا. وقال ابن دريد : دهق لي دهقه من المال أي: أعطاني منه صدرا. ونقل الجوهري عن ابن الأعرابي: دهق فلانا: إذا ضربه.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢١٧
دَهَقَ دَهَقَ A ( n. ac. دَهْق 1 ), a. Filled to overflowing. b. Emptied. c. Broke, smashed. أَدْهَقَ أَدْهَقَ IV , a. see I . دَهَق دَهَق 4 , a. Instrument of torture. دِهَاْق دِهَاْق 23 , a. Full ( cup ).
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٤٤٣
دهق دَهَقَ - يَدْهَقُ - دَهِق - دِهَاق دَهَقَ - يَدْهَقُ + االشيء وخاصة الماء أو السائل: بنصب بقوة وضغط عال وحركة اضطرابية شديدة: يفور ويبقبق ويرغي ويطف بفقاعات الغاز المضغوط: مثل ماء الأنابيب أو ماء المشروبات الغازية أو ماء السوائل الرغوية دَهِق: على وزن " فـَعـِل": اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " دَهَقَ - يَدْهَقُ " دِهَاق: على وزن " فـِعال
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. كأس

    الآيات المشتركة: ١ · Bitki suyu demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَكَأْسًا دِهَاقًا

    Boşaltılıp doldurulan

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدهق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerملأ, ترع, فيض
Zıt Kökفرغ
Çekirdek Özet 1Sıkıştırma, basınç uygulama ve bir kabı taşacak kertede ağzına kadar doldurma
Çekirdek Özet 2Cennet ikramında kadehin tam dolu, berrak, tazyikli ve kesintisiz akış hali
Çekirdek Özet 3Sistemin azami kapasite sınırında pürüzsüz, doyumlu ve sürekli bir akışla donatılması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca durağan bir hacimsel doluluk sayıp tazyik, saflık ve kesintisizlik boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دهAğırlıkla basma, kuşatma, çökme, örtme ve yoğunluk oluşturma; nitekim دهم kökünde karanlığın basması ve yeşilliğin koyulaşması, دهر kökünde zamanın insanı kuşatıp aşındırması, دهن kökünde sıvının yüzeyi bütünüyle kaplaması, دهي kökünde ise büyük hadisenin aniden çökmesi görülür.قSınır, tutma, sıkıştırma ve dökülme imgesi eklenerek çekirdekteki genel kuşatma ve baskı anlamı, bir hacmi çeperlerine kadar zorlayan basınçlı doluluğa ve şiddetle akmaya daraltılmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دkapı; giriş, geçiş, hareketİçeriye doğru yönelen akışkan hareket ve geçiş dinamiği
هkollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesVarlığın açığa çıkması, kabarması ve hacmin dışa doğru belirginleşmesi
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırHacmin çeperine, en uç sınırına ulaşma ve toplanma hali
دهقKapıdan geçerek içeri yönelen akışın (د) kabarıp görünür hale gelmesi (ه) ve kabın sınır çeperlerine dayanarak tam toplanma oluşturması (ق); basınçlı dolum ve tazyikli akış.Harf imgelerinin birleşimi, sıvının kabın sınırlarını sonuna kadar zorlayacak biçimde dolmasını veya aynı şiddetle boşalmasını resmeder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBacağı iki tahta arasına alıp sıkıştırma aleti olan mengene veya taşların harçsız olarak birbirine kenetlenip sıkışması; tazyikle boşaltma ve kabı ağzına kadar doldurma.
Cahiliye şiiri kullanımıHâtim et-Tâî, kaynayan kazandaki büyük et parçalarının tazyikle çalkalanıp dönmesini kökün katlamalı türeviyle tasvir eder: يُقَمِّصُ دَهْداقَ البَضيعِ كـأَنَّـهُ / رُؤوسُ قَطاً كُدْرٍ دقاقِ الحناجرِ
Erken Arapça kullanımHz. Ali'ye nispet edilen rivayette meninin şiddetle ve tazyikle atılmasını nitelemek üzere kullanılmıştır: نُطْفةً دِهاقاً وعَلَقةً مُحاقاً

