عسعس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-س-عالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عسعسليلعَسْعَسَ

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عسعس

ع - س - ع

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٥

Asus, akşamleyin ahıra dönmeyip otlamayı seven deve, sabah ve akşam karanlığında avlanan hayvan demektir. Sabah ve akşam alaca karanlığına da “asas” denmektedir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٥)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Asus, akşamleyin ahıra dönmeyip otlamayı seven deve, sabah ve akşam karanlığında avlanan hayvan demektir. Sabah ve akşam alaca karanlığına da “asas” denmektedir.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٩٢
عَسْعَسَ الذئب، أي طاف بالليل. ويقال أيضاً: عَسْعَسَ الليلُ، إذا أقبل ظلامه. وقوله تعالى: "والليلِ إذا عَسْعَسَ"، قال الفراء: أجمع المفسرون على أن ممن عسعس أدبر. قال: وقال بعض أصحابنا أنّه إذا دنا من أوَّله وأظلم. وكذلك السحابُ، إذا دنا من الأرض. يقال للذئب: العَسْعَسُ، والعَسْعاسُ، والعَسَّاسُ، لأنه يَعُسُّ بالليل ويطلُب. ويقال للقنافذ: العَساعِسُ، لكثرة تردُّدها بالليل. قال أبو عمرو:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٢٥
- قال تعالى: ﴿والليل إذا عسعس﴾ [التكوير/17]، أي: أقبل وأدبر (فهو من الأضداد. انظر: البصائر 4/65؛ والمخصص 13/264؛ والمجمل 3/614)، وذلك في مبدإ الليل ومنتهاه، فالعسعسة والعساس: رقة الظلام، وذلك في طرفي الليل، والعس والعسس: نفض الليل عن أهل الريبة. ورجل عاس وعساس، والجميع العسس. وقيل: كلب عس خير من أسد ربض (في اللسان: وفي المثل في الحث على الكسب: كلب اعتس خير من كلب ربض. انظر: مادة (عس) ؛ ومجمع
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٤٨
عَسْعَسَ عَسْعَسَ a. Roved, prowled about at night ( wolf ). b. Fell; passed away, cleared off ( darkness ). تَعَسْعَسَ تَعَسْعَسَ II , a. see I (a) . عَسَاْعِسُ عَسَاْعِسُ 47 , a. Hedgehogs. عَسْعَاْس عَسْعَاْس 48 , عَسْعَس 51 , a. Wolf.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٠٨٤
عسعس عَسْعَسَ - يُعَسْعِسُ (عَسَّ - يَعُسُّ) عَسْعَسَ - يُعَسْعِسُ (عَسَّ - يَعُسُّ) + الكائن: يدخل وينتشر بشكل خفي ومن غير أن يشعر به ﴿والليل إذا عسعس﴾:عَسْعَسَ الليل: انتشرت ظلمته متوسطة الشدة بشكل متزايد وخفي لتغمر الأشياء، وهي كناية عن الوقت من الليل تكون فيه شدة الظلمة أقل بقليل من أعلى درجة أي ما بعد العشاء بساعتين وقبيل منتصف الليل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ليل

