شغل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ش-غ-لالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٢ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أهلشُغُلٍخبرملكشغلفكهخلفعربصحبنفعجننمولرود

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

شغل

ش - غ - ل

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

“Şe’iile” tutuşturulmuş fitil, “şu’le” “şe’iile”nin verdiği ışıktır. “Ayn”ın “ğayn”a dönüşmesi ile “şeğiile” boşta olmayan, işte olan demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Şe’iile” tutuşturulmuş fitil, “şu’le” “şe’iile”nin verdiği ışıktır. “Ayn”ın “ğayn”a dönüşmesi ile “şeğiile” boşta olmayan, işte olan demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٣٨
باب الغين والشين واللام معهما ش غ ل، ش ل غ مستعملان شغل: شَغَلْتُه وشُغِلْتُ به، وشُغْلٌ شاغِلٌ. شلغ: وشَلَغَ رَأسهُ وثَلَغَه أي: شَدَخَه.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٢٥
الشُغْلُ فيه أربع لغات: شُغْلٌ وشُغُلٌ وشَغْلٌ وشَغَلٌ. والجمع أَشْغالٌ. وقد شَغَلْتُ فلاناً فأنا شاغِلٌ، ولا تقل أَشْغَلْتُهُ، لأنَّها لغة رديئة. وشُغْلٌ شاغِلٌ: توكيد له، مثل ليلٍ لائلٍ. ويقال: شُغِلْتُ بكذا، على ما لم يسمَّ فاعله، واشْتَغَلْتُ. وقد قالوا: ما أَشْغَلَهُ وهو شاذٌّ؛ لأنّه لا يُتَعَجَّبُ مما لم يُسمَّ فاعله.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٩٠
غ ش ل شغل ، شلغ استعمل من وجوهه : شغل شلغ . شغل : قال الليثُ : شَغَلْتُ فُلاناً ، وشُغِلْتُ بِهِ ، وَشُغْلٌ شَاغِلٌ ، وَيُقَالُ : اشْتَغَل فُلانٌ بأمرِهِ ، وَهو مُشْتَغِلٌ . الحَرّاني عَنِ ابنِ السِّكَّيتِ : شَغَلْتُ فُلاناً . وَلاَ يُقَالُ : اشْغَلْتُهُ . وَيُقَالُ : شُغِلَ فُلانٌ فَهْوَ مَشْغولٌ . أبو العَبّاس عَنِ ابنِ الأَعْرابيْ : الشِّغْلَة والعَرْمَةُ والبَيْدَرُ والكُنس : واحدٌ . وَجمع
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٨٠٤
(باب الشين والغين وما يثلثهما) (شغف) الشين والغين والفاء كلمةٌ واحدة، وهي الشَّغَاف، وهو غِلاف القلب. قال الله تعالى: ﴿قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً﴾ [يوسف 30]، أي أوصَلَ الحبَّ إلى شَغاف قلبها. (شغل) الشين والغين واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف الفَراغ. تقول: شَغَلْتُ فلاناً فأنا شاغِلُهُ، وهو مشغول. وشُغِلْت عنك بكذا، على لفظ ما لم يسمَّ فاعلُه. قالوا: ولا يقال أُشغِلْت. ويقال شُغْل شاغلٌ. وجمع
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣١٣
- الشغل والشغل: العارض الذي يذهل الإنسان. قال عز وجل: ﴿إن أصحاب الجنة اليوم في شغل فاكهون﴾ [يس/55]، وقرئ: ﴿شغل﴾ (وهي قراءة ابن عامر وعاصم وحمزة والكسائي وأبي جعفر ويعقوب وخلف. انظر: الإتحاف ص 365)، وقد شغل (انظر: المجمل 2/506) فهو مشغول، ولا يقال: أشغل (قال السرقسطي: وأشغلي: لغة رديئة. الأفعال 2/325)، وشغل شاغل.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٠٢
ش غ ل أنا في شغل شاغل‏.‏ وشغلتني عنك الشواغل وشغلت عنك واشتغلت بكذا وتشاغلت به ولـي أشغـال وشغـول ومشاغـل وفلـان فارغ مشغول‏:‏ متعلق بما لا ينتفع به‏.‏ وهو ‏"‏ أشغل من ذات النحبين ‏"‏‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ دار مشغولـة‏:‏ فيهـا سكـان‏.‏ وجاريـة مشغولـة‏:‏ لهـا بعـل‏.‏ ومـال مشغـول‏:‏ معلـق بتجارة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٤٢٧
