ملأ
م - ل - أ
جذر- الورود: ٤٠
- الآيات: ٤٠
- الصيغ: ١٥
- المعاجم: ١١
“Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen çuval demektir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ملء
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen çuval demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٧١٤باب الّلام والميم و و ا ي ء معهما
ل و م، م ل و، م و ل، و ل م، ل م ي، م ل ي، م ي ل، ل م أ، ل أ م، م ل أ، أ ل م، أ م ل مستعملات
لوم:
اللَّوْم: المَلامةُ، والفعْلُ: لامَ يَلومُ. ورَجُلٌ مَلُومٌ ومَليم: قد استحقّ اللَّوْم. واللَّوْماءُ: المَلامةُ، قال:
ألا يا جارتي غُضِّي عن اللَّوْماءِ والعَذْلِ
واللَّوْمةُ: الشَّهْدةُ.
واللاّمة، بلا همزٍ، واللاّم: الهَوْلُ، قال:
ويَكادُ من لامٍ يَطـيرُ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٣٩المَلءُ بالفتح: مصدر مَلأتُ الإناءَ فهو مملوءٌ. ودَلْوٌ مَلآى على فَعْلى، وكوزٌ مَلآنُ. والمِلءُ بالكسر: اسم ما يأخذه الإناءُ إذا امْتَلأَ. ويقال: مِلأهُ ومِلأَيْهِ وثلاثة أمْلائِهِ. وامتلأ الشيءُ وتَمَلأََّ بمعنى. يقال: تَمَلأتُ من الطعام والشراب. وتَمَلأَ فلانٌ غيظاً. وأمْلأتُ النزْعَ في القَوسِ، إذا شَدَدْتَ النَزعَ فيها. والمُلأة بالضم: الزُكامُ، ومُلِئَ الرجل وأمْلأهُ الله، أي أزْكَمَهُ، فهو
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٠٨٩- الملأ: جماعة يجتمعون على رأي، فملؤون العيون رواء ومنظرا، والنفوس بهاء وجلالا. قال تعالى: ﴿ألم تر إلى الملإ من بني إسرائيل﴾ [البقرة /246]، و ﴿قال الملأ من قومه﴾ [الأعراف/60]، ﴿إن الملأ يأتمرون بك﴾ [القصص/20]، ﴿قالت يا أيها الملأ إني ألقي إلي كتاب كريم﴾ [النمل/29]، وغير ذلك من الآيات. يقال: فلان ملء العيون. أي: معظم عند من رآه، كأنه ملأ عينه من رؤيته، ومنه: قيل: شاب مالئ العين (قال ابن منظور:
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٠٦م ل أ
ملأت الوعاء وملأته وهو ملان وغرارة ملأى وأوعية وغرائر ملاء وامتلا بطنه وتملأ من الطعام والشراب وأعطني ملء القدح وملأيه وثلاثة أملائه.
وحجر ملء الكف وحجارة أملاء الأكفّ.
قالت امرأة من بني حنيفة: فإن تمنعوا منا السلاح فعندنا سلاح لنا لا يشترى بالدراهم وتملأت: لبست الملاءة.
ومن المجاز: نظرت إليه فملأت منه عيني وهو يملأ العين حسناً.
