سنن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ن-نالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ٥٩ · الآيات: ١٥ · السور: ١١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».مضيسُنَنٌلِسُنَّةِبِالسِّنِّسننخلوسُنَنَسُنَّةُحمأأنفحرجسُنَّةَقبلأولسلف

الجذرالصيغ ٩الآيات ١٥السور ١١المجاورة ٥٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سنن

س - ن - ن

جذر
  • الورود: ٢١
  • الآيات: ١٥
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٠

“Sin” dişler demektir. “Mesnun” dizilmiş demektir. “Sina”, sıra tepelerin yer aldığı bir bölgeye verilen isimdir. “Tur” bu tepelerin en yükseğidir. “Sinin”, “sina”nın çoğuludur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Sin” dişler demektir. “Mesnun” dizilmiş demektir. “Sina”, sıra tepelerin yer aldığı bir bölgeye verilen isimdir. “Tur” bu tepelerin en yükseğidir. “Sinin”, “sina”nın çoğuludur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٠٢٣
باب السين والنون س ن، ن س يستعملان سن: السِّنُّ واحدةُ الأَسنان. وكَبِرَتْ سِنُّ الرجل: يُعنَى به الهَرَمُ، أُخِذَ من السِّنِّ التي نَيَّبَتْ وليس من السِّنين، ومنه يقال: حديث السِّنِّ وسنُّه حديث. وأَسَنَّ الرجلُ: كَبِرَ. وناقةٌ مُسِنّةٌ والجمع مَسانُّ. وسِنٌّ من ثُومٍ أي حَبَّةٌ من رأسه. وأسنانُ المِنْجَل ونحوه في كلّ شيءٍ: أُشَرُهُ. وسِنان الرُّمحِ سِنانٌ مَسْنُونٌ سَنينٌ. والمِسَنُّ:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٢١١
السَنَنَ: الطريقة. يقال: استقام فلانٌ على سَنَنٍ واحد. ويقال: امضِ على سَنَنِكَ وسُنَنِكَ، أي على وجهك. وجاء من الخيل سَنَنٌ علا يُرَدُّ وجهه. وتَنَحَّ عن سَنَنِ الخيل، أي عن وجهه. وعن سَنَنِ الطريق وسُنَنِهِ وسِنَنِهِ ثلاث لغات. وجاءت الريح سَنائِنَ، إذا جاءت على طريقة واحدةٍ لا تختلف. والسُنَّةُ: السيرةُ. قال الهذلي: فلا تَجْزَعَنْ من سُنَّةٍ أنتَ سِرْتَها فأول راضٍ سُنَّةً مَنْ يَسيرُهـا
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٧٢
- السن معروف، وجمعه أسنان. قال: ﴿والسن بالسن﴾ [المائدة/45]، وسان البعير الناقة: عارضها حتى أبركها، والسنون: دواء يعالج به الأسنان، وسن الحديد: إسالته وتحديده، والمسن: ما يسن به، أي: يحدد به، والسنان يختص بما يركب في رأس الرمح، وسننت البعير: صقلته، وضمرته تشبيها بسن الحديد، وباعتبار الإسالة قيل: سننت الماء، أي: أسلته. وتنح عن سنن الطريق، وسننه وسننه، فالسنن: جمع سنة، وسنة الوجه: طريقته، وسنة
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٬٠٠٣
س ن ن سن سنّة حسنة‏:‏ طرق طريقة حسنة واستن بسنته وفلان متسنن‏:‏ عامل‏.‏ بالسنة‏.‏ والزم سنن الطريق‏:‏ قصده وتنح عن سنن الخيل واكتن عن سنن الريح‏.‏ وجاء من الخيل سنن ما يرد‏.‏ ورأيت سنن بني فلان‏:‏ إبلهم المستنة نشاطاً‏.‏ قال‏:‏ ومنا عصبة أخرى سراع زفتهـا الريـح كالسنـن الطراب واستـن الفـرس وهو عدوه إقبالاً وإدباراً في نشاط وزعل‏.‏ وسن الماء على وجهه‏:‏ صبه صباً سهلاً‏.‏ وسن الحديدة‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٤٬٦١١