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça دهق kökü, Sami dil ailesi içinde fiziksel bir kuvvet tatbik ederek sıkıştırma, basma, tazyik uygulama ve buna bağlı olarak bir nesneyi sınırına kadar doldurma veya basınçla boşaltma semantik alanında konumlanır. Kökün biliteral çekirdeğini oluşturan ده tabakası; ezme, bastırma, örtme ve ağırlık bindirme yönüyle diğer Sami dillerindeki itme ve sıkıştırma kökleriyle akrabalık taşır. Özellikle Kuzeybatı Sami grubunda, kökün gırtlak ünsüzü değişimiyle İbranice ve Aramicede d-h-q / דחק (sıkıştırmak, zorlamak, tazyik etmek, acele ettirmek) biçiminde karşılık bulduğu ve fiziksel basınç anlamını koruduğu gözlemlenir. Arapçada bu kök, hem sıkma aletini (دهق) hem de kabın kenarlarına baskı yapacak kertede doldurulmasını veya sıvının şiddetle dökülmesini ifade ederek zıt anlamları (ezdâd) bünyesinde barındıran zengin bir mecaza evrilmiştir.

درجة الثقة Muhtemel

المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSıkıştırma, basınç yapma, tazyikle dökme ve silme doldurmaBacağı mengenede sıkıştırma eyleminden sıvının kaba basınçla dolmasına veya boşalmasına uzanan somut semantik gelişimKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAramice ve İbranice d-h-q (דחק) kökü ile fonetik ve semantik örtüşmeİtme, sıkıştırma, baskı uygulama ve dar alana yüklenme eylemleriyle ortak kavramsal kökene dayanırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrulanmış geniş dilsel soydaş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دهقAnlamlıBasınç uygulama, kabı ağzına kadar doldurma, şiddetle boşaltmaHedef köktür; Nebe 78:34 ayetinde cennet kadehinin niteliği olarak yer alır.Kur'an'da geçer
دقهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
هدقAnlamlıParçalayıp yıkmak veya dikkatle dikilip bakmakTahdhîb'e göre müsta'meldir; yapının çökmesi veya bakışın hedefe kilitlenmesidir.Kur'an'da geçmez
هقدAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
قدهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
قهدAnlamlıSaf beyazlık ve parlaklıkKitābü'l-ʿAyn ve Tahdhîb'de müsta'meldir; özellikle beyaz yaban ineği tasvirinde geçer.Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دهقMerkezBasınçlı doluluk ve tazyikKabın sınırlarına kadar basınçla dolması, berraklık ve ardışıklıkDoluluğun tazyik, kesintisizlik ve taşma noktasıyla birlikte sunulmasıdır
ملأKomşuHacimsel dolulukBoşluğun giderilmesi ve hacmin nesneyle bütünüyle kaplanmasıTazyik veya ardışıklık şartı aranmaksızın kabın iç hacminin dolmasıdır
ترعKomşuTaşma sınırında dolulukKabın kenar hizasına kadar sıvıyla yükselmesiKabın fiziksel ağız çizgisine ulaşmış olmayı doğrudan hedefler
فيضKomşuTaşarak dökülmeSıvının kabı aşarak etrafa akması ve yayılmasıKabın içindeki doluluktan ziyade sınırları aşıp dışarıya taşan harekettir
فرغZıtBoşalma ve tahliyeKabın veya mekanın muhtevasından bütünüyle arınmasıDoluluk, basınç ve akış dinamizminin tamamen sıfırlanması durumudur

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدهقAğzına kadar dolu, tazyikli, kesintisizKabın sınırlarını zorlayan tam doluluk ve pürüzsüz akışKesin
Latinceplenus, redundansTam dolu, taşan, bolca dökülenFiziksel doluluk sınırını karşılar fakat ardışık sunum nüansını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcebrimful, brimming, overflowingSilme dolu, ağzına kadar taşanKabın çeperine dayanan doluluğu verir; tazyikli boşalma ve saflık boyutunu kapsamazGüçlü
Almancarandvoll, übervollAğzına kadar dolu, silmeMekansal ve hacimsel sınır doluluğunu yansıtır; ritmik akışkanlığı içermezGüçlü
Fransızcaplein à ras bord, débordantAğzına kadar dolu, taşkınFiziksel sınır doygunluğunu tam karşılar; içeceğin ardışık ikram boyutunu taşımazGüçlü