الشَّغْل والشَّغَل والشُّغْل والشُّغُل كُلُّه واحد، والجمع أَشْغَالٌ وشُغُول؛ قال ابن مَيّادة: وما هَجْرُ لَيْلَى أَن تَكُونَ تَباعَدَتْ عَلَيْكَ، ولا أَن أَحْصَرَتْكَ شُغُولُ وقد شَغَلَه يَشْغَلُه شَغْلاً وشُغْلاً؛ الأَخيرة عن سيبويه، وأَشْغَلَه واشْتَغَلَ به وشُغِل به وأَنا شاغِلٌ له، وقيل: لا يقال أَشْغَلْته لأَنها لغة رَدِيئة، وقد شُغِلَ فلان، فهو مَشْغُولٌ، وقال ثعلب: شُغِلَ من الأَفعال التي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠٤
* ش غ ل * * شُغُلٌ * بسكون الغين وضمها و * شَغْلٌ * بفتح الشين وسكون الغين وبفتحتين فصارت أربع لغات والجمع * أشْغالٌ * و * شغَلهُ * من باب قطع فهو * شَاغِلٌ * ولا تقل أشغلة لأنها لغة رديئة و * شُغْلٌ شاغِلٌ * توكيدا له كليل لائل ويقال * شُغِلْتُ * عنك بكذا على ما لم يُسم فاعله و * اشْتَغَلْتُ * وقد قالوا ما أشغله وهو شاذ لأنه لا يُتعجب مما لم يُسم فاعله قلت تعليله يُوهم أنه إذا سُمي فاعله يجوز
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٨٦٣
الشغل، فيه أربع لغات، بالضم، وبضمتين، مثل خلق وخلق، وبالفتح وبفتحتين، مثل نهر ونهر، وقرأ أهل الشام، والكوفة، وزيد، ويزيد، ورويس: في شغل بضمتين، وعياش مخير، وقرأ ابن أبي هبيرة، ويزيد النحوي: في شغل ، بالفتح، وقرأ مجاهد، وأبان بن تغلب، وأبو عمرو، وأبو السمال، وعبيد بن عمير: في شغل بالتحريك، ضد الفراغ، وقال الراغب: هو العارض الذي يذهل الإنسان، ج: أشغال، وشغول، قال ابن ميادة: وما
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬١٨٠
شَغَلَهُ 1 شَغَلَهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. شَغَلَ , (O, K, MS,) inf. n. شَغْلٌ (Msb, K) and شُغْلٌ, (K,) the latter on the authority of Sb, (TA,) He, or it, (a man, S, or an affair, Msb,) busied him, occupied him, or employed him; (K;) i. q. أَلْهَاهُ [signifying as above; and particularly he, or it, busied him, &c., so as to divert him from (عَنْ) something; or diverted him from a thing by
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٧٩
شَغَلَ شَغَلَ A ( n. ac. شَغْل 1 , شُغْل 3 ) a. [ acc. & Bi ], Busied, occupied, engrossed with, employed, engaged in. b. [ acc. & An ], Diverted, kept from. شَغَّلَ شَغَّلَ II , a. Busied, engrossed; employed. أَشْغَلَ أَشْغَلَ IV , a. see I (a) . تَشَغَّلَ تَشَغَّلَ V , a. Was busy, occupied, engaged; was at work. تَشَاْغَلَ تَشَاْغَلَ VI a. [ Bi ], Buried himself with; was
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٥٢٨
شغل شَغَلَ - يَشْغَلُ - شُغُل شَغَلَ - يَشْغَلُ + أمر أو كائن + كائناً أو شيئاً: يستغرقه ويملآه: يملأ تفكيره وانتباهه: يستغرق العمل أو الأمر منه تفكيره وانتباهه، فلا ينتبه لواجب عليه فعله أو لحدث آخر يقع أمامه شُغُل: على وزن فُعُل" اسم فعل بمعنى مفعول من " شَغَلَ - يَشْغَلُ ": ما يشغل الكائن: الأمر والاهتمام الذي يستغرق الكائن فيحجب تفكيره
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٣٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فكه

    الآيات المشتركة: ١ · Fakihe Elma demektir

  2. عرب

    الآيات المشتركة: ١ · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  3. لسن

    الآيات المشتركة: ١ · Dil demektir

  4. نفع

    الآيات المشتركة: ١ · Fayda eder

  5. خبر

    الآيات المشتركة: ١ · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  6. ضرر

    الآيات المشتركة: ١ · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  7. مول

    الآيات المشتركة: ١ · Onların malları

  8. ليس

    الآيات المشتركة: ١ · Bu kelime “late”den dönüşmüştür

  9. صحب

    الآيات المشتركة: ١ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  10. خلف

    الآيات المشتركة: ١ · Half : Ense demektir

  11. أهل

    الآيات المشتركة: ١ · Hilal yeni ay demektir

  12. رود

    الآيات المشتركة: ١ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ …

    Bizi meşgul etti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökشغل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلهو, فرغ, عبث
Zıt Kökفرغ
Çekirdek Özet 1Bir kabı, mekânı, zamanı veya zihni başka bir şeyin girmesine imkân bırakmayacak şekilde doldurmak, boşluğu gidermek
Çekirdek Özet 2İnsanın dikkatini ve vaktini asli sorumluluklarından alıkoyan bağlar ile ahirette kişiyi bütünüyle kuşatan nimet ortamı
Çekirdek Özet 3Bilinç ve irade kapasitesinin sınırlılığı sebebiyle bir nesneye yönelmenin diğer bütün yönelişleri engellemesi ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir bedensel emek veya meslek olarak daraltıp zihni ve kalbi rehin alan meşguliyet boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شغİçeriye nüfuz etme, bir nesnenin iç boşluğunu kaplama, sarıp istila etme ve boşluk bırakmama. Bu ikili dinamik, kalbin zarını bütünüyle saran ve içine işleyen derin sevgi anlamındaki شغف kökünde de açıkça görülür.لEklenen lâm harfi yönelme, kuşatma ve bağlama işlevi katarak içe nüfuz eden durumun kalıcı bir meşguliyete dönüşmesini, kapasiteyi başka bir yöne hareket edemeyecek şekilde bağlamasını sağlamıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişIsırma, tutma, içine alma ve parçalara ayırarak bütünüyle kavramayı temsil eder.
غÇit / duvar türevi perdeGörmeyi engelleyen perdeleme, örtme ve araya girerek doğrudan teması kesme hareketini ifade eder.
لÇoban değneğiYönlendirme, sınırlama, bir hedefe bağlama ve tasarrufu tek bir istikamete sevk etme dinamiğidir.
شغلTutup kavrayan, perdeleyen ve yönlendiren bağBir nesnenin veya durumun insan bilincini kavrayarak araya girmesi, diğer alanlarla irtibatını perdelemesi ve tüm yönelişini tek bir noktaya kilitlemesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kabın veya mekânın dolu olması, içinde yer kalmaması; meşgul ev (دار مشغولة) ifadesinde olduğu gibi bir yerin sakinlerle dolu olup yeni bir girişe kapalı bulunması ve boşluğun (ferâğ) zıddı olması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kişinin iradesini ve hareketini engelleyen ağır uğraş ve kuşatıcı durum anlamında şahit getirilmiştir: حَيَّتكَ ثُمَّت قالت إنّ نَفْرَتَنَا / اليومَ كلَّهم يا عُرْوَ مشتَغَلُ
Erken Arapça kullanımİbn Meyyâde beytinde kişinin sevgiliden ayrı kalmasına gerekçe olan alıkoyucu engeller anlamında çoğul kalıpla yer almıştır: وما هَجْرُ لَيْلَى أَن تَكُونَ تَباعَدَتْ / عَلَيْكَ، ولا أَن أَحْصَرَتْكَ شُغُولُ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça شغل kökü, merkezi ve güneybatı Sami dillerinde boşluğun karşıtı olma, doldurma, bir nesneyi işlevsel kılma ve bir kapasiteyi rehin alma semantik alanı etrafında gelişmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) bu üçlü diziliş doğrudan yaygın bir kök olarak merkezî bir fiil oluşturmaz; buna karşılık Arapçada kök, hem maddî bir hacmin veya mekânın dolu olmasını hem de zihnin bir işle dolup diğer uyaranlara kapanmasını ifade eden çok katmanlı bir semantik derinlik kazanmıştır. Süryanice ve İbranicede benzer anlam alanları farklı fonetik dizilimlerle karşılansa da kökün temelindeki içe işleme ve alıkoyma motifi Sami dil ailesinin iç eylem mekanizmalarına tam uyum gösterir. Arap dilinde kökün özellikle meçhul formunun (şuğile) yaygınlaşması, meşguliyetin özneyi dışarıdan kuşatan ve iradesini askıya alan nesnel bir durum olarak algılandığını gösterir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBoşluğun zıddı olma haliBir kabın, yerin veya vaktin dolması; ferâğ kavramının karşıtı olarak ortaya çıkmış, sonradan zihni ve kalbi dolduran her türlü hadiseye ad olmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça merkezli semantik genişlemeKuzeybatı Sami dillerinde sınırlı izler taşırken Arapçada mekânsal doluluktan zihinsel ve ahlaki alıkonulmaya doğru düzenli bir semantik evrim sergilemiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan ve güvenilir bir soydaş biçim tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شغلAnlamlıMeşgul olmak, doldurmakBoşluğun zıddı olarak bir kapasiteyi veya vakti bağlamak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
شلغAnlamlıBaşı yarmak, ezmekŞedeha ve seleğa anlamında sert bir darbeyle başı parçalamak.Kur'an'da geçmez; Kitābü’l-ʿAyn müsta'mel kaydı verir.
غشلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip (mühmel).
غلشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip (mühmel).
لشغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip (mühmel).
لغشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip (mühmel).

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شغلMerkezDoluluk ve alıkonulmaKişiyi başka bir şeye yönelemeyecek ölçüde bütünüyle saran ve kapasitesini tüketen uğraşı.Zihni veya vakti tamamen dolduran durum.
لهوKomşuOyalanma ve gafletÖnemli olanı terk edip önemsiz ve geçici zevklerle vakit tüketme; bilincin isteyerek savrulması.Kişinin hedefini unutup eğlenceye kapılması.
فرغZıtBoşalma ve tamamlanmaBir kabın, vaktin veya zihnin tamamen boşalması; meşguliyetin sona ermesi ve yeni bir yöne açık hale gelme.Kapasitenin serbest kalması hali.
عبثKomşuGayesizlik ve amaçsızlıkAnlamsız, faydasız ve hikmetsiz fiillerle meşgul olma hali; fiilin sonucunun hedefsizliği.Ciddiyetten yoksun hareket tarzı.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشغلDoluluk, uğraşıBir kapasitenin başka yöne kapanacak biçimde doldurulması.Kesin
Latinceoccupatio, negotiumYer kaplama, iş, meşguliyetOccupatio mekânsal zapt etmeyi ve zihinsel meşguliyeti içerirken negotium boş vaktin (otium) olumsuzlanmasıdır.Güçlü
İngilizceoccupation, engagement, prepossessionİştigal, meşguliyet, zihni bağlamaOccupation fiziki ve mesleki alanı karşılarken prepossession zihnin başka bir fikirle önceden dolup kilitlenmesini verir.Güçlü
AlmancaBeschäftigung, BelegungUğraşı, yer kaplamaBir alanın veya zaman diliminin başka bir faaliyete yer bırakmayacak biçimde tahsis edilmesi yönünü karşılar.Güçlü
Fransızcaoccupation, préoccupationMeşguliyet, zihinsel tasaPréoccupation zihnin bir dert veya meseleyle rehin alınarak diğer algılara kapanmasını tam karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Mazi fiil / şeğaletnâ (شَغَلَتْنَا)Dünyevi menfaat ve mazeret meşguliyetiBedevilerin sefere katılmamak için mallarını ve ailelerini gerekçe gösterip sorumluluktan kaçmaları bağlamı (Fetih 48:11).
İsim / şuğul (شُغُلٍ)Kuşatıcı ilahi nimet ve tarifsiz meşguliyetCennet ehlinin cehennem azabını veya diğer kaygıları akıllarına dahi getirmeyecek bir sevinç ve nimet sarhoşluğu içinde bulunmaları bağlamı (Yâsîn 36:55).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb ve teklif nazariyesiKulun bir fiille meşgul olduğu anda (hâletü’ş-şuğl) zıddını yapmaya güç yetirip yetiremeyeceği ve meşguliyetin iradeye etkisi.Zihnin veya bedenin bir fiili icra ederken ikinci bir iradeye yer bırakmaması hali.
FıkıhBorçlar ve mülkiyet hukuku"Meşgul olan mahalle başka bir şey taalluk etmez" (المشغول لا يُشْغَل) kaidesi uyarınca zimmetin veya malın hukuki statüsü.Hukuken üzerinde hak veya rehin bulunan bir nesnenin ikinci bir işleme kapalı olması ilkesi.
TefsirAhiret ve dünya mukayesesiDünyadaki meşguliyetin mazeret ve aldanış, ahiretteki meşguliyetin ise mutlak tatmin ve temaşa olarak tefsir edilmesi.Dünyada helak edici olan doluluğun cennette azaptan koruyan ve doyuran bir nimete dönüşmesi.
Hadisİbadet ve kıyamet tasvirleriNamazda dikkati dağıtacak unsurların nehyedilmesi ("Namazda şüphesiz bir meşguliyet vardır") ve kıyamet günü dehşetin herkesi kendi derdiyle meşgul etmesi.Bilinci tek bir dehşet veya huşu odağına bağlayan kuşatıcı durum.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulluk ve ibadet bilinciKalbi istila eden rabıtaAlıkoyma ve yöneltmeİnsanın kalbi tek bir yönelişe açık olduğundan dünyevi meşguliyet ilahi zikri engeller veya cennetteki meşguliyet tam kurtuluşu sağlar.Kesin
İlmiZihinsel kapasite ve idrakBilişsel aşırı yüklenmeOdaklanma veya dağılmaZihnin aynı anda iki derin meseleyi hakkıyla idrak edememesi; dikkatin dağılması durumunda hakikatin perdelenmesi.Güçlü