السِّنُّ: واحدة الأَسنان. ابن سيده: السِّنُّ الضِّرْسُ، أُنْثَى. ومن الأَبَدِيّاتِ: لا آتِيكَ سِنَّ الحِسْلِ أَي أَبداً، وفي المحكم: أَي ما بقيت سِنُّه، يعني ولد الضَّبِّ، وسِنُّه لا تسقط أَبداً؛ وقول أَبي جَرْوَلٍ الجُشَمِيّ، واسمه هِنْدٌ، رَثَى رجلاً قتل من أَهل العالية فحكم أَولياؤُه في ديته فأَخذوها كلها إِبلاً ثُنْياناً، فقال في وصف إِبل أُخذت في الدية: فجاءتْ كسِنِّ الظَّبْيِ، لم أَرَ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٨٢
* س ن ن * * السَّنَنُ * الطريقة يقال استقام فلان على سنن واحد ويقال امض على * سَنَنِكَ * و * سُنَنِكَ * أي على وجهك وتنح عن * سَنَنِ * الطريق و * سُنَنِهِ * و * سِنَنِهِ * ثلاث لغات و * السُّنَّةُ * السيرة والحمأ * المَسْنُونُ * المتغير المنتن و * سَنَّ * السكين أحده وبابه رد و * المِسَنُّ * حجر يحدد به وكذلك * السِّنَانُ * والسنان أيضا سنان الرمح وجمعه * أسِنَّةٌ * و * السَّنُونُ * شيء يستاك به
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣١٬٢٢١
: ( *!السِّنُّ ، بالكسْرِ : الضِّرْسُ ) ، فهُما مُتَرادِفان ، وتخصيص الأضْراس بالإِرحاء عرفي ، ( ج *!أَسْنَانٌ *!وأَسِنَّةٌ ) ، الأَخيرَةُ نادِرَةٌ ، مِثْلُ قِنَ وأَقْنانٍ وأَقِنَّةٍ ؛ ويقالُ *!الأَسِنَّةُ جَمْعُ الجَمْعِ مِثْل كِنَ وأَكْنانٍ وأَكِنَّةٍ . ( و ) حَكَى اللّحْيانيُّ في جَمْعِ السِّنِّ ( *!أَسُنٌّ ) وهو نادِرٌ أَيْضاً . وفي الحدِيثِ : ( إذا سافَرْتُم في الخِصْبِ فأَعْطُوا
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٤٣
سَنَّ سَنَّ U ( n. ac. سَنّ 1 ), a. Sharpened, ground, whetted. b. Bit. c. Put a head to ( lance ). d. Pierced, thrust through. e. Cleaned ( teeth ). f. Poured out. g. Formed, fashioned, shaped ( clay ). h. Ordained, instituted, established, سَنَّنَ سَنَّنَ II , a. see I (a) . أَسْنَنَ أَسْنَنَ IV , a. Cut its teeth ( child ). b. Was full-grown; was, grew old. c. see I (h)
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٤٬٤٣٦
سنن سَنَّ - يَسُنُّ - سِنّ - سُنَّة - سُنَن - مَسْنُوْن سَنَّ - يَسُنُّ + كائن أو شيء + شيئاً: يحكه بقوة فيحزه أويخرطه أو يحفر فيه: يؤثر بالحفر والحك بشيء صلب على شيء أقل صلابة فيحفر فيه طريقاً أو مجرى، أو يصقله ويلمعه أو يَحِدّه:مثل سن السكاكين: حيث يحفر حجر الجلخ في المعدن مجاري وطرقاً صغيرة، والتي إذا كانت في حرف السكين جعلته حرفاً حاداً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٩ (الإجمالي: ٨٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. خلو

    الآيات المشتركة: ٦ · Haliy : Boş arı kovanıdır

  2. حمأ

    الآيات المشتركة: ٣ · Hamiye Sık çamur demektir

  3. صلصل

    الآيات المشتركة: ٣ · “Silsile” zincir demektir

  4. قبل

    الآيات المشتركة: ٧ · Önce

  5. وجد

    الآيات المشتركة: ٤ · Su birikintisidir

  6. بدل

    الآيات المشتركة: ٣ · Bedr dolunay demektir

  7. أول

    الآيات المشتركة: ٤ · Alet kaldıraç demektir

  8. حول

    الآيات المشتركة: ٢ · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  9. أنف

    الآيات المشتركة: ١ · Burun, biraz önce anlamında da kullanılmaya başlanmıştır

  10. جرح

    الآيات المشتركة: ١ · Curha yara demektir

  11. مضي

    الآيات المشتركة: ١ · Geçip gitmek

  12. سلف

    الآيات المشتركة: ١ · Boynun üst tarafıdır

الآيات التي ورد فيها(١٥)

  1. سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنَا وَلَا تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْوِيلًا

    Yöntem

  2. مَا كَانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيمَا فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَقْدُورًا

    Yöntem

  3. سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا

    Yöntem

  4. … يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّةَ الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَلَنْ تَجِدَ …

    Yöntem

  5. فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ

    Yöntem

  6. سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا

    Yöntem

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسنن
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumMüzâaf (ikinci ve üçüncü harfi aynı)
Bağlamsal Yakın Köklerشرع, طرق, نهج
Zıt Kökبدع
Çekirdek Özet 1Bir şeyi bileyleyerek inceltip keskinleştirmek, pürüzsüzce akıtmak, biçim vermek ve diş gibi sıralı ve intizamlı bir hat oluşturmak
Çekirdek Özet 2İlahi iradenin tarihte, toplumda ve tabiatta kesintisiz işleyen, değişmez ve dönüştürülemez tutarlı yasası, yolu ve yöntemi
Çekirdek Özet 3Varoluşsal ve toplumsal süreçleri rastlantıdan arındıran, sebep-sonuç bağını zorunlu kılan evrensel nizam ve davranış ilkesi
Kritik Hata RiskiKökün «sünnet» formunu yalnızca tarihsel-fıkhî bir pratik veya bağlayıcı olmayan tavsiye derecesi düzeyine indirgeyip Kur'an'daki ontolojik ve sosyolojik değişmez yasalar ağını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سنSıralı olma, sivrilme, düzgün bir hat boyunca kesintisiz ilerleme ve belirginleşme anlamı taşır; سنبل (başak dizisi), سند (dayanılan sıralı hat), سنم (yükselip sivrilen hörgüç), سنه (yılların birbiri ardınca akıp gitmesi) ve سني (ışığın dosdoğru parıldayıp yükselmesi) köklerinde bu sıralı, akıcı ve sivriltici çekirdek açıkça görülürنÇekirdeğe katılan ikinci nun harfi, süreklilik, ritmik tekrar ve keskin bir form kazanma etkisini pekiştirmiş; fiziksel sürtünmeyle keskinleşme (bileme), form verme ve kesintisiz akıp giden bir yol/yöntem (sünnet) haline gelme anlamını sabitlemiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, sınır çizme, sert ve belirgin bir hat oluşturma
نFiliz, tohum, hareketli suSüreklilik, akış, canlılığın ardışık olarak sürmesi
نFiliz, tohum, hareketli suSürekliliğin katlanması, ritmik tekrar ve kesintisiz devamlılık
سننSert bir hattın kesintisiz akışı ve tekrarıBelirgin bir sınır ve formun (س), ardışık ve kesintisiz bir hareketle (ن + ن) akıtılması, sürtünmeyle keskinleştirilmesi ve sabit bir yola dönüştürülmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir bıçağı veya oku bileği taşına sürterek keskinleştirmek (biletmek), suyu pürüzsüzce ve düzgün bir hat boyunca akıtmak, çamuru elle ovalayıp kalıba sokarak biçimlendirmek ve ağızdaki sıralı diş yapısı
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Cervel el-Cuşemî, ödenen diyet develerini överken dişin kalıcılığına ve sağlamlığına atıfla şöyle der: فجاءتْ كسِنِّ الظَّبْيِ، لم أَرَ مِثْلَها / سَنَاءَ قَتِيلٍ أَو حَلُوبَةَ جائِعِ
Erken Arapça kullanımErken dönemde yolun açık, çiğnenmiş ve pürüzsüz ana hattına «senenü't-tarîk» (سنن الطريق), suyun yüze kesintisiz dökülmesine «senne'l-mâ'» (سن الماء), mızrağın bilenmiş sivri ucuna ise «sinân» (سنان) denilmiştir

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde سنن kökü, hem anatomik bir varlık olan dişi (şinn-) hem de bileme, keskinleştirme, sürtünmeyle iz bırakma ve tekrarlayarak öğretme eylemini ifade eden çok eski bir ortak mirasa dayanır. Akadcada dişi ve sivri çıkıntıyı anlatan «šinnu(m)», İbranicede aynı şekilde diş anlamına gelen «šēn» (שֵׁן) ve biletmek, keskinleştirmek, zihne kazıyarak tekrar tekrar öğretmek fiili olan «šānan» (שָׁנַן), Süryanicede diş anlamındaki «šennā» (ܫܢܐ) ve keskinleştirmek anlamındaki «šann» bu ortak kökün doğrudan tanıklarıdır. Kökün fiziksel düzlemdeki sürtünme, incelme, sivrilme ve ardışık dizilim anlamı, Sami düşüncesinde zamanla zihinsel/davranışsal bir izin açılmasına, çiğnenerek belirginleşen yola ve tekrar tekrar uygulanarak kurallaşan yönteme evrilmiştir. Arapçada kök bir yandan somut diş (sinn) ve bileme (senân) anlamını korumuş, diğer yandan toplumsal ve ilahi alanda çiğnenmiş, pürüzsüzleştirilmiş ve değişmez kılınmış davranış çizgisini («sünnet») ifade eden kurucu bir kavrama dönüşmüştür.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسنن kökünden türeyen sinn (diş), senân (bilemek), mesnûn (şekil verilmiş/kokusu oturmuş balçık) ve sünnet (yol)Taş üzerinde sürtülerek bilenme ve biçimlendirme eylemi, davranışların tekrarla sabit bir yola dönüşmesi soyutlamasını üretmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice «šānan» (bilemek, belletmek), Akadca «šinnu» (diş), Süryanice «šann» (keskinleştirmek)Diş, sivrilik, bileme ve ritmik tekrarlama ortak Sami tabakasında tamamen eş sesli ve eş anlamlıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak anatomik ve fiziksel kök katmanıBazı Berberi ve Çad dillerinde diş ve kesme eylemini anlatan benzer ses dizilişleri bulunsa da geniş dilsel geçişler için karşılaştırmalı malzeme sınırlıdırMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سننAnlamlıBilemek, sıralamak, akıtmak, yol açmakHedef köktür; diş, bileme taşı, biçim verilmiş çamur ve ilahi/toplumsal yöntem anlamlarını içerirKur'an'da geçer
نسنAnlamlıHızlı yürümek, zayıflayıp incelmekBedenin incelmesi veya canlının seri adımlarla yol alması; hedef kökteki inceltme ve pürüzsüz akma ile anlam bağı bulunurKur'an'da geçmez
ننسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik diziliş klasik leksikografide kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سننMerkezKanun, yol, yöntem, biçim vermeSürtünerek, bilenerek ve ardışık tekrarlarla çiğnenip belirginleşmiş, değişmez ve kesintisiz yolBireysel ve toplumsal eylemlerin oluşturduğu sürekli çizgi ve ilahi yasalar
شرعKomşuHukuk koyma, açık yol belirlemeBir kaynağa doğrudan ulaştıran, açıkça başlatılan ve bağlayıcı kılınan yasaSuyun başına götüren açık patika gibi ilk vaz'ediliş anını vurgular
طرقKomşuYol, yöntem, tarzAyak basılarak, dövülerek açılan ve üzerinden geçilen fiili patikaFiziksel olarak çiğnenmeyi ve bir amaca varmak için tutulan somut veya soyut vasıtayı öne çıkarır
نهجKomşuAçık, geniş ve aydınlık yolŞüpheye yer bırakmayacak biçimde apaçık, belirgin ve geniş caddeYolun açıklığını, aydınlığını ve üzerinde yürüyüşün rahatlığını vurgular
بدعZıtÖrneksiz başlatma, geleneği bozmaÖnceden çiğnenmiş bir iz veya kural olmaksızın, alışılmış yolun dışına çıkarak yeni bir şey icat etmeSünnetin temsil ettiği süreklilik, tutarlılık ve kanuniliğin zıddı olarak kural dışı türeme

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسنن / سُنَّةKanun, kural, çiğnenmiş yolÖnceden açılmış, bilenmiş ve kesintisiz devam eden yasa veya usulKesin
LatinceLex, regula, normaYasa, düzenli cetvel, kural«Regula» cetvel ve pürüzsüz doğrultuyu tam karşılarken, doğa yasası ve tarihsel zorunluluk bağlamını «lex» taşırGüçlü
İngilizceLaw, established practice, norm, precedentYasa, yerleşik uygulama, teamül«Law» değişmez doğa ve toplum kanununu, «precedent» daha önce açılmış yolun takip edilmesini karşılarGüçlü
AlmancaGesetz, Regel, BrauchYasa, kural, yerleşik adet«Gesetz» ilahi ve ontolojik değişmezliği, «Brauch/Regel» ise tekrarlanan pratik boyutu verirGüçlü
FransızcaLoi, coutume, règleYasa, teamül, kaideDoğa yasası ve adalet ilkelerindeki düzenliliği aktarır; ancak biçimlendirilmiş balçık boyutunu içermezGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سُنَّةَ / لِسُنَّةِ / سُنَّتِنَاDeğişmez ilahi yasa, toplumsal kanunYalanlayan milletlerin kaçınılmaz helak akıbeti ve elçilerin tabi olduğu ontolojik kural (Âl-i İmrân 3:137, İsrâ 17:77, Ahzâb 33:62, Fâtır 35:43, Fetih 48:23)
مَسْنُونٍBiçimlendirilmiş, kalıba dökülmüş, olgunlaşmış balçıkİnsanın ilk yaratılış evresinde toprağın aldığı kıvam ve form (Hicr 15:26, 15:28, 15:33)
السِّنِّ / بِالسِّنِّAnatomik dişKısas hükmü bağlamında bedensel uzvun tam denkliği (Mâide 5:45)
سُنَنٌTarihsel süreçler, toplumsal tecrübe modelleriGeçmiş toplumların hayat seyirleri ve ibret alınması gereken tecrübe hatları (Âl-i İmrân 3:137, Nisâ 4:26)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSünnetullah kavramıİlahi fiillerde sebep-sonuç ilişkisinin zorunluluğu, âdetullah ve mucizenin tabiat kanunlarıyla ilişkisiİlahi iradenin tarihte ve kâinattaki tutarlı, değişmez nizamı
FıkıhEdille-i şer'iyye (hüküm kaynağı) ve teklifi hükümHz. Peygamber'in kavlî, fiilî ve takrîrî tatbikatı; farz ve vacip dışındaki mendup ibadetlerŞer'i bir delil ve bağlayıcılık derecesi olarak peygamberi pratik
TefsirTarih felsefesi ve yaratılışHelak yasaları, toplumların yükseliş ve çöküş kuralları ile balçığın yaratılıştaki kıvamıKur'an'ın determinist tarih anlayışı ve değişmez ilahi müeyyideler
HadisRivayet külliyatı ve Nebevî modelHadis metinlerinin sıhhati ve Hz. Peygamber'in yaşantısının sonraki nesillere aktarımıPeygamberi hayat tarzı, itikadî istikamet ve bidat karşıtlığı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniSünnetullah ve Nebevi yolİlahi yasa ve ibadet nizamıİnanç ve amelde tutarlılık ve süreklilik sağlamaDinin keyfilikten arındırılarak nesiller boyu aktarılan sabit bir istikamete oturmasıKesin
İlmiTabiat kanunları ve determinizmBilimsel nedensellik ve doğa nizamıTekrarlanabilirlik ve öngörülebilirlik zemini kurmaOlayların rastlantısal değil, araştırılıp keşfedilebilir değişmez yasalara bağlı olmasıGüçlü
SiyasiHukuk devleti ve anayasal nizamTeamül hukuku, kanun hakimiyeti ve liyakatİktidarın keyfi tasarruflarını sınırlandırmaYöneticilerin ve toplumların ancak kurallara ve tarihsel yasalara uydukları sürece ayakta kalabilmesiGüçlü
İktisadiPazar kuralları ve iktisadi akışArz-talep düzeni ve piyasa normlarıİktisadi ilişkilerde pürüzsüz akış ve güven sağlamaMal ve emek dolaşımının belirli adil ölçülere ve öngörülebilir usullere bağlanmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel değişmezlik ve diferansiyel süreklilikSisteme giren girdilerin sabit kurallar altında kesintisiz ve öngörülebilir çıktılar üretmesi; fizikteki korunum yasalarıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsallaşma ve tarihsel sosyoloji yasalarıBireysel tercihlerin zamanla nesnel toplumsal yapılara, teamüllere ve kaçınılmaz sosyolojik sonuçlara dönüşmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riski«Sünnet» kavramını yalnızca fıkıhtaki farz olmayan müstehap davranışlar veya hadis metinleriyle sınırlı bir ritüel bütünü olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, toplumların çöküş ve yükselişini belirleyen sosyolojik determinizmi, fiziksel yaratılış hamurunun biçimlendirilmesini ve ilahi adalet mekanizmasının kesin işleyişini kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKavram daraltıldığında, Kur'an'ın tarih felsefesi ve toplumsal yasa uyarıları (sünnetullah) göz ardı edilir; toplumların kaderi mucizevi veya keyfi bir beklentiye indirgenerek sorumluluktan kaçılır

