سجل
س - ج - ل
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Siccil kap veya kılıf demektir. Yazı yazılan veya resim çizilen taşların üstü örtüldüğü için kayıtlara sicil denmektedir. Kur’an’da kitaplarda tescil edilmiş tabiri geçtiği gibi bugün de sicil ve tescil kelimeleri kullanılmaktadır. İşaretlenmiş taşlar deniyor. Kur’an’da ileride gelişecek sistemlerin ilk ilkel örnekleri kullanılmıştır. İnsanlara orada defineler olduğunu işaret eder. Fil, tayr, hicare, sicil kelimeleri bugün gelişmiş olan dünyanın temel savaş unsurlarıdır. Bugün yönlendirilmiş füzeler « hicaretün min siccil» dir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Siccil kap veya kılıf demektir. Yazı yazılan veya resim çizilen taşların üstü örtüldüğü için kayıtlara sicil denmektedir. Kur’an’da kitaplarda tescil edilmiş tabiri geçtiği gibi bugün de sicil ve tescil kelimeleri kullanılmaktadır. İşaretlenmiş taşlar deniyor. Kur’an’da ileride gelişecek sistemlerin ilk ilkel örnekleri kullanılmıştır. İnsanlara orada defineler olduğunu işaret eder. Fil, tayr, hicare, sicil kelimeleri bugün gelişmiş olan dünyanın temel savaş unsurlarıdır. Bugün yönlendirilmiş füzeler « hicaretün min siccil» dir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٧٨باب الجيم والسين واللاّم معهما
س ج ل، س ل ج، ج ل س مستعملات
سجل:
السَّجلُ: ملاكُ الدَّلِو، وأعكيته سَجلاً وسجلين، وأسجلتُه. والحَربُ سِجالٌ أي مرَّةٌ منها سجلٌ على هؤلاء ومرّةً على هؤلاء والمُساجَلةُ من الضُّروع: الطويل.
وخُصيةٌ سجيلةٌ أي مُسترخية الصَّفنِ.
والسِّجِلُّ: كتاب العهدة، ويجمعُ سِجِلاّتٍ.
والسِّجّيلُ: حجارةٌ كالمذر، وهو حجَر وطين، ويُفسَّر أنه مُعرَّبٌ دخيلٌ ويقال: هذا الشيء مسَّلُ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٠٥السَجْلُ مذكَّر، وهو الدلوُ إذا كان فيه ماء، قلَّ أو كثُر. ولا يقال لها وهي فارغةٌ: سَجْلٌ ولا ذَنوبٌ؛ والجمع السِجالُ. والسَجيلةُ: الدَلو الضَخمةُ. وسَجَلْتُ الماء فانسَجَلَ، أي صببته فانصبّ. وأَسْجَلْتُ الحوض: ملأتُه. وقال:
وغادَرَ الأُخْذَ والأَوْجاذَ مُتْرَعَةًتطفو وأُسْجَلَ أَنْهاءً وغُدْرانا
والسَجيلُ من الضروعِ: الطويلُ. يقال: ناقةٌ سَجْلاءُ.
والسَجيلُ: الصَكُّ. وقد سَجَّلَ الحاكمُ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٠١٢ج س ل
جلس ، سجل ، سلج : ( مستعملة ) .
جلس : قال الليث : ناقة جَلْسٌ ، وجَمَلٌ جَلْسٌ : وَثيقٌ جَسِيمٌ :
وقال غَيْرُهُ : أصله جَلزٌ فقُلِبَتْ الزايُ سِيْناً كأنه جُلِزَ جَلزاً أي فُتل حتى اكتنز واشتد أَسْرُهُ .
وقالت طائفة : يُسَمَّى جَلْساً لطوله وارتفاعه ، والجَلْسُ : ما ارتفع عَنِ الغَوْرِ في بلاد نَجْدٍ .
وقال ابنُ السكيت : جَلَسَ القوم إذا أَتَوْا نَجْداً وهو الجَلْسُ .
وأنشد :
شِمَالَ مَنْ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٧٨٣(باب السين والتاء وما يثلثهما)
(ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])،
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٦٥- السجل: الدلو العظيمة، وسجلت الماء فانسجل، أي: صببته فانصب، وأسجلته: أعطيته سجلا، واستعير للعطية الكثيرة، والمساجلة: المساقاة بالسجل، وجعلت عبارة عن المباراة والمناضلة، قال:
- *من يساجلني يساجل ماجدا*
(الشطر للفضل بن عباس بن عتبة بن أبي لهب، وعجزه:
*يملأ الدلو إلى عقد الكرب*
وهو في اللسان (سجل) ؛ والبصائر 3/192؛ وديوان الأدب 2/390؛ والحماسة البصرية 1/185)
والسجيل: حجر وطين مختلط، وأصله فيما قيل:
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٨٤س ج ل
سقيته سجلاً وسجالاً وهو الدلو العظيمة وساجله: باراه في الاستقاء.
وكتب عليه سجلاً وعليهم سجلات وسجل عليهم وكتاب مسجل.
ومـن المجـاز: ساجلـه: فاخـره مساجلـة.
و " الحـرب سجـال ": مـرة علـى هـؤلاء وأخـرى علـى هـؤلاء.
وله من المجد سجل سجيل: ضخم.
قال الحطيئة: وجواد عظيم السجل أي العطاء.
وله برفائض السجال وأسجله: أكثر له من العطاء وأعطاه سجله من كذا أي نصيبه كما
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٢٦٤السَّجْلُ: الدَّلْو الضَّخْمَة المملوءةُ ماءً، مُذَكَّر، وقيل: هو مِلْؤُها، وقيل: إِذا كان فيه ماء قَلَّ أَو كَثُر، والجمع سِجالٌ وسُجُول، ولا يقال لها فارغةً سَجْلٌ ولكن دَلْو؛ وفي التهذيب: ولا يقال له وهو فارغ سَجْلٌ ولا ذَنُوب؛ قال الشاعر:
السَّجْلُ والنُّطْفَة والذَّنُوب،
حَتَّى تَرَى مَرْكُوَّها يَثُوب
قال: وأَنشد ابن الأَعرابي:
أُرَجِّي نائلاً من سَيْبِ رَبٍّ،
له نُعْمَى وذَمَّتُه سِجَالُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٢١* س ج ل * * السَّجْلُ * مذكر وهو الدلو إذا كان فيه ماء قلّ أو كثر ولا يقال لها وهي فارغة سجل ولا ذَنوب والجمع * سِجَال * قلت قال الأزهري والفارابي وغيرهما * السَّجْلُ * الدلو الملأى و * السِّجِلُّ * الصك وقد * سَجَّل * الحاكم * تسجيلا * وقوله تعالى ﴿حجارة من سجيل﴾ قالوا هي حجارة من طين طُبخت بنار جهنم مكتوب فيها أسماء القوم لقوله تعالى في آية أخرى ﴿لنرسل عليهم حجارة من طين﴾ و * السَّجَنْجَلُ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٦٥٢السجل: الدلو الضخمة العظيمة مملوءة ماء، مذكر، وقيل: هو ملء الدلو، وقيل: إذا كان فيه ماء قل أو كثر، ولا يقال لها فارغة: سجل، ولكن: دلو، وفي التهذيب: ولا يقال له وهو فارغ سجل ولا ذنوب، وقال ابن بري: السجل اسمها ملأى ماء، والذنوب إنما يكون فيها مثل نصفها ماء، وفي حديث بول الأعرابي في المسجد: ثم أمر بسجل من ماء فأفرغ على بوله، وقال الشاعر:
السجل والنطفة والذنوب
حتى يرى مركوها يثوب
السجل: الدلو الضخمة العظيمة مملوءة ماء، مذكر، وقيل: هو ملء الدلو، وقيل: إذا كان فيه ماء قل أو كثر، ولا يقال لها فارغة: سجل، ولكن: دلو، وفي التهذيب: ولا يقال له وهو فارغ سجل ولا ذنوب، وقال ابن بري: السجل اسمها ملأى ماء، والذنوب إنما يكون فيها مثل نصفها ماء، وفي حديث بول الأعرابي في المسجد: ثم أمر بسجل من ماء فأفرغ على بوله، وقال الشاعر: السجل والنطفة والذنوب حتى يرى مركوها يثوب والسجل: الرجل الجواد، عن أبي العميثل الأعرابي. والسجل: الضرع العظيم، ج: سجال، بالكسر، وسجول، بالضم، قال لبيد: يجيلون السجال على السجال وأنشد أعرابي:
أرجي نائلا من سيل رب له نعمى وذمته سجـال الذمة: البئر القليلة الماء، والسجال: الدلاء الملأى، والمعنى قليله كثير، ورواه الأصمعي: وذمته، بالكسر، أي عهده محكم، من قولك: سجل القاضي لفلان بماله، أي استوثق له به. ولهم من المجد سجل سجيل: أي ضخم، مبالغة. وأسجله: أعطاه سجلا أو سجلين، وقيل: إذا كثر له العطاء. وقالوا: الحرب بينهم سجال، ككتاب: أي سجل منها على هؤلاء، وآخر على هؤلاء، وأصله أن المستقيين بسجلين من البئر، يكون لكل واحد منهما سجل، أي دلو ملآن ماء، وقد جاء ذكره في حديث أبي سفيان: لما سأله هرقل، فقال: ذلك معناه: أنا ندال عليه مرة، ويدال علينا أخرى. ودلو سجيل، وسجيلة: أي ضخمة، قال: بئس مقام الشيخ لابني له خذها وأعط عمك السجيله إن لم يكن عمك ذا حليله أي بئس مقام الشيخ الذي لا بنين له، هذا المقام الذي يقال له هذا الكلام. وخصية سجيلة: بينة السجالة، مسترخية الصفن، واسعتهن. وضرع سجيل: طويل، وأسجل: متدل واسع، وقال ابن شميل: ضرع أسجل، هو الواسع الرخو المضطرب، الذي يضرب رجليها من خلفها، ولا يكون إلا من ضروع الشاء، وناقة سجلاء: عظيمة الضرع. ومن المجاز: ساجله مساجلة، إذا باراه وفاخره، بأن صنع مثل صنعه، في جري أو سقي، وأصله في الاستقاء، وهما يتساجلان، أي يتباريان، قال الفضل بن عباس اللهبي: من يساجلني يساجل ماجدا يملأ الدلو إلى عقد الكرب قال ابن بري: أصل المساجلة، أن يستقي ساقيان، فيخرج كل واحد منهما في سجله مثل ما يخرج الآخر، فأيهما نكل فقد غلب، فضربته العرب مثلا للمفاخرة، فإذا قيل: فلان يساجل فلانا، فمعناه أنه يخرج من الشرف مثل ما يخرجه الآخر، فأيهما نكل فد غلب، وتساجلوا: تفاخروا، قال ابن أبي الحديد في شرح نهج البلاغة: وقد نزل القرآن على مخرج كلامهم في المساجلة، فقال: فإن للذين ظلموا ذنوبا الآية، والذنوب: الدلو. وأسجل الرجل: كثر خيره، وبره، وعطاؤه للناس، وأسجل الناس: تركتهم وأسجل لهم الأمر: أطلقه لهم، ومنه قول محمد بن الحنفية، في تفسير قوله عز وجل: هل جزاء الإحسان إلا الإحسان قال: هي مسجلة للبر والفاجر. يعني مرسلة مطلقة في الإحسان إلى كل أحد، لم يشترط فيها بر دون فاجر، وفي الحديث: ولا تسجل أنعامكم، أي لا تطلقوها في زروع الناس. وأسجل الحوض: ملأه، قال: وغادر الأخذ والاوجاذ مترعة تطفو وأسجل أنهاء وغدرانا ويقال: فعلناه والدهر مسجل، كمكرم، والذي في اللسان: والدهر سجل: أي لا يخاف أحد أحدا. والمسجل، كمكرم: المبذول المباح لكل أحد، وأنشد الضبي: أنخت قلوصي بالمرير ورحلهالما نابه من طارق الليل مسجل
أراد بالرحل المنزل. وسجل الرجل، تسجيلا: أي أنعظ. وسجل به، إذا رمى به من فوق، كسجل سجلا. وكتب السجل، بكسرتين وتشديد اللام، وهو الصك: اسم لكتاب العهد، ونحوه، قال الله تعالى: كطي السجل للكتاب ، ج: سجلات، وهو أحد الأسماء المذكرة المجموعة بالتاء، ولها نظائر، ومنه الحديث: فتوضع السجلات في كفة، وهو أيضا: الكاتب، وقد سجل له، وبه فسرت الآية وقيل: هو الرجل بالحبشية، وروي عن أبي الجوزاء أنه قال: السجل اسم كاتب للنبي صلى الله عليه وسلم ، وتمام الكلام للكتاب، قال الصاغاني: وذكره بعضهم في الصحابة، ولا يصح. قلت: هكذا أورده الذهبي في التجريد، وابن فهد في معجمه، وقالا: فيه نزلت الآية المذكورة، وقيل: اسم ملك. والسجل، بالكسر: هو السجل، لغة للكتاب، روي ذلك عن عيسى بن عمر الكوفي، وبه قرأ، ولو قال: وبالكسر: الصحيفة، كان أخصر. والسجل، بالضم: جمع للناقة السجلاء، للعظيمة الضرع. والسجيل، كأمير: النصيب، قال ابن الأعرابي: هو فعيل من السجل، الذي هو الدلو الملأى، قال: ولا يعجبني. والسجيل: الصلب الشديد. والسجيل، كسكيت: حجارة كالمدر، قال الله تعالى: ترميهم بحجارة من سجيل ، وهو معرب دخيل، أصله بالفارسية سنك وكل، أي الحجر والطين، والواو عاطفة، فلما عرب سقطت، أو كانت حجارة من طين، طبخت بنار جهنم، وكتب فيها أسماء القوم، لقوله عز وجل: لنرسل عليهم حجارة من طين، مسومة عند ربك ، وهذا قول الجوهري، وقال أبو إسحاق: للناس في السجيل أقوال، وفي التفسير أنها من جل وطين، وقيل: من جل وحجارة، وقال أهل اللغة: هذا فارسي، والعرب لا تعرف هذا، قال الأزهري: والذي عندنا والله أعلم، أنه إذا كان التفسير صحيحا، فهو فارسي أعرب، لأن الله تعالى قد ذكر هذه الحجارة في قصة قوم لوط عليه السلام، وقال: لنرسل عليهم حجارة من طين ، فقد بين للعرب ما عنى بسجيل، ومن كلام الفرس ما لا يحصى مما قد أعربته العرب، نحو جاموس وديباج، ولا أنكر أن يكون هذا مما قد أعربته العرب، وقال أبو عبيدة: من سجيل ، تأويله: كثيرة شديدة، وقال: إن مثل ذلك قول ابن مقبل: ورجلة يضربون البيض عن عرضضربا تواصت به الأبطال سجينا
قال: وسجين وسجيل، بمعنى واحد، وقال بعضهم: سجيل، من أسجلته، أي أرسلته، فكأنها مرسلة عليهم. قال أبو إسحاق: وقال بعضهم: من أسجلت، إذا أعطيت، وجعله من السجل، أو قوله تعالى: من سجيل أي من سجل، أي مما كتب لهم أنهم يعذبون بها، قال الأزهري: وهذا القول إذا فسر فهو أبينها، لأن من كتاب الله دليلا عليه، قال الله تعالى: كلا إن كتاب الفجار لفي سجين، وما أدراك ما سجين، كتاب مرقوم، ويل يومئذ للمكذبين ، والسجيل بمعنى السجين، والمعنى أنها حجارة مما كتب الله أنه يعذبهم بها، قال الأزهري: وهذا أحسن ما مر فيها، أي في الآية، عندي، وهكذا نقله الصاغاني عنه أيضا، وسلمه، وقلده المصنف، وزاد: وأثبتها، فتأمل ذلك. والساجول، والسوجل، والسوجلة: غلاف القارورة، عن كراع، والجمع سواجيل، ونقله الصاغاني عن ابن عباد، وغلطه، وقال: الصواب: الساحول، بالحاء المهملة. والسجنجل: المرآة، رومي معرب، قال امرؤ القيس: مهفهفة بيضاء غير مفاضة ترائبها مصقولة كالسجنجل وذكره الأزهري في الخماسي، قال: وقال بعضهم: زجنجل، وقد تقدم. وأيضا: الذهب، ويقال: سبائك الفضة، وقطعها، على التشبيه بالمرآة. ويقال: الزعفران، ومن قال ذلك روى قول امرئ القيس: بالسجنجل، وفسره به. وسجل الماء، سجلا، فانسجل: صبه صبا متصلا، فانصب، قال ذو الرمة: وأردفت الذراع لها بـعـين سجوم الماء فانسجل انسجالا وعين سجول: غزيرة، هكذا في النسخ، والصواب: عنز سجول، كما هو نص العباب. والسجلاء: المرأة العظيمة المأكمة، والجمع السجل، بالضم. وسجال سجال، بالكسر: دعاء للنعجة للحلب، وبه تسمى قاله ابن عباد. ومما يستدرك عليه: سجل القاضي لفلان بماله: استوثق له به، وقيل: سجله به: حكم به حكما قطعيا، هكذا فسره الشريف، وقيل: قرره وأثبته، كما في العناية، وسجل عليه بكذا: شهره، ووسمه، قاله الزمخشري في شرح المقامات له. وسجل القراءة، سجلا: قرأها قراءة متصلة، وأسجلت الكلام: أرسلته. وله بر فائض السجال. وأسجلت البهيمة مع أمها، وأرحلت: إذا أرسلت. قال أبو زيد: وقرأ بعضهم: كطي السجل ، بالفتح، وقال: هو ملك. قلت: وهي قراءة ابن عباس، وفسره بأنه رجل. والسوجل: الأول المتقدم، يقال: خل سوجل القوم، نقله الصاغاني، وقرأ أبو زرعة على أبي هريرة: السجل بالضم وتشديد اللام، وهي لغة أخرى للصحيفة. وسجلين: قرية بعسقلان، منها عبد الجبار بن أبي عامر السجليني، عنه أبو القاسم الطبراني. ومما يستدرك عليه:
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬٩٤٤سَجَلَ المَآءَ
1 سَجَلَ المَآءَ ذ , (S, K,) inf. n. سَجْلٌ, (TA,) He poured out, or forth, the water, (S, K, JM, TA,) continuously. (JM, TA.) ― -b2- Hence, سَجَلَ القُرْآنَ He read, or recited, the Kur-án continuously. (JM. [See also سَحَلَ.]) ― -b3- See also 2: ― -b4- and 4.
سجّل
2 سجّل ذ , inf. n. تَسْجِيلٌ, (S, Msb, K,) said of a judge, (S,) or kádee, (Msb,) He wrote a سِجِلّ [q. v.]: (S, *
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٨٣سَجَلَ
سَجَلَ U ( n. ac. سَجْل 1 ),
a. Poured out ( liquid ).
b. [ Bi ], Threw down.
سَجَّلَ
سَجَّلَ II ,
a. Registered, recorded ( judicial sentence ).
أَسْجَلَ
أَسْجَلَ IV ,
a. Was rich.
b. Filled; gave great gifts to.
c. Let loose; left.
d. Delivered ( speech ).
سَجْل
سَجْل 1 , ( pl. سِجَاْل 23 , سُجُوْل 27 ),
a. Great bucket full of water; great udder; bountiful man.
b.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٣٬٢٣١سجل
سَجَلَ - يَسْجِلُ - سِجِلّ - سِجِّيْل
سَجَلَ - يَسْجِلً + كائن + شيئاً: يودعه مكاناً موثوقاً يحفظه ويكون سهل الإخراج والإرسال منه حين الطلب
سِجِلّ: على وزن " فـِعـِلّ ": اسم فاعل مبالغة من " سَجَلَ - يَسْجِلُ ": القائم على حفظ الأشياء في مستودع موثوق لحين الطلب: أمين المستودع أو الأرشيف أو السجلات
سِجِّيْل: على وزن " فـِعَّـيل": اسم فاعل
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٠ (الإجمالي: ٢٥)
- حجر
الآيات المشتركة: ٣ · Taş demektir
- سفل
الآيات المشتركة: ٢ · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir
- مطر
الآيات المشتركة: ٢ · Yağmur
- علو
الآيات المشتركة: ٢ · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
- نضد
الآيات المشتركة: ١ · Salkım demektir
- طوي
الآيات المشتركة: ١ · Buğday demeti demektir
- رمي
الآيات المشتركة: ١ · Reml kum demektir
- بدأ
الآيات المشتركة: ١ · Badiye çöl demektir
- جعل
الآيات المشتركة: ٢ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- عود
الآيات المشتركة: ١ · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…
- فعل
الآيات المشتركة: ١ · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
- وعد
الآيات المشتركة: ١ · “Va’id” yağmur bulutu demektir
الآيات التي ورد فيها(٤)
فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ
Kayıtlı
فَجَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ
Kayıtlı
تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ
Kayıtlı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سجل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | كتب, رقم, زبر |
| Zıt Kök | محو |
| Çekirdek Özet 1 | Büyük bir kovanın ağzına kadar suyla dolup tek hamlede bütünüyle boşaltılması, dökülmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Kararların, amellerin ve hükümlerin silinmez bir tomara kesintisiz aktarılıp tescil edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal verilerin kayıt altına alınması ve vadesi dolduğunda toplanıp infaz edilmek üzere dökülmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel bir kâğıt veya taş türüne indirgenerek adli, kesinleşmiş ve geri döndürülemez tescil boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سج | Kapanma, durgunlaşma, örtülme ve bir kabın veya sınırın içinde kütlenin toplanıp tutulması; karşılaştır: سجد (yere kapanıp durma), سجر (suyun birikip dolması), سجن (hapsetme, kapalı tutma), سجي (dinginleşip örtüye bürünme) | ل | Tutulan ve biriken kütlenin bir hat veya kanal boyunca aşağıya doğru dökülmesi, akıtılması, tomar biçiminde çözülerek veya sarılarak uzatılması |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Bir zemine tutunma, sabitleme, yapıyı dayanıklı ve sabit kılma |
| ج | Değnek, deve | Kütleyi taşıma, bir noktadan diğerine aktarma, hareket ettirme |
| ل | Çoban değneği | Yöneltme, bir düzen içinde sevk etme, bağlayıcı bir hatta çekme |
| سجل | Tutunan desteğin yükü taşıyarak belirlenmiş bir doğrultuda kesintisiz dökülmesi | Sabitlenmiş bir hükmün veya birikmiş bir yükün taşınarak bağlayıcı bir kayıt veya infaz kanalına dökülmesi hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ağzına kadar suyla dolu olan büyük kova ve bu dolu kovanın bir hamlede dökülmesi; dolgun ve sarkık meme |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa, kovaların ardı ardına boşaltılmasını ve cömertliğin kesintisizliğini anlatırken سجل kelimesinin çoğulunu kullanır: يُحِيلُونَ السِّجَالَ عَلَى السِّجَالِ |
| Erken Arapça kullanım | Karşılıklı kuyu başında yarışmayı ifade eden müsagele istiaresinde Fazl b. Abbâs b. Utbe şöyle der: مَنْ يُسَاجِلْنِي يُسَاجِلْ مَاجِدًا / يَمْلَأُ الدَّلْوَ إِلَى عَقْدِ الكَرَبْ. Ayrıca mescide idrar yapan bedevînin idrarı üzerine bir kova su dökülmesini emreden rivayette geçer: فَأَمَرَ بِسَجْلٍ فَصُبَّ عَلَيْهِ |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سجل kökü iki temel katmanın kesişim noktasında yer alır. Birinci katman, öz Sami dil mirasında yer alan ve suyun, sıvının dolup boşalmasını niteleyen fiziksel fiildir; Arapçada secele ve ensecele biçimleriyle suyun dökülmesini, secl ise dolu büyük kovayı ifade eder. İkinci katman ise Akdeniz ve Yakındoğu idari havzasında dolaşıma giren mühürlü belge, sicil ve tomar kavramıdır. Bu kavram Grekçe sigillion ve Latince sigillum (küçük mühür, mühürlü ferman) sözcüklerinin Aramice ve Süryaniceye seḡlā ve seḡillā (resmi mühürlü evrak, kütük defteri) olarak geçmesiyle Sami alanına yerleşmiş, Arapçaya da resmi kayıt tomarı anlamıyla taşınmıştır. Kur’an’daki siccîl kelimesi ise klasik Arap filologlarınca Farsça seng-gil (taşlaşmış balçık) terkibinin Arapçalaşmış hali olarak görülmekle birlikte, Sami idari-adli semantiğinde «tescil edilmiş, yazılı hükme bağlanmış azap nesnesi» boyutuyla da çift yönlü bir anlam taşır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an), Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kovanın dolup taşması, suyun dökülmesi, karşılıklı yarışma | Fiziksel hareket dolu bir haznenin tek seferde akıtılması ve tarafların nöbetleşe su çekişmesidir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Aramice ve Süryanice seḡlā, seḡillā (mühürlü belge, tescil defteri) | Mühürleme ve resmi kütüğe bağlama semantiği idari temasla Sami dillerine yerleşmiştir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Latince sigillum, Grekçe sigillion; Farsça seng-gil | Resmi mühür kavramı Greko-Romen havzadan, siccîl kavramı ise ses ve malzeme bakımından Farsça kökenden etkilenmiştir | Güçlü |
المصدر Payne Smith (Thesaurus Syriacus), Ernout-Meillet, Jeffery, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سجل | Anlamlı | Dolup dökülmek, tescil etmek | Büyük kovanın boşalması, resmi kayıt ve tomar | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سلج | Anlamlı | Kolayca yutulmak, kaygan olmak | Boğazdan kayıp giden şey; kaygan otsu bitki | Kur'an'da geçmez; akışkanlık nüansı paylaşılır |
| جسل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmeldir |
| جلس | Anlamlı | Oturmak, yükseltiye yerleşmek | Ayaktan oturma haline geçmek; yüksek ve sert arazi | Kur'an'da geçer; yerleşme ve sabitlenme nüansı |
| لسج | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| لجس | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سجل | Merkez | Kayıt, tescil, boşalma | Hükmün resmiyet kazanarak kütüğe geçirilmesi ve tomar halinde saklanması veya dökülmesi | Belgenin bağlayıcılığı, kurumsal kesinliği ve toplanabilirliği esastır |
| كتب | Komşu | Yazmak, birleştirmek | Harfleri ve hükümleri yan yana getirip dikme ve kaydetme eylemi | Yazmanın mekanik ve genel kurucu yönünü vurgular |
| رقم | Komşu | Çizmek, damgalamak | İşaret koyma, silinmez biçimde nakşetme ve noktalama | Görsel belirginlik ve ayırt edici işaretleme öne çıkar |
| زبر | Komşu | Sağlam yazmak, taşa kazımak | Sert zemine kazıyarak kalıcı metinler ve hikmetli sayfalar üretme | Metnin ağırlığı, zorluğu ve parçalanmaz hikmet tomarı boyutu baskındır |
| محو | Zıt | Silmek, yok etmek | Mevcut yazıyı, izi veya hükmü tamamen ortadan kaldırma | Kaydın iptali, tescilin bozulması ve eserin silinmesidir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سجل | Kütük, kayıt defteri, tescil edilmiş hüküm | Hem dökülme eylemini hem de yazılı bağlayıcı resmi tomarı ifade eder | Kesin |
| Latince | sigillum, tabula, rotulus | Mühür, resmi kayıt levhası, yazma tomar | Kurumsal tescil ve mühürleme yönünü karşılar; dökülme ve kova semantiğini dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | register, record, scroll | Resmi kayıt, sicil defteri, sarılı tomar | Belgenin adli ve kütüki değerini tam karşılar; fiziksel dökülme kök anlamını içermez | Güçlü |
| Almanca | Register, Protokoll, Schriftrolle | Tescil kaydı, tutanak, tomar | Resmiyet ve korunmuş yazılı metin yönünü verir; göksel infaz çağrışımını taşımaz | Güçlü |
| Fransızca | registre, rouleau, sceau | Resmi kütük, tomar, mühür | Hukuki ve arşivsel tescil yönünü karşılar; somut Arapça su kütlesi mecazını içermez | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| السِّجِلّ | Amellerin ve kayıtların yazıldığı tomar, kütük defteri | Göklerin dürülmesi ve evrenin başlangıçtaki gibi kapatılıp toplanması bağlamı (Enbiyâ 21:104) |
| سِجِّيل | Hükme bağlanmış, katılaştırılmış, tescilli taş ve balçık | Helak edilen kavimlerin üzerine yağdırılan kesinleşmiş azap taşları bağlamı (Hûd 11:82, Hicr 15:74, Fîl 105:4) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmoloji ve eskatoloji | Kıyamet anında göklerin bir yazı tomarı gibi dürülmesinin mahiyeti ve amel defterlerinin tescil niteliği | Varlığın başlangıçtaki sıkışık haline dönmesi ve ilahi bilginin tescil edilmişliğinin açığa çıkması |
| Fıkıh | Yargılama usulü ve noterlik | Kadı sicillerinin hukuki geçerliliği, mahkeme kararlarının tescili ve hüccet niteliği | Resmi kütüğe geçirilen kararın iptal edilemez ve bağlayıcı bir vesika haline gelmesi |
| Tefsir | Dilbilimsel tahlil | Sicil kelimesinin kâtip melek mi yoksa yazı sahifesi mi olduğu; siccîl kelimesinin kökeni | Kur'an'ın hem yerel Arapça mecazları hem de evrensel idari kavramları kullandığı tespiti |
| Hadis | Temizlik ve adalet | Kova ile su dökülerek necasatin temizlenmesi ve dünya savaşlarının nöbetleşe kaderi | Dolu kovanın bir hamlede dökülmesi ile zaferin taraflar arasında el değiştirmesi mecazı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi kaza ve hesap sistemi | Amel kütüğü | Koruma ve yüzleştirme | İnsan eylemlerinin kaybolmayıp eksiksiz tescil edilmesi ve nihai yargıda açılması | Kesin |
| İlmi | Bilgi kuramı ve arşivleme | Belgeleme sistemi | Muhafaza ve aktarım | Bilginin hafızadan çıkarılıp güvenilir kayıt ortamlarına geçirilerek sabitlenmesi | Güçlü |
| Siyasi | Devlet idaresi ve hukuk | Resmi kadastro ve sicil | Hükümranlık ve adalet | Hakların, mülkiyetin ve yargı hükümlerinin devlet eliyle kayıt altına alınarak bağlayıcı kılınması | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet ve borçlar hukuku | Tescilli tapu ve sözleşme | Güven ve denetim | İktisadi muamelelerin ve hak sahipliklerinin tescil edilerek nizaların önlenmesi | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Blokzincir mimarisi ve geri döndürülemez veri kütüğü | Bilgisayar bilimlerinde işlemlerin zaman damgasıyla bir daha değiştirilemeyecek şekilde bir tomara eklenmesi ve durum fonksiyonunun tek hamlede çökmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki tescil ve kamu arşiv doktrini | Sosyoloji ve hukukta bireysel iddiaların kamusal kütüğe kaydedilerek meşruiyet ve inkar edilemezlik kazanması kurumu | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir devlet dairesi evrakına veya taş türüne indirgeyerek ontolojik ve eskatolojik tescil boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Hem evrensel kayıt mekanizmasını hem amel defterlerini hem de ilahi hükmün kesinleşmiş azap paketleri halinde adrese teslim inişini kapsayan bütüncül bir adli süreç |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Enbiyâ 21:104 ayetindeki kozmik dürülme tasvirini zayıflatmak ve helak sahnelerindeki taşları tesadüfi meteorolojik olaylar sayarak hükmün tescilli infazı vasfını yok saymak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık, tarih ve ahlak anlayışının tesadüfe değil, mutlak bir tescil ve hesap verebilirlik ilkesine dayandığını; hiçbir eylemin ve hiçbir kozmik safhanın kayıtsız kalmadığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kozmolojik sonu anlatan kıyamet ayetlerinde (Enbiyâ suresi) ve tarihte şımarmış toplumlara yönelik ilahi yargı ve helak hükümlerinin infaz edildiği kıssalarda (Hûd, Hicr, Fîl sureleri). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılışın ve helaklerin başıboş doğa olayları olduğu yanılgısını düzeltir; her helak unsurunun ve her varoluşsal aşamanın ilahi tescil dairesinde önceden yazılmış bir kararın icrası olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamAğzına kadar su dolu büyük bir kovanın tek hamlede hedefe dökülmesi ve bu suyun akışkan bir hat boyunca boşalması.
- Soyut anlamEylemlerin, bilgilerin ve yargıların silinmez bir kütükte toplanarak resmiyet, bağlayıcılık ve geri döndürülemezlik kazanması.
- Sistematik karşılıkZamana yayılan değişkenlerin kayıt altına alınıp dondurulduğu ve vadesi dolduğunda bütüncül bir infaz veya kapanış hamlesiyle devreye girdiği arşiv ve infaz mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde durum uzayını, zaman akışını, ise bu süreçte biriken resmi kayıt kütüğünü temsil eder. Dirac delta fonksiyonu her bir eylemin zamandaki tekil ve silinmez tescilini ifade eder. Eşitliğin sağındaki diverjans ve sınır yönelimi (), toplanıp dürülen kütüğün nihai vadede () tüm sonuçlarıyla birlikte varlık alanına tek hamlede dökülüşünü ve ilahi hükmün kapanışını simgeler.