    الآيات المشتركة: ١ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ

    Esti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعسعس
YapıDörtlü
Özel DurumMükerrer kök
Bağlamsal Yakın Köklerغسق, دجا, سدف
Zıt Kökسفر
Çekirdek Özet 1Gecenin iki ucundaki alacakaranlığın çökmesi veya sıyrılıp açılması, hafif karanlıkta devinme
Çekirdek Özet 2Varlığın eşik hâllerinde karanlığın gelişiyle gidişi arasındaki salınım ve aydınlanmaya geçiş
Çekirdek Özet 3Belirsizlik ve gizlenme durumunun sona ererek yerini berraklığa bırakması süreci
Kritik Hata RiskiKökün ezdâd karakterini ve eşik dinamiğini yok sayıp yalnızca tek yönlü koyu zifiri karanlık veya rüzgâr esmesi olarak yorumlamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عسGeceleyin araştırma, etrafta yavaşça dolaşma, alacakaranlıkta hareket etme; nitekim عسر, عسق, عسل, عسى köklerinde de zorlanma, yapışma, titrek devinim ve umutla bekleme gibi eşik hareketleri görülürعسÇekirdeğin ikilenmesiyle hareket kesintili, döngüsel ve ritmik bir salınıma dönüşmüş; karanlığın gelmesi ile gitmesi arasındaki gitgelli eşik durumu pekişmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakGizlenen veya açığa çıkan şeyin gözle seçilmeye başlandığı sınır ve gözetleme alanı
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaTutunma çabası, nesnelerin hatlarının birbirine geçmesi veya sıyrılması
عGöz; görme, bilme, kaynakGözlem odağının yeniden devreye girmesi, algı sınırının tekrar yoklanması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaSalınımın kapanması, döngünün iki yönlü bir gerilimle tutunup tamamlanması
عسعسGözün seçme gayretiyle örtünün tutunması arasındaki ritmik salınımAlacakaranlığın nesneleri örtmesi ve ardından yavaşça sıyırmasıyla oluşan eşik devinimi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl ortamında gece bekçisinin veya kurdun av bulmak amacıyla alacakaranlıkta etrafta yavaşça dolaşması; gecenin başlangıcında veya sabaha karşı karanlığın inceldiği iki uç vakit
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde gecenin bastırması veya çekilip gitmesi bağlamında zıt anlamlı bir fiil olarak işlenmiş, çöl gecesindeki alacakaranlığın döngüsel hareketi tasvir edilmiştir
Erken Arapça kullanımGece güvenliğini sağlamak için devriye gezen kolluk gücüne عسس denilmesi ve gecenin ilk alacakaranlığına عسعسة adı verilmesi

المصدر Lisān al-ʿArab, el-Müfredât, Tâcü’l-Arûs, Kitâbü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عسعس kökü, Sami dillerindeki ikili عس çekirdeğinin mükerrer türevidir. İkilemeli yapılar Sami dillerinde hareketin döngüselliğini, hafifliğini ve iki yönlü titreşimini ifade eder. Kök, gecenin karanlığında gizlice dolaşma, hissettirmeden yaklaşma ve sınır hattında devinme semantik matrisine bağlıdır. İbranice ve Süryanicede gece devriyesi, arama ve gizlilik bildiren köklerle anlamsal örtüşmeler mevcuttur; ancak Arapçada kök morfolojik bir katlanmaya uğrayarak hem karanlığın çöküşünü hem de dağılıp gidişini kapsayan ezdâd niteliği kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعس çekirdeğinden türeyen mükerrer yapıGeceleyin araştırma ve alacakaranlıkta devinme kökünden gecenin çökmesi veya çekilmesi fiiline dönüşmüştürKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami dillerindeki gece arama ve gizlenme motifleriGece devriyesi ve örtülü arayış kavramlarıyla semantik akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عسعسAnlamlıAlacakaranlığın çökmesi veya çekilmesiGecenin iki ucundaki hafif karanlığın devinimi ve gecenin gelişi veya gidişiHedef kök; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عسعسMerkezAlacakaranlık ve sınır haliGecenin hem gelişi hem gidişindeki hafif ve geçişken karanlığı içerirEzdâd yapısıyla döngüsel geçişi ifade eder
غسقKomşuKoyu karanlıkGecenin tamamen bastırıp yoğunlaşmasını ve koyulaşmasını anlatırIşığın tamamen kaybolduğu anı hedefler
دجاKomşuÖrtücü karanlıkKaranlığın her şeyi bir örtü gibi bütünüyle sarmasını ve sakinleşmeyi bildirirHareketsiz ve durağan örtüyü vurgular
سدفKomşuKarışık alacakaranlıkIşık ile karanlığın birbirine karıştığı belirsiz eşik vaktini anlatırBelirsizlik ve renk karışımı öne çıkar
سفرZıtAçığa çıkma ve parlamaÖrtünün tamamen kalkıp sabahın parıldamasını ve nesnelerin netleşmesini bildirirKaranlığın bütünüyle tasfiye edilmesidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعسعسGecenin çökmesi veya çekilmesiAlacakaranlığın gelişi ve gidişi arasındaki eşik hareketiKesin
LatincecrepusculascereAlacakaranlığa bürünmekYalnızca karanlığın başlangıcını karşılar; çekilme yönünü dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto twilight, to fall/waneAlacakaranlıkta çökmek veya çekilmekTek başına iki yönü birden içermez; geçiş fiilleriyle birlikte karşılanırGüçlü
AlmancadämmernAlacakaranlık oluşturmak, seherleşmekHem sabah hem akşam alacakaranlığını kapsayarak kökün ezdâd yapısına yaklaşırGüçlü
Fransızcas'obscurcir, se dissiperKararmak veya dağılmakAnlamın iki ucunu ayrı fiillerle verir; tek gövdede toplamazMuhtemel

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَسْعَسَGecenin arkasını dönüp gitmesi, sıyrılmasıVahyin gelişi öncesindeki cehalet karanlığının dağılması bağlamında kasem ifadesi; Tekvîr 81:17
عَسْعَسَGecenin karanlığıyla gelip örtmesiKozmik döngü içinde gecenin adım adım yeryüzünü kaplaması bağlamında kasem ifadesi; Tekvîr 81:17

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve vahyin zuhuruKaranlığın tükenişi ve aydınlığın doğuşu arasındaki ontolojik geçişCehalet çağının bitişi ve ilahi rehberliğin başlangıcı
FıkıhVakit tayiniAkşam ve sabah alacakaranlığının namaz vakitleriyle ilişkisiEşik vakitlerin sınır tespiti
TefsirEzdâd lafızlar meselesiAyetteki fiilin gecenin gelişi mi yoksa gidişi mi olduğu tartışmasıİki zıt anlamın tek kökte kozmik bir bütün oluşturması
HadisGece devriyesi ve asayişGeceleyin asayiş amacıyla dolaşan gözlemcilerin faaliyetiGizli tehlikeleri bertaraf etme gayreti

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy öncesi fetret ve zuhurEşik haliDönüşümü hazırlamaKaranlığın tükenip hakikatin nefes almaya başlamasıGüçlü
İlmiEpistemik belirsizlikten aydınlanmaya geçişHipotez eşiğiSınırları netleştirmeBilgisizlik perdesinin yavaşça aralanmasıMuhtemel
SiyasiAsayiş ve istihbaratGece devriyesiGüvenliği sağlamaToplumsal karmaşanın alacakaranlığında teyakkuzda bulunmaGüçlü
İktisadiKrizden toparlanmaya geçiş dönemiDurgunluk sonuPiyasayı canlandırmaBelirsizliğin dağılarak ekonomik göstergelerin netleşmesiMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi (phase transition)Sistemin bir durumdan diğerine geçtiği kritik eşik ve dalgalanma bölgesiGüçlü
Beşeri bilimlerLiminalite (eşiksellik)Bireyin veya toplumun eski durumu terk edip yeniye henüz geçemediği aralık haliGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiFiili yalnızca rüzgârın esmesi veya sadece gecenin zifiri karanlığı olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamGecenin geliş ve gidiş dinamiklerini içeren, arkasından gelen sabahın soluklanışıyla bütünleşen eşik devinimi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTekvîr suresindeki kozmik kasemin taşıdığı vahiy fecrine geçiş vurgusunun silinip durağan bir tasvire indirgenmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın eşik durumları ve zıtların bir aradalığını (ezdâd) nasıl tek bir dinamik hareketle kuşattığını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik deliller ve peygamberlik ispatının yapıldığı yemin ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın durağan olduğunu varsayan ve karanlık ile aydınlık arasındaki geçişi mekanik gören dar yaklaşımı düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamGecenin alacakaranlığında hafifçe dolaşmak; karanlığın yavaşça gelmesi veya çekilmesi.
  • Soyut anlamBir durumun sonuna gelinirken yeni bir durumun başlangıcını haber veren sınır ve geçiş dinamiği.
  • Sistematik karşılıkBelirsizlikten berraklığa doğru evrilen süreçlerdeki kritik denge ve eşik aşaması.
  • LaTeX modeliT(t)=δ(t−t0)⋅(∇ϕ)
  • LaTeX açıklamasıFormülde T(t), zaman parametresi t'ye bağlı geçiş fonksiyonudur. δ(t−t0), sistemin kritik eşik anı olan t0 noktasındaki yoğunlaşmasını ve dönüşüm noktasını temsil eder. ∇ϕ ise karanlık ile aydınlık potansiyeli arasındaki gradyan farkını, yani örtünün kalkması veya inmesi sırasındaki yönelimsel değişimi simgeler. Model, عسعس kökünün barındırdığı iki yönlü eşik hareketini matematiksel olarak ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع