نفق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ف-قالصيغ: ٣٤ · الجذور المجاورة: ١٤٣ · الآيات: ٨٦ · السور: ٣١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».مثلكسلكفرالْمُنَافِقِينَنفقألهرزقالْمُنَافِقُونَعلنأَنْفَقْتُمْتُنْفِقُواصلوطوعمرض

الجذرالصيغ ٣٤الآيات ٨٦السور ٣١المجاورة ١٤٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نفق

ن - ف - ق

جذر
  • الورود: ١١١
  • الآيات: ٨٦
  • الصيغ: ٣٤
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: İki yüzlüler

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٦٨٦
القاف والنون والفاء معهما ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق مستعملات قفن: قَفّان كل شيء جماعته واستقصاء عمله. والقَفينةُ: الشاة التي تذبح من القَفَا، ويقال: هي التي يبان رأسها بالذبح، وإن كان من الحلق، والمعنى يرجع إلى القَفَا، إلا أنه إذا أبان لم يكن له بد من أن يقطع القَفَا. وقد قالوا: القَفَنّ في موضع القَفا، قال: وموضع الأزرار والقَفَنِّ فزادوا النون. قنف: الأذن القَنْفاءُ إذن المعزى إذا
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩١١
نَفَقَتِ الدابَّة تَنْفُقُ نُفوقاً، أي ماتت. ونفقَ البيعُ نَفاقاً بالفتح، أي راج. والنِفاقُ بالكسر: فِعل المُنافِقُ. والنِفاقُ أيضاً: جمع النَفَقَةِ من الدراهم. يقال: نَفِقَتْ نِفاقُ القومِ، أي فنيت. ونَفِقَ الزادُ يَنْفَقُ نَفَقاً، أي نَفِدَ. وفرسٌ نَفِقُ الجري، إذا كان سريعَ انقطاعِ الجري. وأَنْفَقَ القومُ، أي نَفَقَتْ سوقُهُم. وأَنفَقَ الرجل، أي افتقر وذهب ماله، ومنه قوله تعالى: "إذاً
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٨٠٢
ق ن ف قنف ، قفن ، نقف ، نفق ، فنق : مستعملة . قنف : قال الليث : الأُذن القَنفاء : أذن المِعزَى إذا كانت غليظةً كأنها نَعْلٌ مخصوفة ، ومن الإنسان إذا كانت لا أطَر لها . قال : وكمَرة قَنْفاء ، وذكر قصةً لهمام بن مرَّة وبناتِه يَفْحُش ذِكرها فلم أكتُبها . وقال أبو عبيدة : فَرش أقنف ، وهو الأبيض القفا وَلونُ سائره ما كان ، والمصدَر القَنف . ثعلب عن ابن الأعرابي : أقْنفَ الرجُل : إذا استرخت أذُنُه .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٠٬٧٤٠
(باب النون والفاء وما يثلثهما) (نفق) النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا. فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٢٧
- نفق الشيء: مضى ونفد، ينفق؛ إما بالبيع نحو: نفق البيع نفاقا، ومنه: نفاق الأيم، ونفق القوم: إذا نفق سوقهم؛ وإما بالموت نحو: نفقت الدابة نفوقا؛ وإما بالفناء نحو: نفقت الدراهم تنفق وأنفقتها. والإنفاق قد يكون في المال، وفي غيره، وقد يكون واجبا وتطوعا، قال تعالى: ﴿وأنفقوا في سبيل الله﴾ [البقرة/195]، و ﴿أنفقوا مما رزقناكم﴾ [البقرة/254] وقال: {لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١١٩
ن ف ق نفقت الدّراهم وأنفقتها كقولك‏:‏ نفدت وأنفدتها وأنفق الرجل على عياله واستنفق وخذ هذه الدّراهم فاستنفقها‏.‏ ونفقت نفقة القوم ونفقاتهم ونفاقهم‏.‏ وهو يبتغي نفقاً في الأرض‏.‏ وأخذوا عليه الأنفاق‏.‏ ونفق اليربوع وانتفق‏:‏ خرج من نافقائه ونفّق ونافق‏:‏ دخل فيها وتنفّقته‏:‏ أخرجته منها‏.‏ ونفقت سلعته نفاقاً ونفّقتها‏.‏ قال سدوس بن ضباب‏:‏ عبد ينفق نفسه ويسومها ويقول إني آبرٌ زرّاع وأنفق
