عسر
ع - س - ر
جذر- الورود: ١٢
- الآيات: ١٢
- الصيغ: ١١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Zorluk
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬١٨٠باب العين و السين والراء معهما
)ع س ر، ع ر س، س ع ر، س ر ع، ر س ع مستعملات، ر ع س مهمل( عسر: العُسْرُ: قلّة ذات اليد. والعُسْرُ نقيض اليُسْر، والعُسْرُ خلافٌ والتواءٌ.
أمرٌ عسيرٌ وعَسِرٌ، ويومٌ عسيرٌ وعَسِرٌ، ولم أسمع: رجلٌ عَسِرٌ.
وعسُر الأمر يَعْسُر عُسْراً، ويجوز عَسارة، ونعته عسير. وعَسِرَ الأمر يَعْسَرُ علينا عَسْراً، وهو شاذ، لاختلاف تصريفه في الفعل والنعت. قال:
عليك بالميسور واترك ما عسر
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٢٨العُسْرُ: نقيض اليسر. يقال: عُسْرٌ وعُسُرٌ. وقد عَسُرَ الأمرُ بالضم يَعسُرُ عُسْراً، فهو عَسيرٌ. وعَسِرَ الأمر بالكسر يَعْسُرُ عُسْراً، أي التاثَ، فهو عَسِرٌ. وعَسَرتِ الناقةُ بذَنَبها تَعسِرُ عَسَراناً، إذا شالت به. وعَسرتُ الغريم أعْسُرُهُ وأعسِرُهُ عَسْراً، إذا طلبتَ منه الدين على عُسْرَتِهِ. وعَسَرَتِ المرأةُ، إذا عَسُرَ ولادها. وعَسَرَني فلانٌ، أي جاء على يساري. ويقال: رجلٌ أعْسَرُ بَيِّن
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٢٤٣باب العين والسين مع الراء
عسر ، عرس ، سرع ، سعر ، رسع ، رعس : مستعملات .
عسر : قال الله جل وعزّ : ( وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَى مَيْسَرَةٍ ) ( البقرة : 280 ) ، وقال الله جل وعز : ( ءَاتَاهَا سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ ) ( الطلاق : 7 ) وقال : ( ذِكْرَكَ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ ) ( الشرح : 5 ) . والعُسْر : نقيض اليسر . والعُسْرة : قِلّة ذات اليد . وكذلك الإعسار . والعُسْرى :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٬٢٧٤(باب العين والسين وما يثلثهما)
(عسف) العين والسين والفاء كلماتٌ تتقارب ليست تدلُّ على خير إنما هي كالحَيْرة وقلّة البصيرة.
قال الخليل: العَسْف: ركوب الأمر من غير تدبير، وركوبُ مفازةٍ بغير قَصْد. ومنه التعسُّف. قال ذو الرّمّة:
*قد أعْسِفُ النّازحَ المجهولَ مَعْسِفُهُ *** في ظلِّ أخضَرَ يدعو هامَه البومُ([1])
والعَسِيفُ: الأجير؛ وما يبعدُ أن يكون من هذا القياس؛ لأنَّ ركوبَه في الأمور فيما
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٥٠- العسر: نقيض اليسر. قال تعالى: ﴿فإن مع العسر يسرا * إن مع العسر يسرا﴾ [الشرح/5 - 6]، والعسرة: تعسر وجود المال. قال: ﴿في ساعة العسرة﴾ [التوبة/117]، وقال: ﴿وإن كان ذو عسرة﴾ [البقرة/280]، وأعسر فلان، نحو: أضاق، وتعاسر القوم: طلبوا تعسير الأمر. ﴿وإن تعاسرتم فسترضع له أخرى﴾ [الطلاق/6]، ويوم عسير: يتصعب فيه الأمر، قال: ﴿وكان يوما على الكافرين عسيرا﴾ [الفرقان/26]، ﴿يوم عسير * على الكافرين غير يسير﴾
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٤٥ع س ر
عسرت عليّ حاجتي عسراً وتعسرت واستعسرت: التاثت.
وعسر عليّ فلان: خالفني.
ورجل عسر وهو نقيض السهل وأمر عسير.
ولا تعسر غريمك: لا تأخذه على عسرة ولا تطالبه إلا برفق.
وخذ ميسوره ودع معسوره ويسّره الله للعسرى ولا وفقه لليسرى.
ويقال في الدعاء للمطلوقة: أيسرت وأذكرت وعليها: أعسرت وانثت.
واعتسرت الكلام إذا تكلمت به فدع ذا وعدّ إلى غيره وشر المقالة ما يعتسر وهو مستعار:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٨٨٩العسْر والعُسُر: ضد اليُسْر، وهو الضّيق والشدَّة والصعوبة. قال الله تعالى: سَيَجْعَل الله بعد عُسْرٍ يُسْراً، فإِن مع العُسْرِ يُسْراً إِن مع العَسْرِ يُسْراً؛ روي عن ابن مسعود أَنه قرأَ ذلك وقال: لا يَغْلِبُ عُسْرٌ يُسْرَينِ؛ وسئل أَبو العباس عن تفسير قول ابن مسعود ومُرادِه من هذا القول فقال: قال الفراء العرب إِذا ذكرت نكرة ثم أَعادتها بنكرة مثلها صارتا اثنتين وإِذا أَعادتها بمعرفة فهي هي، تقول
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٣٦* ع س ر * * العُسُر * بسكون السين وضمها ضد اليسر قال عيسى بن عمر كل اسم على ثلاثة أحرف أوله مضموم وأوسطه ساكن فمن العرب من يخففه ومنهم من يثقله مثل عُسْر وعُسُر ورُحْم ورُحُم وحُلْم وحُلُم وقد * عَسُر * الأمر بالضم * عُسْراً * فهو * عَسِيرٌ * و * عَسِرَ * عليه الأمر من باب طرب أي التاث فهو * عَسِرٌ * و * عَسَرَ * غريمه طلب منه الدين على * عُسْرَتِهِ * وبابه ضرب ونصر ورجل * أعْسَرُ * بين *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٨٥١العسر، بالضم وبضمتين، قال عيسى بن عمر: كل اسم على ثلاثة أحرف، أوله مضموم وأوسطه ساكن، فمن العرب من يثقله، ومنهم من يخففه، مثل عسر وعسر، وحلم وحلم، وبالتحريك: ضد اليسر وهو الضيق والشدة والصعوبة. قال الله تعالى: سيجعل الله بعد عسر يسرا. وقال: فإن مع العسر يسرا. إن مع العسر يسرا. روى عن ابن مسعود رضي الله عنه أنه قرأ ذلك، وقال: لن يغلب عسر يسرين. وسئل أبو العباس عن تفسير قول ابن مسعود ومراده من هذا
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٥٢٢عَسُرَ
1 عَسُرَ ذ , aor. عَسُرَ , inf. n. عُسْرٌ (S, A, O, Msb, K) and عُسُرٌ (S, A, K) and عَسَارَةٌ (Msb, K) [and مَعْسُورٌ and عُسْرَةٌ and مَعْسَرَةٌ and مَعْسُرَةٌ and عُسْرَى (see عُسْرٌ below)]; and عَسِرَ, aor. عَسَرَ , inf. n. عَسَرٌ; (S, O, Msb, K;) and ↓ تعسّر, (A, O, Msb, K,) and ↓ تعاسر, (K,) and ↓ استعسر; (A, O, Msb, K;) It (an affair, or a thing, S, A, O, Msb) was, or became,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٦٦عَسَرَ
عَسَرَ I , U ( n. ac. عَسْر 1 , عُسْر 3 )
a. [ 'Ala ], Was difficult, hard, arduous, trying for; distressed; was hard upon, dunned ( debtor ); opposed, resisted.
عَسِرَ
عَسِرَ A ( n. ac. عَسَر 4 ),
a. Was left-handed; was ambidextrous.
b. see infra ( a ), ( b ).
عَسُرَ
عَسُرَ U ( n. ac. عُسْر 3 , عُسْرَة 3t , عُسْرَى 3ya , عُسُر 10 , مَعْسَر 17 , مَعْسُر 19 , عَسَاْرَة 22t ),
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٢٬٢٥٩عسر
عَسِرَ- يَعْسَرُ (عَسُرَ- يَعْسُرُ) - عُسْر - عَسِر - عَسِيْر - أَعْسَر - عُسْرَى - عُسْرَة - تَعَاسَرَ - يَتَعاسَرُ
عَسِرَ- يَعْسَرُ (عَسُرَ- يَعْسُرُ) + أمر + على كائن: يجد الكائن جهداً ومشقة لعمل شيء مراد في أمد مفترض بالجهد المفترض
عُسْر: اسم فعل " عَسِرَ- يَعْسَرُ ": الصعوبة في إنجاز العمل خلال المدة المفترضة أو بالجهد المفترض
الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٦ (الإجمالي: ٨٨)
- يسر
الآيات المشتركة: ٦ · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
- رمض
الآيات المشتركة: ١ · Rfd (dat) torbadan veya tulumdan sızan su demektir…
- هطع
الآيات المشتركة: ١ · “Etea’”dan dönüşmüştür
- فرق
الآيات المشتركة: ٢ · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir
- كمل
الآيات المشتركة: ١ · Tam
- رضع
الآيات المشتركة: ١ · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
- يوم
الآيات المشتركة: ٤ · “Yemm” durgun akan su demektir
- نفق
الآيات المشتركة: ٢ · İki yüzlüler
- زيغ
الآيات المشتركة: ١ · Sıyağ(sad) kalıba dökülmüş parça, Sığa fiil olarak şekil…
- كلف
الآيات المشتركة: ١ · Yükümlü tutarız
- رهق
الآيات المشتركة: ١ · Bira gibi hafif sarımtırak içkidir
- صوم
الآيات المشتركة: ١ · “Sume” damga demektir
الآيات التي ورد فيها(١٢)
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Zorluk
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Zorluk
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عسر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ضيق, حرج, شدد, كبد |
| Zıt Kök | يسر |
| Çekirdek Özet 1 | İpin düğümlenip karışması, işin bükülüp ters gitmesi, hareketin ve akışın sertleşerek tıkanması |
| Çekirdek Özet 2 | Hukuki ve ahlaki ilişkilerde darlık, imkânsızlık hali ve inkârcılar için hesap gününün şiddeti |
| Çekirdek Özet 3 | Varlıkta mutlak ve kalıcı tıkanmanın olmaması; ilahi yasada zorluğun genişleme ve kolaylıkla kuşatılmış bulunması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bireysel maddi fakirlik veya psikolojik sıkıntıya indirgeyip toplumsal dolaşımı tıkayan katılaşmayı ve ontolojik çıkmazı gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عس | Sıkışma, koyulaşma, iz sürme ve daralma hareketini ifade eder; nitekim عسعس kökünde karanlığın basması ve sıklaşması, عسل kökünde yoğunlaşıp kıvam bağlama, عسق kökünde yapışıp kalma anlamları mevcuttur. | ر | İpe ve harekete dönme, süreklilik ve sert bağlanma anlamı katarak birikintiyi çözümsüz bir düğüme, bükülmeye, geçit vermez bir sertliğe ve şiddete dönüştürür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; kaynak, görme, açılma ve derinleşme | Durumu açıkça ortaya çıkaran, saklanamayan hal ve nesnenin özüne nüfuz eden odaklanma |
| س | Diken, destek; tutunma, takılma, batma ve direnç | Harekete karşı koyan direnç, ilerlemeyi engelleyen pürüz ve takılma hissi |
| ر | İnsan başı; başlangıç, üst, süreklilik ve yönelim | Sürecin bütününe hâkim olan, durumu başından sonuna kuşatan sert yönelim |
| عسر | Gözle görünen engelin hareketi takılarak bütünüyle sarması | Akıcı bir sürecin pürüzlere çarparak kıvrılması, iç içe geçip düğümlenmesi ve bütünüyle sert bir dirence bürünmesi hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İpin birbirine dolanıp çözülemez hale gelmesi (تعسر الغزل), devenin ehlileştirilmeden zorla ve huysuzken binilmesi (اعتسار الناقة) ve kişinin sol elini kullanarak işi tersine veya alışılmadık yönde yapması (أعسر). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi Cerîr’in şu beytinde kök, zorluk çıkaran ve uzlaşmaz tavır anlamında geçmektedir: بِشْرٌ أبو مروانَ إنْ عاسرتَهُ / عَسِرٌ وعند يَساره ميسورُ |
| Erken Arapça kullanım | İbn Mes‘ûd’un İnşirâh suresindeki ayetlere dair şu açıklaması erken dönem dil ve anlama zeminini gösterir: لا يَغْلِبُ عُسْرٌ يُسْرَينِ (Bir tek zorluk iki ayrı kolaylığa asla galip gelemez). |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde عسر kökü, fiziksel olarak bir bağın sıkılması, dolaşması, hareketin bükülmesi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan sıkışma ve baskı matrisiyle ilişkilidir. Klasik Arapçada kök aslen bükülme, terslik (خلاف والتواء) ve çözülmez düğümleşme anlamını muhafaza etmiştir. İbranicede kökle fonetik ve anlamsal yakınlık taşıyan ע-צ-ר (ʿ-ṣ-r / ʿatsar) kökü baskı altında tutmak, hapsetmek, hareketi durdurup alıkoymak anlamındadır; yine ע-ש-ׁ-ק (ʿ-š-q) kökü zorbalık, haksız baskı ve sıkıştırmayı ifade eder. Süryanicede ‘-ṣ-r kökü sıkma ve zorlama katmanında benzer bir semantik çekirdek taşır. Arapça bu kökteki fiziksel düğümlenme ve akışın kesintiye uğraması hareketini, hem toplumsal-iktisadi darlık (el darlığı, ödeme güçlüğü) hem de ahlaki ve ontolojik boyutta karşılaşılan çetin ve uzlaşmasız süreçler (yevmün ‘asîr) için özelleştirmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عسر | İpin karışması ve devenin itaatsizliğinden türeyerek işin sarpa sarması, borçlunun darlığı ve sert tabiat anlamlarını kazanmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ʿ-ṣ-r ve Süryanice ʿ-ṣ-r | Hareketi durdurma, hapsetme, engelleme ve sıkıştırma eksenindeki ortak Sami semantik çekirdeğiyle örtüşür. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında spekülasyondan uzak, doğrudan genetik bir bağ tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha ve Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عسر | Anlamlı | Zorluk, darlık, dolaşıklık | Hareketi ve akışı tıkayan iç içe geçme ve sertlik. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| عرس | Anlamlı | Bir yere konaklamak, bağlanmak | Gece yolculuğundan sonra dinlenmek üzere inmek; evlilik bağı ve düğün. | Kur'an'da geçmez; bağlanma ve tutunma ekseninde çekirdekle ilişkilidir. |
| سعر | Anlamlı | Ateşi tutuşturmak, alevlendirmek | Ateşin harlanması, şiddetlenmesi ve piyasada fiyatın yükselip kızışması. | Kur'an'da geçer; şiddet ve yoğunlaşma ortak paydasıdır. |
| سرع | Anlamlı | Hız, çabukluk, atiklik | Harekette duraksamanın olmaması, atik ve ivmeli geçiş. | Kur'an'da geçer; akışın engelsiz hızlanması yönüyle kökle zıtlaşır. |
| رعس | Anlamlı | Titremek, sarsılmak | Bedende veya nesnede güçsüzlükten doğan titreme ve sendeleyiş. | Kur'an'da geçmez; Arapçada zayıflık ve istikrarsızlık anlatır. |
| رسع | Anlamlı | Göz kapağının yapışması, eklemin gevşemesi | Göz pınarının kirlenip kabuk bağlaması veya topuk kemiğinin oynaması. | Kur'an'da geçmez; pürüz ve yapışma anlamı taşır. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عسر | Merkez | Darlık, tıkanma ve uzlaşmazlık | İpin düğümlenmesi gibi sürecin bükülerek içinden çıkılmaz hale gelmesi. | Hukuki, iktisadi ve ahlaki boyuttaki tıkanıklığı ve sertliği ifade eder. |
| ضيق | Komşu | Hacimce daralma | Mekânın, göğsün veya sınırın fiziken veya ruhen sıkışmasıdır; عسر ise işleyişin düğümlenmesidir. | İçine sığamama ve kuşatılma hissi öne çıkar. |
| حرج | Komşu | Çıkışsızlık, günah ve yasak baskısı | İçinden çıkılması mümkün olmayan dar boğaz ve dini sorumluluk baskısıdır; عسر olgusal çetinliği anlatır. | Hukuki ve vicdani engellerde kullanılır. |