قال النمر: ألم ترها تريك غداة قامت بملء
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤٥٢مَلأَ الشيءَ يَمْلَؤُه مَلأً، فهو مَمْلُوءٌ، ومَلأَه فامْتَلأَ، وتَمَلأَ، وإنه لَحَسَنُ المِلأَةِ أَي الـمَلْءِ، لا التَّمَلُّؤِ. وإِناءٌ مَلآنُ، والأُنثى مَلأَى ومَلآنةٌ، والجمع مِلاءٌ؛ والعامة تقول: إِناءٌ مَلاً. أَبو حاتم يقال: حُبٌّ مَلآنُ، وقِرْبةٌ مَلأَى، وحِبابٌ مِلاءٌ. قال: وإِن شئت خففت الهمزة، فقلت في المذكر مَلانُ، وفي المؤَنث مَلاً. ودَلْوٌ مَلاً، ومنه قوله: حَبَّذا دَلْوُك إِذْ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٦٧* م ل أ * * مَلأ * الإناء من باب قطع فهو * مَمْلُوءٌ * ودلو * مَلأَى * كفعلى وكُوز * مَلآنُ * ماء والعامة تقول مَلاً ماء و * المِلْءُ * بالكسر ما يأخذه الإناء إذا امتلأ و * امْتَلأَ * الشيء و * تَمَلأَّ * بمعنى و * مَلُؤَ * الرجل صار * مَلِيئًا * بمعنى فهو * مَلِيءٌ * بالمد بيِّن * المَلاَءِ * و * المَلاَءَةِ * على كذا * مُمَالأَةً * ساعده وفي الحديث ﴿والله ما قتلت عُثمان ولا مالأتُ على قتله﴾ و
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٦٤٧ملأه أي الشيء كمنع يملؤه ملأ وملأة وملأة أي بالفتح والكسر وملأه تملئة فامتلأ وتملأ، في العبارة لف ونشر، وذلك أن امتلأ مطاوع ملأه وملئه بالفتح والكسر. وتملأ مطاوع ملأه كعلمه فتعلم وملئ بالكسر كسمع، وإنه لحسن الملأة أي الملء بالكسر لا التملؤ لأن المقصود الهيئة وهو أي الإناء ملآن وهي أي الأنثى ملأى على فعلى، كما في الصحاح وملآنة بهاء ج ملاء ككرام، كذا في النسخ وأملاء، كما في اللسان، والعامة تقول
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٠٬٦٦٥مَلَأَ
1 مَلَأَ ذ , aor. مَلَاَ , inf. n. مَلْءٌ (S, K) and مَلْأَةٌ and مِلْأَةٌ; (K;) and مَلِئَ; (TA;) and ↓ ملّأ, inf. n. تَمْلِئَةٌ; (K;) He filled (K;) a vessel &c. (S, TA.) You may also say مَلَأْتُهُ مَلًا, for مَلْئًا, (TA.) ― -b2- مَلَأَ العَيْنَ (tropical:) He satisfied [or glutted] the eye by his comeliness of aspect. (TA.) See an ex. in a verse cited voce عَقِبٌ. ― -b3- مَلَأْتُ
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٨٣٧المدخل: ملءمَلَأَ
مَلَأَ A ( n. ac. مَلْء [ 1 ] مَِلْأَة [ مَلْءَة 1t , 2t ]),
a. Filled; satisfied; glutted.
b. [ acc. & 'Ala ], Helped against.
c. Mudded, bespattered.
d. Urged on.
e. see ( مَلَؤَ ) ( a ).
مَلِىَ
maliY^a A ( n. ac. مَلَأ [ 4 ] ),
a. Was, became full.
مَلُؤَ
مَلُؤَ U ( n. ac. مَلَآء [ 22 ] , مَلَآءَة [ 22t ] ),
a. Was rich, opulent.
b. ( n. ac. مَلَاْءَة 22t ) [& pass.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٦٨٠المدخل: ملءملء
مَلَأَ - يَمْلَأُ، مُلِئَ - يُمْلأُ - مِلْءُ - مَالِئ - مَالِئُوْن - أَمْلأَ - يُمْلِىءُ - امْتَلأَ - يَمْتَلِئُ
مَلَأََ - يَمْلَأُ + كائن + شيئاً + من شيء: يضعه فيه فيجعله يشغل كل حجمه: يضع أشياء في مكان ذي حجم محدود، بحيث تحتل هذه الأشياء كل الحجم المحدود
مُلِئَ - يُمْلَأُ: مبني للمجهول من " مَلَأَ - يَمْلَأُ "
مِلْءُ : اسم فعل " مَلَأَ
الصيغ(١٥)
- الْمَلَأُİleri gelenler(الْفَعَلُ)×١٦
- وَمَلَئِهِVe onun ileri gelenleri(وَفَعَلِهِ)×٦
- لَأَمْلَأَنَّKesinlikle dolduracağım(لَأَفْعَلَنَّ)×٤
- الْمَلَأِİleri gelenler(الْفَعَلِ)×٢
- فَمَالِئُونَHemen dolduranlar(فَفَاعِلُونَ)×٢
- الْمَلَأَİleri gelenler(الْفَعَلَ)×١
- امْتَلَأْتِDoldun(افْتَعَلْتِ)×١
- بِالْمَلَأِİleri gelenler(بِالْفَعَلِ)×١
- لِلْمَلَأِİleri gelenler için(لِلْفَعَلِ)×١
- مَلَأٌİleri gelenler(فَعَلٌ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٢ (الإجمالي: ٢٠٩)
- فرعون
الآيات المشتركة: ١١ · Firavun
- موسى
الآيات المشتركة: ٩ · Musa
- قول
الآيات المشتركة: ٢٤ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- قوم
الآيات المشتركة: ١٥ · Hayvanların ön ayaklarına denir
- جهم
الآيات المشتركة: ٥ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- علو
الآيات المشتركة: ٤ · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
- شعب
الآيات المشتركة: ٢ · Ağacın dalı demektir
- خرج
الآيات المشتركة: ٥ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
- تبع
الآيات المشتركة: ٥ · İnek yavrusu, dana demektir
- طلع
الآيات المشتركة: ٢ · Dal demektir
- فتي
الآيات المشتركة: ٢ · Kepçe, kefe demektir
- ظنن
الآيات المشتركة: ٣ · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