المصدر Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
دِهَاقًاAğzına kadar dolu, taşkın ve lezzetli kadehCennet ehline sunulan içeceklerin eksiksiz doyumu ve zenginliği bağlamında (Nebe 78:34)
دِهَاقًاKesintisiz ve ardı ardına sunulan ikramNimetin hiç kesintiye uğramadan, birbirini izleyen kadehlerle sunulması bağlamında (Nebe 78:34)
دِهَاقًاTortusuz, süzülmüş ve berrak içecekMaddi ve manevi hiçbir bulanıklık içermeyen saf kadeh ikramı bağlamında (Nebe 78:34)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret nimetlerinin cismanîliği ve hakikatiCennetteki ikramların mecaz mı yoksa hakiki, doyurucu ve sonsuz bir lezzet mi olduğuNihai doyum, eksiksiz haz ve tükenmezlik
FıkıhVeri bulunamadıKökün doğrudan bir fıkhi hükme veya ıstılaha mesnet teşkil eden kullanımı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı
TefsirCennet kadehlerinin vasfıAyetteki nitelemenin doluluk mu, peş peşe sunum mu yoksa berraklık mı ifade ettiği tartışmasıÇok katmanlı doluluk, saflık ve akışkanlık
HadisNutfe ve hilkat bahsiHz. Ali rivayetinde döl suyunun rahme şiddet ve tazyikle dökülüşünün tasviriŞiddetli tazyik, boşalma ve kuvvetli akış

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret mükafatıNihai doyum ve ikram kemaliİnsanın haz ve tatmin kapasitesini sınırına kadar doyurmaCennet ehlinin arzularının eksiksiz, pürüzsüz ve sürekli karşılanmasıKesin
İlmiZihni idrak düzeyiTam kavrayış ve berraklıkZihinde şüphe veya eksiklik bırakmayacak kesin bilgi dolumuHakikatin zihin kabını tereddütsüz ve tortusuz biçimde doldurmasıMuhtemel
SiyasiKamu nimetlerinin dağıtımıBol ve kesintisiz paylaştırmaToplumsal refah payının halka pürüzsüz ulaştırılmasıAdaletin ve imkanların hiçbir zümre atlanmadan tam kapasite akıtılmasıMuhtemel
İktisadiArz-talep ve tüketim döngüsüDoyum noktası ve tam kapasiteTalebin kesintisiz ve yüksek bollukla tatmin edilmesiÜretim çıktısının alıcıyı noksansız ve aralıksız biçimde doyurmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk ve hidrolik basınç (saturation and continuous throughput)Bir hacmin taşıyabileceği azami akışkan miktarına basınç altında ulaşması ve sınırdan kesintisiz akış haliGüçlü
Beşeri bilimlerZirve tatmin ve tam refah (peak fulfillment)Bireyin veya topluluğun beklentilerinin hiçbir mahrumiyet hissi kalmaksızın sürekli ve bol biçimde karşılanmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadenin sadece durağan ve fiziksel bir «ağzına kadar dolu kadeh» tasvirine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKadehin yalnızca hacimsel doluluğunu değil; içeceğin berraklığını, sunumun ardışıklığını ve tazyikli cömertliği bir arada içermesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirinin dinamik, canlı ve kesintisiz akış boyutunun kaybolup durağan bir nesne algısına dönüşmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca bir defa kullanılmasına rağmen, cennet mükâfatındaki yetkinliği, doluluğu, saflığı ve kesintisiz ikram coşkusunu tek bir kelimede cem etmesi bakımından eşsiz bir ifade gücüne sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nebe Suresi'nde takva sahiplerinin erişeceği nihai kurtuluş ve esenlik ikramlarını tasvir eden ayet grubunda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiret mükâfatının durağan, sınırlı ve tükenebilir bir nimet olduğu yönündeki eksik tahayyülü yıkarak, taşma derecesinde tam, saf ve aralıksız yenilenen bir lütuf olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKabın çeperlerini zorlayacak derecede tazyikle doldurulması, taşma sınırına gelmesi, mengene gibi iki nesne arasında sıkıştırılması ve sıvının kuvvetle akıtılması.
  • Soyut anlamVarlığın veya bilincin kapasite sınırına kadar pürüzsüz, tortusuz, aralıksız ve tam bir doyumla beslenmesi hali.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin giriş kanallarından gelen kaynağın, alıcı kapasiteyi hiçbir boşluk ve kesinti bırakmaksızın azami sınırda tutması ve dengeli bir taşkınlıkla sürdürmesi.
  • LaTeX modelilim⁡t→t∗V(t)=Vmax⁡∧dΦdt>0
  • LaTeX açıklamasıModelde V(t), zamana bağlı olarak dolan hacmi veya tatmin düzeyini; Vmax⁡, kabın fiziksel ve kavramsal alabileceği azami sınırı (silme doluluk); dΦdt>0 ise akışın ve sunumun durağan olmayıp pozitif bir debiyle sürekli ve kesintisiz aktığını temsil eder. Model, hem sınır doluluğunu hem de dinamik sürekliliği matematiksel bir bütünlük içinde ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د