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٨٢٥
نَفَقَ الفرسُ والدابةُ وسائر البهائم يَنْفُقُ نُفُوقاً: مات؛ قال ابن بري أَنشد ثعلب: فما أَشْياءُ نَشْرِيها بمالٍ، فإن نَفَقَتْ فأَكْسَد ما تكونُ وفي حديث ابن عباس: والجَزور نافقة أَي ميتة من نَفَقت الدابة إذا ماتت؛ وقال الشاعر: نَفَقَ البغلُ وأَوْدَى سَرْجه، في سبيل الله سَرْجي وبَغَلْ وأورده ابن بري: سرجي والبَغَلْ. ونَفَقَ البيع نَفَاقاً: راج. ونَفَقت السِّلْعة تَنْفُق نَفاقاً، بالفتح: غَلَتْ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٦٢
* ن ف ق * * نَفَقَتِ * الدابة ماتت وبابه دخل و * نَفَقَ * البيع ينفُقُ بالضم * نَفَاقا * راج و * النِّفَاقُ * بالكسر فعل * المُنَافِقِ * و * أَنْفَقَ * الرجل افتقر وذهب ماله ومنه قوله تعالى ﴿إذاً لأمسكتم خشية الإنفاق﴾ وأنفق الدراهم من النَّفقة و * النَّفَقُ * بفتحتين سرب في الأرض له مخلص إلى مكان و * نَيْفَقُ * السراويل الموضع المتسع والعامة تقوله بكسر النون
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٧٠١
نفق البيع ينفق نفاقا، كسحاب: راج، وكذلك السلعة تنفق: إذا غلت ورغب فيها، ونفق الدرهم نفاقا كذلك، وهذه عن اللحياني، كأنه قل فرغب فيه. ومن المجاز: نفقت السوق أي: قامت وراجت. ومن المجاز: نفق الرجل، وكذا الدابة كالفرس والبغل، وسائر البهائم، ينفق نفوقا بالضم: ماتا، قال ابن بري وأنشد ثعلب: فما أشياء نشريها بـمـال فإن نفقت فأكسد ما تكون وفي حديث ابن عباس: والجزور نافقة
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٩٤٩
نَفَقَتِ السُّوقُ 1 نَفَقَتِ السُّوقُ ذ The marked became brisk, its goods selling much; syn. قَامَت. (K.) ― -b2- نَفَقَ It was, or became, saleable; easy, or ready, of sale; or in much demand: see its syn. رَاجَ. ― -b3- نَفَقَتْ It (a commodity, سِلْعَة,) was in much demand: and she (a woman) was demanded in marriage by many. (Msb.) ― -b4- نَفِقَتِ الدَّراَهِمُ, inf. n. نَفَقٌ, The dirhems
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٦٦
نَفَقَ نَفَقَ U ( n. ac. نَفَاْق 22 ), a. Sold well ( merchandise ); was brisk ( market ). b. Was consumed; failed ( provisions & c. ). c. ( n. ac. نُفُوْق 27 ), Perished, died. d. Became excoriated. e. I , U ( n. ac. نَفْق 1 ), Crept out of its hole ( mouse ). نَفِقَ نَفِقَ A ( n. ac. نَفَق 4 ), a. see supra (b) , ( e ). نَفَّقَ نَفَّقَ II , a. Disposed of readily; made to sell.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٨٬٩٣٠
نفق نَفَقَ - يَنْفُقُ - نَفَقَة - أَنْفَقَ - يُنْفِقُ - إِنْفَاق نَفَقَ - يَنْفُقُ + الشيء أو المال: ينقص ويضيع تدريجياً متجها نحو الذهاب والنفاد نَفَقَة: على وزن " فَعَلَة" اسم فعل بمعنى مفعول متكرر من " نَفَقَ - يَنْفُقُ ": ما يُنْفَق بشكل دوري ومتكرر: المصاريف الثابتة المتكررة أَنْفَقَ - يُنْفِقُ + كائن + شيئاً: على وزن " أفعـَلَ من "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤٣ (الإجمالي: ٣٧٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أله

    الآيات المشتركة: ٦١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  2. رزق

    الآيات المشتركة: ١٦ · Üzüm demektir

  3. سبل

    الآيات المشتركة: ١٤ · Biribirini kesen yoldur

  4. صلو

    الآيات المشتركة: ١٠ · Namaz

  5. مول

    الآيات المشتركة: ٩ · Onların malları

  6. سرر

    الآيات المشتركة: ٦ · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır

  7. طوع

    الآيات المشتركة: ٩ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…

  8. كسل

    الآيات المشتركة: ٢ · Tembeller

  9. علن

    الآيات المشتركة: ٤ · “A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir

  10. عرب

    الآيات المشتركة: ٤ · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  11. كفر

    الآيات المشتركة: ١٧ · Hufre, çukur demektir

  12. مرض

    الآيات المشتركة: ٤ · “Bürde” gocuk demektir

الآيات التي ورد فيها(٨٦)

  1. الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

    Harcarlar

  2. يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى …

    Harcarlar

  3. … وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ …

    Harcarlar

  4. مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ …

    Harcarlar

  5. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Harcarlar

  6. وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ …

    Harcarlar

  7. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Harcarlar

  8. مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ …

    Harcarlar

  9. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

    Harcarlar

  10. وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا

    Harcarlar

صفحة الصيغة: الْمُنَافِقِينَ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنفق
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبذل, خرج, سرب, ستر
Zıt Kökمسك
Çekirdek Özet 1Bir kanaldan, delikten veya menfezden geçip tükenmek, çıkıp gitmek, dolaşıma girerek elden çıkmak
Çekirdek Özet 2Malın meşru kanallara akıtılarak toplumsal dolaşıma sokulması (infak) ile inancın gizli bir arka kapıdan terk edilip çift yönlü tünel davranışı sergilenmesi (nifak)
Çekirdek Özet 3Dolaşım ve akışkanlık ilkesi; tutulanın kokuşması, akıtılanın hayat vermesi; kapalılık ile aldatıcı geçirgenlik arasındaki yapısal gerilim
Kritik Hata Riskiİnfakı sadece zenginlerin gönüllü sadakası veya para yardımı, nifakı ise yalnızca ahlaki ikiyüzlülük sanarak kökün yapısal «akışkanlık, tükenme, kanaldan çıkış ve gizli menfez» dinamiğini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نفGaz, hava veya maddenin bir basınç, açıklık veya delikten dışarıya doğru hızla fırlaması, yayılması, çıkması ve ayrılması; نفث, نفح, نفخ, نفد, نفذ, نفر köklerinde olduğu gibi içten dışa yönelen tahliye ve yayılma hareketiقDışarı fırlama hareketine belirli bir menfez, iki ucu açık yol veya tünel doğrultusu eklenerek maddenin bir kanaldan bütünüyle çıkıp gitmesi, dolaşım yoluyla tükenmesi veya gizli bir yarıktan sıvışması anlamı kazandırılmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkYaşamın, akışkanlığın, canlı bir devinimin veya hareket halindeki bir hattın sürekliliğini temsil eder
فAğız; söz, açıklık, kenarBir eşiği, boşluğu, çıkış menfezini veya dış dünyaya açılan açık kenarı gösterir
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırİçinden geçilen dar bir kanalı, sınır çizgisini, kuşatılmış boğazı veya toplanıp sevk edilme noktasını simgeler
نفقCanlı akışın dar bir açıklıktan veya kanaldan geçerek dışarı süzülmesiBir varlığın, metaın veya insanın kapalı bir menfezden (delik, tünel, kanal) geçerek diğer uca çıkması, kaybolması veya dolaşıma katılması hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl sıçanının (yerbû) tehlike anında başıyla vurup kaçabilmek için toprağın altına kazdığı ve üstünü ince bir kabukla örttüğü gizli çıkış deliği (en-nâfikâ); binek veya davarın ölerek elden çıkması (nufûk); pazarın açılarak malın akıp gitmesi ve tükenmesi (nefâk)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinin şiirlerinde binek hayvanının ölümü ve pazarın canlanması anlamında geçmektedir; nitekim Kitâbü’l-ʿAyn ve Lisânü’l-Arab'da şahit gösterilen şu beyit bineğin tükenişini belgeler: نَفَقَ البَغْلُ وَأَوْدَى سَرْجُهُ / فِي سَبِيلِ اللهِ سَرْجِي وَبَغَلْ
Erken Arapça kullanımİbnü'l-A'râbî ve diğer erken dönem lügatçileri tarafından bildirildiğine göre, kişinin elindeki malın tamamen tükenip fakir düşmesi durumuna أنفق الرجل denilmiştir; ayrıca yerbûun gizli deliğinden başını vurup sıvışması فانتفق مِن نافقائه ifadesiyle kaydedilmiştir

المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesi genelinde نفق kökü, özellikle Batı ve Güney Sami kollarında yer altı geçidi, kanal açma, sızma, boşalma ve iktisadi harcama/tükenme anlam alanlarıyla temsil edilir. İbranicede doğrudan üçlü kök olarak n-p-q biçimi bulunmamakla birlikte, kökün Aramice ve Süryanicedeki karşılığı olan npq (ܢܦܩ) kökü son derece yaygındır ve «dışarı çıkmak, ayrılmak, gitmek, sarf edilmek, masraf olmak» anlamlarını taşır; nitekim Süryanicede nefaq (çıkmak) ve nefqāthā (masraflar, giderler, harcamalar) Arapçadaki infak ve nafaka kavramlarının doğrudan fonetik ve anlamsal ikizidir. Arapça bu kökü çift yönlü genişletmiştir: Bir yandan yerbûun yer altı kaçış menfezi (nâfikâ) üzerinden «tünel» (nefak) ve oradan da İslamî terminolojideki «münafık» (inanç tünelinin bir ucundan girip gizli diğer ucundan çıkan) kavramına ulaşılmış; diğer yandan malın bir kanaldan akıtılması, sarf edilmesi ve tükenmesi üzerinden «nafaka» ve «infak» kurumsallaşmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنفق fiilinin nufûk (ölüm/tükenme), nefâk (pazarın revaç bulması), nefak (yer altı tüneli) ve nâfikâ (gizli kaçış deliği) türevleriBütün iç türevler tek bir somut hareket tipinde birleşir: Bir nesnenin bulunduğu kapalı veya dar ortamdan bir kanal vasıtasıyla çıkıp ayrılması, böylece mekânı veya sahibi terk etmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice nefaq (çıkmak, gitmek, sarf edilmek), Aramice nefaq (çıkmak, masraf olmak)Arapçadaki malı harcama ve dışarı çıkarma anlamı, Kuzeybatı Sami dil sahasındaki «dışarı çıkma ve harcama» köküyle doğrudan ortak morfo-semantik mirastırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dil ailesinin diğer kollarında bu kökle düzenli ses denkliği kuran spekülasyondan uzak doğrudan bir veri tespit edilememiştirVeri bulunamadı

المصدر David Cohen, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نفقAnlamlıKanaldan geçmek, çıkmak, tükenmek, elden çıkmakMalın harcanması, pazarın revaç bulması, yer altı tüneli, çöl sıçanının kaçış menfeziHedef kök; Kur'an'da geçer
نقفAnlamlıBir şeyi delmek, başı yarıp beyni çıkarmak, kabuğu kırmakKuşun yumurtayı gagasıyla delip kırması veya kafatasının yarılıp içinin boşaltılmasıTers yüz edilerek delme ve boşaltma anlamı taşır; Kur'an'da geçmez
فنقAnlamlıBirini naz ve bolluk içinde yetiştirmek, şımartmakRahatlık, konfor ve aşırı besleme sebebiyle bedenin gevşemesi ve et bağlamasıKapalı tutma ve büyütme ilişkisi; Kur'an'da geçmez
فقنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için müstakil bir anlam kökü kaydedilmemiştirKlasik lügatlerde ihmal edilmiştir; Kur'an'da geçmez
قنفAnlamlıBir şeyi bir araya getirip sıkıştırmak, kısaltmak, kırbaçla vurmakKırbaçla dövme, kulağın veya bedenin büzüşüp toplanmasıBaskı ve daraltma vurgusu; Kur'an'da geçmez
قفنAnlamlıİncelemek, tartmak, takip etmek, bütünü kavramakBir şeyin bütününü araştırıp saymak, tartı aleti (kabban/kaffan)Kökün arkasını izleme ve denetleme türevidir; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نفقMerkezKanaldan akıtma, sarf etme, tünelden gizlice sıvışmaMalın bir dolaşım kanalından akarak elden çıkması; inançta ise gizli bir delikten dışarı kaçılmasıHem maddi dolaşımı (infak) hem itikadi kaçışı (nifak) kapsayan dinamik akış
بذلKomşuCömertlik, sakınmadan vermeBir direnç ve hesap gütmeden elindekini feda etmeyi ifade eder; kanal veya tükenme fikri içermezKarşılıksız ve esirgemeden sunma eylemidir
خرجKomşuBir yerden dışarı çıkma, tahliye olmaGenel bir mekânsal ayrılışı anlatır; mali bir dolaşım sistemi veya tünel kurgusu şart değildirHer türlü çıkış hareketinin en yalın adıdır
سربKomşuYer altında yol alma, gizli geçitZeminde açılan akış yolu veya oyuktur; ancak pazarın canlanması veya harcama anlamlarını taşımazSadece fiziki veya suyun yer altı akış menfezidir
سترKomşuÖrtme, gizlemeBir şeyi bir perde arkasında görünmez kılmaktır; iki kapılı tünel veya arkadan kaçış düzeneği yokturPasif bir gizleme ve kapatma fiilidir
مسكZıtTutma, akışı engelleme, cimrilikKanaldan akması gereken varlığı hapsetmek, dolaşımı durdurmak ve elde bloke etmektirİnfakın ve akışkanlığın doğrudan zıddı olan tutma ve kitleme eylemidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنفقKanaldan geçmek, sarf etmek, gizli yoldan çıkmakHem mali bir kanaldan malın akıtılmasını hem de inançtan gizlice sıvışmayı tek çekirdekte birleştirirKesin
LatinceExpendere, Subterfugere, MeatusTartarak harcamak, gizlice kaçmak, geçit/kanalExpendere harcama yönünü, subterfugere ise kaçış ve nifak yönünü karşılar; tek bir Latince kelime iki anlamı birleştirmezGüçlü
İngilizceSpend/Expend, Burrow/Tunnel, DissimulateSarf etmek, tünel/oyuk açmak, gizlenip iki yüzlü davranmakMaddi dolaşım 'expenditure' ile, tünel boyutu 'tunnel' ile, ahlaki yarılma ise 'hypocrisy' ile karşılanır; organik bağ İngilizcede kopukturGüçlü
AlmancaAusgeben, Durchstich/Tunnel, HeuchelnDışarı vermek (harcamak), geçit/kanal, riyakarlık yapmakAusgeben kelimesi dışarı verme hareketini iyi verir; ancak nifak ve tünel türevleri Almancada tamamen ayrı köklerle ifade edilirGüçlü
FransızcaDépenser, Conduit/Souterrain, DissimulerHarcamak, yer altı kanalı, gizlemekHarcama (dépense) ve yer altı geçidi kavramsal olarak birbirinden bağımsızdırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُنْفِقُونَ / أَنْفَقُوا (İnfak)Malı Allah yolunda, toplumsal dayanışma ve hak uğruna meşru kanallardan dolaşıma sokmakMüminlerin temel niteliği, imanın pratik ispatı ve arınma yolu; Bakara 2:3, Bakara 2:274, Enfâl 8:60
الْمُنَافِقِينَ / الْمُنَافِقُونَ (Nifak)İmanın açık kapısından girmiş görünüp gizli bir arka delikten küfre kaçmak; çift kimliklilikİtikadi çözülme, toplumsal fitne, ikiyüzlü siyasal hizip; Nisâ 4:61, Tevbe 9:67, Münâfikûn 63:1
نَفَقًا (Fiziki tünel)Yerin altında açılan iki ucu açık oyuk, menfez, kaçış dehliziPeygamberin çaresizlik içinde yerin dibine bir menfez aramasını tasvir eden bağlam; En'âm 6:35
خَشْيَةَ الإنْفَاقِ (Tükenme/Yoksullaşma)Eldeki kaynağın bitmesi, servetin erimesi, iflas ve fakirlik korkusuİnsanoğlunun cimrilik ve kaynak tükenme psikolojisinin anlatıldığı bağlam; İsrâ 17:100

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNifak ve Münafık tanımıİtikadi nifak ile ameli nifak arasındaki ayrım; münafığın imanı, ahiretteki yeri ve küfrün en alt tabakası (ed-derkü'l-esfel) olmasıKalpte küfrü saklayıp dilde iman izhar etme; inanç kanalının dışına gizlice sızma sapması
FıkıhNafaka ve Zekat/Sadaka hükümleriAile bireylerine, hısımlara ve kölelere yapılması zorunlu harcamalar (nafaka); infakın farz, vacip ve mendup kısımlarıMalın zimmetten çıkarılıp hak sahibine veya kamu menfaatine aktarılması zorunluluğu
Tefsirİnfak-Nifak karşıtlığı ve ayet analiziMedine döneminde nifakın sosyolojik bir güç olarak belirmesi; infakın biriktirme (kenz) karşıtı bir dolaşım yasası olarak ele alınışıMüminin malını dışarı akıtarak sistemi beslemesi, münafığın ise kendini gizlice dışarı tahliye etmesi
HadisNifak alametleri ve pazar ahlakıMünafığın alametleri (yalan, sözden dönme, emanete hıyanet); pazarın canlanması (menfekatün li's-sil'a) ve yalancı yeminle mal satma yasağıTicari dolaşımın ahlaki zeminine ve kişiliğin arka kapılardan kaçış emarelerine odaklanma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİman ve teslimiyetKalp ile eylem arasındaki kanalların şeffaf ve açık olmasıİçsel niyetin dışa vurumu ve sahte gizlenmelerin tasfiyesiİman bir iddia değil, varlığın hak yoluna akıtılmasıdır; nifak ise bu akışın gizli bir delikten lağvedilmesidirKesin
İlmiBilgi dolaşımı ve epistemolojiBilginin saklanmayıp topluma aktarılması, metodolojik şeffaflıkCehalet kanallarının tıkanmasını önleme ve hakikatin dolaşımını sağlamaBilgiyi tekelde tutmak zihni kokuşmaya yol açar; ilmin infakı bilginin toplumsal akışa girmesidirGüçlü
SiyasiToplumsal sadakat ve kamu düzeniGizli ajandalara sahip hiziplerin teşhisi ve kamusal dürüstlükYıkıcı iç sızıntıların engellenmesi ve kamusal güven inşasıBir toplumu yıkan dış düşman değil, aynı tünelde çift yönlü hareket eden ve içeriden çökerten nifak mekanizmasıdırKesin
İktisadiServet dağılımı ve piyasa dinamiğiLikidite akışkanlığı, servetin tabana yayılması ve kenz yasağıTekelleşmenin kırılması, piyasanın canlanması ve yoksulluğun önlenmesiServet durağanlaştığında sistem kokuşur; infak, sermayenin toplum damarlarında sürekli akmasını sağlayan ana pompadırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar mekaniğinde debi ve tüp içi viskoz akış; termodinamikte açık sistem kütle transferiBir akışkanın kapalı bir borudan (kanal/nefak) basınca bağlı olarak sürekli boşalması veya bir rezervuarın dışarıya debi vererek transfer üretmesi prensibiyle birebir örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerMakroekonomide paranın dolaşım hızı (velocity of money); sosyolojide kamusal rol ile gizli niyet arasındaki sapma (rol çatışması)Paranın dolaşım hızı düştüğünde kriz çıkar; infak dolaşımı hızlandırır. Sosyolojik düzlemde ise bireyin kamusal sahnede benimsediği rol ile gizli alanda inşa ettiği sapkın tünel nifakı üretirKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİnfak kelimesini zenginlerin yoksullara verdiği birkaç kuruşluk gönüllü sadakaya indirgemek; nifakı ise günlük dildeki basit ve hafif bir «ikiyüzlülük/riyâkarlık» olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamİnfak, varlığın (can, mal, zaman, akıl) bütünüyle adalet ve tevhid yolundaki kanallara pompalanması, durağanlığın ve kenzin parçalanmasıdır; nifak ise hakikat safından gizli arka dehlizler açarak kaçış hattı kuran organize bir çözülme sistemidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnfak daraltıldığında İslam iktisadı sadece bireysel sadaka ahlakına indirgenir ve sistemik dolaşım devrimi ıskalanır; nifak daraltıldığında ise siyasal ve toplumsal yapıları içeriden oyan kurumsal fitne odakları teşhis edilemez

