سبغ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ب-غالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٠ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نورظهرقدررأيسبغسردصلحبطنغيرسَابِغَاتٍسخرسمونعمهدي

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سبغ

س - ب - غ

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١١

معناه في القرآن: Bol olanlar

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٩١
باب الغين والسين والباء معهما غ ب س، س ب غ، س غ ب مستعملات غبس: الغَبَسُ: لون الرماد والذئب. وأَغْبَسَ الليل وأغَبَش واحد. سبغ: سَبَغ الشَّعَرُ سُبُوغاً، وسَبَغَتِ الدرع، وكل شيء طال إلى الأرض فهو سابغٌ. وسَبَّغَتِ النّاقةُ تَسبيغاً إذا كانت كلما نبت الشعر على ولدها أجهضته. وإِسباغُ الوضوء: المبالغةُ فيه. والتَّسْبَغَةُ: شيء من حلق الدرع توصل به البيضة فيستر العنق، والبيضة يقال لها: سابغٌ. ويقال:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٢٠
شيءٌ سابِغٌ، أي كاملٌ وافٍ. وسَبَغَتِ النعمةُ تَسْبُغُ بالضم سُبوغاً: اتسعتْ. وأَسْبَغَ الله عليه النعمة، أي أتمَّها. وإسْباغُ الوضوءِ: إتمامُه. وسَبَّغَتِ الناقةُ تَسْبيغاً: ألقت ولدها وقد أشعَرَ. وذَنَبٌ سابِغ، أي وافٍ. والسابِغَةُ: الدرعُ الواسعةُ. ورجلٌ مُسْبِغٌ: عليه درعٌ سابِغَةٌ. وتَسْبِغَهُ البَيضةِ: ما توصل به البيضةُ من حَلَقِ الدرعِ فتستُر العنق، لأنَّ البيضة به تَسْبُغُ، ولولاه لكان
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٨٠٣
غ س ب غبس ، سبغ ، شغب : ( مستعملة ) . غبس : قال الليث : الغَبَسُ : لون الرّماد ، يقال : ذئبٌ أَغبَسُ . وقال اللحياني يقال : غبَسٌ وغبَشٌ لوقت الغَلَسِ ، وأصله من الغُبْسَةِ لونٌ بين السواد والصُّفرةِ وحمارٌ أغبَسُ إذا كان أدْلَمَ . أبو عبيد عن الأموي : لا آتيكَ ما غَبَا غُبَيْسٌ ، وأنشد : وفي بني أُمِّ زُبَيْرٍ كيْسُ على المتاع ما غبا غبَيْسُ وقال ابن الأعرابي : معنى ما غبا غبَيْسٌ أي : ما بقي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٦٣٧
(باب السين والباء وما يثلثهما) (سبت) السين والباء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على راحةٍ وسكون. يقال للسَّير السهل اللّين. سَبْتٌ. قال: ومطوِيّة الأقرابِ أمّا نَهارُها *** فسَبْتٌ وأما ليلُها فَذَمِيل([1])ثمّ حُمل على ذلك السَّبْت: حلق الرّأس. ويُنشَد في ذلك ما يصحح هذا القياسَ، وهو قولُه: * يُصبح سكرانَ ويُمسِي سَبْتَا([2]) * لأنَّه يكون في آخر النهار مُخْثِراً([3]) قليلَ الحركة فلذلك يقال للمتحيِّر
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٢٧
س ب غ ثوب سابغ‏.‏ وخرج وعليه سابغة وهو صنع السوابغ‏.‏ وسالت تسبغته على سابغته وهي رفرف البيضة‏.‏ قال مزرد‏:‏ وتسبغة في تركـة حميريـة دلامصـة يرفـض عنهـا الجنادل وقال‏:‏ وتسبغة يغشى المناكب ريعها لداود كانت نسجها لـم يهلهـل وكميّ مسبغ‏:‏ عليه سابغة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أسبغ الله تعالى علينا النعم والحمد لله على سبوغ نعمته وضفو نيله‏.‏ وأسبغ وضوءه‏.‏ وقد سبغ شعره وله شعر سابغ وعجيزة سابغة وهو
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٣٩٠
شيء سابغٌ أَي كامِلٌ وافٍ. وسَبَغَ الشيءُ يَسْبُغُ سُبُوغاً: طالَ إلى الأَرض واتَّسَعَ، وأَسْبَغَه هو وسَبَغَ الشعرُ سُبُوغاً وسَبَغَتِ الدِّرْعُ، وكلُّ شيءٍ طالَ إلى الأَرض، فهو سابِغٌ. وقد أَسْبَغَ فلان ثَوْبَه أَي أَوسَعَه. وسَبَغَتِ النِّعْمةُ تَسْبُغُ، بالضم، سُبُوغاً: اتسعت. وإِسْباغُ الوُضوءِ: المُبالَغة فيه وإتْمامُه. ونعمة سابِغةٌ، وأَسْبَغَ الله عليه النِّعْمةَ: أَكْمَلَها وأَتَمَّها
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٩٥
* س ب غ * شيء * سَابِغٌ * أي كامل واف و * سَبَغَتِ * النعمة اتسعت وبابه دخل و * أسْبَغَ * الله عليه النعمة أتمها و * إسْباغُ * الوضوء إتمامه وذنب * سابِغٌ * أي واف و * السَّابِغةُ * الدرع الواسعة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٩٤٦
سبغ الشيء سبوغا، بالضم طال إلى الأرض، قاله الليث، كالثوب، والشعر، والدرع ونحوها. ومن المجاز: سبغت النعمة: اتسعت ويقال: الحمد لله على سبوغ النعمة. وسبغ لبلده سبوغا: مال إليه ووصله، ونص أبي عمرو نوادره: سبغت لبغداد، وسبغت للكوفة: أي: ملت إليهما سبوغا، وبلغتهما أيضا. ومن المجاز: ناقة سابغة الضلوع، قاله الليث، أي: وافرتها. وعجيزة سابغة، وألية سابغة، ونعمة سابغة، وفي بعض النسخ: عمة، ومطرة
رابط المدخل

سبغ الشيء سبوغا، بالضم طال إلى الأرض، قاله الليث، كالثوب، والشعر، والدرع ونحوها. ومن المجاز: سبغت النعمة: اتسعت ويقال: الحمد لله على سبوغ النعمة. وسبغ لبلده سبوغا: مال إليه ووصله، ونص أبي عمرو نوادره: سبغت لبغداد، وسبغت للكوفة: أي: ملت إليهما سبوغا، وبلغتهما أيضا. ومن المجاز: ناقة سابغة الضلوع، قاله الليث، أي: وافرتها. وعجيزة سابغة، وألية سابغة، ونعمة سابغة، وفي بعض النسخ: عمة، ومطرة سابغة، ودرع سابغة أي: تامة وافرة طويلة واسعة، وفيه لف ونشر مرتب، وكلهن مجاز غير الأخيرة، وقال الله تعالى: أن اعمل سابغات والدرع السابغة: التي تجرها في الأرض أو على كعبيك طولا وسعة، وأنشد شمر لعبد الله بن الزبير الأسدي: وسابغة تغشى البنـان كـأنـهـا أضاة بضحضاح من الماء ظاهر وسبغ المطر: إذا دنا إلى الأرض وامتد، قال الشاعر: يسيل الربا واهي الكلى عرض الذراأهلة نضاخ الندى سابغ القطر وقال عمرو بن معد يكرب، رضي الله عنه، لامرأة أبيه، وكان تزوجها بعد أبيه قبل إسلامه في الجاهلية: فزينك في شريطك أم بكر وسابغة وذو النونين زيني وقال أبو ذؤيب الهذلي: وعليهما مسرودتان قضاهما داود أو صنع السوابغ تبع

ولثة سابغة: قبيحة نقله الليث، وهو مجاز. ومن المجاز أيضا: فحل سابغ: إذا كان طويل الجردان وضده: الكميش. وقال الأصمعي: يقال: بيضة لها سابغ، أي: لها تسابغ، وتسبغها وتسبغتها، ويفتح ثالثهما، والثانية هي الفصحى، سميت بمصدر سبغ، من السبوغ: الشمول، وهي:ما توصل به البيضة من حلق الدرع، فتستر العنق، لأن البيضة به تسبغ، ولولاه لكان بينهما وبين جيب الدرع خلل وعورة، وقال: تسبغة البيض: رفرفها من الزرد أسفل البيضة، يقي بها الرجل عنقه، ويقال لذلك: المغفر أيضا وقال أبو وجزة: وتسبغة يغشى المناكب ريعها لداود كانت، نسجها لم يهلهل وقال مزرد: وتسبغة في تركة حـمـيرية دلامصة ترفض عنها الجنادل قلت: و الذي قرأته في كتاب الدرع والبيضة لأبي عبيدة: أن رفرف البيضة غير تسبغتها، فإنه قال في باب البيض وما فيها ما نصه: ومنها ما لها رفرف حلق قد أحاط بأسفلها حتى يطيف بالقفا والعنق والخدين حتى ينتهي إلى محجري العينين فذلك رفرف البيضة، وقال فيما بعد: فإذا لم تكن صفيحا، وكانت سردا، وهو الحلق، فهي مغفر وغفارة، ويقال لها: تسبغة، فتأمل ذلك. والسبغة: السعة والرفاهية، وهو مجاز، يقال: إنهم لفي سبغة من العيش. وقال ابن الأعرابي: رجل سبغ، كعنق: عليه درع سابغة، هكذا قيده الصاغاني في العباب، وهو غريب، ثم رأيت في اللسان: رجل مسبغ، هكذا قيده مثال محسن: عليه درع سابغة، وفي الأساس: كمي مسبغ: عليه سابغة، ولا إخال ما نقله الصاغاني إلا تصحيفا، وقلده المصنف على عادته، فتأمل. ومن المجاز: أسبغ الله عليه النعمة، أي: أتمها وأكملها، ووسعها، ومنه قوله تعالى: وأسبغ عليكم نعمه ظاهرة وباطنة. ومن المجاز أيضا: أسبغ الوضوء إسباغا: أبلغه مواضعه، ووفى كل عضو حقه، ومنه قوله صلى الله عليه وسلم لأنس رضي الله عنه: أسبغ وضوءك يزد في عمرك. وسبغت الحامل تسبيغا، فهي مسبغ، بلا هاء: ألقت ولدها لغير تمام، وفي التهذيب: أجهضته، وقال أبو عبيد، عن الأصمعي: إذا ألقت الناقة ولدها وقد أشعر قيل: سبغت فهي مسبغ، وقال أبو عمرو: سبطت الإبل بأولادها، وسبغت: إذا ألقتها، قال الليث، وكذلك من الحوامل كلها. ومما يستدرك عليه: شيء سابغ، أي: كامل واف، نقله الجوهري. وأسبغ شعره: أطاله. وثوبه: أوسعه. ودلو سابغة: طويلة، وهو مجاز، قال: دلوك دلو يا دليح سابغه في كل أرجاء القليب والغه وذنب سابغ: واف. ورجل سابغ الأليتين أي عظيمهما. وسبغت قصيرى الفرس: وفرتء، قال ابن أحمر يصف فرسا.

سبغت قصيراه وأسند ظهره وإذا تدافع خلته لم يسـنـد وذو السبوغ، بالضم: اسم درع للنبي صلى الله عليه وسلم والمسبغ كمعظم، من الرمل: ما زيد على حرفه جزء، نحو فاعلاتان من قوله: يا خليلي اربعا فاس تنطقا رسما بعسفان فقوله: من بعسفان فاعلاتان، سمي به لوفور سبوغه، لأن فاعلاتن إذا جاء تاما فهو سابغ،

فإذا زدت على السابغ فهو مسبغ، ونظيره الفاضل لذي الفضل، فإذا كثر فضله، فهو فضال ومفضل. والمسباغ، بالكسر: الناقة تلقي ولدها لغير تمام، نقله ابن دريد، وقال: ليس بمعروف. والمسبغ، كمعظم: الذي رمت به أمه بعد ما نفخ فيه الروح، عن كراع. وهذا أسبغ منه، أي: أتم، ومنه الحديث: وددت أن الدرع كانت أسبغ مما هي. وأسبغ له في النفقة: إذا أنفق عليه تمام ما يحتاج إليه، ووسع عليه.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٤٩٣
سَبَغَ 1 سَبَغَ ذ , (Msb, K, &c.,) aor. سَبُغَ (MA, Msb) and سَبَغَ , (MA,) inf. n. سُبُوغٌ, (Msb, K, &c.,) It (a garment [&c.]) was complete, full, ample, or without deficiency: (MA, Msb:) it (a thing, Lth, Msb, of any kind, JK, Msb, such as a garment, TA, a coat of mail, JK, Msb, TA, and the like, TA, and hair, JK, TA) was long, (JK, Msb, K,) from above to below, (Msb,) or reaching to, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٦٧
سَبَغَ سَبَغَ U ( n. ac. سُبُوْغ 27 ), a. Was long, flowing, ample. b. Was pleasant, easy ( life ). c. [ La ], Tended towards ( his country ). أَسْبَغَ أَسْبَغَ IV , a. Made long, flowing, ample; performed with thoroughness ( ablution ). b. [ acc. & 'Ala ], Gave to, in abundance; provided for amply. c. Put on a coat of mail. سَبْغَة سَبْغَة 1t , a. Ampleness; plentifulness; ease,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬٠٠٣
سبغ سَبَغَ - يَسْبُغُ - سَابِغ - سَابِغَة - سَابِغَات - أَسْبَغَ - يُسْبِغُ سَبَغ َ - يَسْبُغُ + شيء + على شيء أو كائن: تدلى على الشيء تحته وشمله من جميع جوانبه سَابِغ: اسم فاعل صفة مشبهة من " سَبَغَ - يَسْبُغُ ": الشيء الذي يغطي كائناً من جميع جوانبه فلا يظهر منه شيء دروع سابغات: دروع تتدلى على جوانب الجسم فتستره كله سَابِغَة: مؤنث " سَابِغ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٠ (الإجمالي: ٢٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سرد

    الآيات المشتركة: ١ · Biz, delici alettir

  2. بطن

    الآيات المشتركة: ١ · Batın karın demektir

  3. جدل

    الآيات المشتركة: ١ · Cedle havan tokmağı demektir

  4. سخر

    الآيات المشتركة: ١ · Sahr kayalık sahadır

  5. ظهر

    الآيات المشتركة: ١ · Arka demektir

  6. قدر

    الآيات المشتركة: ١ · Kıdr kazandır

  7. نعم

    الآيات المشتركة: ١ · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  8. بصر

    الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  9. غير

    الآيات المشتركة: ١ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  10. صلح

    الآيات المشتركة: ١ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  11. نور

    الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir

  12. هدي

    الآيات المشتركة: ١ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Bol olanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسبغ
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerتمم, وسع, وفر
Zıt Kökقتر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin zemine ulaşacak, açığı kapatacak ve boşluk bırakmayacak derecede bol, tam ve dökümlü olması
Çekirdek Özet 2İlahi nimetlerin ve koruyucu zırhların insanı tam anlamıyla kuşatıp hiçbir açık nokta bırakmayacak şekilde cömertçe genişletilmesi
Çekirdek Özet 3Bir sistemin veya görevin asgari sınırla yetinilmeyip kemal ve tamlık derecesinde ikmal edilerek güvence altına alınması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «bolluk» veya «çokluk» sayıp koruyucu kuşatıcılık, tam örtme ve dökümlü yetkinlik boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سبBir doğrultuda uzama, çekilme, salınma ve kesintisiz devam etme; سبب bağ veya ipin uzanması, سبل yağmur ve saçın aşağıya doğru dökülmesi, سبق öne doğru uzanıp geçme, سبح suda veya boşlukta boylu boyunca akıp gitmeغUzama ve salınma hareketine ağırlık, dolgunluk, fazlalık ve kuşatıcı bir yayılma katarak dökümlü bir tamlığa ve örtücülüğe ulaştırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBir zemine tutunma, dik durma ve yapıyı taşıyan sağlam bir zemin kurma
بEv, çadırİçine alma, sığınak sağlama, barındırma ve çevrelenmiş koruma
غGöz imgesinden türetme (yoğunlaşma, derinlik ve perdeleme)Gözün görebileceği alanı aşan derinlik, buğu, örtü ve kuşatıcı yoğunlaşma
سبغSağlam bir destekten başlayıp sığınağın içini ve çevresini dökümlü bir örtüyle tamamen kuşatma hareketiKoruyucu ve taşıyıcı bir yapının, örtülen şeyi hiçbir açık bırakmayacak şekilde dökümlüce sarıp tamamlaması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYere kadar uzanıp dökülen geniş elbise veya savaşçının bedenini baştan ayağa örten, açık yer bırakmayan geniş halkalı zırh gömleği
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Müzerrid b. Dırâr zırh ve miğfer bağlantısını anlatırken kökü zırh eteğinin dökümlülüğü ve koruyuculuğu bağlamında kullanır: وتسبغة في تركة حميرية / دلامصة يرفض عنها الجنادل
Erken Arapça kullanımSu kabının dibe kadar erişmesi için kovaya uzatılan ip ve bol dökümlü sağanak yağmur için سابغ nitelendirmesi yapılmıştır; İbn Manzûr’un aktardığı erken şiir şahidinde: دلوك دلو يا دليح سابغه / في كل أرجاء القليب والغه

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سبغ kökü, merkezi ve güneybatı Sami dillerinde örtme, taşma, dökümlü olma ve cömertçe yayılma semantik alanıyla irtibatlıdır. Kökün ilk iki harfi olan سب çekirdeği İbranice ve Aramicede de uzanma, akma veya dinlenme/salınma türevleriyle fonetik denkliğe sahiptir. Ancak üçüncü harf olan غ sesinin eklenmesiyle oluşan özelleşmiş anlam, özellikle Arap yarımadasının zırh dokuma, dökümlü giysi ve bol su tasvirlerinde en belirgin, kurallı ve zengin biçimine kavuşmuştur. Bazı Doğu Sami metinlerinde görülen taşma ve bolluk bildiren köklerle kavramsal paralellik taşısa da kelimenin hem bedeni örten zırhı hem de ilahi nimetin kesintisiz akışını ifade eden morfolojik olgunluğu klasik Arapça havzasında merkezileşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Arabic-English Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسبغ kökünden türeyen سابغ ve إسباغ formlarıGiysinin veya zırhın bedeni tam örtüp yere dökülmesi fiziksel temelinden hareketle nimetin ve amelin kemale erdirilmesine genişlemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüneybatı Sami ve Kuzeybatı Sami dillerindeki uzama ve bollaşma çekirdekleriسب ikili çekirdeğinin uzanma ve serbestçe akma kökleriyle paylaştığı ortak arka plan Arapçada zırh ve nimet doluluğuna hasredilmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda örtü ve dökümlülük bildiren yansımalarSemantik düzeyde örtme ve fazlasıyla yetme kavramlarıyla paralellik gösterse de doğrudan ses denkliği gösteren somut kök tespit edilmemiştirMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سبغAnlamlıTam, dökümlü ve bol olmakBir şeyin boylu boyunca uzanıp örtmesi ve noksansız hale gelmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
سغبAnlamlıAçlık ve meşakkat çekmekAçlık sebebiyle karnın büzülmesi, takatsizlik ve gıda eksikliğiKur'an'da geçer; zıt anlam yönü taşır (mahrumiyet)
بسغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
بغسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
غسبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
غبسAnlamlıAlacakaranlık ve kül rengi olmakGecenin sonundaki karaltı, grilik, kurt tüyü veya kül rengiKur'an'da geçmez; Arapçada müsta‘meldir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سبغMerkezDökümlü tamlık ve koruyucu bollukÖrtücülük, sarkma ve fazlasıyla kuşatma içeren tamlıkHem zırh gibi koruyucu hem de nimet gibi eksiksiz ve bol olma
تممKomşuBir şeyin parçalarının bütünlenmesiParça eksikliğinin giderilmesiyle sonuca ulaşmayı ifade eder; dökümlülük içermezBir işin, sayının veya yapının nihai sınırına varması
وسعKomşuGenişlik ve hacimce ferahlıkSınırların dar olmaması ve içine alma kapasitesinin büyüklüğüBedenin üzerine sarkıp örtmesinden ziyade mekan ve imkan ferahlığı
وفرKomşuArtıklık ve zenginlikNiceliksel birikim ve zedelenmemiş çoklukTüketilmeyen, eksilmeyen, bolca bir arada bulunan miktar
قترZıtDaraltma ve kısmakİhtiyacın altında bırakma, sıkma ve örtemeyecek kadar daraltmaNimetin veya örtünün yetersiz kılınması, darlık

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسبغBol, dökümlü ve tam olmakBedenin veya ihtiyacın tamamını dökümlü biçimde sarıp hiçbir açık bırakmayan bollukKesin
Latinceredundare, exuberareTaşmak, bolca dökülmekSuyun veya nimetin kabını aşacak derecede bol olmasını karşılar; zırh gibi örtücülük yönünü dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceample, lavish, flowingBol, dökümlü, cömertçe kuşatanHem ihtiyacı fazlasıyla karşılayan genişliği hem de dökümlü giysi/örtü hissini verirGüçlü
Almancareichlich, vollauf genügenBol, eksiksiz yeten, taşanBolluk ve eksiksiz karşılama boyutunu verir; fiziksel sarkma ve örtme imgesini tam içermezGüçlü
Fransızcaample, prodiguerBol, dökümlü, cömertçe saçmakGiysinin dökümlü genişliğini ve nimetin esirgenmeden bolca verilmesini karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَابِغَاتٍVücudu baştan ayağa örten geniş, sağlam ve dökümlü zırhlarHz. Davud'a zırh yapımının öğretilmesi ve savaşta tam koruma sağlayan teçhizat bağlamı (Sebe 34:11)
وَأَسْبَغَNimetleri açık ve gizli her yönden tam, bol ve kuşatıcı kılmakİnsana sunulan kevni ve ilahi ikramların hiçbir eksik bırakılmaksızın cömertçe yayılması bağlamı (Lokmân 31:20)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi in'am ve lütuf meselesiAllah'ın insana verdiği nimetlerin yetecek miktardan fazla, lütuf ve kemal derecesinde olmasıNimetin hem zahiri (duyular, beden) hem batıni (akıl, hidayet) boyutlarıyla tam kuşatıcılığı
FıkıhAbdestin tam ve mükemmel alınmasıAbdest azalarının asgari sınırla yetinilmeyip suyun cömertçe ve hiçbir kuru yer bırakmadan ulaştırılmasıHükmi temizlikte farz olan sınırın kemale erdirilip fazlasıyla yıkanması (إسباغ الوضوء)
TefsirSebe ve Lokmân surelerindeki bağlamZırhın dökümlülüğü ile nimetin kuşatıcılığı arasındaki anlamsal bağın tevil edilmesiMaddi korunma zırhı ile manevi ilahi nimet zırhı arasındaki kavramsal paralellik
HadisZor şartlarda ibadete devam etmeSoğuk ve zahmetli anlarda dahi abdesti eksiksiz ve bol suyla almakMeşakkate rağmen ameli yarım bırakmayıp dökümlü ve tam bir titizlikle ifa etmek

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi lütuf ve kulluk ameliKuşatıcı in'am ve kamil ibadetAçık nokta bırakmayan korumaNimet insanın her ihtiyacını örterken, insanın ameli de dini vecibeyi eksiksiz kuşatırKesin
İlmiMetodolojik bütünlük ve delil yetkinliğiDelillerin ve tezin tam kapsamlılığıBoşluk ve kuşku bırakmamaBir ilmi araştırmanın veya delilin konuyu her yönden sarıp açık kapı bırakmamasıGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve savunma doktriniTam koruma sağlayan stratejik zırhToplumu dış tehditlerden bütünüyle muhafazaHz. Davud'un zırhı gibi siyasi ve askeri yapının zafiyet noktası barındırmayan donanımıGüçlü
İktisadiRefah seviyesi ve temel güvencelerBollaşma, genişleme ve tam güvenceSosyal ve iktisadi açıkları kapatmaEkonomik imkanların toplumun en alt tabakasını dahi aç ve açıkta bırakmayacak şekilde yayılmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKüme örtüsü ve tam kapsama (Full Coverage / Compact Support)Bir kümenin veya yüzeyin alt kümeler tarafından hiçbir açık ve yalıtılmış nokta kalmaksızın fazlasıyla örtülmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKapsayıcı sosyal güvenlik ağı (Comprehensive Social Welfare)Toplumsal yapıda bireylerin tüm risklere karşı hiçbir boşluk kalmayacak şekilde tam bir koruma zırhı altına alınmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca tüketim fazlalığı, lüks ve salt sayısal çokluk anlamında bir «bolluk» olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamBir bedeni baştan ayağa örten zırh gibi, hem maddi güvenliği hem manevi nimetleri hiçbir savunmasız alan bırakmayacak şekilde kuşatan dökümlü tamlık
Yanlış anlamanın doğuracağı hataLokmân 31:20'deki nimeti salt maddi konfor zannetmek ve Sebe 34:11'deki teknolojik imalatı alelade bir zanaat görüp zırhın sağladığı bütüncül koruma hikmetini ıskalamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi koruma (zırh/sabigat) ile ilahi ikram (in'am/isbağ) arasındaki yapısal paralelliği göstererek, Allah'ın yaratılış ve teşride eksik iş bırakmadığını açıklar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin zanaat ve askeri donanımını anlatan ayetlerde (Sebe 34:11) ve insanın üzerindeki açık-gizli nimetlerin sayıldığı tevhid ve şükür ayetlerinde (Lokmân 31:20)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nimetin sadece görünür refahtan ibaret olduğu yanılgısını ve amellerde asgari şekilcilikle yetinip dökümlü ihsan ve tamlık bilincini terk etme zafiyetini düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYere kadar uzanan, bedeni açık yer bırakmaksızın örten dökümlü ve geniş zırh gömleği veya giysi.
  • Soyut anlamBir ameli, nimet veya korumayı asgari gereksinimin ötesine taşıyarak kusursuz bir tamlığa ve kuşatıcı yetkinliğe ulaştırmak.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin zafiyet ve açık barındırmayacak biçimde tam koruma ve fazlasıyla yeten bir ikmal kapasitesiyle donatılması.
  • LaTeX modeliS⊆⋃iCiileμ(⋃iCi∖S)≥0ve∂S∩(⋃iCi)c=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde S korunması veya doyurulması gereken hedef alanı (beden veya insan ihtiyacı), Ci bu alanın üzerine dökülen örtücü koruma ve nimet parçalarını, ⋃iCi bu parçaların birleşik örtüsünü temsil eder. Örtünün sınır farkının boş küme olması (∂S∩(⋃Ci)c=∅), S üzerinde hiçbir açığın ve korunmasız sınırın kalmadığını; ölçüm şartı (μ≥0) ise örtünün sadece sıfıra sıfır yetmeyip dökümlü bir fazlalıkla hedefi aştığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س