SiyasiKamusal seferberlik ve itaatMazeret üretimiDayanışmadan kaçışBireylerin özel çıkarlarını (mal, aile) kamusal adaletin ve ortak savunmanın önüne geçirerek sistemi zaafa uğratması.Güçlü
İktisadiKaynak ve zaman tahsisiKapasite doluluğuAlternatif maliyet oluşturmaBir sermayenin, emeğin veya zamanın bir alana bağlanarak diğer üretim süreçlerine kapalı hale gelmesi durumu.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPauli dışarlama ilkesi / İşlemci meşguliyeti (CPU lock)Kuantum fiziğinde aynı kuantum durumunu iki fermiyonun aynı anda paylaşamaması veya bilişimde bir işlemcinin bir komutla meşgulken diğer girdileri kuyrukta bekletmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerFırsat maliyeti / Sınırlı rasyonellikİktisat ve sosyolojide bir tercihin diğer tüm alternatifleri dışlaması; insan bilincinin sınırlı bilgi işleme kapasitesi sebebiyle bir meseleye gömüldüğünde çevresini algılayamaması.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca gelir getirici bir "iş", "meslek" veya fiziksel bir beden hareketi olarak anlamak; kavrama seküler ve mekanik bir çalışma anlamı yüklemek.
Kur'an içi daha geniş anlamZihni, kalbi, iradeyi ve vakti rehin alarak insanı kuşatan, diğer bütün gerçeklikleri perdeleyen ontolojik ve ahlaki bir doluluk durumu olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataFetih 48:11 ayetindeki tavrı sadece basit bir meşguliyet gibi görüp nifakın ve sorumluluktan kaçışın psikolojik mekanizmasını kavrayamamak; Yâsîn 36:55 ayetindeki cennet tasvirini ise dünyevi bir bedensel iş gücü gibi tasavvur ederek metnin vaadini çarpıtmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın bilinç, zaman ve irade sermayesinin sınırlı olduğunu; kişinin kalbini ve mesaisini ne ile doldurursa onun esiri haline geleceğini gösteren temel ahlaki mekanizmayı deşifre eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların ve savaştan geri kalanların psikolojik mazeretlerini sergileyen ayetlerde ve cennet ehlinin dünyadaki bütün tasa ve azap algılarından arınmış saadetini betimleyen eskatolojik bağlamlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Meşguliyetin nötr ve masum bir meşru mazeret sayılamayacağını; insanın meşgul olduğu şeyin aslında onun nihai kıblesini ve değer hiyerarşisini gösterdiğini ortaya koyarak sahte gerekçeleri çürütür.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir hacmin, mekânın veya kabın içine başka bir şeyin girmesine imkân vermeyecek şekilde dolu olması.
  • Soyut anlamİnsan bilincinin, kalbinin ve zamanının tek bir nesne tarafından bütünüyle kuşatılarak diğer bütün hakikatlere ve tekliflere fiilen kapatılması.
  • Sistematik karşılıkBir alana tahsis edilen kapasitenin zıddını dışlaması ilkesi; fıkıhta "meşgul olan mahalle başka hak taalluk etmez" kuralıyla, kelamda ise iradenin aynı anda iki zıt hedefe yönelemeyeceği ilkesiyle sistemleşir.
  • LaTeX modeliCt=∑ixi  ⟹  if xk=Ct  ⟹  xj=0(∀j≠k)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ct bireyin veya sistemin t anındaki toplam kapasitesini, xi ise bu kapasiteyi talep eden unsurları temsil eder. Şayet herhangi bir xk meşguliyeti kapasitenin tamamını (Ct) kaplarsa, diğer bütün yönelimlerin ve taleplerin (xj) değeri sıfıra iner. Bu durum, kökün özündeki alıkoyma, doldurma ve diğer alternatifleri bütünüyle dışlama dinamiğini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ش