صمع

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ص-م-عالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢٠ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نصردورسميكثرصمعصَوَامِعُهدمعززدفعصلوقويحققسجدغير

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٢٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

صمع

ص - م - ع

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Öğrenim yerleri

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٣٨٧
باب العين والصاد والميم معهما ع ص م، ع م ص، ص م ع، م ص ع،مستعملات ص ع م مهملة عصم: العِصْمَةُ: أن يَعْصِمَكَ اللهُ من الشّر، أي: يدفعُ عنك. واعتصمت بالله، أي: امتنعت به من الشّر. واستعصمت، أي: أبيت. وأَعْصَمْتُ، أي: لجأت إلى شيء اعتصمت به. قال: قل لذي المَعْصِمِ المُمَسِّك بـالأط ناب يا ابن الفجار يا ابن ضريبه وأَعْصَْتُ فلانا: هَيّأتُ له ما يعتصم به. والغريق يَعْتَصِمُ بما تنالهُ يده، أي:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٤٢
يقال: هو أَصْمَعُ القلب، إذا كان متيقِّظاً ذكيَّاً. والأَصْمَعانِ: القلبُ الذكيُّ والرأيُ العازمُ. والأصْمَعُ: الصغيرُ الأذنِ، والأنثى صَمْعاءُ. والصَمْعاءُ: البُهْمى إذا ارتفعت قبل أن تَتَفَقَّأَ. ويقال: خرج السهم مُتَصَمِّعاً، إذا ابْتَلَّتْ قُذُذَهُ من الدم وغيره فانضمَّتْ. ويقال: الكلابُ صُمْعُ الكعوب، أي صغار الكعوب. وأتانا بثريدة مُصَمَّعَةٍ، إذا دُقِّقَتْ وحُدِّدَ رأسُها. وصَوْمَعَةُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٣٨٣
باب العين والصاد مع الميم عصم ، عمص ، معص ، مصع ، صمع : مستعملة . عصم : قال الله جل وعز : ( لاَ عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلاَّ مَن رَّحِمَ ) ( هود : 43 ) قال الفرّاء : ( مَنْ ) في موضع نصب ، لأن المعصوم خلاف العاصم والمرحوم معصوم ، فكان نصبه بمنزلة قوله : ( مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّبَاعَ الظَّنِّ ) ( النساء : 157 ) . قال الفرَّاء : ولو جعلت عاصماً في تأويل معصوم أي لا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٨١٦
(باب الصاد والميم وما يثلثهما ) (صمي) الصاد والميم والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على السُّرعة في الشيء. يقال للرَّجُل المبادِر إلى القتال شَجاعةً: هو صَمَيانٌ. وهو من الصَّمَيان وهو الوثْب والتقلُّب. ويقال انصمى الطائر، إِذا انقضَّ. ويقال أصمى الفَرسُ، إِذا مضى على وجْهه عاضّاً على لجامه. ومن الباب: رمى الرَّجُل الصّيدَ فأصمى، إذا قتله مكانه، وهو خلاف أنْمَى. (صمت) الصاد والميم والتاء أصلٌ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٢٧
- الصومعة: كل بناء متصمع الرأس، أي: متلاصقة، وجمعها صوامع. قال تعالى: ﴿لهدمت صوامع وبيع﴾ [الحج/40]، والأصمع: اللاصق أذنه برأسه، وقلب أصمع: جريء، كأنه بخلاف من قال الله فيهم: ﴿وأفئدتهم هواء﴾ [إبراهيم/43]، والصمعاء: البهمى قبل أن تتفقأ (تفقأت البهمى تفقؤا: انشقت لفائفها عن نورها. اللسان (فقأ) )، وكلاب صمع الكعوب: ليسوا بأجوفها.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٣١
ص م ع أذن صمعاء وقد صمعت صمعاً وهو صغرها ولزوقها بالرأس‏.‏ ورجل أصمع‏.‏ وقوائم ورماح صمع الكعوب‏:‏ لطافها‏.‏ قال النابغة‏:‏ فبثهن عليه واستمرّ به صمع الكعوب بريات من الحرد وقال‏:‏ وكائن تركنا من عميم مخول شحا فاه مشحوذ الحديدة أصمع يريد الرمح‏.‏ وقلب أصمع‏:‏ ذكي حديد‏.‏ قال عبد الرحمن بن الحكم‏:‏ رفيقي بها عنس ورحل مطيتي وأصمع صرام وأبيض باتر وله أصمعان‏:‏ قلب ذكي ورأي حازم‏.‏ قال
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٩٩٧
صَمِعَتْ أُذنه صَمَعاً وهي صَمْعاءُ: صَغُرَت ولم تُطَرَّفْ وكان فيها اضْطِمارٌ ولُصوقٌ بالرأْس، وقيل: هو أَن تَلْصَقَ بالعِذارِ من أَصلها وهي قصيرة غير مُطَرَّفة، وقيل: هي التي ضاق صِماخُها وتَحدَّدَت؛ رجل أَصْمَع وامرأَة صَمْعاءُ. والصَّمِعُ: الصغير الأُذن المليحها. والصَّمْعاءُ من المَعز: التي أُذنها كأُذن الظبي بين السَّكّاء والأَذْناءِ. والأَصْمَعُ: الصغير الأُذن، والأُنثى صمعاءُ. وقال
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٤٠
* ص م ع * * الأصْمَعُ * الصغير الأذن والأنثى * صَمْعاءُ * وفي الحديث ﴿أن بن عباس رضي الله تعالى عنهما كان لا يرى بأسا بأن يُضحى بالصمعاء﴾ وثريدة * مُصَمَّعةٌ * إذا دُققت وحُدد رأسها و * صَوْمَعةُ * النصارى فَوْعلة من هذا لأنها دقيقة الرأس
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٧٤٧
الأصمع: الصغير الأذن من الناس وغيرهم، ومنه حديث علي رضي الله عنه: كأني برجل من الحبشة أصعل أصمع أحمش الساقين يهدم الكعبة. قال الأصمعي: قوله: أصعل، هكذا يروى، فأما في كلام العرب فهو صعل، بغير ألف وهو الصغير الرأس، وكذلك الحبشة. وقال أبو عبيد: وقد روى بعض الناس أن الأصعل لغة في الصعل ولا أدري عمن هو. الأصمع: السيف القاطع عن المؤرج. قال: الأصمع أيضا: المترقي أشرف المواضع. قال: الأصمع أيضا: السادر،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٧٧٩
صَمِعَتِ الأُذُنُ 1 صَمِعَتِ الأُذُنُ ذ , aor. صَمَعَ , inf. n. صَمَعٌ, (Msb, TA,) The ear was [small: (see أَصْمَعُ:) or] cleaving [to the head], and small: (Msb:) or was small, and not pointed, or tapering, or slender at the extremity, and had a contraction in the middle, and a cleaving to the head: or clave to the side of the face, from its base, and was short, not pointed, or tapering, or
رابط المدخل