الآيات التي ورد فيها(٤٠)
قَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
İleri gelenler
قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي سَفَاهَةٍ وَإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكَاذِبِينَ
İleri gelenler
قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صَالِحًا مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ
İleri gelenler
قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يَاشُعَيْبُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا قَالَ أَوَلَوْ كُنَّا كَارِهِينَ
İleri gelenler
وَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَخَاسِرُونَ
İleri gelenler
قَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ
İleri gelenler
وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَتَذَرُ مُوسَى وَقَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي …
İleri gelenler
فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا نَرَاكَ إِلَّا بَشَرًا …
İleri gelenler
… سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَاأَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ
İleri gelenler
فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ …
İleri gelenler
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ملأ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Hemzeli |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جمع, شحن, حشد |
| Zıt Kök | فرغ |
| Çekirdek Özet 1 | Bir kabı, boşluğu veya hacmi alabileceği son sınıra kadar doldurmak |
| Çekirdek Özet 2 | Karar verici hâkim zümrenin (ileri gelenler) toplumsal alanı doldurması ve cehennemin suçlularla dolması |
| Çekirdek Özet 3 | Bir hacmin veya otorite boşluğunun niteliksel ya da niceliksel azami yoğunluğa ulaşarak doyması |
| Kritik Hata Riski | Kökün Kur'an'daki ana terimsel türevi olan ileri gelenler heyetini salt soyut bir meclis sanıp, onların toplumsal alanı ve gözleri dolduran hegemonik baskı niteliğini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مل | Bir hacmi, süreyi veya zihni son sınırına kadar doldurma, doygunluk ve taşma noktasına getirme; nitekim ملل doygunluktan bıkmayı, ملك bir alan üzerinde tam tasarruf ve kuşatmayı, ملي sürenin dolup uzamasını ifade eder | أ | Ani, kesin, kütlesel bir doluluğa ulaştırma; boşluğun tamamen kapanarak gözü ve hacmi somut biçimde kaplaması |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Bir boşluğu kaplayan kütlesel akışkanlık, hacimsel varlık ve yoğunluk |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hacmin yönlendirilmesi, bir sınır boyunca toplanması ve sevk edilmesi |
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Hacmin sınırına dayanan baskı, doluluğun getirdiği otorite ve belirginleşme |
| ملأ | Kütlesel bir varlığın yönlendirilerek sınıra kadar dayanması ve baskın hale gelmesi | Bir kabın veya toplumsal alanın hacmini tamamen kaplayarak dışarıdan bakıldığında gözü bütünüyle dolduran güç |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kabın, tulumun, kuyunun veya vadinin su veya nesneyle ağzına kadar doldurulması; boşluğun tamamen giderilmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Abdüşşârık b. Abdil‘uzzâ el-Cühenî şiirinde heyet ve duruş doluluğu anlamında kullanmıştır: تَنَادَوْا يَا لَبَهْثَةَ إِذْ رَأَوْنَا / فَقُلْنَا أَحْسِنِي مَلأً جُهَيْنَا |
| Erken Arapça kullanım | Kitâbü'l-ʿAyn'da geçen kadim kullanımda kabilelerin istişare meclisini oluşturan ileri gelenleri: وَقَالَ لَهَا الأَمْلاَءُ مِنْ كُلِّ مَعْشَرٍ / وَخَيْرُ أَقَاوِيلِ الرِّجَالِ سَدِيدُهَا |
