فلق
ف - ل - ق
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
Felak Kayalıklardan kopan büyük kaya parçasıdır. Ayrılma, bölünme mastarı olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Kainat başlangıçta bir nokta iken büyük patlama ile parçalanmıştır. Bulut yığınları olarak kümelenmiştir. Küme yıldızlar olarak parçalanmıştır. Gezegenler de yıldızların parçalanmasından meydana gelmiştir. Canlılar bir hücrenin bölünmesi ile oluşmaktadır. Canlı türleri ilk yaratılan tek hücrenin bölünmesi ve değişmesi ile gelişmişlerdir. Kainatın oluşması, insanın varolması hep bölünüp çoğalmaya dayanmaktadır. Kainatın düzeni bunun üzerine kurulmuştur. İnsanlar bu düzen içinde yine bu düzenin kuralları ile korunmaktadır. Felak “bölünme” veya “üreme” şeklinde Türkçeye çevrilecektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Felak Kayalıklardan kopan büyük kaya parçasıdır. Ayrılma, bölünme mastarı olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Kainat başlangıçta bir nokta iken büyük patlama ile parçalanmıştır. Bulut yığınları olarak kümelenmiştir. Küme yıldızlar olarak parçalanmıştır. Gezegenler de yıldızların parçalanmasından meydana gelmiştir. Canlılar bir hücrenin bölünmesi ile oluşmaktadır. Canlı türleri ilk yaratılan tek hücrenin bölünmesi ve değişmesi ile gelişmişlerdir. Kainatın oluşması, insanın varolması hep bölünüp çoğalmaya dayanmaktadır. Kainatın düzeni bunun üzerine kurulmuştur. İnsanlar bu düzen içinde yine bu düzenin kuralları ile korunmaktadır. Felak “bölünme” veya “üreme” şeklinde Türkçeye çevrilecektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٠٨القاف واللام والفاء معهما
ق ل ف، ف ل ق، ل ق ف، ق ف ل، ل ف ق مستعملات قلف: القَلَفُ: مصدر الأقلف.
والقُلْفَةُ: جليدة القلف.
والقَلْفُ: اقتلاع الظفر من أصله، والقُلْفةِ من أصلها، قال:
يقتَلِفُ الأظفار عن بنانه
لقف: اللَّقْفُ: تناول شيء يرمى به إليك.
ولَقَّفَني تلقيفاً فلَقَفْتُه وتَلَقَّفْتُه والتَقَفْتُه أعم، قال الله تعالى: "فإذا هي تَلْقَفُ ما يأفكون".
ورجل لَقْفٌ ثقفٌ أي سريع الفهم لما يرمى
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٦٨فَلَقْتُ الشيء فَلْقاً: شققته. والتَفْليقُ مثله. يقال: فَلَقْتُهُ فانْفَلَقَ وتَفَلَّقَ. وفي رِجله فُلوقٌ، أي شقوقٌ. ويقال: كلَّمني من فَلْقِ فيه. والفَلَقُ بالتحريك: الصبحُ بعينه. يقال: فَلَقَ الصبحَ فالِقُهُ. وأما قوله تعالى: "قُلْ أعوذ بربِّ الفَلَقِ" فيقال هو الصبح، ويقال الخَلْقُ كلُّه. والفَلْقُ أيضاً: المطمئنّ من الأرض بين الربوتين، وجمعه فُلْقانٌ. وربَّما قالوا: كان ذلك بفالِقِ كذا وكذا،
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٣٤٢ق ل ف
قلف ، قفل ، لقف ، لفق ، فلق ، فقل : مستعملات .
قلف : قال الليث : القَلَف : مصدر الأقلف . والقَليفة : الجُلَيْدة . والقَلْف : جَزْم اقتلاع الظُفْر من أصله ، واقتطاع القلْفة من أصلها ، وأنشد :
يقتلف الأظفار عن بَنانِه
وقال أبو مالك : القِلَّف والقِنَّف وَاحد ، وهو الغِرْيَن والتِّقْن : إذا يَبِسَ . ويقال له : غِرينٌ : إذا كان رَطْباً .
ونحو ذلك قال الفراء : ومثلهُ حِمَّص وقِنَّب ، ورجل خِنّب
ق ل ف قلف ، قفل ، لقف ، لفق ، فلق ، فقل : مستعملات . قلف : قال الليث : القَلَف : مصدر الأقلف . والقَليفة : الجُلَيْدة . والقَلْف : جَزْم اقتلاع الظُفْر من أصله ، واقتطاع القلْفة من أصلها ، وأنشد : يقتلف الأظفار عن بَنانِه وقال أبو مالك : القِلَّف والقِنَّف وَاحد ، وهو الغِرْيَن والتِّقْن : إذا يَبِسَ . ويقال له : غِرينٌ : إذا كان رَطْباً . ونحو ذلك قال الفراء : ومثلهُ حِمَّص وقِنَّب ، ورجل خِنّب : طويل . وقال النضر : القَلْف : الجلال المملوءة تَمْراً ، كل جُلَّة منها قَلْفة ، وهي المقلُوفة أيضاً ، وثلاثُ مَقْلوفات ، كلُّ جُلّة مَقْلوفة ، وهي الجِلال البَحْرانية . قال : واقتلفْتُ من فلانٍ أربع قَلَفَات وأربعَ مقلُوفات ، وهو أن تأتي الجُلَّة عند الرجل فيأخذها بقولِه منه ولا تكيلها . لقف : الليث : اللَّقْف : تَناوُل الشيء يُرمَى به إليك . تقول : لقَّفَني تلقيفاً فلقِفْتُه والتقَفْتُه . ورجلٌ لَقْف ثَقْف ، أي : سريع الفَهم لما يُرمَى إليه من كلامِ باللسان ، وسريعُ الأخذ لما يُرمَى إليه باليد . وقال العجاج : مِن الشمالِيلِ وما تَلَقَّفا يصف ثوراً وحشيّاً وحَفْرَه كِناساً تحت الأرطاة وتلقَّفَه ما ينهار عليه ورَمْيهُ به . وقال ابن السكيت في باب فَعْل وفَعَل باختلاف المعنى : اللَّقفِ ، مصدرُ لقِفْتُ الشيءَ أَلقَفُه لَقْفاً : إذا أَخذتَه فأكلتَه أو ابتلعته . ويقال : رجل ثَقْف لَقْفِ : إذا كان ضابطاً لما يحويه قائماً به . ورَوَى أبو عبيد عن الأحمر : إنّه لثَقْف لَقْف ، وثَقِف لَقِف ، وثقيف لَقيف ، بيِّن الثَّقافة واللَّقافة . وقال الله جلّ وعزّ : ( فَإِذَا هِىَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ ) ( الأعراف : 117 ) ، وقرىء : ( فإذا هي تَلَقَّف ) . قال الفرّاء : لقِفْتُ الشيءَ أَلقَفُه لَقْفاً ولَقَفاناً ، قال : وهي في التفسير تبتلع . أبو عبيد : الحوضُ اللقِّيف : الملآن . وقال شمر : قال أَبو عمرو الشيبانيّ : اللقيف : الحوض الذي لم يُمْدَر ولم يُطيَّن ، فالماء ينْفجِر من جوانبه . وقال الأصمعيُّ : هو الذي يتلجّف من أَسفله فيَنهار وتَلجُّفه : أَكلُ الماء نواحيَه . وقال أبو الهيثم : اللقيف من الملآن أشبهُ منه بالحوض الذي لم يُمْدَر يقال : لقِفْتُ الشيءَ ألقَفُه لَقْفاً فأنا لاقِف ولَقيف ، فالحَوْض لَقِفَ الماء فهو لاقف ولَقيف . قال : وإن جعلتَه بمعنى ما قال الأصمعي أنَّه تلجَّف وتَوَسّع ألجافُه حتى صار الماء مجتمعاً إليه فامتلأت ألجافُه كان حَسَناً . وقال الليث في اللقيف مثل قول أبي عمرو . وقال أبو ذؤيب : كما يتهدمُ الحوضُ اللَّقِيفُ وقال أبو عبيدة : التلقيف : أن يخبط الفرسُ بيديه في اشتقاقه لا يقلُّهما نحوَ بطنه . قال : والكَرْوُ مثل التلقيف . وقال أبو خراش : كأبي الرَّماد عظيمُ القِدْر جفنَته عند الشّتاء كَحوض المنْهِل اللقفِ هو مثل اللَّقيف . وقال أبو وَجْزَة : قد شاع في الناس فيما يذكران به وهي الأديم وأنَّ الحوضَ قد لقفا شمر عن ابن شميل : إنهم ليُلقِّفونَ الطعامَ ، أي : يأكلونه ، ولا تقول يتلقّفونه . وأنشد : إذا ما دعيتم للطعام فلقِّفوا كما لقفَتْ زُبٌّ شآميَّةٌ حُرْدُ والتلقيف : شدَّة رفعِها يدَها كأنها تمدُّ يَداً ، ويقال : تلقيفُها : ضربُها بأيديها لبّاتِها ، يعني الجِمالَ في سيرها . فلق : قال الله جل وعزّ : ( ) ( الفلق : 1 ) . قال الفراء : الفَلَق : الصُّبح ، يقال : هو أبيَنُ من فَلق الصبح وفَرَق الصبح . وقال الزجَّاج : الفَلق : بيان الصُّبح . قال : وقيل : الفَلق : الخَلْقُ . قال الله تعالى : ( فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى ) ( الأنعام : 95 ) ، وكَذلك فَلقَ الأرضَ بالنّبات ، والسَّحاب بالمطر ، وإذا قلتَ الخَلْقَ تَبيّنَ لك أن أكثره عن انفلاق ، فالفَلق : جميعُ المخلوقات . وفَلقُ الصُّبح من ذلك . ثعلب عن عمرو عن أبيه قال : الفَلق : جهنّم ، والفَلق : الصبح . والفَلق : بيان الحقّ بعد إشكال . وقال الأصمعيّ : الفَلق : المطمئنُّ من الأرض بين المرتفعين . وأنشد : وبالأُدم تُحدى عليها الرحالُ وبالشَّوْل في الفَلق العاشبِ والفَلق : المِقْطرة أيضاً . الحرَّاني عن ابن السكيت قال : الفَلْق : مصدَرُ فلقتُ أفلِقُ فَلْقاً . وسمعتُ ذاك مِن فَلْق فيه . أبو عبيد عن الأصمعي : الفُلوق : الشُّقوق ، واحدها فلَق محرّك . وقال أبو الهيثم : واحدها فَلْق ، وهو أصوَبُ مِن فَلق . وقال ابن السكيت : الفِلق : الداهية . وأنشد : إذا عَرَضَتْ داوِيَّةً مُدْلهمّةٌ وغَرَّدَ حادِيها فَرَيْنَ بها فِلقا أي : عَمِلن بها داهيةً مِن شدّة سيرها . ابن الأنباري : أراد عمِلن بها سيراً عَجَباً . والفِلق : العجَب . قال : والفِلق : القضيب يُشَق فيُعمل منه قَوْسان ، فيقال لكلِّ واحدة فِلق . أبو نصر ، يقال : كان ذلك بفالق كذا وكذا ، للمنحدِر بين رَبْوَتين . ويقال : مَرَّ يَفتَلِق بالعَجَب ، أي : يأتي بالعَجَب . ويقال : أفلَق فلانٌ اليوم وهو يُفلِق : إذا جاء بعَجَب . أبو عبيد عن الكسائيّ : جاءنا بعُلَق فُلق ، وقد أعلقْتَ وأَفلقْتَ ، وهي الداهية أيضاً . وقال غيره : أعطِني فِلقةَ الجَفْنة وفِلق الجَفْنة ، وهو أحد شِقَّيها إذا انفلقَتْ . وفالق : اسم موضع . وقال الليث : فَلقتُ الفُسْتُقة وغيرَها فانفَلقَتْ . والفِلقة : كِسْرة مِن خبز وشاعر مُفْلِق : يجيء بالعجائب في شِعره . ورجل مِفلاق دنيٌّ رذلٌ قليل الشيء . والفَليق : عِرْق في العَضُد . وقال غيره : الفَليق : ما بين العِلْباوين ، وهو أن ينفلق الوَتر بين العِلباوَين ، ولا يقال في الإنسان . وأنشد : فَلِيقُها أجرَدُ كالرمْحِ الضلِعْ وقيل : الفَليق : هو المطمئنُّ في باطن عُنُق البعير . والفَيْلَق : الجيش العظيم . قال الكُميت : في حَوْمَة الفَيْلق الجأواءِ إذ نزلَتْ قسْرٌ وهيضَلُها الخشخاشُ إذ نزلوا وقال النضر : الفَلقة في عدو البعير مثل الرّبَعة ، يقال : افتلق الجمل فَلقةً . ويقال : يا للفليقة ويا لللأفيكة إذا جاءَ بشيء منكر . اللحياني : كلّمني فلان من فَلق فيه وفِلق فيه ، والفتح أكثر . قال : ويقال : خلّيتُه بفالق الوَرْكاء ، وهي رملةٌ ، ويقال : كأنه فلاقَة آجُرَّة ، أي : قطعة . ويقال : فَلقَتِ النَّخلة : إذا انشقت عن الكافور ، وهو الطَّلْع ، وهي نخلةٌ فالق ونخْلٌ فُلَّق ، ويقال : قُتِل فلان أفلق قِتْلة ، أي : أشدَّ قِتلة . وما رأيتُ سيراً أفلق مِن هذا ، أي : أَبعَدَ . وفُلاق البيضة : ما تَفَلّق منها . وسمعتُ أعرابياً يقول للبنٍ كان محقوناً في السِّقاء ، فضرَبه حرُّ الشمسِ فتقطَّع : إنه للبنٌ متفلِّق ومُمْذَقِرٌّ ، وهو أن يصير اللبنُ ناحيةً والماء ناحية ، ورأيتُهم يَكرهون شُرب اللبن المتفلّق . ثعلب عن ابن الأعرابي : جاء فلان بالفُلقانِ ، أي : بالكَذِب الصُّراح ، وجاء بالسُّماق مِثله . وفي ( النوادر ) : تَفَيْلَم الغلام ، وتَفَيْلق ، وتَفَلق ، وخَنْزَرَ : إذا ضَخُم وسَمِن . وفي حديث الدجّال وصفته : ( رجل فَيلَق ) هكذا رواه القتَيبيّ في ( كتابه ) بالقاف . وقال : لا أعرف الفَيلق إلاّ الكتيبةَ العظيمة . قال : فإنْ جَعَله فيْلَقاً لِعظمه فهو وجهٌ إنْ كان محفوظاً ، وإلاّ فهو الفيْلَم بالميم بمعنى العظيم . قلت : والفَيْلم والفيْلق : العظيم من الرجال . ومنه يقال : تَفيْلق الغلام وتَفيْلم بمعنى واحد . لفق : قال : اللّفق : خياطةُ شُقتَين تَلفِق إحداهما بالأخرى لَفقاً . والتلفيق : أعمّ ، وكلاهما لِفقان ما داما منضمَّين ، فإذا تباينا بعد التلفيق قيل : قد انفتق لفقهما . ولا يلزمُه اسمُ اللفق قبلَ الخياطة . وقال غيره : اللفَاق جماعة اللفق . وأنشد : ويا رُبَّ ناعمةٍ منهم تشُدُّ اللفَاقَ عليها إزارا وقال المؤرج : يقال للرجلين لا يفترقان : هما لفِقان . وفي ( النوادر ) : تأفّقْتُ بكذا وتلفّقْتُ به ، أي : لَحِقْتُه . قال شمِر في قول لقمان : ( صَفّاق أفَّاق ) ، قال : رواه بعضهم : ( لفّاق ) . قال : واللفّاق : الذي لا يدرك ما يطالب . يقال : لفق فلانٌ ، أي : طلب أمراً فلم يدركه . قال : ويفعل ذلك الصَّقر إذا كان على يدَي رجلٍ فاشتهى أن يُرسله على الطير ، ضربَ بجناحيه ، فإذا أرسله فسبقه الطيرُ فلم يدركه فقد لفق . قال : والدِّيك الصفّاق : الذي يضرب بجناحيه إذا صوَّت . قفل : قال الليث : القفل معروف ، وفِعله الإقفال وقد أقفلتُه فاقتفل . والمقتَفِل من الناس : الذي لا يُخرج من بين يديه خيراً ، وامرأة مقتفِلة . والقَفلة : إعطاؤك إنساناً الشيءَ بمرّة ؛ أعطيتُه ألفاً قَفلة . وقال ابن دُريد : درهمٌ قَفلةٌ ، أي : وازن ، الهاء أصليّة . قلت : وهذا مِن كلام أهل اليمن . والقفلةُ : شجرة معروفة . وجمعُها قفل نبت في نجود الأرض وتيبس في أول الهيج . وقال معقِّر بن حمارٍ البارقيّ لبنتٍ له بعدما كفّ بصره وقد سمع صوت راعدةٍ : ( وائلِي بي إلى جانب قفلة ؛ فإنها لا تنبت إِلا بمَنجاة من السيل ) . وقال ابن السكيت : يقال لما يبس من الشجر : القفل ؛ وكذلك قال أبو عبيد . وأنشد : فخرّت كما تتابعُ الريحُ بالقفلِ قال : القَفْل : جمع قفلة ، وهي شجرةٌ بعينها تهيج في وَغْرة الصَّيف ، فإذا هبت البوارحُ بها قلعْتها وصيرتها في الجوّ . وقال الليث : القفول : رجوع الجند بعد الغزو ، وقد قَفَلوا يقفلُون قفولاً ، وهم القَفل بمنزلة القَعَد ، اسمٌ يَلزمهم ، والقَفْل أيضاً : القُفول ، واشتُقَّ اسمُ القافلة من ذلك ، لأنهم يقفُلون . قلت : سُمِّيت القافلة وإن كانت مبتدئةَ السّفَر قافلةً تفاؤلاً بقَفُولها عن سَفَرها ، وظَنَّ القتيبيّ أنّ عَوامّ الناس يَغلَطون في تسميتهم المنشِئين سفراً قافلةً . وقال : لا تسمَّى قافلةً إلاَّ منصرفةً إلى وطنها . وهو عندي غلطٌ ، لأنَّ العرب لم تزلْ تسمِّي المنشئة للسَّفَر قافلةً على سبيل التفاؤل ، وهو سائغٌ في كلام فُصَحائهم إلى اليوم . وقال ابن السكيت عن أبي عمرو : أقفلتُ البابَ فهو مُقفَل ، ولا يقال : مقفول . وأقفلتُ الجندُ مِن غزوهم . وقد قَفلوهم يقفلُون قَفولاً وقَفلاً . وقد أقفَله الصَّوْمُ : إذ أيبسه . وأقفلتُ الجِلْد : إذا أيبستَه . وخيلٌ قوافلٌ ضوامر . واستقفل فلانٌ : إذا بخل فهو متقفلٌ . والقفيل : السَّوط المفتول . وقال : قمت إليه بالقفيل ضربا وقال أبو زيد : كم تقفل هذا ، أي : كم تحزُره ، وهو القَفْل وكم تثقُله مثله . ويقال للفرس إذا ضَمَر : قَفَل يقفُل قُفولاً ، وهو القافل والشازِب والشاسِب . وقال ابن شُميل : قَفَل القومُ الطعامَ وهم يقفُلون ، ومكَر القومُ : إذا احتَكَروا ويمكرون . رواه المصاحفي عنه . وفي ( نوادر الأعراب ) : أقفلتُ القومَ في الطرِيق . قال : وقفلتُهم بعيني قَفَلاً : أتبعتهم بَصري ، وكذلك قذَذْتهم . وقالوا في موضعٍ : أقفلتُهم على كذا ، أي : جمعتهم . فقل : قال ابن شميل في كتاب ( الزرع ) : الفَقْل : التذرية بلغة أهل اليمن . يقال : فَقَلوا ما دِيسَ مِنْ كُدْسِهم ، وهو رَفْع الدقّ بالمفقَلة ، وهي الحِفراة ، ثمَّ نثره . قال : ويقال : كانت أرضهم العامَ كثيرة الفَقْل ، أي : كثيرة الرَّيْع ، وقد أَفْقَلْت أرضهم إفْقالاً . والدّقّ : ما دِيسَ ولم يذَرّ . ولا أحفَظُ الفَقْل لغير ابن شُمَيل . ابن الأعرابيّ : المقفال من النخيل : التي تحاتَّ ما عليها من الحمل . قلف : يقال : قلبٌ أقلفُ : إذا لم يَع خيراً ، كأنّه مُغَشى مُغَطًّى لا يدخُله وعظ . وهي القُلْفة والقلفة . وقلفت الجُلّةَ : إذا قشرتَها عما فيها من تمر مكنوز وهو القليف .
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٠٦٧(باب الفاء واللام وما يثلثهما)
(فلم) الفاء واللام والميم كلمةٌ. يقولون الفَيْلم: العظيم من الرِّجال. وفي ذكر الدَّجَّال: "رأيتُه فَيْلَمَانِيَّاً". وقال الشَّاعر([1]) :
ويَحمِي المُضافَ إذا ما دَعا *** إذا فرَّ ذُو اللِّمَّةِ الفَيْلَمُ
ويقولون: الفَيْلَم: المُشْط([2]) . وليس بشيء.
(فلن) الفاء واللام والنون كناية عن كلِّ أحد. ورخَّمه أبو النجمِ فقال:
* في لَجَّةٍ أَمْسِكْ فُلانَاً عَنْ فُلِ([3])
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٦٦- الفلق: شق الشيء وإبانة بعضه عن بعض. يقال: فلقته فانفلق. قال تعالى: ﴿فالق الإصباح﴾ [الأنعام/96]، ﴿إن الله فالق الحب والنوى﴾ [الأنعام/ 95]، ﴿فانفلق فكان كل فرق كالطود العظيم﴾ [الشعراء/63]، وقيل للمطمئن من الأرض بين ربوتين: فلق، وقوله: ﴿قل أعوذ برب الفلق﴾ [الفلق/1]، أي: الصبح، وقيل: الأنهار المذكورة في قوله: ﴿أم من جعل الأرض قرارا وجعل خلالها أنهارا﴾ [النمل/61]، وقيل: هو الكلمة التي علم الله تعالى
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨١٥ف ل ق
فلق الله الصبح والحب والنوى وفلقت الفستقة والرمانة وهات فلقة منها.
وتقول هو اشهر من شية الأبلق بل من وضح الفلق.
وسمعته من فلق فيه.
وضربته على فلق مفرقه وتفلّق البيض.
وهذه فلاق البيض وفلقه.
وتفلّق الرائب إذا كان متفرّقاً متحبباً لم يلتحم.
وشاعر مفلق: يأتي بالفلق وهو العجب.
