ملك

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ل-كالصيغ: ٥٦ · الجذور المجاورة: ٢٢٢ · الآيات: ١٩١ · السور: ٦٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خلقالْمُلْكُأرضملكشيأسمومَلَكَتْالْمَلَائِكَةَضررقولبلسالْمَلَائِكَةُ

الجذرالصيغ ٥٦الآيات ١٩١السور ٦٣المجاورة ٢٢٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ملك

م - ل - ك

جذر
  • الورود: ٢٠٦
  • الآيات: ١٩١
  • الصيغ: ٥٦
  • المعاجم: ١٣

Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder. Melek de bu melekut içinde bu melekutu yönetmek için görevlendirilmiş şuurlu varlıklardır. Milk, çamur manasından gelmiş olmalıdır. Türkçedeki bilek kelimesi ile bir yakınlığı olmalıdır. Sonraları kişinin sahip olduğu arazi ve üzerindeki yapılara mülk denmiştir. Devletler aşamasında ülkenin sahibi olarak hükümdarlar melik olarak anılmışlardır. Mülk de krallık anlamındadır. Türkçe’ye kıral, melik, hakan olarak tercüme edilebilir. Öz Türkçesi “han”dır. Milk, çamur manasından gelmiş olmalıdır. Türkçedeki bilek kelimesi ile bir yakınlığı olmalıdır. Sonraları kişinin sahip olduğu arazi ve üzerindeki yapılara mülk denmiştir. Devletler aşamasında ülkenin sahibi olarak hükümdarlar melik olarak anılmışlardır. Mülk de krallık anlamındadır. Türkçeye kıral, melik, hakan olarak tercüme edilebilir. Öz Türkçesi “han”dır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder. Melek de bu melekut içinde bu melekutu yönetmek için görevlendirilmiş şuurlu varlıklardır. Milk, çamur manasından gelmiş olmalıdır. Türkçedeki bilek kelimesi ile bir yakınlığı olmalıdır. Sonraları kişinin sahip olduğu arazi ve üzerindeki yapılara mülk denmiştir. Devletler aşamasında ülkenin sahibi olarak hükümdarlar melik olarak anılmışlardır. Mülk de krallık anlamındadır. Türkçe’ye kıral, melik, hakan olarak tercüme edilebilir. Öz Türkçesi “han”dır. Milk, çamur manasından gelmiş olmalıdır. Türkçedeki bilek kelimesi ile bir yakınlığı olmalıdır. Sonraları kişinin sahip olduğu arazi ve üzerindeki yapılara mülk denmiştir. Devletler aşamasında ülkenin sahibi olarak hükümdarlar melik olarak anılmışlardır. Mülk de krallık anlamındadır. Türkçeye kıral, melik, hakan olarak tercüme edilebilir. Öz Türkçesi “han”dır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬١٤٢
الكاف واللام والميم معهما ك ل م، ك م ل، ل ك م، م ك ل، م ل ك كلهن مستعملات كلم: الكَلْم: الجرح، والجميع: الكلُوم. كلمته أكلِمه كَلماً، وأنا كالمٌ، وهو مَكلومٌ. أي: جرحته. وكَليمُك: الذي يُكَلِّمك وتُكَلِّمه. والكَلِمةُ: لغة حجازية، والكِلْمةُ: تميمية، والجميع: الكَلِمُ والكِلَمُ، هكذا حكي عن رؤبة: لا يسمع الرَّكبُ به رجع الكِلَمْ كمل: كَمَلَ الشيء يكمُل كَمالاً، ولغة أخرى: كَمُلَ يكمُلُ فهو كامل
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬١٨٧
مَلَكْتُ الشيء أملِكَهُ مِلْكاً. ومَلْكُ الطريق أيضاً: وسطُهُ، وقال: أقامَتْ على مَلْكِ الطريقِ فمَلْكُهُلها ولمَنْكوبِ المَطايا جوانِبُـهْ ومَلَكْتُ العجين أمْلِكُهُ مَلْكاً بالفتح، إذا شدَّدت عجنه. وهذا الشيء مِلْكُ يميني ومَلْكُ يميني، والفتح أفصح. ومَلَكْتُ المرأةَ: تزوَّجتها. والمَمْلوكُ: العبدُ. ومَلَّكَهُ الشيء تمْليكاً، أي جعله مِلْكاً له. يقال: مَلَّكَهُ المال والمُلْكَ، فهو
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬١٥٦
ك ل م كلم ، كمل ، لكم ، لمك ، ملك ، مكل : مستعملات . كلم : قال الليث : الكَلْمُ : الجَرْحُ ، والجميع : كُلُومٌ ، وتقول : كلَمْتُه وأَنا أَكْلِمُه كَلْماً وأَنا كالِمٌ ، وهو مَكْلُومٌ . وقال الله جل وَعَزَّ : ( عَلَيْهِم أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَآبَّةً مِّنَ الاَرْضِ ) ( النمل : 82 ) . قال الفرَّاءُ : اجْتَمَعَ القُرَّاءُ على تشديد تُكَلِّمُهُم وهو من الكَلام وحَدَّثِني بعض المُحَدِّثِينَ أَنه قُرىءِ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٤٤٤
(باب الميم واللام وما يثلثهما) (ملي([1])) الميم واللام والحرف المعتل. كلمة واحدةٌ هي الزَّمن([2]) الطّويل. وأقامَ ملِيَّاً، أي دهراً طويلاً. وتَملَّيْتُ الشّيءَ، إذا أقامَ([3]) معك زماناً طويلاً. والمَلَوانِ: طرَفا اللَّيل والنهار. والمُِلاوة: الحِِين. وإذا هُمِز دلَّ على المساواة والكمال في الشَّيء. ومَلأْتُ الشّيءَ أملَؤُه مَلْئاً. والمِلء: الاسم للمِقدار الذي يُملأ؛ وسمِّي لأنَّه مساوٍ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٠٠٥