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem iktisadi ahlakını (infak) hem de siyasal-toplumsal tehdit haritasını (nifak) kuran ana eksendir; varlığın kapalı tutulmayıp akıtılması gerektiğini ve kapalılığın doğurduğu çürümenin kaçınılmaz olduğunu öğretir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Medine döneminde nazil olan ve toplumsal yapıyı, orduyu ve mali düzeni kuran ayetlerde (Bakara, Âl-i İmrân, Tevbe, Münâfikûn sureleri) omurga kavramdır
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığı sadece içe kapanık ritüellere hapseden anlayışı yıkar; imanın ancak elindekini sistemik kanallara akıtmakla (infak) geçerli olacağını ve içte gizli çıkış kanalları (nifak) tutulduğu sürece amellerin sıfırlanacağını gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir delikten, menfezden veya tünelden geçerek dışarı çıkmak, boşalmak, tükenmek; pazarın mal çekmesi ve hayvanın ölerek elden çıkması.
  • Soyut anlamVarlığın kapalı havuzda bloke edilmeyip hayat kanallarına sevk edilmesi yoluyla arınması; inancın ise ikili bir menfez hilesiyle arkadan kaçırılarak sahteleştirilmesi.
  • Sistematik karşılıkSermayenin donmasını (kenz) engelleyen dolaşım emri ve kamusal bağlılığı içeriden dinamitleyen gizli çıkış kapılarının deşifresi.
  • LaTeX modeliΔS=∫t1t2(Φin(t)−Φout(t))dtveyaJ⃗=−D∇ρ
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki S varlık veya inanç rezervini, Φin ve Φout sırasıyla kanala giriş ve çıkış akılarını (infak debisini) temsil eder. İkinci diferansiyel formda J⃗ akı yoğunluğunu, D akışkanlık/geçirgenlik katsayısını, ∇ρ ise servetin veya iddianın yoğunluk gradyanını gösterir. Akış durup J⃗→0 olduğunda kokuşma ve kenz başlar; J⃗ gizli bir ters gradyana bağlandığında ise sistem nifak kaçağı üretir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن