دهن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-ه-نالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ١٣ · الآيات: ٤ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خرجتُدْهِنُشققنبتبِالدُّهْنِكَالدِّهَانِدهنسينأكلصبغفَيُدْهِنُونَحدثمُدْهِنُونَطورشجرسمو

الجذرالصيغ ٥الآيات ٤السور ٤المجاورة ١٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دهن

د - ه - ن

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٣

Duhn (he) : Yağ, kaygan madde demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Duhn (he) : Yağ, kaygan madde demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٤٨٢
باب الهاء والدال والنون معهما ه د ن،ه ن د، د ه ن، ن ه د، ن د ه مستعملات د ن ه مهمل هدن: المَهْدَنةُ من الهدنة، وهو السّكون. تقول، هَدَنْتُ أَهْدِنُ هُدوناً إذا سكنتَ فلم تَتَحَرَّك. ورجلٌ مهدونٌ وهو البليد الذي يُرْضيهِ الكلام، تقول: هدنوه بالقول دون الفعل، قال: ولم يُعَوَّدْ نَوْمَةَ المَهْدونِ ورجلٌ هِدان وهو الأحمق الجافي قال: قد يَجْمَعُ المالَ الهِدانُ الجافي من غيرِ ما عَقْلٍ ولا
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٢٠
الدُهْنُ معروف. والدِهانُ: الأديم الأحمر، ومنه قوله تعالى: "فكانَتْ وَرْدَةً كالدِهانِ"، أي صارت حمراءَ كالأديم، من قولهم: فرس وردٌ، والأنثى وردةٌ. قال الأعشى: وأَجْرَدَ من فحول الخيل طِرْفٍ كأنَّ على شواكلـه دِهـانـا والدِهانُ أيضاً: جمع دُهْنٍ. يقال دَهَنْتُهُ بالدِهانِ أَدْهُنُهُ. وتَدَهَّنَ هو وادْهَنَ أيضاً، على افتعل، إذا تطلّى بالدُهْنِ. ودَهَنْتُهُ بالعصا: ضربتُه بها. والدِهانُ أيضاً:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٧٦٥
ه د ن هدن ، هند ، دهن ، نهد ، نده : مستعملة . هدن : شمِرٌ عن الهوازنيّ قال : الهُدْنة : انتقاض عَزم الرجلُ لخبرٍ يأتيه ، فيَهْدِنُه عما كان عليه ، فيقال : انْهَدَنَ فلان عن ذاك ، وهَدَنَه خبرٌ أتاه هَدْناً شديداً . وقال الليث : المهدَنَة من الهُدْنة ، وهو السكون ، يقال منه : هَدَنْتُ أَهْدِنُ هُدُوناً : إذا سكنْتَ فلم تتحرَّك . ورجلٌ مَهدون ، وهو البليد الذي يُرضيه الكلام ، يقال : قد هَدَنوه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٥٦٩
(باب الدال والهاء وما يثلثهما) (دهي) الدال والهاء والحرف المعتلّ يدلُّ على إصابة الشّيء بالشيء بما لا يَسُرُّ. يقال ما دَهَاه: أيْ ما أصابه. لا يقال ذلك إلاّ فيما يسوء. ودواهِي الدَّهر: ما أصابَ الإِنسانَ من عظائم نُوَبِه. والدَّهْي: النُّكْر وجَودةُ الرّأي؛ وهو من الباب؛ لأنَّه يُصِيب برأيه ما يريدُه. (دهر) الدال والهاء والراء أصلٌ واحد، وهو الغَلَبة والقَهْر. وسُمِّي الدّهرُ دَهْراً
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٧٤
- قال تعالى: ﴿تنبت بالدهن﴾ [المؤمنون/20]، وجمع الدهن أدهان. وقوله تعالى: ﴿فكانت وردة كالدهان﴾ [الرحمن/37]، قيل: هو دردي الزيت، والمدهن: ما يجعل فيه الدهن، وهو أحد ما جاء على مفعل من الآلة (وقد جمع ابن مالك ما شذ من اسم الآلة في لاميته فقال: شذ المدق ومسعط ومكحلة *** ومدهن منصل والآتي من نخلا أي: المنخل)، وقيل للمكان الذي يستقر فيه ماء قليل: مدهن، تشبيها بذلك، ومن لفظ الدهن استعير الدهين للناقة
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٠١
د ه ن دهن رأسه ودهنه وادهن وتدهن‏.‏ وكأنها مداهن الفضة جمع مدهن وهو الذي يجعـل فيـه الدهن‏.‏ وبتنا في ميثاء دهناوية‏.‏ والدهناء‏:‏ أرض ذات رمال‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أدهن في الأمر وداهن‏:‏ صانع ولاين‏.‏ ودهن المطر الأرض‏:‏ بلها بلاً يسيراً‏.‏ وناقة دهيـن‏:‏ قليلـة اللبن‏.‏ وما وردنا إلا المداهن وهي نقر الماء‏.‏ وفي الحديث ‏"‏ نشف المدهن ويبس الجعثـن ‏"‏‏.‏ ودهـن الأرض‏:‏ دملها‏.‏ ودهنه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٠١٣
الدُّهْن: معروف. دَهَن رأْسه وغيره يَدْهُنه دَهْناً: بلَّه، والاسم الدُّهْن، والجمع أَدْهان ودِهان. وفي حديث سَمُرة: فيخرجُون منه كأَنما دُهنوا بالدِّهان؛ ومنه حديث قتادة بنِ مَلْحان: كنت إذا رأَيته كأَنَّ على وجهه الدِّهانَ. والدُّهْنة: الطائفة من الدُّهْن؛ أَنشد ثعلب: فما رِيحُ رَيْحانٍ بمسك بعنبرٍ، برَنْدٍ بكافورٍ بدُهْنةِ بانِ، بأَطيبَ من رَيَّا حبيبي لو انني وجدتُ حبيبي خالياً بمكانِ. وقد
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٥٦
* د ه ن * * الدُّهْنُ * معروف و * الدِّهَانُ * الأديم الأحمر ومنه قوله تعالى ﴿فكانت وردة كالدهان﴾ أي صارت حمراء كالأديم من قولهم فرس ورد والأنثى وردة و * الدِّهَانُ * أيضا جمع * دُهْنٍ * وقد * دَهَنَهُ * من باب نصر وقطع و * تَدَهَّنَ * هو و * ادَّهَنَ * أيضا على افتعل إذا تطلى بالدهن و * المُدْهُنُ * بالضم لا غير قارورة الدهن وهو أحد ما جاء على مفعل بالضم مما يستعمل من الأدوات وجمعه * مَدَاهِنُ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٩٩٨
: ( دَهَنَ ) الرَّجلُ : ( نافَقَ ) ؛ وهو مجازٌ . ( و ) دَهَنَ ( رأسَه وغيرَهُ دَهْناً ودَهْنَةً : بَلَّهُ ؛ والاسمُ : الدُّهْنُ ، بالضَّمِّ ) ، وبالفتْحِ الفعْلُ المُجاوِز . ( و ) مِن المجازِ : دَهَنَ ( فلاناً ) : إذا ( ضَرَبَهُ بالعَصا ) ، كما يقالُ : مَسَحَه بالعَصا وبالسَّيْفِ إذا ضَرَبَه برفْقٍ . ( والدُّهْنَةُ ، بالضَّمِّ الطَّائفَةُ من الدُّهنِ ) ؛ أَنْشَدَ ثَعْلَب : ما رِيحُ رَيْحانٍ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٦١٢
دَهَنَهُ 1 دَهَنَهُ دهن دهنه دهننه دهنة , (S, Mgh, Msb, K, &c.,) aor. دَهُنَ , (S, Msb,) inf. n. دَهْنٌ (MA, Msb, K, KL) and دَهْنَةٌ, (K,) He anointed it (MA, Mgh, Msb, * KL) with دُهْن, (Mgh, Msb,) i. e., (Msb,) with oil (MA, Msb, KL) &c.; (Msb;) [oiled it; or greased it;] namely, his head, (MA, Mgh,) or his mustache, (Mgh,) or his hair, &c.: (Msb:) or he moistened it; namely, his head, &c.:
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٩١
دَهَنَ دَهَنَ U ( n. ac. دَهْن 1 ), a. Greased, oiled; anointed with oil or pomade. b. Moistened ( the earth : rain ). c. see III . دَهِنَ دَهِنَ A دَهُنَ U ( n. ac. دَهَاْنَة 22t , دِهَاْن 23 ), a. Gave but little milk ( camel ). دَاْهَنَ دَاْهَنَ III , a. Dissimulated with, deceived; flattered, buttered. أَدْهَنَ أَدْهَنَ IV , a. see III . تَدَهَّنَ تَدَهَّنَ V , a. Was greased,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٩٣٣
دهن دَهُنَ - يَدْهُنُ (دَهَنَ - يَدْهُنُ) - دِِهْن - دِهَان - أَدْهَنَ - يُدْهِنُ - مُدْهِن - مُدْهِنُوْن دَهُنَ - يَدْهُنُ (دَهَنَ - يَدْهُنُ) + الكائن: يصبح ذا قوام " دهني ": يصبح ليناً طرياً ناعماً كما لو كان من الزيت أو الشحم المذاب دِِهْن: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " دَهُنَ - يَدْهُنُ ": وهي أيضاً اسم آلة منه: ما يستعمل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣ (الإجمالي: ١٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سين

    الآيات المشتركة: ١ · Tin incir demektir

  2. صبغ

    الآيات المشتركة: ١ · صِبْغَةً boya ya da boyamak anlamındadır

  3. ورد

    الآيات المشتركة: ١ · Gül demektir

  4. طور

    الآيات المشتركة: ١ · Sina’da bir dağın adıdır

  5. نبت

    الآيات المشتركة: ١ · Bitki

  6. شقق

    الآيات المشتركة: ١ · Şıkk, kopmuş parça demektir

  7. شجر

    الآيات المشتركة: ١ · Ağaç

  8. ودد

    الآيات المشتركة: ١ · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır

  9. حدث

    الآيات المشتركة: ١ · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…

  10. أكل

    الآيات المشتركة: ١ · Ekel pas demektir

  11. خرج

    الآيات المشتركة: ١ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  12. سمو

    الآيات المشتركة: ١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنَاءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِلْآكِلِينَ

    Yağı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدهن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزيت, سمن, نفق, لين
Zıt Kökخشن
Çekirdek Özet 1Yüzeyi kaplayarak pürüzleri örten, parlatan ve kayganlık sağlayan sıvı yağ
Çekirdek Özet 2Sürtünmeyi ve çatışmayı önlemek için ilkelerden vazgeçme, tavizkârlık ve sahte yumuşaklık
Çekirdek Özet 3Hakikatin ciddiyetini sulandıran ilkesiz uzlaşma, yaltaklanma ve gevşeklik
Kritik Hata RiskiÂyetlerdeki ilkesel sapma ve taviz uyarısını ahlaki bir uzlaşma veya nezaket sanmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دهBir şeyi bütünüyle bürüme, karartma veya ansızın kuşatma hissi; دهم karartıp kaplamak, دهر zamanın kuşatması, دهق dolup taşması ve دهي aniden bürüyen baskın durum köklerinde bu kuşatma ortak çekirdektirنKuşatma ve kaplama hareketini akışkan, nüfuz edici, yüzeyde ince bir tabaka oluşturan ve yumuşatan sürekli bir sıvı niteliğine dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دkapı; giriş, geçiş, hareketİki nesne veya yüzey arasına sızarak girmeyi ve aralığı aşmayı imler
هkollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesYüzeyde parlayarak dikkat çeken, açığa çıkan ince ve parlak tabakayı imler
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkAkışkanlığın devam etmesini, yayılarak pürüzleri sürekli bir hatla örtmesini imler
دهنAralara sızarak giren, yüzeyde parlak bir tabaka halinde kendini gösteren ve süreklilikle pürüzleri kayganlaştıran cevher

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamZeytin, susam veya tohumlardan çıkarılan, sürüldüğü yeri yumuşatıp parlatan bitkisel ya da hayvansal sıvı (دُّهْن); toprağın yüzeyini hafifçe ıslatan ince çisenti; memesi yağlanacak kadar az süt veren deve (دَهِين)
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ, ilkesizce yumuşama ve hakikat pürüzlerini örtme anlamındaki kullanımı şöyle kaydeder: وفي الحِلْمِ إدهانٌ وفي العَـفْـوِ دُرْبةٌ / وفي الصِّدْقِ مَنْجاةٌ منَ الشَّرِ فاصْدُقِ
Erken Arapça kullanımBir şairin az süt veren deveyi ve verimsizliği hicvederken kurduğu dizede geçer: لسانُك مِبْردٌ لا عَيْبَ فيه / ودرُّك درُّ حادبةٍ دهينِ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça دهن kökü, Sami dillerinde yağlama, yağ ile parlatma ve kayganlaştırıcı sıvı anlam katmanıyla geniş bir ortaklığa sahiptir. İbranicede yer alan d-š-n (דָּשֵׁן) kökü semiz olmak, yağ ile beslenmek ve bereketlenmek anlamlarını taşırken, Süryanicedeki dehnā (ܕܗܢܐ) biçimi doğrudan sıvı yağ ve semizlik manasını verir. Akatça dašnu biçimi de bu semantik hatta yağlı ve besili olma durumunu ifade eder. Arapçada bu kök, hem fiziksel zeytinyağı ve benzeri akışkan yağları (دُّهْن) hem de yüzeydeki sürtünmeyi sıfırlama niteliğinden hareketle mecazi alanda gerçeğin keskin pürüzlerini gizleyerek sahte bir uyum üretme davranışını (مُدَاهَنَة) korumuştur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدهنSıvı yağ ve yağ sürmekten doğan kayganlık; buradan mecazen dalkavukluk, gerçeği sulandırma ve tavizkârlıkKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice d-š-n, Süryanice d-h-nYağ, semizlik ve yağla ovma anlamında ortak Sami mirasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir dış bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دهنAnlamlıYağ, kayganlık, müdâheneFiziksel yağlama ve mecazen gerçeği esneterek taviz vermeHedef kök; Kur'an'da geçer
دنهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
هدنAnlamlıSükûnet, barış, ateşkesÇatışmanın durması ve yatışma hali (هُدْنَة)Kur'an'da geçmez; hedef kökteki sürtünmesizlik ile anlamsal bağı vardır
هندAnlamlıKeskinlik, kılıçMeşhur Hint kılıcına nispet veya özel adKur'an'da geçmez
ندهAnlamlıSeslenme, kovma, engellemeHayvanları bağırarak yönlendirme veya uzaklaştırmaKur'an'da geçmez
نهدAnlamlıYükselme, kabarma, atılmaGöğsün kabarması veya düşmana karşı cesaretle ileri fırlamaKur'an'da geçmez; hedef kökün yumuşaklığına zıt bir sertlik taşır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دهنMerkezYağ, kayganlık, müdâheneYüzeyi kaplayıp pürüzü örten sıvı ve ahlaki planda ilkeden taviz vermeHem fiziksel cevher hem tavizkâr ahlaki tutum
زيتKomşuZeytinyağıYalnızca zeytin meyvesinden çıkan somut sıvı yağı ve yakıtı ifade eder; ahlaki taviz anlamı barındırmazSomut gıda ve aydınlatma maddesi
سمنKomşuYağ, besililikSıvı yağdan ziyade bedenin etlenip yağ bağlamasını ve semizliğini bildirirBünyevi yağ ve besililik
نفقKomşuİkiyüzlülük, nifakİnancı tamamen gizleyip kâfirliği saklamaktır; müdâhene ise inancı inkar etmeksizin açıkça taviz vermektirGizli hile ve ikiyüzlü ayrışma
خشنZıtSertlik, pürüzlülük, katılıkTemas edilen yüzeyin pürüzlü, aşındırıcı ve hiçbir taviz kabul etmez sertlikte olmasıSürtünmeli ve tavizsiz yapı

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدهنSıvı yağ, kayganlaştırmak, müdâheneSomut yağ ile ilkelerden taviz verip yaltaklanma anlamını aynı kökte birleştirirKesin
Latinceoleum, unctio, adulatioYağ, meshetme, dalkavuklukOleum somut yağı, unctio sürmeyi, adulatio ise sürtünmeyi önleyen yağcılığı karşılarGüçlü
İngilizceoil, grease, buttering up, flatteryYağ, yağlamak, yağ çekmek, taviz vermekSomut kayganlaştırıcı cevher ile sürtünmeyi gidermek için yapılan ilkesiz tavizi ayrı kelimelerle verirGüçlü
AlmancaÖl, Fett, Schmeichelei, NachgiebigkeitYağ, dalkavukluk, gevşek uzlaşmaFiziksel kayganlık ile ahlaki esneme ve sahte yumuşaklığı karşılarGüçlü
Fransızcahuile, onction, flatterieSıvı yağ, yağ sürme, yağcılıkOnction kelimesi hem yağ sürmeyi hem de yapmacık ahlaki tatlılığı ve tavizi yansıtırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِالدُّهْنِSomut zeytinyağı ve katıkAğacın insan için sunduğu bereketli, besleyici ve kaygan sıvı; Mü'minûn 23:20
كَالدِّهَانِKızıl erimiş yağ veya tabaklanmış kızıl deriKıyamet günü göğün parçalanıp erimiş kızgın yağ gibi kızarması ve erimesi; Rahmân 55:37
تُدْهِنُ / فَيُدْهِنُونَDinde taviz vermek, gerçeği esnetmekMüşriklerin inanç ilkelerinden karşılıklı ödün verme ve tavizkâr olma talebi; Kalem 68:9
مُدْهِنُونَHafife almak, ciddiyetsizlik, gerçeği sulandırmakKur'an'ın ağır ve kesin hakikatini gevşeklikle karşılayıp ciddiye almayanlar; Vâkıa 56:81

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAkide ve tavizsiz tevhidİnanç esaslarının bâtılla uzlaşma adına esnetilmesi ve sulandırılması (مُدَاهَنَة) eleştirisiTevhidin taviz kabul etmez kesinliği
FıkıhEmr-i bi'l-ma'rûf ve yargı ahlakıHakkı ayakta tutarken zalimlerin hatırına sessiz kalıp göz yumma ve dalkavukluk yasağıHükümde gevşeklik ve taviz
TefsirKalem 68:9 ve Vâkıa 56:81 tahliliMüşriklerin uzlaşma teklifinin mahiyeti ile Kur'an vahyini ciddiye almama tavrının sınırlarıİlkesel duruş ile ilkesiz uyum ayrımı
HadisAhlaki davranış ve muaşeretMeşru idare ve nezaket (مُدَارَاة) ile dinden taviz verme (مُدَاهَنَة) arasındaki kesin ayrımSamimiyetsiz yumuşaklığın reddi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve akideİlkesel tavizsizlikHakikatin bâtıl lehine aşındırılmasını engellerİnanç ilkelerinde dalkavukluk ve gevşeklik meşru görülemezKesin
İlmiHakikat etiği ve epistemolojiNesnel ciddiyetVerilerin hatır için çarpıtılmasını önlerBilimsel hakikatin güç odaklarını memnun etmek için sulandırılmasına engel olurGüçlü
SiyasiDiplomasi ve idareİlkesiz teslimiyeti reddetmeMeşru nezaket ile tavizi ayırırDiplomasi adına temel hukuki haklardan vazgeçme zaafını deşifre ederGüçlü
İktisadiTicaret ve piyasaMalın kusurunu gizleme yasağıPürüzlü malı parlatarak aldatmayı menederHileli malların parlatılıp kusursuz gibi sunulmasını yasaklarGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTriboloji ve sürtünme katsayısının düşürülmesiİki temas yüzeyi arasına viskoz bir akışkan sokularak direncin ve pürüz temasının yapay biçimde sıfırlanmasıKesin
Beşeri bilimlerOportunizm ve ilkesiz konformizmToplumsal alanda gerilimi önlemek adına ilkeleri çiğneyerek yüzeysel bir uyum ve barış hali üretme refleksiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel bir gıda yağına indirgenmesi ya da âyetteki taviz uyarısının sıradan bir hoşgörü ve diplomatik esneklik sanılması
Kur'an içi daha geniş anlamSomut zeytinyağının bereketinden kıyametteki dehşetli erimeye, oradan hakikatin keskin sınırlarını yok eden ahlaki yaltaklanmaya kadar uzanan geniş bir semantik alan
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMeşru insan ilişkilerindeki nezaket ve idare etme hali ile inançtan taviz verme zaafı birbirine karıştırılarak ilkesizlik hoşgörü maskesiyle meşrulaştırılır

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin bâtıl karşısındaki tavizsiz ciddiyetini, uzlaşma tekliflerindeki gizli zehri ve nimet ile kozmik ceza arasındaki semantik bağı tek bir kök mantığında gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlik davetinin sınırlarını çizen Mekkî uyarılarda (Kalem 68:9), Kur'an'ın hakikat ağırlığını vurgulayan hitaplarda (Vâkıa 56:81) ve yaratılış nimetlerinde (Mü'minûn 23:20).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak ile bâtıl arasında orta bir yol bulma adına temel ilkelerden taviz vermeyi makul bir diplomasi sayan pragmatist bakışı düzeltir; bunun Kur'an nazarında bir zaaf ve yaltaklanma olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYüzeyi örterek pürüzleri görünmez kılan, kayganlık veren ve temas sürtünmesini kaldıran sıvı yağ.
  • Soyut anlamHakikatin pürüzlü ve keskin duruşunu gizleyerek çatışmayı önlemek adına ilkelerden vazgeçme, gevşeklik, dalkavukluk ve ciddiyetsizlik.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç sürtünmesini meşru olmayan tavizlerle sıfırlayarak sahte bir denge kurma ve hakikati sulandırma refleksi.
  • LaTeX modeliμ→0  ⟹  ΔR→0  ⟺  Fc=0
  • LaTeX açıklaması

Modelde μ sürtünme veya temas pürüzlülüğünü, ΔR hakikat ile bâtıl arasındaki direnç farkını, Fc ise ilkesel çatışma ve hakiki direnç kuvvetini temsil eder. Formül, yağlama etkisiyle temas sürtünmesinin sıfıra yaklaşmasının hakikatin pürüz ve dirençlerini yapay olarak ortadan kaldırdığını ve bunun da ancak ilkesel duruşun ve çatışmanın sıfırlanmasıyla mümkün olduğunu ifade eder.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د