صَمِعَتِ الأُذُنُ 1 صَمِعَتِ الأُذُنُ ذ , aor. صَمَعَ , inf. n. صَمَعٌ, (Msb, TA,) The ear was [small: (see أَصْمَعُ:) or] cleaving [to the head], and small: (Msb:) or was small, and not pointed, or tapering, or slender at the extremity, and had a contraction in the middle, and a cleaving to the head: or clave to the side of the face, from its base, and was short, not pointed, or tapering, or slender at the extremity: or was narrow, or contracted, in its hole, and pointed. (TA.)

2 صَمَّعَ see the next paragraph.

صَوْمَعَ الثَّرِيدَةَ Q. Q. 1 صَوْمَعَ الثَّرِيدَةَ ذ He made the ثريدة [or mess of crumbled bread with broth] slender in the head, (Ibn-'Abbلd, O, K,) and pointed therein; (Ibn-'Abbلd, O;) as also ↓ صَمَّعَهَا. (TA.) ― -b2- And صومع بِنَأءَهُ He made his building high. (Seer, TA.) ― -b3- And صومع الشَّىْءَ He collected together the thing. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

صَمَعٌ صَمَعٌ ذ inf. n. of 1 [q. v.]. (Msb, TA.) ― -b2- Also Courage: because the courageous is described as compact in heart. (TA.)

صَمِعٌ صَمِعٌ ذ Courageous. (TA.) ― -b2- And Sharp in intellect. (TA. [See also أَصْمَعُ.])

صَوْمَعٌ صَوْمَعٌ ذ : see what next follows.

صَوْمَعَةٌ صَوْمَعَةٌ ذ A Christian's cell, or chamber, (K, KL,) for retirement, or seclusion, having a high and slender head; (KL;) [the cell of a recluse;] a monk's مَنَار [which, as here used, means likewise a cell, or chamber, of the kind described above]: (TA:) the صَوْمَعَة of the Christians is thus called because it is slender in the head; (S, O, K;) or because contracted; (Msb;) or, as As says, from the epithet أَصْمَعُ, meaning [that it is] pointed at the extremity, [or top,] and contracted: (TA:) and it is also called ↓ صَوْمَعٌ: (Ibn-'Abbلd, O, K:) the pl. is صَوَامِعُ. (Msb.) ― -b2- And i. q. مِئْذَنَةٌ [q. v.]. (Lh, M and K and TA in art. اذن.) ― -b3- And (tropical:) The upper, or uppermost, part of [a mess of] ثَرِيد [or crumbled bread moistened with broth]: (K, TA:) and the body thereof: a ثريدة [or mess of crumbled bread with broth] is said to be thus called, when it is made pointed in its head, and made even. (TA.) ― -b4- And (tropical:) A بُرْنُس [or garment with a pointed hood]: (K, TA:) Aboo- 'Alee says, (TA,) صَوَامِعُ signifies بَرَانِس; (O, TA;) without mentioning a sing. thereof. (TA.) ― -b5- And (assumed tropical:) The eagle is thus termed, because always upon the highest place to which it can ascend. (O, * K, * TA.)

أَصْمَعُ أَصْمَعُ ذ The small in the ear; (S, Mgh, O, K, TA;) of men and of others: (TA:) [see also 1:] fem. صَمْعَآءُ; (S, Mgh, O, K, TA;) applied in this sense to a woman, and to other than woman; (TA;) thus to a she-goat; and such I'Ab held to be allowable as a victim for sacrifice; (O, TA;) or, applied to a she-goat, whose ear is like that of the gazelle, between such as is termed سَكَّآء and such as is termed أَذْنَآء; or, accord. to Az, applied to a ewe or she-goat, whose ear is little, and cleaving to the head: (TA:) [pl. صُمْعٌ.] ― -b2- Hence, The ostrich; because of the smallness of his ear, and its cleaving to his head. (TA.) ― -b3- And the fem., applied to an ear, Small, or little, and contracted towards the head. (O, K.) ― -b4- Also, the masc., applied to a كَعْب [as meaning a joint of the bones, and particularly an anklejoint, and an ankle-bone, and also a joint, or knot, of a cane or reed], Small, or slender, and even. (O, K.) A woman is said to be صَمْعَآءُ الكَعْبَيْنِ Small, or slender, in the كَبْعَان [i. e. ankle-joints or ankle-bones]. (TA.) And dogs are said to be صُمْعُ الكُعُوبِ i. e. Small in the كعوب [app. meaning joints of the legs, i. e. tarsal and other joints]: (S, K:) so too the legs of a wild bull, meaning slender, not swollen, in the كُعُوب; even and smooth therein; thus in the saying of En-Nلbighah Edh-Dhubyلnee, describing dogs and a [wild] bull: فَبَثَّهُنَّ عَلَيْهِ وَاسْتَمَرَّ بِهِ صُمْعُ الكُعُوبِ بَرِيْآتٌ مِنَ الحَرَدِ [And he (the owner of the dogs) has dispersed them (the dogs) against him; and legs (قَوَائِمُ being understood) slender and even and smooth in the joints, free from the disease that would render them unsteady, (such being here meant by الحَرَد, which is properly in camels,) have been strong to bear him.] (L, TA. [See also De Sacy's Chrest. Arabe, sec. ed., ii. 438-9.]) You say also قَنَاةٌ صَمْعَآءُ الكُعُوبِ i. e. [A spear-shaft] even and smooth [in the knots, or joints]: or, as some say, compact in the interior, hard, and slender in the knots. (TA.) And رُمْحٌ أَصْمَعُ الكَعْبِ i. e. A spear pointed in the كعب [app. meaning the knot that forms its lower extremity]. (TA.) ― -b5- أَصْمَعُ applied to a feather means Slender in the عَسِيب [or shaft]: (O, TA:) العَسِيبُ اللَّطِيفُ in the K is a mistake for اللَّطِيفُ العَسِيبِ: (TA:) or the best of feathers; (K, TA;) such as is used for feathering an arrow, of the kind called ظُهَار [q. v.]: (TA:) pl. صُمْعَانٌ, (O, K,) which is said to mean the best of the feathers of a bird. (O.) ― -b6- Applied to a plant, it means Having fruit come forth that has not yet broken open: (O, K:) or, as some say, saturated with moisture, and compact: and صَمْعَآءُ is said to have this latter meaning applied to a plant such as is termed بَقْلَة: (TA:) and the same, (i. e. the fem.,) applied to the plant called بُهْمَى, that has risen high, (Az, S, O, K,) and attained its complete growth, (Az, O, TA,) before the bursting open of its pericarps: (S, O, K:) [and so as applied to any plant: (see بُسْرٌ:)] or, applied to a plant, smooth and round and slender: (O, K:) or any calyx (بُرْعُومَة) that has not yet opened: (AHn, O, K:) and, applied to the plant called بهمى, of which the calyxes have not opened, and the awn has not yet appeared: (O:) or, thus applied, fresh, or juicy, and not yet burst open: or having its fruit, or produce, coming forth upon its upper part: accord. to IAar, thus applied, it is an intensive epithet, [app. meaning full-grown and flourishing,] like جَعْدٌ applied to the صِلِّيَان, and أَسْحَمُ applied to the نَصِىّ: (TA:) the pl. is صُمْعٌ. (O, K.) ― -b7- أَصْمَعُ القَلْبِ means Vigilant, and sharp, or acute, in mind: (S, O, K:) and قَلْبٌ أَصْمَعُ an intelligent and acute mind: (TA:) and الأَصْمَعَانِ the sharp, or acute, (S, O, K,) and vigilant (K) mind, (S, O, K,) and the resolute, (عَازِم, S, and so in the L,) or prudent, or discreet, or intelligent, or firm and sound, (حَازِم, O, K,) judgment, or opinion: (S, O, K:) accord. to As, أَصْمَعُ applied to the mind (فُؤَاد), and to judgment, or opinion, means عَازِمٌ [expl. above]: and رَجُلٌ أَصْمَعُ القَلْبِ means a man of acute intelligence. (TA.) [See also صَمِعٌ.] And one says also عَزْمَةٌ صَمْعَآءُ i. e. An effective resolution, or determination. (TA.) ― -b8- [It is said that] أَصْمَعُ signifies also A sharp sword: (O, K:) this and the next two significations are related as on the authority of El-Muنrrij; but Az says that all that has been related as from him is of the things that are not to be regarded unless the transmission from him prove to be correct. (TA.) ― -b9- And One that ascends, or rises by degrees, to the most elevated of places. (O, K.) ― -b10- And i. q. سَادِرٌ [which means In a state of confusion or perplexity, and unable to see his right course: &c.: see this latter word]. (O, K.) ― -b11- And الصَّمْعَآءُ also signifies The سَالِفَة [meaning the side of the upper part of the neck], (O, K,) and the place of the ear: (O:) this is said to be its meaning as used in a verse of Abu-n-Nejm, (O, TA,) describing a male ostrich. (TA.)

ثَرِيدَةٌ مُصَمَّعَةٌ ثَرِيدَةٌ مُصَمَّعَةٌ ذ : see what here follows.

ثَرِيدَةٌ مُصَوْمَعَةٌ ثَرِيدَةٌ مُصَوْمَعَةٌ ذ (K) and ↓ مُصَمَّعَةٌ (S, O, K) [A mess of crumbled bread with broth] made slender in the head, (S, O, K,) and pointed therein. (S, O.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٣٥
صَمَعَ صَمَعَ A ( n. ac. صَمْع 1 ), a. Checked, restrained; dissuaded. b. [ acc. & Bi ], Struck with. صَمِعَ صَمِعَ A ( n. ac. صَمَع 4 ) a. [ Fī ], Made a mistake, slip in ( speaking ). صَمَّعَ صَمَّعَ II a. [ 'Ala ], Persisted in ( his intention ). اِنْصَمَعَ اِنْصَمَعَ VII a. [ Fī ], see II . أَصْمَعُ أَصْمَعُ 14 , ( pl. صُمْع 3 ), a. Small-eared. b. Slender ( plant ). c.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٢٧٨
صمع صَمِعَ - يَصْمَعُ - صَوْمَعَة - صَوَامِع صَمِعَ - يَصْمَعُ + الكائن: يكون دقيقاً ذا حافة حادة وقاعدة أعرض: يشبه سقف بناء البيوت القرميدية من موشور ذي قاعدة عريضة، وراس حاد، ومقطعه مثلث صَوْمَعَة: على وزن " فـَوعلة" اسم فاعل مبالغة من " صَمِعَ - يَصْمَعُ ": اسم آلة منه: بناء مدبب حاد الرأس: بناء يتميز بالمنارة والقباب والأسقف الموشورية
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٠ (الإجمالي: ٢٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. هدم

    الآيات المشتركة: ١ · Öyleyse yıkıldı

  2. دفع

    الآيات المشتركة: ١ · Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar

  3. بيع

    الآيات المشتركة: ١ · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

  4. قوي

    الآيات المشتركة: ١ · Kuvvet

  5. دور

    الآيات المشتركة: ١ · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

  6. سمي

    الآيات المشتركة: ١ · Ad verilen

  7. سجد

    الآيات المشتركة: ١ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  8. بعض

    الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  9. صلو

    الآيات المشتركة: ١ · Namaz

  10. عزز

    الآيات المشتركة: ١ · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  11. نصر

    الآيات المشتركة: ١ · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  12. غير

    الآيات المشتركة: ١ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … اللَّهُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيرًا …

    Öğrenim yerleri

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökصمع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبيع, كنن, حصن
Zıt Kökبسط
Çekirdek Özet 1Fazlalıklardan arınarak yukarı doğru sivrilme, derli toplu toplanma ve incelme
Çekirdek Özet 2Dış dünyadan soyutlanmış, aşkın bir gaye için yükselen korunaklı ibadet mekânı
Çekirdek Özet 3Dağınıklıktan tevhidi tecride geçiş; bilincin tek odakta toplanıp korunması
Kritik Hata RiskiYapıyı yalnızca tarihsel bir Hristiyan hücresi sanıp, korunması emredilen evrensel tevhid tecridini ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صمSıkıca kapanma, içeriye doğru toplanma, geçirimsizlik ve dış etkilere karşı yalıtılma; bu anlam ses geçirmeyen صمم, ağzı sıkıca kapalı tutan صمت ve hiçbir boşluk barındırmayan sağlam kütleyi bildiren صمد köklerinde belirgindir.عİçe kapanma ve toplanma hareketine yukarıya doğru uzanma, bir zirvede odaklanma ve tepe noktasına doğru sivrilerek tecrit olma niteliği kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صolta, bitkiYakalama, peşine düşme, sıkışarak tek bir dikey doğrultuda yükselme.
مsuKuşatıcı akış, içsel toplanma, hacimsel derinlik ve bütünleşme.
عgözGörme, bilme, idrak kaynağı ve yüksekten gözetleme kabiliyeti.
صمعHarflerin birleşimiKuşatıcı bir yoğunlaşmanın dikey bir odakta sıkışıp sivrilmesi ve yüksek bir idrak ile gözetleme kulesine dönüşmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKulakların küçük olup başa yapışık durması; mızrak veya ok temreninin ince, sivri ve derli toplu yapılması; bitkinin henüz yarılmamış, sıkıca kapalı ve sivri tomurcuk hâli.
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî, av köpeklerinin çevik ve derli toplu bileklerini nitelemek üzere şöyle demiştir: صُمْعُ الكُعوبِ بريئاتٌ من الحَردِ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Abdurrahman b. el-Hakem keskin kılıç ve uyanık zihni överken kökü şu beyitte kullanmıştır: وله أصمعان قلب ذكي ورأي حازم / Erken hadis rivayetinde Hz. Ali, Kâbe'yi tahrip edecek kişinin vasıflarını sayarken küçük kulaklı anlamında أصمع nitelemesini zikretmiştir.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça صمع kökü, Sami dil ailesinde içe toplanma, büzülme, yalıtılma ve sivri uçlu yükselti semantiği üzerinden şekillenmiştir. Kökün biliteral çekirdeği olan صم, Batı Sami ve Doğu Sami dillerinde sessizlik, kapalılık, sertlik ve dışarıyla teması kesme olgularını temsil eder. İbranicede ṣmm kökü daralma ve büzülme anlamlarına gelirken, Süryanicede ṣwʿ ve ṣmʿ dizilimleri dikilme, yükselme ve münzevi tecrit yapıları (manastır kuleleri) ile semantik kesişim gösterir. Arapçada kök, fizyolojik alanda küçük, yapışık ve sivri organları (kulak, bilek, temren) tanımlamaktan, mimari alanda tabandan tavana doğru daralan ve inzivaya çekilinen kulelere (savmaa) doğru uzanan düzenli bir soyutlama çizgisi takip etmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصم çekirdeğinden türeyerek dış dünyadan yalıtılma, toplanma ve sivrilme boyutu kazanmasıFizyolojik plandaki yapışık ve sivri kulak anlamından, tabanı geniş tepesi dar manastır kulesine ve oradan keskin zekâya geçiş yapmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve İbranice kapanma, perhiz ve dikilme kökleriyle semantik ortaklıkSüryanice kule ve tecrit hücresi kavramlarıyla mimari ve işlevsel örtüşme barındırır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış halka ilişkisi tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر David Cohen, Brockelmann, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صمعAnlamlıSivrileşerek toplanma, ince ve derli toplu olmaTabanı oturaklı, tepeye doğru incelen yapı ve organları niteler.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
صعمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
مصعAnlamlıHızla hareket etme, sıyrılıp gitme, vurup geçmeKuyruk veya kılıç gibi ince uzuvların çevik ve ani hareketini bildirir.Kur'an'da geçmez; incelik ve çeviklik yönüyle uzaktır.
معصAnlamlıSinir veya kas çekilmesi, şiddetli kasılmaBacak sinirlerinin gerilip toplanması durumudur.Kur'an'da geçmez; toplanma ve gerilme çekirdeğini paylaşır.
عصمAnlamlıSımsıkı sarılma, engelleme, koruma altına almaDış tehlikelere karşı muhafaza etme ve sığınma anlamındadır.Kur'an'da geçer; korunma ve tecrit yönüyle anlam akrabasıdır.
عمصAnlamlıGöz pınarında akıntının toplanıp katılaşmasıSıvının yoğunlaşarak kenarda birikmesi ve açıklığı daraltmasıdır.Kur'an'da geçmez; büzülüp toplanma nüansını taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صمعMerkezSivrileşerek tecrit olma ve aşkın ibadet mekânıZirveye doğru daralan, tekil ve korunaklı ibadet kulesini anlatır.Hac 22:40 ayetinde Allah'ın adının anıldığı korunan münzevi yapıdır.
بيعKomşuHristiyan mabetleri, kiliselerصمع dikey tecrit kulesini bildirirken, بيع cemaat toplanma mekânını karşılar.Hac 22:40 ayetinde صوامع lafzıyla birlikte zikredilir.
كننKomşuÖrtünme, gizlenme, korunaklı sığınakصمع yapının fiziki olarak sivrilip yükselmesini, كنن ise nesnenin örtülüp saklanmasını belirtir.Dış etkilerden korunma ortak paydasında ayrışırlar.
حصنKomşuSağlam korunak, kale, surصمع manevi tecrit ve ibadet amaçlı sivri yapıyken, حصن askeri ve kitlesel savunma gayelidir.Korunma ve tahkimat alanında farklılaşırlar.
بسطZıtYayma, açma, genişletme ve serbest bırakmaصمع içe kapanma, daralma ve dikey sivrilmeyi bildirirken, بسط sınırsızca yatay yayılmayı ifade eder.Mekânsal toplanmanın ve dikey daralmanın tam karşıtıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصمعDerli toplu sivrilme, münzevi ibadet kulesiFiziksel toplanmadan mimari tecride uzanan özgün semantik gövdedir.Kesin
LatinceCenobium, eremus, turrisMünzevi hücresi, kule tipi manastır barınağıHristiyan çöl tecrit mekânını karşılar; ancak kökün incelme ve sivrilme morfolojisini tam vermez.Güçlü
İngilizceHermitage, cloister tower, spireMünzevi sığınağı, tecrit kulesi, sivri çatıYalnızlık ve ibadet boyutunu karşılar; Arapçadaki dikey büzülme imgesini kısmen yansıtır.Güçlü
AlmancaEinsiedelei, KlauseMünzevi hücresi, inziva yeriToplumdan soyutlanma işlevini iyi verir; fakat sivri mimari yapıyı dışarıda bırakır.Güçlü
FransızcaErmitage, cellule d'anachorèteİnziva hücresi, münzevi barınağıManevi tecrit boyutunu kapsar; mimari formun sivri uçluluk nüansını taşımaz.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَوَامِعُ (Çoğul isim)Dış dünyadan yalıtılmış münzevi ibadet kuleleri, manastırlarYeryüzünde Allah'ın adının kesintisiz anıldığı ve korunması meşru müdafaa ile sağlanan kadim ibadethaneler bağlamında geçer; Hac 22:40.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEhl-i Kitap mabetlerinin kutsiyeti ve korunmasıAllah'ın adının anıldığı mekânların yıkılmaktan korunmasının tevhidi gerekçesi.İlahi zikrin kesintiye uğramaması gereken mekânsal dokunulmazlık.
FıkıhSavaş hukuku ve zimmî hukukuSavaş esnasında manastırların, keşişlerin ve inziva kulelerinin hedef alınmasının yasaklanması.Dokunulmaz sivil ve tecrit ibadet alanı.
TefsirHac 22:40 tefsiriصوامع kelimesinin Hristiyan keşişlerine mi yoksa Sâbiî veya genel münzevilere mi ait olduğu tahlili.Zirveye doğru sivrilen, cemaatsiz, ferdi zikir kulesi.
HadisAhir zaman alametleri ve kurban fıkhıHz. Ali'den gelen أصمع vasıflı kişi rivayeti ile kulağı küçük hayvanların kurban edilme hükmü.Küçük, derli toplu ve başa yapışık kulak yapısı.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhidin ve zikrin sürekliliğiBâtılın istilasından arındırılmış münzevi ibadetgahZikrin yeryüzünden silinmesini engellemeDış gürültünün kesildiği, yalnızca aşkın ilaha yönelinen tecrit kulesidir.Kesin
İlmiZihni odaklanma ve tefekkürZihnin dağınıklıktan kurtulup tek meselede sivrilmesiDağınık veriyi ayıklayıp hakikate odaklamaLisandaki kalp ve re'y için أصمع tabiri, fazlalıklardan arınmış keskin kavrayışı temsil eder.Güçlü
SiyasiMabet masuniyeti ve hukuk düzeniHukuk güvencesi altındaki inanç tecrit alanıFarklı inançların kutsal alanlarını saldırıdan korumaDevletin, müdafaa gücünü (def') kullanarak ibadet hürriyetini güvenceye almasıdır.Güçlü
İktisadiVakıf ve tüketim dışı alanÜretim ve meta dolaşımından tecrit edilmiş alanDünyevi kâr hırsından arındırılmış alan üretmeTicarileşemeyen, piyasa mantığına terk edilmeyen salt manevi sığınaktır.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKoni / Asimptotik yakınsama ve tepe noktasıGeniş bir tabandan başlayarak yukarı doğru daralan ve tek bir uç noktaya doğru sınır değeri alan geometrik form.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal tecrit ve münzevi özerklikBireyin veya küçük bir grubun toplumsal baskı ve gürültüden sıyrılarak kendi manevi kimliğini koruduğu korunaklı alan.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca Hristiyan rahiplerinin yaşadığı köhne manastırlara indirgemek ve Kur'an'ın bu yapılara biçtiği evrensel zikir ve korunma değerini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu yapılar, diğer mabetlerle birlikte yeryüzünde Allah'ın adının çokça anıldığı, yıkılması durumunda manevi dengenin bozulacağı kutsal tecrit merkezleri olarak tanımlanır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMabet masuniyetini yalnızca İslam mabediyle sınırlı saymak; yeryüzünde Allah'a yönelen her samimi tecrit ve zikir hücresinin savunulması ilkesini reddetmek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın öteki inançların ibadet alanlarına tanıdığı dokunulmazlığın ve meşru savaşın amacının mabetleri korumak olduğu ilkesinin anlaşılmasını sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cihat, meşru savunma, ibadet özgürlüğü ve Ehl-i Kitap mabetlerinin hukukunu bildiren ayet grubunda (Hac 22:39-40) kurucudur.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın yalnızca mescitleri korumayı emrettiği zannını yıkar; Allah'ın adının anıldığı münzevi kulelerin dahi yıkımdan korunması gerektiğini ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKulak, tohum veya mızrak demirinin fazlalıklardan arınarak incelmesi, derli toplu şekilde yukarı doğru sivrilmesi.
  • Soyut anlamDağınıklık ve dünyevi gürültüden sıyrılarak bilincin ve yönelişin aşkın bir gayede tecrit olup yoğunlaşması.
  • Sistematik karşılıkHukuk ve meşru savunma kalkanı ile korunan, tüketim ve çatışma dışı bırakılmış evrensel ibadet ve zikir odağı.
  • LaTeX modeliS=lim⁡z→zmax⁡(A(z)D(z))s¸artı:Fdef≥Fyıkım
  • LaTeX açıklamasıModelde A(z), dikey irtifa z arttıkça aşkın ilahi yöne doğru artan yöneliş ve zikir yoğunluğunu; D(z), yapının veya bilincin tepeye çıktıkça azalan yatay genişliğini ve dünyevi temas yüzeyini gösterir. Limit ifadesi, en yüksek noktada (zmax⁡) sistemin tek bir sivri odağa (S) evrildiğini ifade eder. İkinci eşitsizlik ise bu korunmuş alanın varlığını sürdürebilmesi için gereken meşru müdafaa kuvvetinin (Fdef), dışarıdan yönelecek tahrip gücüne (Fyıkım) baskın gelmesi gerektiğini formüle eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ص