| شدد | Komşu | Sertlik, kuvvet ve gerginlik | Bir bağın veya durumun kuvvetle gerilmesidir; عسر bükülme ve karışma pürüzünü de içerir. | Güç ve baskının yoğunlaşmasını ifade eder. |
| كبد | Komşu | Zahmet, meşakkat ve içsel yıpranma | Varlığın varoluşsal zorluk ve yorgunluk içinde yaratılmış olmasıdır; عسر ilişkisel tıkanmadır. | İnsanın çabası sırasındaki içsel ezilmedir. |
| يسر | Zıt | Kolaylık, açıklık, akıcılık | Yolun açık olması, işin pürüzsüzce akması ve imkânların elverişli hale gelmesi. | Düğümsüzlük, genişlik ve rahatça çözüme ulaşma durumudur. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عسر | Çözümsüzlük, darlık ve sertlik | Sürecin düğümlenip tersine dönmesi ve kolaylığın karşıtı olma durumudur. | Kesin |
| Latince | difficultas, angustia | Zorluk, dar geçit, sıkıntı | Nesnel zorluğu ve daralmayı karşılar; ipin bükülmesi ve ahlaki inat nüansını eksik bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | hardship, adversity, distress | Çetinlik, darlık, terslik | Yaşanan meşakkati ve imkânsızlığı iyi karşılar; kökteki akışın düğümlenmesi imgesini tam taşımaz. | Güçlü |
| Almanca | Bedrängnis, Not, Beschwernis | Darlık, çetin durum, sıkıntı | İktisadi ve fiili sıkışmayı verir; ontolojik çözümsüzlük boyutunu kısmen dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | difficulté, gêne, détresse | Engel, darlık, çetinlik | Hareketi kısıtlayan engelleri ve maddi darlığı ifade eder; kökün uzlaşmazlık katmanını vermez. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْعُسْرِ / الْعُسْرَةِ / عُسْرَةٍ | İktisadi darlık ve ödeme güçlüğü | Borçlunun içine düştüğü maddi imkânsızlık veya sefer hazırlığındaki darlık hali; Bakara 2:280, Tevbe 9:117. |
| الْعُسْرِ / عُسْرًا | Dinde veya hükümlerde meşakkat ve zorlama | İlahi tekliflerin fıtrata uygunluğu, oruçta kolaylığın murat edilmesi ve Musa-Hızır yolculuğundaki zorlama; Bakara 2:185, Kehf 18:73. |
| عَسِرٌ / عَسِيرٌ / عَسِيرًا | Kıyamet gününün inkârcılar için çetinliği | Kafirlerin kaçamayacağı, hiçbir esnekliğin ve kurtuluşun bulunmadığı hesap gününün dehşeti; Furkân 25:26, Kamer 54:8, Müddessir 74:9. |
| تَعَاسَرْتُمْ | Sosyal ilişkilerde uzlaşmazlık ve inatlaşma | Aile hukukunda tarafların nafaka veya emzirme konusunda katılaşıp birbirine zorluk çıkarması; Talâk 6:6. |
| لِلْعُسْرَى | Kötülük ve azap yoluna sevk edilme | Cimrilik edip kendini müstağni sayanın nihai hüsran ve yıkım yoluna terk edilmesi; Leyl 92:10. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Teklif-i mâ lâ yutâk ve ahiret azabı | Allah'ın insana güç yetiremeyeceği zorluğu yükleyip yüklemeyeceği ve ahiretin kafirler için عسير olması meselesi. | İlahi adaletin gereği olarak dinde mutlak zorluğun nefyedilmesi, ahirette ise adaletin sertleşmesi. |
| Fıkıh | Borç erteleme (inzar) ve ruhsat hükümleri | Borçlunun ذو عسرة olması halinde mühlet verilmesinin vacip oluşu ve darlığın ruhsatlara yol açması. | Darlık ve aczin borç tahsilini durduran hukuki bir engele dönüşmesi; kolaylaştırma ilkesi. |
| Tefsir | العسر ile يسر arasındaki belirlilik farkı | İnşirâh suresinde harf-i tarifli العسر karşısında nekra gelen يسرا lafzının semantik tahlili. | Belirli olan tek bir sıkıntının iki ayrı ve sınırsız kolaylıkla aşıldığı fikri. |
| Hadis | Muamelelerde kolaylık ve müflise mühlet | Darda kalana kolaylık gösterenin (من يسّر على معسر) Allah tarafından dünya ve ahirette ferahlatılması. | Sertliğin yerini ahlaki nezaket ve hukuki esnekliğin alması tavsiyesi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Şeriatın gayeleri ve ibadet teklifleri | Ruhsat kapısı | Dinde meşakkatin kaldırılması ve kolaylığın (yüsr) esas kılınması | Din fıtratı tıkamak için değil, akışı sağlamak için konmuştur; zorluk ilahi tasarrufla aşılır. | Kesin |
| İlmi | Problem çözme ve metodoloji | Kriz veya çıkmaz hali | Düşünce yönteminde yanlış düğüm atılmasının açığa çıkması | Hatalı öncüllerin bilgiyi tıkaması ve yeni bir paradigma ile çözüme (yüsr) geçiş zorunluluğu. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve tebaa ile ilişkiler | Katılaşma ve istibdat | Bürokratik veya siyasi mekanizmanın uzlaşmazlığı | Yöneticinin halka zorluk çıkarmaması, anlaşmazlıklarda esneklik üretilerek krizin dağıtılması. | Güçlü |
| İktisadi | Borç, kredi ve piyasa dolaşımı | Likidite krizi ve iflas darlığı | Nakit akışının durması, dolaşımın tıkanması | Borçlunun boğulması yerine mühlet verilerek sermaye dolaşımının yeniden açılması. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar mekaniğinde viskozite artışı ve hidrolik direnç | Sıvının veya akışkanın boru içinde sürtünme ve pürüz nedeniyle akış debisini sıfıra yaklaştırması; devrenin yüksek empedansla tıkanması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojide yapısal işlevsizlik ve hukuki kilitlenme (deadlock) | İki tarafın uzlaşmayı reddederek hukuki veya toplumsal akışı durdurması; sözleşmenin uygulanamaz hale gelip tarafları kilitlemesi. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca bireysel parasızlık, geçim darlığı veya anlık bir moral bozukluğu olarak algılanması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; bireysel mali krizin ötesinde ailevi uzlaşmazlığı (تعاسرتم), ontolojik inkârın ahiretteki kaçınılmaz sert akıbetini (يوم عسير) ve ilahi yasanın kolaylıkla olan diyalektiğini kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Din fıtratına aykırı katılıkları dindarlık sanmak; borçlunun hukuki hakkı olan ertelemeyi göz ardı etmek ve kriz anlarının doğasındaki genişleme imkânını kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın teklif, ahlak ve varlık tasavvurundaki dengeyi gösterir; zorluk arızidir, aslolan kolaylık ve akıştır. Allah'ın dini zorlaştırmak için indirmediği ilkesinin nirengi noktasıdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Borç ve infak ayetlerinde (Bakara 2:280), şeriatın kolaylaştırma iradesinde (Bakara 2:185), aile hukuku çekişmelerinde (Talâk 6:6-7) ve ahiret tasvirlerinde (İnşirâh 94:5-6, Furkân 25:26). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Zorluğu mutlak ve kaderî bir çıkmaz sanma yanılgısını yıkar; zorluğun tekil ve geçici, kolaylığın ise çift ve kalıcı bir vaat olduğunu göstererek ümitsizlik ve iflas psikolojisini tashih eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİp liflerinin birbirine dolanarak düğümlenmesi, devenin biniciye direnç göstererek huysuzlaşması ve akışın mekanik dirence çarparak tıkanmasıdır.
- Soyut anlamİlişkilerde sertlik ve inat, iktisadi akışta ödeme aczi, ahlaki yapıda uzlaşmazlık ve ilahi hükmü tanımayanlar için varoluşsal çıkmazdır.
- Sistematik karşılıkDolaşımın kilitlendiği kriz durumunu temsil eder; ancak ilahi nizamda tek başına bırakılmamış, her () hali potansiyel olarak en az iki () boyutu ile kuşatılarak çözüme açık tutulmuştur.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde direnç ve zorluk fonksiyonunu, sistemdeki gerilim farkını, ise dolaşım veya kolaylık akış debisini temsil eder. Akış debisi sıfıra yaklaştığında zorluk ve sistemik direnç sonsuza () gider; bu durum عسر halidir. İkinci kısımda ise Kur'anî ilke modellenmiştir: Bir tek belirlenmiş zorluk kümesi (), kendisini önceleyen ve takip eden iki ayrı kolaylık potansiyeli () ile etkileşime girdiğinde direnç kırılarak akış yeniden tesis edilir.