سنبل
س - ن - ب
جذر- الورود: ٥
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٤
- المعاجم: ٦
معناه في القرآن: Başaklar
ملاحظاتي
المعاجم(٦)
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٩السُنْبُلَةُ: واحدةُ سَنابِل الزرعِ. وقد سَنْبَلَ الزرعُ، إذا خَرَج سُنْبُلُه. والسُنْبَلَةُ: برجٌ في السماء.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٢٢٣السُّنْبُل معروف، وجمعه السَّنابِل. ابن سيده: السُّنْبُل من الزَّرْع واحدته سُنْبُلَةٌ، وقد سَنْبَلَ الزرعُ إِذا خرج سُنبُلُهُ. والسَّنابِل: سَنابِلُ الزرع من البُرِّ والشعير والذُّرَة، الواحدة سُنْبُلَةٌ. والسُّنْبُلَةُ: برْجٌ في السماء. والسُّنْبُل: ن الطِّيب. وفي حديث سَلْمان: أَنه رؤي بالكوفة على حمار عَرَبيٍّ وعليه قميص سُنْبُلانيٌّ؛ قال شَمِر: قال أَبو عبد الوهاب الغَنَوي السُّنْبُلانيُّ من
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٢١٦السنبلة: بالضم: واحدة سنابل الزرع، وسنبلاته، قال الله تعالى: سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة وقال تعالى وسبع سنبلات خضر وقد سنبل الزرع، وهي لغة بني تميم، ولغة الحجاز: أسبل، كما تقدم. والسنبلة: برج في السماء، وهو سادس البروج، وثالث البروج الصيفية. وسنبلة بنت ماعص بن قيس الزرقية، بايعت، وأم سنبلة المالكية، كما في العباب، وفي معجم ابن فهد: الأسلمية: صحابيتان، وقد جاء ذكر الأخيرة في حديث عائشة رضي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬١٣١سَنْبَلَ الزَّرْعُ
Q. 1 سَنْبَلَ الزَّرْعُ ذ The seed-produce put forth its سُنْبُل [or ears]; (M, K;) as also أَسْبَلَ [q. v.]: the former of the dial. of Temeem, and the latter of that of El-Hijلz. (TA.) -A2- سَنْبَلَ ثَوْبَهُ, (K,) inf. n. سَنْبَلَةٌ, (TA,) He (a man) dragged a shirt of his garment behind him; so says Khلlid Ibn-Jembeh: (TA:) or he dragged his garment behind him or before him.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٨٨سَنْبَلَ
سَنْبَلَ
a. Put forth its ears ( wheat ).
سُنْبُلَة
سُنْبُلَة 54t , ( pl. سَنَاْبِلُ 47 , سُنْبُل 54 ),
a. Ear of corn.
b. Lavender.
c. [ art. ], Virgo ( sign of the zodiac ).
السُنْبُل الهِنْدِيّ
السُنْبُل الهِنْدِيّ , السُنْبُل
الرُّوْمِيّ
الرُّوْمِيّ
a. Spikenard.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٣٬٢٦٥سنبل
سَنْبَلَ - يُسَنْبِلُ - سُنْبُل - سَنَابِل - سُنْبُلَة - سُنْبُلات
سَنْبَلَ - يُسَنْبِلُ + الكائن (النبت): يظهر " سُنْبُله " و سُنْبُلاته ": تنبت من الحبة سوق النبات وتتفرع لتعطي عدداً من الثمار هي أوعية الحب
سُنْبُل: على وزن " فـُعـْـلـُل ": اسم فاعل صفة مشبهة من " سَنْبَلَ - يُسَنْبِلُ ": الساق الطويلة التي تحمل عدداً من " السنبلات "
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٧ (الإجمالي: ٤٦)
- سبع
الآيات المشتركة: ٤ · Yırtıcı hayvan demektir
- عجف
الآيات المشتركة: ٢ · Cılızlar
- سمن
الآيات المشتركة: ٢ · Yağ
- يبس
الآيات المشتركة: ٢ · Kurular
- خضر
الآيات المشتركة: ٢ · Hudr : Sebzedir
- بقر
الآيات المشتركة: ٢ · Sığır
- أكل
الآيات المشتركة: ٣ · Ekel pas demektir
- فتي
الآيات المشتركة: ٢ · Kepçe, kefe demektir
- حصد
الآيات المشتركة: ١ · Hasad: Biçilen ekin demektir
- دأب
الآيات المشتركة: ١ · De’b (hemze) : Dabbe yürüyen hayvandır
- مأه
الآيات المشتركة: ١ · Yüz
- عبر
الآيات المشتركة: ١ · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar
الآيات التي ورد فيها(٤)
… أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَاأَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ …
Başaklar
… فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ …
Başaklar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سنبل |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Nûn ziyadeli türetim |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سبل, زرع, نبت, حصد |
| Zıt Kök | جدب |
| Çekirdek Özet 1 | Ekinin tohum taşıyan, kılçıklı ve taneleri kılıf içinde muhafaza eden salkım başak kısmı |
| Çekirdek Özet 2 | Katlanarak artan bereket, potansiyelin çarpan etkisiyle açığa çıkması ve tohumun başağında korunarak depolanması |
| Çekirdek Özet 3 | Üretilen değerin kendi doğal zırhında saklanması ve kriz dönemlerine yönelik sürdürülebilir ihtiyat mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Başağı yalnızca biyolojik bir bitki parçası sayıp, tohumu koruyan doğal ambalaj işlevini ve infaktaki çarpan dinamiğini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سن | Keskinlik, sivrilme, diş, uzama, belirginleşme ve bir nizam üzere akıp gitme anlamı taşır; سنن, سند, سنم, سنه, سني köklerinde olduğu gibi yüksekliğe, desteğe ve sürekliliğe işaret eder | ب | Keskin ve dik uzamayı hacimli, tohum tutan, iç barındıran fiziksel bir gövdeye doğru genişletir |
| سنب | Belirginleşen ve hacim kazanan tohumlu gövdenin dışa doğru uzanması | ل | Sarkma, aşağı ve ileri doğru uzayarak salkım bağlama hareketini ekler ve başak formunu meydana getirir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Sap üzerindeki dik duruşu, kılçıkları ve tohumu dış tehlikelere karşı koruyan destekleyici yapıyı temsil eder |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik | Tanelerin canlılığını, üreme gücünü, neslin ve besinin kesintisiz devamlılığını gösterir |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma | Tohumların başak zarfı ve kavuzu içinde emniyetle barınmasını ve korunmasını simgeler |
| ل | Çoban değneği; yöneltme, bağlama | Taneleri tek bir sap ve eksen etrafında toplayıp bağlayan, olgunlaşınca aşağıya doğru yönlendiren bağı temsil eder |
| سنبل | Koruyucu kılıf ve kılçıklarla çevrili | Destekleyici ve kılçıklı bir sap üzerinde, canlı tohumların korunaklı bir iç haznede toplanıp bir bağ ile salkım halinde sarkması hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ekinin buğday, arpa veya mısır tanelerini taşıyan, kılçıklı, uzamış ve olgunlaştığında aşağı doğru sarkan başağıdır; ayrıca elbisenin yere doğru uzanan ve sarkan geniş eteğidir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Etekleri yerlere kadar uzanan ve salınan bol giysiler için قميص سنبلاني nitelemesi yapılmış, ekinin başak bağlaması da سَنبل الزرع ifadesiyle karşılanmıştır |
المصدر Lisânü’l-Arab, Tâcü’l-Arûs, Kitâbü’l-Ayn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سنبل biçimi, Batı Sami dillerinde ekin başağı ve su akıntısı anlamlarını taşıyan ortak kökle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede שִׁבֹּלֶת ve Aramice ile Süryanicede ܫܶܒܰܠܬܳܐ biçimleri doğrudan buğday başağını ifade eder. Akadcada šubultu sözcüğü aynı şekilde ekin başağı demektir. Arapçada kökün aslı sarkmak, akmak ve uzanmak manasındaki سبل kökünden türemiştir; ikinci harf olan nûn sesi, Sami dillerinde sıkça görülen nazalizasyon (nûnlaşma / genizsileşme) hadisesi neticesinde kelimeye katılmış ve dörtlü bir gövde meydana getirmiştir. Bu morfolojik genişleme, hem başağın salkım halindeki sarkıklığını hem de tohumları saran yoğun kılıf yapısını somutlaştırmıştır.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سبل kökünden nûn ziyadesi | Sarkma, uzama ve akma bildiren üçlü kökün genizsi ses alarak başaklaşma fiiline dönüşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שִׁבֹּלֶת, Süryanice ܫܶܒܰܠܬܳܐ, Akadca šubultu | Bütün Sami dillerinde ekin başağını niteleyen ortak ziraat terimi | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin afroasyatik eşdeğer tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سنبل | Anlamlı | Başak verme, sarkma | Ekinin başağa durması, taneleri sarmalayan kılıflı gövde | Kur'an'da geçer, hedef kök |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سنبل | Merkez | Başak, tohum haznesi | Tohumların bir sap üzerinde, koruyucu kılçık ve kılıf içinde bir araya gelip salkımlaşması | Hem üretimi hem çarpanlı çoğalmayı hem de doğal muhafazayı içerir |
| سبل | Komşu | Uzanma, akma, sarkma | Bir yöne doğru kesintisiz akış ve yol boyu uzanma | Kökün kökenini teşkil eden sarkma ve serbest bırakılma boyutu |
| زرع | Komşu | Ekin, tohum ekme | Tohumun toprağa atılması ve topraktan bitirilmesi eylemi | Sürecin başını ve tarımsal faaliyeti temsil eder |
| نبت | Komşu | Filizlenme, bitme | Bitkinin topraktan baş gösterip gövde kazanması | Genel organik büyüme ve yeşermeyi bildirir |
| حصد | Komşu | Biçme, hasat etme | Olgunlaşan ekinin sapından kesilip toplanması | Sürecin sonunu ve tüketim aşamasını karşılar |
| جدب | Zıt | Kuraklık, kısırlık | Toprağın mahsul vermemesi, ekinin başak bağlayamaması ve kıtlık | سنبل kökünün temsil ettiği verimlilik ve bereketin tam zıddıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سنبل | Başak | Tohumları kılıfında toplayan ekin salkımı | Kesin |
| Latince | Spica, arista | Ekin başağı, kılçık | Bitkinin tohumlu tepe ucunu ve kılçıklarını karşılar; muhafaza işlevi tali kalır | Güçlü |
| İngilizce | Ear of grain, spike | Başak, kılçıklı ekin ucu | Botanik yapıyı karşılar; Kur'an'daki çarpan bereketi ve koruma nüansını içermez | Kesin |
| Almanca | Ähre | Başak | Hububatın tohum taşıyan baş kısmıdır; morfolojik benzerlik taşır | Kesin |
| Fransızca | Épi | Başak | Tahılların tohum kümesini ifade eder; yalnızca nesnel karşılıktır | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سنبلة, سنابل | Amellerin ve infakın çarpanlı bereketi | Allah yolunda harcanan bir değerin bire yedi yüz vermesi temsili; Bakara 2:261 |
| سنبلات | Bereket ve kıtlık döngüsünün sembolü | Rüyada görülen yedi yeşil ve yedi kuru başak metaforu; Yûsuf 12:43, 12:46 |
| سنبل | Ürünü doğal kabuğunda koruma stratejisi | Hasat edilen mahsulün bozulmaması için başağında bırakılması talimatı; Yûsuf 12:47 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Taz‘îf ve ilahi lütuf | Salih amellerin ve infakın katbekat mükâfatlandırılmasında adalet ve lütuf dengesi | İyiliğin karşılığının geometrik artışla verilmesi |
| Fıkıh | Ziraat ve ticaret fıkhı | Henüz başak bağlamamış veya başaktaki mahsulün satımı yasağı ile zirai ürünlerin zekâtı | Tanenin olgunlaşması, kuruma payı ve telef riskinin tespiti |
| Tefsir | Kriz yönetimi ve iktisadi tedbir | Yûsuf peygamberin kıtlık yıllarına hazırlık olarak ekinin başağında bırakılmasını emretmesi | Bilimsel depolama ve sürdürülebilir gıda güvenliği |
| Hadis | Muâmelât ve giyim rivayetleri | Muhâkele yasağı ile uzun etekli elbiselerin kibir veya vakar bakımından değerlendirilmesi | İktisadi belirsizlikten sakınma ve sarkan giysi tasviri |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İnfak ahlakı | Amelin çarpanı | Çoğalma | Bireysel fedakârlığın toplumsal ve uhrevi berekete dönüşme mekanizmasıdır | Kesin |
| İlmi | Zirai biyoloji ve depolama | Doğal ambalaj | Muhafaza | Tohumun dış zararlılara, neme ve çürümeye karşı kendi kabuğunda saklanması ilkesidir | Kesin |
| Siyasi | Stratejik planlama | İhtiyat rezervi | Güvenlik | Kıtlık ve kriz dönemlerine karşı devlet eliyle yürütülen uzun vadeli gıda güvencesidir | Güçlü |
| İktisadi | Sermaye verimliliği | Çarpan etkisi | Büyüme | Tek bir birimin doğru zeminde değerlendirilerek yüzlerce kat katma değer üretmesidir | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geometrik artış ve fraktal paketleme | Tek bir merkezden çok sayıda alt birimin türeyerek kendi kılıfında minimum hacimde azami yoğunlukla kümelenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kriz yönetimi ve ihtiyat fonu | Kaynakların tüketim baskısından korunarak doğal güvenlik mekanizmalarıyla geleceğe aktarılması | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Başağın sadece tarlada görülen bir bitki ucu olarak okunup, taşıdığı muhafaza ve kriz önleme teknolojisinin göz ardı edilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Başak hem bireysel infakın katlanarak büyümesini sağlayan manevi bir çarpan hem de ürünü bozulmaktan koruyan zırhtır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Yûsuf 12:47 ayetindeki iktisadi ve biyolojik koruma yöntemini sıradan bir tavsiye zannedip gıda güvenliğinin temel kaidesini kaçırmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Üretim, tüketim, depolama ve infak arasındaki çok boyutlu dengeyi tek bir somut nesne üzerinden kurduğu için vazgeçilmezdir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnfakın mükâfatını anlatan Bakara suresi ayetleri ile Yûsuf kıssasındaki kıtlık yönetimi ve rüya tabiri ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Malın harcandıkça tükeneceği zannını ve hasat edilen ürünün hemen kabuğundan ayrılması gerektiği yönündeki ilkel depolama hatasını düzeltir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamEkin sapı üzerinde tohumları bir arada tutan, kılçıklı ve taneleri kendi doğal kavuzunda saklayan başak yapısıdır.
- Soyut anlamBir tohumun yüzlerce tohuma dönüşme potansiyeli, çarpan etkisiyle büyüme ve değerin doğal bir kalkan altında korunarak saklanmasıdır.
- Sistematik karşılıkHem manevi alanda infakın katlanarak çoğalması hem de maddi alanda kaynakların stratejik kriz yönetimiyle bozulmadan muhafaza edilmesidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde toprağa veya hayra yatırılan ilk çekirdek potansiyeli, her bir başağın sağladığı çarpan katsayısını, ortaya çıkan başak sayısını, zamanla oluşabilecek çürüme veya değer kaybı oranını, ise başağın sağladığı doğal koruma kılıfının varlığına bağlı muhafaza fonksiyonunu temsil eder. Değer, doğal kabuğunda tutulduğu müddetçe kayıp katsayısı sıfırlanır ve nihai çıktı azami seviyede korunur.