المصدر el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât; Lisânü’l-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde ملأ kökü, Proto-Sami ortak miras katmanına ait temel bir fiil köküdür. İbranicede mālē' (מָלֵא), Süryanicede mlā (ܡܠܳܐ) ve Akadcada malû(m) biçimlerinde tespit edilen kök, tüm bu dillerde bir hacmin, kabın veya zamanın dolması, tamamlanması, tam doyum noktasına erişmesi anlamını taşır. Fonetik denkliği bozulmadan korunan kök, Batı ve Doğu Sami kollarının tamamında hem somut bir kabın dolmasını hem de mecazi olarak yürek, göz veya günlerin dolup tamamlanmasını ifade eder. Arapçada bu ilksel anlam korunmakla birlikte, toplumsal dokuda gözü ve makamı dolduran, meclisi kaplayan otorite sahibi zümreye ad olarak verilmesiyle özgün bir sosyopolitik semantik genişleme kazanmıştır.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kap, kuyu veya karın doluluğundan gözü dolduran heybete geçiş | Hacimsel doluluk anlamı doğrudan görme ve toplumsal etki alanına aktarılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Akadca malû(m), İbranice mālē', Süryanice mlā | Proto-Sami kök düzeyinde dolmak, doldurmak ve tamamlanmak ortak anlamıdır | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Ge‘ez dilinde mal'a (doldu) | Güney Sami kolunda da aynı ses ve anlamla tam süreklilik gösterir | Güçlü |
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Koehler-Baumgartner, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ملأ | Anlamlı | Doldurmak | Kabı son sınırına kadar doldurmak; ileri gelenler topluluğu | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مأل | Anlamlı | Bedenen semirmek, dolgunlaşmak | Bedenin et ve yağla dolup şişmanlaması hali | Kur'an'da geçmez; ortak doluluk çekirdeği |
| لمأ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| لأم | Anlamlı | Onarmak, birleştirmek, uyuşmak | Yarayı kapatıp birleştirmek; iki tarafı kaynaştırmak | Kur'an'da geçmez; boşluğu kapatma bağı |
| أمل | Anlamlı | Ummak, beklemek | Zihnin geleceğe dair bir beklentiyle dolup yönelmesi | Kur'an'da geçer |
| الم | Kök olarak oluşmayan | Hurûf-ı mukattaa | Müstakil üç harfli kök fiil yapısı değildir | Kur'an'da geçer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ملأ | Merkez | Doluluk | Hacmin alabileceği azami seviyeye ulaşması ve boşluğu tamamen kapatması | Hem nesnel hem toplumsal alanı bütünüyle dolduran kütle |
| جمع | Komşu | Toplanma | Dağınık unsurların bir araya getirilmesi; hacmin dolması şart değildir | Birleşmeye odaklanır, sınıra dayanma zorunluluğu yoktur |
| شحن | Komşu | Yükleme | Bir taşıt veya mekânı yük ve ağırlıkla doldurma | Özellikle gemi ve kapların kütleyle tıka basa yüklenmesi |
| حشد | Komşu | Yığma | İnsan veya araçların belirli bir maksatla bir noktaya yığılması | Eyleme yönelik seferberlik ve insan kalabalığı |
| فرغ | Zıt | Boşalma | İçindeki unsurların tamamen çıkması, boşluk hali | Doluluğun ortadan kalkması ve hacmin serbest kalması |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ملأ | Doldurmak, ileri gelenler | Hacmin dolması ve gözü dolduran siyasi zümre | Kesin |
| Latince | Implere, plenitudo, optimates | Doldurmak, doluluk, seçkinler sınıfı | Fiil anlamını implere, toplumsal meclis anlamını optimates karşılar | Güçlü |
| İngilizce | To fill, plenitude, ruling elite | Doldurmak, tamlık, yönetici seçkinler | Nesnel doluluğu fill, Kur'an'daki sosyolojik terimi elite karşılar | Güçlü |
| Almanca | Füllen, Vollheit, die Vornehmen | Doldurmak, doluluk, ileri gelenler | Somut dolum eylemi ile toplumsal üst tabaka ayrımını verir | Güçlü |
| Fransızca | Remplir, plénitude, notables | Doldurmak, doluluk, ileri gelenler heyeti | Notables kavramı toplumu meşgul eden nüfuzlu zümreyi tam yansıtır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Lane's Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| اَلْمَلَأُ | Toplumun yönetici, nüfuzlu ve kibirli ileri gelenleri | Peygamberlere ilk karşı çıkan inkârcı siyasi elitler; el-A'râf 7:60, el-Mü'minûn 23:24 |
| اَلْمَلَأُ | İstişare ve karar heyeti | Hükümdarın danıştığı meclis veya devlet ricali; en-Neml 27:29, el-Kasas 28:20 |
| اَلْمَلَأُ الْأَعْلَى | Yüce melekler topluluğu | Göksel âlemde emirleri müzakere eden ruhanîler meclisi; Sâd 38:69, es-Sâffât 37:8 |
| مِلْءُ | Hacimce tam doluluk miktarı | Maddi bir kabın veya yerin alabileceği tüm miktar; Âl-i İmrân 3:91 |
| مَلَأَ / يَمْلَأُ | Mekânı tamamen doldurmak | Cehennemin suçlular ve cinlerle son sınırına kadar doldurulması; Hûd 11:119, Kâf 50:30 |
| مَالِئُونَ | İçini sonuna kadar dolduranlar | Karınlarını zakkum ağacıyla tıka basa dolduran cehennemlikler; el-Vâkı‘a 56:53 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi adalet ve ceza | Cehennemin dolması vaadinin cebir mi yoksa kesb mi ifade ettiği tartışması | Mekânın hak edilmiş azapla tamamen dolması |
| Fıkıh | Ceza ve şura hukuku | Toplumsal fesadı yöneten elebaşıların (mele') hükmü ve istişare meclisi | Karar verici otoritenin kurumsal sorumluluğu |
| Tefsir | Peygamber kıssaları | Peygamberlere ilk itiraz eden mele' zümresinin sosyopsikolojik karakteri | Statükoyu korumak için göz boyayan ve meclisi dolduran zümre |
| Hadis | Dua ve kozmoloji | Hamdin gökleri ve yeri doldurması (mil'e's-semâvât) ifadesi | İbadet ve övgünün tüm varlık alanını kaplaması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık alanı ve hesap | Doygunluk ve kuşatma | Hacmin hakikat veya inkârla dolması | İman veya isyan varlığı son sınırına kadar kaplar | Kesin |
| İlmi | Fiziksel ve kavramsal hacim | Kapasite doyumu | Bir kabın veya zihnin alabileceği azami yük | Boşluğun giderilip sistemin kütleyle dengelenmesi | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve iktidar erki | Otoriter seçkinler heyeti | Karar alma ve toplumsal alanı hegemonya ile doldurma | Gözleri ve makamları doldurarak muhalefeti ezme | Kesin |
| İktisadi | Servet ve kaynak dağılımı | Hacimsel tekel | Kaynakların belirli bir zümrenin elinde toplanması | Servetin toplumsal dolaşım alanını tıkayarak doldurması | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk ve hacimsel kapasite limiti | Bir eriyiğin çözebileceği maksimum madde sınırına ulaşması veya bir kabın sınır değerine kadar akışkanla yüklenmesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Oligarşi ve elitler teorisi | Siyaset biliminde Pareto ve Michels'in oligarşinin tunç kanunu dediği, karar organlarını dolduran ayrıcalıklı azınlık | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Mele' kavramını yalnızca geçmiş kavimlerin meclis üyeleri veya soyut bir kabile şurası sayarak etkisizleştirmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Her çağda kamusal alanı, karar mekanizmalarını ve kitlelerin algısını dolduran, hakikatin görünmesini engelleyen hegemonik elitler |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Peygamberlerin mücadelesinin sosyolojik ve siyasal zeminini kavrayamamak; peygamber muhataplığını bireysel ahlaka indirgemek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın tarih felsefesini ve peygamberler ile statüko arasındaki çatışmanın sosyolojik omurgasını (mele' zümresini) doğrudan inşa eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Nûh, Hûd, Sâlih, Mûsâ ve Şuayb kıssalarındaki inkârcı zümre diyaloglarında ve cehennemin doluşunu anlatan eskatolojik ayetlerde. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'daki inkârın yalnızca soyut bir inançsızlık değil, toplumsal ve ekonomik alanı dolduran egemen sınıfların çıkar çatışması olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir kabın, çuvalın veya boşluğun içine nesne konularak alabileceği son sınıra kadar doldurulması, boş yer bırakılmaması.
- Soyut anlamBir mekânın, gözün, zihnin veya karar mekanizmasının belirli bir unsur tarafından tamamen kaplanıp kuşatılması, baskın kılınması.
- Sistematik karşılıkBir sistemdeki potansiyel boşluğun fiilî kütle veya iktidar tarafından azami kapasite sınırına kadar tüketilmesi (doygunluk noktası).
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zamana bağlı dolan hacmi, sistemin alabileceği azami kapasiteyi, doluluğun tamamlandığı son anı, ise doluluk oranını (yoğunluğu) temsil eder. Hacim maksimum kapasiteye ulaştığında doluluk oranı 1 değerini alarak tam doygunluk ve taşma sınırını sembolize eder.