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın evren ve tarih tasavvurunun rastlantısal veya keyfi değil, matematiksel bir kesinlik ve nedensellik (sünnetullah) üzerine kurulu olduğunu ispatlar; vahyin insanı bu değişmez yasalara göre yaşamaya çağırdığını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin akıbetini anlatan tarihsel kıssalarda, insanın topraktan form kazanışını bildiren yaratılış ayetlerinde ve ilahi adaletin değişmeyeceğini vurgulayan yasa ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi iradenin keyfi müdahalelerle çalıştığı zannını yıkar; bir toplumun ahlaki ve fiili çabası değişmedikçe ilahi yardımın veya felaketin kuralsızca gelmeyeceğini ilan ederek pasif kaderciliği düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSürtünme ve bileme yoluyla keskinleştirme, diş gibi sıralı dizilim kurma, suyu pürüzsüzce akıtma ve balçığa belirli bir form verme eylemidir.
  • Soyut anlamTekrarlanan eylemler ve ilahi tercihler sonucunda ortaya çıkan, pürüzsüzleşmiş, çiğnenerek sabitlenmiş, asla sapma ve değişiklik kabul etmeyen evrensel yasa ve yöntemdir.
  • Sistematik karşılıkVaroluşun her alanında sebep ile sonucu birbirine bağlayan, öngörülebilirliği ve nizamı temin eden ontolojik, toplumsal ve ahlaki süreklilik kuralıdır.
  • LaTeX modelif:X→Yo¨yle ki∀t1,t2∈T,  ft1(x)=ft2(x)  ⟹  Δf=0
  • LaTeX açıklamasıModelde X toplumsal veya ontolojik girdi durumlarını, Y bu durumlardan doğan kaçınılmaz sonuçları, f ise sünnetullahı temsil eden değişmez dönüşüm fonksiyonunu simgeler. T zaman kümesini göstermekte olup, herhangi iki zaman diliminde (t1,t2) aynı girdi (x) verildiğinde fonksiyonun aynı sonucu üretmesi (ft1(x)=ft2(x)), yasanın zaman içinde hiçbir sapma veya başkalaşım göstermediğini (Δf=0), yani Kur'an'ın tebdil ve tahvil edilemezlik ilkesini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س