ملل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ل-لالصيغ: ١٠ · الجذور المجاورة: ١١٥ · الآيات: ١٦ · السور: ١١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كونعودأخرمِلَّتَهُمْتبعمِلَّةِيُمِلَّمِلَّتِنَامللإبراهيمالْمِلَّةِحنفشركسفهسأم

الجذرالصيغ ١٠الآيات ١٦السور ١١المجاورة ١١٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ملل

م - ل - ل

جذر
  • الورود: ١٨
  • الآيات: ١٦
  • الصيغ: ١٠
  • المعاجم: ٩

معناه في القرآن: İnanç

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٤٥٠
باب الّلام والميم ل م، م ل مستعملان لم: لَمْ، خفيفة: من حُروف الجَحْد بُنِيَتْ كذلك. ولَمْ، اللاّم مفصولة من الميم، إنّما هي لام ضمّت إلى ما، ثمّ حُذفت الألف، كما قالوا: بِمَ، ونحو ذلك غير أنّها لما كانت كثيرة الجَرْي على اللِّسان أُسْكنتِ الميم، وقد تسكّن في بم في لغةٍ رديئة. ولَمْ: عزيمةُ فعلٍ قد مَضَى فلّما جُعِل الفِعْل معها على حدّ الفِعْل الغابر جزم، وذلك قولك: لم يَخْرُجْ زيدٌ، وإنّما
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٤٥
مَلِلْتُ الشيءَ بالكسر، ومَلِلْتُ منه أيضاً مَللاً ومَلَّةً ومَلالَةً، إذا سئمتَهُ. واسْتَمْلَلْتُهُ كذلك. وقال: لا يستَمِلُّ ولا يَكْرى مُجالِسُهاولا يَمَلُّ من النَجْوى مُناجيها ورجلٌ مَلٌّ ومَلولٌ ومَلولَة وذو مَلَّةٍ. وامرأةٌ مَلولَةٌ. وقال: إنَّكَ والـلـهِ لـذو مَـلَّةٍيَطْرِفُكَ الأدْنى عن الأقدم وأمَلَّهُ وأمَلَّ عليه، أي أسْأَمَهُ. يقال: أدَلَّ فأَمَلَّ. وأمَلَّ عليه أيضاً:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٩٥
- الملة كالدين، وهو اسم لما شرع الله تعالى لعباده على لسان الأنبياء ليتوصلوا به إلى جوار الله، والفرق بينها وبين الدين أن الملة لا تضاف إلا إلى النبي عليه الصلاة والسلام الذي تسند إليه. نحو: ﴿فاتبعوا ملة إبراهيم﴾ [آل عمران/95]، ﴿واتبعت ملة آبائي﴾ [يوسف/38] ولا تكاد توجد مضافة إلى الله، ولا إلى آحاد أمة النبي صلى الله عليه وسلم، ولا تستعمل إلى فيحملة الشرائع دون آحادها، لا يقال: ملة الله، ولا
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٥٩
م ل ل مللته ومللت منه واستمللته واستمللت به‏:‏ تبرّمت وبي ملل وملال وملالة ورجل ملول وملولة‏.‏ وإنه لذو ملّة وملّ وملّة‏.‏ ورجل ذو أماليل‏:‏ مبرم جمع‏:‏ إملال وأملولة وأملني وأمل عليّ‏:‏ تحنّ بجانب النهرين لما أملّ على مذارعها القيود وأطعمه خبز ملّة وهي الرماد الحار وخبزة مليلاً وملّ الخبزة يملّها وامتلّها‏.‏ وملّ الخياط الثوب ثم كفّه وثوب مملول ومكفوف يك درز ودودرز‏.‏ والملّ‏:‏ الخياطة
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٧٥٨
الـمَلَلُ: الـمَلالُ وهو أَن تَمَلَّ شيئاً وتُعْرِض عنه؛ قال الشاعر: وأُقْسِمُ ما بي من جَفاءٍ ولا ملَل ورجل مَلَّةٌ إِذا كان يَمَلُّ إِخوانَه سريعاً. مَلِلْت الشيء مَلَّة ومَلَلاً ومَلالاً ومَلالة: بَرِمْت به، واسْتَمْلَلْته: كمَلِلْتُه؛ قال ابن هَرْمة: قِفا فَهَرِيقا الدمْع بالمَنْزِل الدَّرْسِ، ولا تَسْتَمِلاَّ أَن يطول به عَنْسِي وهذا كما قالوا خَلَت الدارُ واستخْلت وعَلا قِرْنَه واسْتَعْلاه؛
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٢٨٧
* م ل ل * * مَلَّ * الشيء ومَلَّ من الشيء يَمَلُّ بالفتح * مَلَلاً * و * مَلَّةً * و * مَلاَلةً * أيضا أي سَئِمَهُ و * اسْتَمَلَّ * بمعنى مَلَّ ورجل * مَلٌّ * و * مَلُولٌ * و * مَلُولَة * وذو * مَلَّة * وامرأة * مَلُولَةٌ * و * أمَلَّهُ * و * أَمَلَّ * عليه أي أسأَمه يقال أدلَّ فأَملَّ وأَمَلَّ عليه أيضا بمعنى أَمْلى يقال أَمللت عليه الكتاب و * مَلَّ * الخُبزة من باب ردَّ و * امْتَلَّها * أي
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٣٨٤
مللته، ومللت منه، بالكسر، مللا، محركة وملة وملالة وملالا: سئمته، وبرمت به، وقال بعضهم: الملال: أن تمل شيئا وتعرض عنه، قال الشاعر: وأقسم ما بي من جفاء ولا ملل وفي مهمات التعريف للمناوي: الملال: فتور يعرض للإنسان من كثرة مزاولة شيء فيوجب الكلال والإعراض عنه. وفي الحديث: فإن الله لا يمل حتى تملوا ، معناه أن الله لا يمل أبدا مللتم أو لم تملوا، فجرى مجرى قولهم: حتى يشيب الغراب ويبيض
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٠٧٠
مَلَّ مَلَّ U ( n. ac. مَلّ 1 ), a. Stitched, tacked. b. Baked in ashes ( bread ). c. [ acc. & Bi ], Straightened, softened in ( the fire: bow ). d. [ Fī ], Hastened in ( walking ). e. Turned. f. [ 'Ala ], see IV (a) . g. A ( n. ac. مَلَّة 1t , مَلَل 4 , مَلَاْل 22 , مَلَاْلَة 22t ) [ acc. or Min or Bi ], Wearied of, was bored by. h. [ Fī ], Tossed about in ( bed ). i. A ,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٢٬٤٧٣
ملل مَلَّ - يَمُلُّ - مِلَّة - أَمَلَّ - يُمِلُّ مَلَّ - يَمُلُّ + كائن + قولاً: ينقله كما هو لآخر ليحفظه كتابة: يستحضره من ذاكرته أو يقرأه من كتاب ثم يلفظه بصوت عال ليسمعه آخر، فيصل إليه بوضوح ودقة فيكتبه في كتاب مِلَّة: على وزن " فِعلة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " مَلَّ - يَمُلُّ ": الكلام المكتوب الذي أملي في أمر مراد: وهي اصطلاحاً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١٥ (الإجمالي: ١٤٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. إبراهيم

    الآيات المشتركة: ٨ · İbrahim

  2. حنف

    الآيات المشتركة: ٥ · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  3. عود

    الآيات المشتركة: ٤ · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…

  4. شرك

    الآيات المشتركة: ٥ · Tasma kayış demektir

  5. تبع

    الآيات المشتركة: ٥ · İnek yavrusu, dana demektir

  6. دين

    الآيات المشتركة: ٤ · Dane, inek yavrusuna denir

  7. سفه

    الآيات المشتركة: ٢ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  8. كون

    الآيات المشتركة: ٩ · Kevn, tepe demektir

  9. هود

    الآيات المشتركة: ٢ · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  10. قوم

    الآيات المشتركة: ٦ · Hayvanların ön ayaklarına denir

  11. أخر

    الآيات المشتركة: ٤ · Uhur ense demektir

  12. سأم

    الآيات المشتركة: ١ · Körleşmiş bıçaktır

الآيات التي ورد فيها(١٦)

  1. وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    İnanç

  2. قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    İnanç

  3. وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا

    İnanç

  4. قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    İnanç

  5. … أَنْ يَأْتِيَكُمَا ذَلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّي إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ

    İnanç

  6. وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ مَا كَانَ لَنَا أَنْ …

    İnanç

  7. ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    İnanç

  8. … اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَفِي …

    İnanç

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökملل
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf)
Bağlamsal Yakın Köklerدين, شرع, سنن, نحل
Zıt Kökبدع
Çekirdek Özet 1Sıcak küle gömerek pişirme, bir şeyin sürekli tekrarlanmasıyla oluşan iz, içten içe süren sıcaklık ve dikiş teyeli
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin peygamberler aracılığıyla dikte ettirilen, izlenen kurallar bütünü ve ortak inanç yolu
Çekirdek Özet 3Bir peygamber veya topluluğa nispet edilen kurumsallaşmış, yazılı veya aktarılan toplumsal-dini gelenek
Kritik Hata RiskiKavramı bireysel vicdani inanca indirgemek ve peygamberi kurucu/aktarıcı otoriteden kopararak soyut mezhep veya ırki aidiyet saymak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ملBir şeyi doldurma, yayma, sürekli kılma veya içten içe kuşatma; ملأ (doldurmak), ملح (tuzlamak, içine işlemek), ملق (düzlemek, kayganlaştırmak), ملك (kuşatıcı güçle elde tutmak), ملي (süre uzatmak, doldurmak) köklerinde olduğu gibi bir durumun nesneyi kaplamasıلİkinci lam harfinin eklenmesiyle katmerlenme ve süreklilik kazanmış; tekrarlama, içten içe pişme, bıkkınlık derecesinde peş peşe gelme ve sözün harf harf dikte ettirilerek (imlâl) tescil edilmesi anlamına daralmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuAkış, süreklilik, içe işleme ve derinlik
لÇoban değneği, üvendireYöneltme, gütme, sınır çizme ve bağlayıcılık
لÇoban değneği, üvendireTekrarlanan yöneltme, sürekli denetim ve kalıcı çizgi
مللSuyun ve değneğin mükerrer hareketiSuyun içe işlemesi gibi sürekli bir yönlendirmenin peş peşe tekrarlanarak belirgin bir iz, yol veya metin haline getirilmesi; içten içe pişen köz veya harf harf dikte edilen nizam.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıcak kül ve kor içine ekmek gömüp pişirmek (خبز الملة), içte gizli kalan hararet/humma (المليلة) ve kumaşı dikmeden önce gevşek dikişle teyellemek (مل الثوب). Ayrıca bir işin sürekli tekrarından usanç duymak (الملل).
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şiirinde kök, hem bıkkınlık hem de borcun/yazının dikte ettirilmesi ve izlenen yol anlamlarında kullanılmıştır. İbn Herme bir beytinde bu kökü bıkkınlık ve usanç anlamında şöyle zikreder: قفا فهريقا الدمع بالمنزل الدَّرْسِ / ولا تستَمِلاّ أن يطول به عَنْسِي
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi kullanımında sıcak kül üzerinde pişirilen çöreğe «hubzü melletin» (خبز ملة) denilmiş; borç ve akitlerin yazıcıya harf harf söylenip yazdırılması «emlelte’l-kitâbe» (أمللت الكتاب) fiiliyle karşılanmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha ve el-Müfredât (ملل maddeleri).

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde ملل kökü temelde iki ana semantik hat üzerinden gelişim göstermiştir. İlk hat, konuşma, söz söyleme, harf harf telaffuz etme ve dikte etmedir. Bu hat İbranicede mll (מִלֵּל - konuşmak, söz söylemek, beyan etmek), Süryanicede mll (ܡܠܠ - konuşmak, kelam etmek, mantık yürütmek) ve kelime biçimi olarak «melləthā» (ܡܠܬܐ - kelam, söz, öğreti, logos) şeklinde son derece köklü bir yere sahiptir. Arapçadaki «imlâl» (dikte ettirme) ve «mille» (vahiy ve peygamber diliyle kurulan yol/öğreti) kavramı doğrudan bu kadim Sami söz/metin kökenine dayanır. İkinci hat ise içten içe yanma, sıcak kül ve bir şeyin sürekli sürtünmesiyle oluşan bıkkınlık/aşınma anlamıdır. Akadcada «melulu» (oynamak, oyalanmak, hareket etmek) biçiminde görülen hareketlilik, Arapçada sürekli tekrardan doğan bıkkınlığa ve ateşte içten içe pişmeye doğru semantik bir özelleşme yaşamıştır. Kur’an’daki kullanım bu iki hattın zirvesidir: Peygamberin dikte ettirdiği ilahi sözler manzumesi, ümmetin çiğneyerek belirginleştirdiği değişmez inanç yolu (mille) olmuştur.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDikte ettirme, sıcak kül ve bıkkınlıkDikte etme (yazdırma) ile izlenen dinî gelenek (mille) aynı kökten neşet etmiştir; her ikisinde de harf harf ve adım adım belirlenmiş bir rota vardır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mll ve Süryanice mllİbranice ve Süryanicede «söz söylemek, konuşmak, kelam ve öğreti bildirmek» anlamındadır; Arapçadaki terimsel mille ve imlâl ile birebir örtüşür.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin Sami dışı kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مللAnlamlıDikte etmek, sıcak kül, bıkmak, izlenen dinHedef köktür; harf harf söyleyerek yazdırmak ve peygamberi yol.Kur’an’da geçer
لملKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte kök türetilmemiştir.Kur’an’da geçmez
للمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte kök türetilmemiştir.Kur’an’da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مللMerkezDikte edilen inanç yolu ve gelenekPeygambere nispet edilen, kuralları ve ilkeleri vahiyle yazdırılmış/belirlenmiş toplumsal inanç nizamı.Kur’an’da hem dikte etmek hem de peygamberlerin dini yolu anlamında yer alır.
دينKomşuİtaat, ceza, yargı ve genel nizamدين, boyun eğme, karşılık görme ve kurulan düzeni yaşama yönünü vurgularken, ملل peygamberi aktarımı ve şeriatın bütününü vurgular.دين doğrudan Allah’a ve kişiye izafe edilirken, ملل kural olarak peygambere ve kavme izafe edilir.
شرعKomşuSuya giden yol, açık kılınan hükümشرع, hükümlerin açıkça vazedilmesi ve su kaynağı gibi hayati kılınmasıdır; ملل ise bu hükümlerin oluşturduğu geleneksel ana yoldur.Şeriat tek tek hükümleri, mille ise bu hükümlerin peygamber eksenli toplamını ifade eder.
سننKomşuSürekli akıtılan su, izlenen çığırسنن, eylemsel olarak peş peşe takip edilen pratik davranış modelidir; ملل ise akidevi ve kurumsal üst çatıdır.Sünnet davranış tarzını, mille doktrinel aidiyeti kurar.
نحلKomşuBağış, benimsenen öğreti veya fırkaنحل, daha çok sonradan benimsenen, fırkalaşan veya iddia edilen mezhebi görüşleri anlatır.İlahi kökenden ziyade beşeri benimsemeye işaret eder.
بدعZıtÖrneksiz ortaya çıkarma, sonradan uydurmaVahiyle dikte edilmiş ve peygamberlerce tevarüs edilmiş sabit yolu terk edip dinde asılsız yenilik üretmektir.Mille köklü ve peygamberi olanı, bid’at ise köksüz ve uydurma olanı temsil eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمللDikte edilen yol, inanç nizamı, közPeygamberi bildirimle çerçevelenmiş inanç manzumesi ve yazıya dökülen kural.Kesin
LatinceDictare, religio, fidesDikte etmek, bağlayıcı inanç nizamıDictare dikte ettirme yönünü tam karşılarken, religio mille kavramının peygambere izafe edilen kurumsal nizam yönünü kısmen karşılar.Güçlü
İngilizceCreed, denomination, to dictateİnanç bildirisi, mezhep, dikte etmekTo dictate borcun yazdırılmasını; creed veya faith tradition peygamberi inanç çizgisini karşılar, ancak ilahi metinleşme boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaGlaubensbekenntnis, diktierenİnanç akidesi, dikte etmekDiktieren eylemsel yazdırmayı, Glaubensbekenntnis akideyi karşılar; milletin sosyo-hukuki topluluk boyutunu tam vermez.Güçlü
FransızcaConfession de foi, dicterİnanç ikrarı, dikte etmekDicter borç ayetindeki anlamı verir; confession de foi ise belirli bir peygamberin tebliğ ettiği doktrini ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَTevhid eksenli ata mirası ve hanif din yoluHz. İbrahim’e indirilen, tahrif edilmemiş tevhid nizamı ve fıtri din çizgisi (Bakara 2:130, Nisâ 4:125, Hac 22:78).
مِلَّتِهِمْ / مِلَّتِنَاMüşrik veya inkârcı kavimlerin yerleşik düzeniKavimlerin peygamberleri dönmeye zorladığı batıl, atalardan kalma kurumsal inanç sistemi (A'râf 7:88, İbrâhîm 14:13, Kehf 18:20).
مِلَّتَهُمْYahudi ve Hristiyanların tahrif edilmiş mezhebi yapılarıEhl-i kitabın Müslümanları tabi kılmak istediği kurumsallaşmış dini gelenek (Bakara 2:120).
الْمِلَّةِ الآخِرَةِSon atalar dini veya çağdaş din nizamıMüşriklerin tevhidi reddederken dayandıkları son dönem atalar geleneği veya Hristiyanlık iddiası (Sâd 38:7).
فَلْيُمْلِلْ / يُمِلَّ / وَلْيُمْلِلِBorcu harf harf sözel olarak yazdırıp ikrar etmekHukuki borç ilişkisinde borçlunun veya velisinin katibe sözleşmeyi bizzat dikte ettirmesi (Bakara 2:282).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDin, mille ve mezhep kavramlarının ayrımıMillenin doğrudan peygambere nispet edilmesi hasebiyle, imanın ve dinin kurumsal-tarihsel boyutu tartışılmıştır.İlahi nizamın peygamberler silsilesiyle aktarılan nesnel ve doktrinel gövdesi.
FıkıhMüdayene ayetinde imlâl (istimlâl) hükmüBorçlunun bizzat katibe borcu ikrar ederek dikte ettirmesinin zorunluluğu ve velayet şartları (Bakara 2:282).Borcun ikrar edilerek metne dönüştürülmesi ve hukuki bağlayıcılık kazanması.
Tefsirİbrahim milletinin mahiyetiHz. İbrahim’in mille kavramıyla anılmasının Yahudilik ve Hristiyanlık öncesi saf tevhidi temsil etmesi bağlamında tefsiri.Şirkten arınmış, fıtratla uyumlu peygamberi ana eksen.
Hadisİbadette usanç ve Allah’ın muamelesiHadislerde geçen «Siz bıkmadıkça Allah bıkmaz» (حتى تملوا) ifadesindeki ملل lafzının mecaz ve müşakele yönü.Amellerde aşırılıktan kaçınma, itidal ve devamlılık ilkesi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniPeygamberi tebliğ ve doktrinİbrahimi Tevhid Yolu (Mille)Fıtratı koruma ve ilahi nizamı aktarmaDin Allah’a aittir, mille ise o dinin peygamber aracılığıyla insanlığa dikte edilmiş ve kurumsallaşmış yoludur.Kesin
İlmiMetin inşası ve aktarımİmlâ ve Dikte NizamıSözü kayıt altına alarak sabitlemeBilginin ve ikrarın hatasız aktarılması için harf harf sözlü bildirimle yazının denetlenmesi işlevidir.Güçlü
SiyasiHukuki cemaat ve anayasal aidiyetMillet TopluluğuToplumsal meşruiyet ve sözleşme birliğiKur’an’da mille, aynı peygamberi veya ideolojik aktarımı paylaşan kurumsal topluluğu ve anayasal yapıyı temsil eder.Güçlü
İktisadiBorçlanma ve sözleşme hukukuBorcun İkrarı ve Tescili (İmlâl)Güvenliği sağlama ve tarafları korumaBorçlunun borç miktarını bizzat dikte ettirmesi, iktisadi adaleti ve sömürüyü engelleyen temel mekanizmadır.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKesikli sinyalin yazılması (Sampling & Quantization)Sürekli ve akışkan olan bir bilginin (borç, akit, ilahi emir) belirli kurallar dahilinde adım adım, harf harf ayrıksı sembollere dönüştürülerek tescil edilmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal hafıza ve kodifikasyon (Codification)Sözlü mutabakatların ve geleneklerin yasal metin haline getirilmesi; toplumun peygamberi veya ideolojik kodlar etrafında kurumsallaşması.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiMille kavramını modern ulus, soy, kavim veya ırk temelindeki «millet» (nation) manasına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an’da kök, hem borcun harf harf yazdırılması (imlâl) gibi hukuki-metinsel bir eylemi hem de bir peygambere bağlı evrensel inanç nizamını (mille) ifade eder; ırkla hiçbir ilgisi yoktur.
Yanlış anlamanın doğuracağı hata«Millet-i İbrahim» ifadesi etnik bir aidiyet gibi anlaşıldığında, Kur’an’ın evrensel tevhid çağrısı etnik veya kabilevi bir soya indirgenir; ayrıca Bakara 2:282’deki usul kuralı anlaşılamaz.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’da din, şeriat ve mille kavramlarının sınırlarını belirler. Millenin daima bir peygambere veya topluluğa izafe edildiğini, asla «milletullah» denmediğini göstererek vahyin insani-tarihsel kurumsallaşmasını açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. İbrahim’in mirasını Yahudi ve Hristiyan iddialarına karşı savunan ayetlerde (Bakara, Âl-i İmrân), peygamberlerin inkârcı kavimlerle mücadelesinde ve en uzun ayet olan müdayene ayetinde (Bakara 2:282).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini sadece vicdani bir kanaat sanma hatasını düzeltir; dinin vahiyle dikte edilmiş (imlâl) nesnel bir metin, şeriat ve cemaat nizamı olduğunu ortaya koyar. Milliyeti etnik temelli tanımlamaktan kurtarır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAteşin korunda ve külünde (mellet) içten içe pişirmek, dikişi gevşek teyellemek ve bir metni harf harf söyleyerek katibe yazdırmak.
  • Soyut anlamBir peygamberin tebliğ ettiği vahyi ilkelerin, kuralların ve inanç esaslarının adım adım izlenen kurumsal bir yol ve gelenek haline gelmesi.
  • Sistematik karşılıkHukuki alanda borcun ikrar edilerek dikte edilmesi (imlâl); inanç alanında peygamberi rehberlikle biçimlenmiş anayasal din toplumu (mille).
  • LaTeX modeliM=∫0TD(p,t) dt⟺Φ(M)∩S=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde M dikte edilmiş ve kurumsallaşmış inanç nizamını (mille), D peygamberin (p) zaman (t) boyunca vahiyden aktardığı dikte ve hükümleri temsil eder; integral bu hükümlerin birikimli kurumsal toplamını gösterir. Sağ taraftaki bağıntı ise İbrahim milleti (Φ(M)) ile şirkin (S) arakesitinin kesin olarak boş küme olduğunu ve fıtri tevhidi ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م