- الملك: هو المتصرف بالأمر والنهي في الجمهور، وذلك يختص بسياسة الناطقين، ولهذا يقال: ملك الناس، ولا يقال: ملك الأشياء، وقوله: ﴿ملك يوم الدين﴾ [الفاتحة/3] فتقديره: الملك في يوم الدين، وذلك لقوله: ﴿لمن الملك اليوم لله الواحد القهار﴾ [غافر/16]. والملك ضربان: ملك هو التملك والتولي، وملك هو القوة على ذلك، تولى أن لم يتول. فمن الأول قوله: ﴿إن الملوك إذا دخلوا قرية أفسدوها﴾ [النمل/34]، ومن الثاني قوله:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٢٣
م ل ك الشيء وامتلكه وتملّكه وهو مالكه وأحد ملاّكه وهذا ملكه وملك يده وهذه أملاكه‏.‏ وقال قشيريّ‏:‏ كانت لنا ملوك من نخل أي أملاك‏.‏ ولله الملك والملكوت وهو الملك والمليك‏.‏ وملك فلان سنين‏.‏ وهو صاحب ملك ومملكة وممالك‏.‏ وهو مملوك من المماليك‏.‏ وأقرّ المملوك بالملك والملكة‏.‏ ولعن الله سيء الملكة‏.‏ وهو عبد مملكة وتملكة إذا سبي ولم يملك أبواه وما لفلان مولى ملاكة دون الله أي لم يملكه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٨٠٩
الليث: المَلِكُ هو الله، تعالى ونقدّس، مَلِكُ المُلُوك له الـمُلْكُ وهو مالك يوم الدين وهو مَلِيكُ الخلق أي ربهم ومالكهم. وفي التنزيل: مالك يوم الدين؛ قرأ ابن كثير ونافع وأَبو عمرو وابن عامر وحمزة: مَلِك يوم الدين، بغير أَلف، وقرأَ عاصم والكسائي ويعقوب مالك، بأَلف، وروى عبد الوارث عن أَبي عمرو: مَلْكِ يوم الدين، ساكنة اللام، وهذا من اختلاس أبي عَمرو، وروى المنذر عن أَبي العباس أَنه اختار مالك يوم
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٤٩٦
* م ل ك * * مَلَكَهُ * يَمْلِكُه بالكسر * مِلْكًا * بكسر الميم وهذا الشيء * مِلْكُ * يميني و * مَلْكُ * يميني والفتح أفصح و * مَلَكَ * المرأة تزوجها و * المَمْلُوكُ * العبد و * مَلَّكَهُ * الشيء * تَمْلِيكاً * جعله مِلكا له يُقال مَلَّكَه المال والمُلْك فهو * مُمَلَّكٌ * قال الفرزدق في خال هشام بن عبد الملك وما مثله في الناس إلا مُمَلَّكا أبو أُمه حيٌّ أبوه يُقاربه يقول ما مثله في الناس حيٌّ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٣٬٦٦٢
ملكه يملكه ملكا، مثلثة اقتصر الجوهري على الكسر، وزاد ابن سيده الضم والفتح عن اللحياني وملكة محركة عن اللحياني ومملكة، بضم اللام أو يثلث كسر اللام عن ابن الأعرابي وهي نادرة؛ لأن مفعلا ومفعلة قلما يكونان مصدرا: احتواه قادرا على الاستبداد به كما في المحكم، وقال الراغب: الملك: هو التصرف بالأمر والنهي في الجمهور، وذلك يختص بسياسة الناطقين، ولهذا يقال: مالك الناس ولا يقال: مالك الأشياء، وقوله عز وجل:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٩٧٧
مَلَكَهُ 1 مَلَكَهُ ذ He possessed it, or owned it, [and particularly] with ability to have it to himself exclusively: (M, K:) [and he exercised, or had, authority over it; for] مُلْكٌ signifies the exercise of authority to command and to forbid in respect of the generality of a people [&c.]: (Er-Rلghib, TA:) or the having possession and command or authority: and the having power to exercise
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٨٥٣
مَلَكَ مَلَكَ I ( n. ac. مَلْك 1 , مِلْك 2 , مُلْك 3 , مَلَكَة 4t , مَمْلَكَة 17t , مَمْلُكَة 19t ), a. Possessed, owned; held; was master of. b. [ 'Ala ], Reigned, ruled over. c. ( n. ac. مَلْك 1 , مِلْك 2 , مُلْك 3 ), Married. d. ( n. ac. مَلْك 1 ), Kneaded well ( dough ). e. Gave to drink. مَلَّكَ مَلَّكَ II , a. Put in possession of. b. [ acc. & 'Ala ], Made king, ruler
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٢٬٨١٦
ملك مَلَكَ - يَمْلِكُ - مُلْك - مَلَكُوت - مَالِك - مَالِكُوْن - مَلِك - مُلُوْك - مَلِيْك - مَمْلُوْك - مَلَك - مَلائِكَة - مَالِك مَلَكَ - يَمْلِكُ + كائن + شيئاً: يملك ملكه وأمره: يكون لديه السلطان على أن يأمر عليه، وتكون له القدرة على التصرف في حاله ومصيره: يحوزه ويمنع الآخر من أن يحوزه، ويتصرف به بالأمر عليه ويمنع الآخر من الأمر عليه
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢٢ (الإجمالي: ٥٢٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شيأ

    الآيات المشتركة: ٤٧ · Şey

  2. سمو

    الآيات المشتركة: ٣٧ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  3. أله

    الآيات المشتركة: ١٠١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. قول

    الآيات المشتركة: ٨٠ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  5. أرض

    الآيات المشتركة: ٣٩ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  6. يمن

    الآيات المشتركة: ١٤ · Sağ yandır

  7. ضرر

    الآيات المشتركة: ١٢ · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  8. نفع

    الآيات المشتركة: ١٠ · Fayda eder

  9. أدم

    الآيات المشتركة: ٧ · Edim dibalı deri demektir

  10. دون

    الآيات المشتركة: ١٥ · Dane, inek yavrusuna denir

  11. خلق

    الآيات المشتركة: ١٩ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  12. بلس

    الآيات المشتركة: ٥ · Belas kıl keçesi demektir

الآيات التي ورد فيها(١٩١)

صفحة الصيغة: الْمَلَائِكَةُ
  1. … وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

    Melekler

  2. فَنَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَى مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ

    Melekler

  3. وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ

    Melekler

  4. إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

    Melekler

  5. إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ …

    Melekler

  6. لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا

    Melekler

  7. هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ …

    Melekler

  8. وَلَوْ تَرَى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

    Melekler

  9. فَسَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ

    Melekler

  10. الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلَى إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    Melekler

صفحة الصيغة: وَالْمَلَائِكَةُ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökملك
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحكم, سلط, قهر, ربب
Zıt Kökعجز
Çekirdek Özet 1Bir şeyi dağılmaktan koruyacak şekilde sıkıca yoğurmak, kavramak, güç ve sıhhatle bağlayıp tutmak
Çekirdek Özet 2Varlık alanı üzerinde mutlak tasarruf, idare, buyurma ve varlığı dengede tutma kudreti
Çekirdek Özet 3Mülkiyetin yalnızca hukuki bir sahiplik değil, ontolojik bir kudret, sorumluluk ve yönetim düzeni olması
Kritik Hata RiskiMülkü yalnızca dünyevi iktidar veya tapulu mal zannedip melekut ve ilahi tasarruf boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ملBir şeyin içini doldurmak, yoğunlaştırmak, süreyi ve hacmi uzatıp tam kılmak; ملأ (doldurmak), ملح (yoğun tat, doymuşluk), ملل (sıkışıp bıkkınlık vermek), ملي (zamanı uzatmak) köklerinde görüldüğü gibi hacimsel ve zamansal dolulukكAvuç içine alma, kavrama ve bastırma işlevi eklenerek doluluğun ve yoğunluğun dağılmasını önleyen bir kabza ve tasarruf gücü üretilmiş, soyut doluluk somut bir egemenlik ve tutuş haline getirilmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikTasarruf edilecek nesnelerin, varlıkların veya tebaanın çokluğunu ve akışkanlığını temsil eder.
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaÇokluk halindeki unsurları belirli bir gaye doğrultusunda sevk etme, disipline etme ve yönetme iradesini simgeler.
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaYönetilen ve toplanan alanı bütünüyle avucunun içine alma, sımsıkı tutma ve dağılmasına engel olma kudretini ifade eder.
ملكAkışkan ve çok unsurlu bir alanı bir otorite değneğiyle toparlayıp avuç içiyle bütünüyle kavramakDağınık unsurları nizam altına alarak tam bir hakimiyetle kabzaya alma hareketini gösterir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHamuru su ve un birbirine iyice geçene kadar kuvvetle yoğurup kıvama getirmek (أملك عجينه), bir nesneyi sıkıca bağlayıp dağılmaz kılmak ve yolcunun hayatını idame ettiren su kabına sahip olması (المَلَك).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kabuğun altındaki zarı sımsıkı saran koruyucu tabaka için bu kök kullanılmıştır: فملّك باللّيط الّذي فوق قشرها / كغرقىء بيض كنه القيض من عل
Erken Arapça kullanımBir kadının nikâh akdinin yapılması ve evlilik bağıyla bir sorumluluk ve yetki altına girmesi durumunda «أملكنا فلاناً امرأته» ifadesi kullanılmıştır; ayrıca bedevi Araplar bedenin bütün organlarını bir arada tutan ve hayatiyeti yöneten kalbe «ملاك الجسد» demişlerdir.

المصدر İbn Düreyd, Cemheretü'l-Luğa; İbn Fâris, Mekâyîsü'l-Luğa; Halîl b. Ahmed, Kitâbü'l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde m-l-k kökü en eski katmanlardan itibaren danışma, yönetsel karar alma, hükümranlık ve krallık alanını belirleyen kurucu bir çekirdektir. Akatçada malāku fiili öncelikle «öğüt vermek, tartışmak, müzakere edip karara bağlamak» anlamına gelirken, buradan türeyen malku veya maliku unvanı «prens, yönetici, karar mercii olan hükümdar» manasını karşılar. İbranicede mālaḵ (מָלַךְ) eylemi «kral olmak, hüküm sürmek», meleḵ (מֶלֶךְ) ise «kral» demektir; Ugaritçede de mlk formu doğrudan hükümdarı ve tanrısal krallığı imler. Aramice ve Süryanicede mlek (ܡܠܟ) kökü hem «öğüt vermek, danışmak» hem de «hükmetmek» katmanlarını birlikte korumuştur. Arapça bu kökü hamurun yoğrulup toparlanmasındaki fiziksel «kavrama, güç ve sıkılık» tabanına oturtmuş; hem nesneler üzerindeki hususi mülkiyeti (milk) hem insanlar üzerindeki siyasi iradeyi (mülk, melik) hem de kainatın nihai nizamını (melekût) tek bir semantik eksende birleştirmiştir. «Melek» (mel’ek / elçi) kelimesinin kökeni Sami dillerinde elçilik ve görevlendirme anlamındaki l-’-k kökünden gelse de Arap dilinde telaffuz hafifletmesiyle bu kökün ses ve tasarruf dünyasına eklemlenmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGüç, sağlamlık, hamuru yoğurup tutma ve dağılmayı önlemeFiziksel kavrama ve pekiştirme eyleminden hukuki mülkiyete, oradan siyasi krallığa ve ontolojik melekûta genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkatça malāku, İbranice mālaḵ, Süryanice mlek, Ugaritçe mlkOrtak Sami mirasında karar verme, öğüt alma ve siyasi egemenlik alanını karşılar; Arapçada somut el kabzası boyutu daha belirgindir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda Berberice ve Çad dillerinde liderlik ve yetki bildiren formlarla muhtemel temaslarAkrabalık alanı ağırlıklı olarak merkezi Sami dillerinde yoğunlaşmaktadır; Afro-Asyatik genelinde izler sınırlıdır.Muhtemel

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; İbn Fâris, Mekâyîsü'l-Luğa.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ملكAnlamlıGüç yetirmek, sahip olmak, hükmetmekDağınık unsurları bir araya getirip sıkıca elde tutmak, yönetmek ve tasarruf etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
مكلAnlamlıBiriktirmek, kuyu suyunu çekip tüketmekKuyudaki suyu son damlasına kadar çekip almak veya suyu bir yerde hapsetmekKök Kur'an'da geçmez; suyun tutulması yönüyle uzak temas taşır
لمكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız ve yaygın bir kullanım alanı tespit edilmemiştirKitâbü'l-ʿAyn'da mühmel, Tahzîb'de müsta'mel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez
لكمAnlamlıYumrukla vurmak, tokatlamak, darbe indirmekElin parmaklarını sıkarak top haline getirip kuvvetle vurmakYumruğun sıkılması yönüyle avuç içi ve güç temasıyla ortaklık taşır; Kur'an'da geçmez
كملAnlamlıTam ve eksiksiz olmak, olgunlaşmakBir şeyin bütün cüzlerinin bir araya gelerek kusursuz hale ulaşmasıBütünlüğü toplama ve eksiksiz kavrama yönüyle anlamdaşlık taşır; Kur'an'da geçer
كلمAnlamlıYaralamak; söz söylemek, hitap etmekBir nesnede veya ruhta iz bırakacak biçimde tesir etmek, anlamı sesle iletmekİrade ve tasarrufun dışa vurumuyla bağdaşır; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ملكMerkezMülkiyet, hükümranlık, tasarrufBir şeyin özüne ve tasarrufuna doğrudan kudretle sahip olmaHem nesneyi hem iradeyi elinde tutma kudretidir
حكمKomşuYargı, adalet, engellemeBozulmayı ve haksızlığı önleyerek sınırları tayin etme nüansı taşırTasarruftan ziyade adaleti sağlama ve engelleme öne çıkar
سلطKomşuBaskın güç, nüfuz, zorlayıcı yetkiDışsal bir galebe, aşma ve baskı kurma gücünü ifade ederMülkün meşruiyet ve mülkiyet boyutundan ziyade zorlayıcı kuvvetine bakar
قهرKomşuEzici üstünlük, boyun eğdirmeDirenci kırarak iradeyi tamamen tesirsiz hale getirmeKarşı tarafın iradesini sıfırlayan mutlak boyun eğdiriş
رببKomşuTerbiye, tedricen kemale erdirme, gözetmeVarlığı basamak basamak büyüterek ihtiyacını karşılamaMülk sahibinin aynı zamanda besleyici ve yetiştirici olması yönü
عجزZıtGüç yetirememe, tasarruftan mahrum kalma, geride kalmaBir nesne veya durum üzerinde hiçbir tutuş ve tasarruf kudretine sahip olamama haliMülkiyet ve melikliğin gerektirdiği güç ve hâkimiyetin tamamen yokluğu

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaملكHükümranlık, tasarruf, sahiplikGüç yetirerek elde tutma, yönetme ve dağılmasını engellemeKesin
LatinceDominium, Regnum, PossessioHâkimiyet, krallık, zilyetlikDominium mutlak hak ve egemenliği, regnum siyasi krallığı karşılar; içsel yoğurma ve sıkılık metaforunu taşımazGüçlü
İngilizceSovereignty, Ownership, DominionEgemenlik, mülkiyet, hükümranlıkOwnership yalnızca hukuki sahipliği verirken sovereignty siyasi iradeyi verir; kökün tek kelimede birleştirdiği tasarruf alanını bölerGüçlü
AlmancaHerrschaft, Eigentum, KönigtumHâkimiyet, mülkiyet, krallıkHerrschaft yönetim ve güç yönünü, Eigentum hukuki aidiyeti verir; organik kavrama anlamı dışarıda kalırGüçlü
FransızcaSouveraineté, Propriété, RoyautéEgemenlik, mülkiyet, krallıkHukuki ve siyasi ayrım belirgindir; kökün ilahi melekût ve melek türevlerindeki ontolojik genişliği tam yansıtmazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm, Deutsches Wörterbuch; Lewis & Short, Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْمَلَائِكَةُ / مَلَكًاİlahi elçiler, göksel görevlilerİlahi emirleri icra eden, kainat düzeninde görevli nurani varlıklar bağlamında; Bakara 2:31, En'âm 6:9, Kadr 97:4
الْمُلْكُ / مُلْكُMutlak kozmik egemenlik ve ilahi iktidarGöklerin ve yerin idaresinin yalnızca Allah'a ait olduğunu bildiren tevhid ayetlerinde; Bakara 2:102, Furkân 25:26, Mülk 67:1
مَلِك / الْمَلِكُDünyevi hükümdar veya ilahi hükümdarlık ismiToplumları yöneten siyasi liderler veya Allah'ın mutlak hükümdarlığı; Bakara 2:246, Yûsuf 12:54, Tâhâ 20:114
مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْMeşru tasarruf ve himaye altındaki kimselerSavaş esirliği veya hukuki bağımlılık ilişkisi bağlamındaki hükümler; Nisâ 4:3, Nahl 16:71, Mü'minûn 23:6
لَا أَمْلِكُ / يَمْلِكُونَTasarruf kudreti, güç yetirme, yetkiBir varlığın fayda veya zarar vermeye gücünün yetmemesi bağlamında; Mâide 5:25, A'râf 7:188, Sebe' 34:42
مَلَكُوتVarlığın iç yüzü, perde arkası nizam ve mutlak mülkİbrahim'e gösterilen semavi düzen veya her şeyin nihai idare merkezi; En'âm 6:75, Yâsîn 36:83

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMâlikü'l-Mülk ve el-Melik sıfatları, meleklerin mahiyeti ve melekût alemiAllah'ın mülkünde dilediği gibi tasarruf etmesi, adalet-zulüm ilişkisi ve meleklerin masumiyetiVarlık üzerinde hiçbir ortağı olmayan mutlak failiyet ve aşkın idare
FıkıhMülkiyet nazariyesi, akitler, tasarruf ehliyeti ve milkiyet-i tâmmeBir mala veya menfaate malik olmanın sınırları, mülkiyetin devri, kölelik ve nikâh akdi (akdü'l-imlâk)Bireyin eşya ve haklar üzerindeki meşru tasarruf yetkisi ve hukuki sınırları
TefsirMelik-Mâlik kıraat farkları, mülk-nübüvvet ilişkisi ve طالوت kıssasıFâtiha suresindeki kıraat vechi, mülkün kime lütfedildiği ve siyasi iktidarın meşruiyetiİktidarın liyakat, bilgi ve adaletle yürütülmesi gereken emanet boyutu
HadisKulun mülkiyet algısı, mülk sahiplerinin imtihanı ve meleklerin görevleriDünyada insanın gerçekte malik olmadığı, emanetçi olduğu ve kalbin bedendeki tasarrufuMülkiyetin ahlaki ve ontolojik bir emanet olarak kavranması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve uluhiyet nizamıMelekût ve mutlak mülkİbadetin ve itaatin yegâne merciini belirlemeKainatın mülkiyeti Allah'a ait olduğu için kula kulluk geçersiz kılınır.Kesin
İlmiKainat kanunları ve ontolojiMelekler ve kevni düzenTabiat hadiselerinin şuurlu ve kanunlu sevk idaresiVarlıktaki determinizmin kör tesadüf değil, görevli melekler ve ilahi kudret eliyle yürütülmesi.Güçlü
SiyasiHükümet ve kamu yönetimiHilafet, adil meliklik ve yetkiToplumu adaletle yönetme ve kaosu engellemeİktidarın keyfi bir tahakküm değil, emanet ve sorumluluk üzere kurulu olması.Kesin
İktisadiMülkiyet hakları ve tedavülMülk edinme ve tasarruf serbestisiEmeğin korunması ve servetin tek elde yığılmasının önlenmesiİnsana tanınan mülkiyetin mutlak değil, sınırlı ve meşru şartlara tabi kılınması.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde durum uzayı kontrolü ve çekici havza (attractor basin)Çok boyutlu, akışkan ve serbestlik derecesi yüksek bir sistemin değişkenlerini belirli bir kontrol matrisiyle bir arada tutma ve kararlılığı sağlama durumuGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal egemenlik ve mülkiyet hakkı teorisi (property rights theory)Dağınık bireysel iradeleri ortak bir hukuki sözleşmeyle bağlayarak kaosun önlenmesi ve kaynakların yetkilendirilmiş bir otoritece yönetilmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca kapitalist anlamda bir gayrimenkul sahipliğine veya seküler manada tiranik bir krallığa indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamMülk; insanın kendi nefsi üzerindeki iradesinden başlayarak aile, toplum, kainat ve melekût alemine kadar uzanan çok katmanlı bir idare ve sorumluluk nizamıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın sahip olduğu şeylerde mutlak tasarruf hakkı olduğunu zannetmesi (Karunlaşma) veya iktidarı ilahi hesap verme bilincinden kopuk bir tahakküm aracı olarak görmesi.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın temel davası olan tevhid akidesini doğrudan temellendirir; yaratmanın (halk) zorunlu olarak yönetme ve sahip olma (mülk) yetkisini doğurduğunu göstererek şirk anlayışını kökünden çökertir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Göklerin ve yerin mülkünün Allah'a ait olduğunu bildiren uluhiyet ayetlerinde (Furkân 25:2, Âl-i İmrân 3:189), peygamberlerin siyasi ve toplumsal önderliğini anlatan kıssalarda (Bakara 2:247, Nisâ 4:54) ve meleklerin tabiat ve vahiydeki fonksiyonlarını belirten ayetlerde (En'âm 6:9, Fâtır 35:1).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın sahipsiz, başıboş veya tesadüfi olduğunu savunan natüralist yaklaşımları ve mülkiyeti sınırsız bir ego tatmini zanneden dünyevileşmiş insan tasavvurunu düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDağılma eğiliminde olan bir maddeyi sımsıkı yoğurarak kıvama getirmek, elin kabzasıyla sıkarak tam hâkimiyet kurmak.
  • Soyut anlamVarlık, yetki ve irade alanında kontrolü elinde bulundurarak her türlü başıboşluğu önleme ve dilediği gibi meşru tasarruf yapma kudreti.
  • Sistematik karşılıkOntolojik melekûttan siyasi yönetime ve bireysel mülkiyete kadar uzanan, merkezinde ilahi hâkimiyetin yer aldığı emanet temelli düzen.
  • LaTeX modeliM={(x,u)∈Ω×U  |  dxdt=f(x,u),  u=κ(x)}
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω tasarruf altındaki varlık alanını (mülk ve melekût), U uygulanabilir irade ve yetki kümesini, x sistemin anlık durumunu, u ise bu duruma müdahale eden tasarruf iradesini temsil eder. κ(x) fonksiyonu sistemin dağılmasını önleyen nizam ve kontrol mekanizması olup, M bütünüyle kavranmış, dengede tutulan ve idare edilen mülkiyet ve hâkimiyet durumunu simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م