وتقول: أقلّ الشعراء مفلق وأكثرهم مقلق.
وياللفليقة: للأمر المنكر.
وهذا رجل مفلاق:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٣٦١الفَلْق: الشق، والفَلْق مصدر فَلَقَه يَفْلِقُه فَلْقاً شقه، والتَّفْليقُ مثله، وفَلَّقَهُ فانْفَلَقَ وتَفَلَّقَ، والفِلَقُ: ماتَفَلَّق منه، واحدتها فِلْقَةٌ، وقد يقال لها فِلْقٌ، بطرح الهاء. الأَصمعي: الفُلُوق الشقوق، واحدها فَلَقٌ، محرك؛ وقال أَبوالهيثم: واحدهافَلْق، قال: وهو أَصوب من فَلَق. وفي رجله فُلُوق أَي شقوق.والفِلْقةُ: الكِسْرةُ من الجَفْنة أو من الخبز. ويقال:أعطني فِلْقةَ الجفنة وفِلقَ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٩٧* ف ل ق * * فَلَقَ * الشيء شقه وبابه نصر وضرب و * فَلَّقهُ تفليقا * مثله يقال فلقه * فانْفَلَقَ * و * تَفضلَّقَ * وفي رجله * فُلوقٌ * أي شقوق ويقال كلمني من * ِفَلْقِ * فيه بسكون اللام و * الفَلَقُ * بفتحتين الصبح بعينه يقال * فَلَقَ * أصبح * فالِقُهُ * وقله تعالى ﴿قل أعوذ برب الفلق﴾ قيل هو الصبح وقيل هو الخلق كله و * الفِلْقُ * بوزن الرزق الداهية والأمر العجيب تقول منه * أفْلَقَ * الرجل و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٤٣٠فلقه يفلقه فلقا: شقه، كفلقه فانفلق، وتفلق. وهما مطاوعان للفعلين. وفي رجله فلوق أي: شقوق كما في الصحاح، قاله الأصمعي، واحدها فلق، بالتحريك، وقال أبو الهيثم: بالتسكين، قال: وهو أصوب. وقوله تعالى: )فالق الحب والنوى( أي: خالقه، أو شاقه بإخراج الورق الأخضر منه وفي الحديث: يا فالق الحب والنوى وكان علي رضي الله عنه كثيرا ما يقسم بقوله: والذي فلق الحبة، وبرأ النسمة. والفالق: الشاقق. ومنه قول عائشة رضي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ١٨٬١٨٣فَلَقَهُ
1 فَلَقَهُ ذ , aor. فَلِقَ , (S, Mgh, O, Msb, K,) inf. n. فَلْقٌ, (S, Mgh, O, Msb,) He split it, clave it, or divided it lengthwise; (S, Mgh, O, Msb, K;) as also ↓ فلّقهُ, (S, * K,) inf. n. تَفْلِيقٌ; (S;) or the latter has an intensive signification [or relates to a number of objects]. (O, * Msb.) 'Alee used often to swear by saying, وَالَّذِى فَلَقَ الحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ [By
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٣٣فَلَقَ
فَلَقَ I ( n. ac. فَلْق 1 ),
a. Split, clave, divided, parted, halved.
b. Made to appear, to break forth ( dawn ).
فَلَّقَ
فَلَّقَ II ,
a. see I (a) .
أَفْلَقَ
أَفْلَقَ IV ,
a. Did something wonderful, performed a great feat; produced a master-piece.
تَفَلَّقَ
تَفَلَّقَ V ,
a. see VII & VIII ( b ).
اِنْفَلَقَ
اِنْفَلَقَ VII ,
a. Was split, sundered, severed; was cracked; split
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٤٬٦٥٦فلق
فَلَقَ - يَفْلِقُ (فَلَقَ - يَفْلُقُ) - فَلَق - فَالِق - انْفَلَقَ - يَنْفَلِقُ
فَلَقَ - يَفْلِقُ (فَلَقَ - يَفْلُقُ) + كائن + شيئاً: يشق ثم يفرق الشيء إلى جزئيه: يشق شيئاً مركباً من جزئين متآلفين ملتصقين، إلى جزئين غير متساويين، ويبعد كل جزء عن الآخر، وذلك بتفريقهما من مكان التصاقهما
فَالِق: اسم فاعل صفة مشبهة من " فَلَقَ - يَفْلِقُ "
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٨ (الإجمالي: ٣٥)
- طود
الآيات المشتركة: ١ · Çölde rüzgarın sürükleyerek meydana getirdiği kum sıra…
- نوي
الآيات المشتركة: ١ · Ve çekirdek
- عصو
الآيات المشتركة: ١ · Asân
- عوذ
الآيات المشتركة: ١ · Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve…
- قمر
الآيات المشتركة: ١ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
- أفك
الآيات المشتركة: ١ · Fek alt veya üst çene demektir
- شمس
الآيات المشتركة: ١ · Güneş demektir
- بحر
الآيات المشتركة: ١ · Bahr deniz demektir
- صبح
الآيات المشتركة: ١ · Tan demektir
- ضرب
الآيات المشتركة: ١ · Örnek verdi
- سكن
الآيات المشتركة: ١ · “Sikkin” bıçak demektir
- فرق
الآيات المشتركة: ١ · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir
الآيات التي ورد فيها(٤)
إِنَّ اللَّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذَلِكُمُ اللَّهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
Patlatan
فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
Patlatan
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | فلق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | شقق, صدع, فطر, فجر |
| Zıt Kök | رتق |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismi, kabuğu veya bütünü yarıp içindekini açığa çıkarmak, ikiye ayırmak |
| Çekirdek Özet 2 | Karanlığın, tohumun veya denizin yarılarak içinden aydınlığın, hayatın ve kurtuluş yolunun çıkması |
| Çekirdek Özet 3 | Kapalı veya durağan bir sistemin dış bir kudretle yarılarak potansiyel varlığın kinetik gerçeğe dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir kırılma veya tahribat sayıp içinden yeni bir oluş çıkarma boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| فل | Bir bütünü yarmak, kesmek, ayırmak veya parçalamak; nitekim فلح toprağı yarıp ekime hazırlamayı, فلك yuvarlak bir kütleyi yarıp dönen gök cismini veya gemiyi, فلن ise belirli bir bütünden bir parçayı ayırıp işaret etmeyi ifade eder. | ق | Yarma ve ayırma fiiline sert bir basınç, güçlü bir ses ve yarılan yarıktan içteki tözün aniden fışkırıp açığa çıkması vasfını kazandırır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Kapalı bir yapının çeperinde açılan bir ağız, yarık ve dışa çıkış menfezini simgeler. |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Açılan yarıktan çıkan gücün hedefe doğru yönlendirilmesini, hareketin sevkini gösterir. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Yarığın ulaştığı son sınırı, aydınlanan ufku veya toplanmış enerjinin dar bir boğazdan odaklanarak fırlamasını temsil eder. |
| فلق | Kabuğun ağız vererek yırtılması, gücün yönlenmesi ve sınırın aşılarak açığa çıkması | Kapalı bir zarfın, kabuğun veya karanlığın iç basınçla kenarından patlayıp yönlü bir biçimde aydınlığa ve varlığa kavuşması hareketini tasvir eder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sert bir çekirdeğin, fıstık kabuğunun, bir kayanın ya da devenin boğazındaki oluğun ikiye yarılması; ahşap bir sopanın boylamasına ikiye ayrılarak iki yay elde edilmesi (قوس فلق). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Süveyd b. Ebî Kâhil el-Yeşkürî, çölün karanlığını veya zorlu yolu yararak mesafe katetmeyi anlatırken bu kökü kullanır: إذا عَرَضَت داوِيَّةٌ مُدْلهِمَّة / وغَرَّدَ حاديها عَمِلْنَ بِها فِلْقا |
| Erken Arapça kullanım | İbn Abbâs ve erken dönem dilcileri kökü fıstık, nar veya tohumun kabuğunun çatlayıp içindekini dışarı vermesi ve gecenin karanlığının şafakla boydan boya yarılması anlamında aktarmışlardır; ayrıca olağanüstü, hayret verici büyük hadiselere ve belalara فليقة denmiştir. |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde فلق kökü, kapalı veya katı bir engelin boydan boya yarılması, iki parçaya ayrılması ve çatlak içinden bir unsurun zuhur etmesi kök anlamıyla yer alır. İbranicede pālaq / peleq kökü boylamasına bölme, ayırma ve yarık açma manalarıyla fonetik ve semantik bir örtüşme gösterir; benzer şekilde Geç İbranice ve Aramicede plg kökü (bölmek, ırmak kollarına ayrılmak) ile fonetik komşuluk ve anlam geçişliliği taşır. Süryanicede pelaq biçimi bir şeyi iki şakağa ayırmak, çatlatmak anlamında kayıtlıdır. Arapçada kök, yalnızca mekanik bir yarılmayı değil, yarılan kabuğun altından canlı bir filizin, yarılan gecenin ardından sabah ışığının veya yarılan denizin ortasından kuru bir kurtuluş yolunun belirmesi şeklinde yaratılış ve ifşa boyutunu kuvvetle muhafaza etmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | فلق | Tohumun çatlaması, şafağın sökmesi, kabuklu yemişin yarılması gibi somut fiziksel olaylardan ontolojik varoluşa doğru genişleyen anlam. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice peleq / pelaq, Süryanice pelaq | Boylamasına yarmak, ikiye ayırmak, çatlatmak semantik matrisi ortak kök mirasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda güvenilir doğrudan ses denkliği tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| فلق | Anlamlı | Yarmak, çatlatmak, açığa çıkarmak | Kapalı bir yapıyı ikiye ayırıp içindekini meydana çıkarma fiilidir. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| فقل | Anlamlı | Ayırmak, kuru ot toplamak | Dağınık nesneleri birbirinden ayırt ederek derleme veya kurutma eylemidir. | Kur'an'da geçmez; zayıf kullanım. |
| لفق | Anlamlı | İki kenarı birbirine bitiştirmek, ulamak | Yarmanın zıddı olarak iki ayrı kumaş veya nesne kenarını yan yana getirip ekleme. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle zıt yönlü ilişki. |
| لقف | Anlamlı | Yakalamak, hızla yutmak, kapmak | Atılan bir şeyi havada kapma veya hızla içine çekip yok etme. | Kur'an'da geçer; hareketin içe doğru yönelmesi. |
| قفل | Anlamlı | Kilitlemek, kapatmak, geri dönmek | Bir menfezi sımsıkı kapatıp geçişi engelleme veya seferden geri dönme. | Kur'an'da geçer; hedef kökle anlamsal zıtlık taşır. |
| قلف | Anlamlı | Kabuğunu soymak, sünnet derisini kesmek | Bir şeyin dışındaki fazlalık kabuğu veya deriyi kesip soyarak ayırma. | Kur'an'da geçmez; dış yüzeyi sıyırma anlamı. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| فلق | Merkez | Yarma, açığa çıkarma | Kapalı bir kabuğu veya bütünü boydan boya yararak içindeki saklı varlığı dışarı çıkarma eylemidir. | Yarılan şeyin içinden yeni bir oluşum fışkırır. |
| شقق / شق | Komşu | Çatlatma, boyuna kesme | Bir nesnede boylamasına yarık veya çatlak oluşturma; içinden bir şey çıkması şart değildir. | Yalnızca ayrılma ve zorluk boyutunu vurgular. |
| صدع | Komşu | Sert bir kütleyi yarıp açma | Taş veya toprak gibi sert, yekpare bir kütleyi kırıp derince çatlatma eylemidir. | Kütlenin direncini kırma vurgusu ön plandadır. |
| فطر | Komşu | İlk defa yarıp yaratma | Yokluk karanlığını veya potansiyeli yararak ilk yaratılışı ve fıtratı başlatma. | Başlangıç ve ham halden biçimlendirme odaklıdır. |
| فجر | Komşu | Barajı/engeli delip akıtma | Bir bendin veya seddin yırtılmasıyla birikmiş suyun veya ışığın gürül gürül taşması. | Akışkanın bolca ve şiddetle fışkırmasını anlatır. |
| رتق | Zıt | Bitişik olma, tek parça kapalılık | Hiçbir çatlak ve yarık bulunmaksızın iki şeyin birbirine kaynamış, kapalı ve bitişik olması durumu. | Yarığın ve çıkış menfezinin mutlak yokluğunu ifade eder. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | فلق | Şakk, ibâne, izhâr | Kapalı olanı yarıp içindeki cevheri dışarı çıkarma hareketidir. | Kesin |
| Latince | findere, diffindere, parturiens ruptura | Yarmak, ikiye ayırmak, doğurgan yarılma | Findere mekanik yarmayı tam karşılarken, içinden canlı fışkırması boyutunu tek başına eksik bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | to split, to cleave, fissure, daybreak | Yarmak, çatlatmak, şafak | Split ve cleave mekanik ayrışmayı, daybreak ise gecenin yarılması sonucunu verir; kök ikisini birleştirir. | Güçlü |
| Almanca | spalten, aufbrechen, Tagesanbruch | Yarmak, patlatıp açmak, şafak | Aufbrechen kapalı bir kabuğun kırılarak içindekinin ortaya çıkışını semantik olarak çok iyi karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | fendre, éclore, aube | Yarmak, kabuğunu kırıp çıkmak, tan | Éclore tohumun veya yumurtanın çatlayıp canlanmasını, fendre ise fiziksel yarılmayı karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى | Tohumu ve çekirdeği çatlatan | Yaratılış ve diriliş delilleri; bitkisel hayatın kapalı bir kabuktan fışkırtılması (En'âm 6:95). |
| فَالِقُ الْإِصْبَاحِ | Şafağı söküp karanlığı yaran | Kozmik intizam ve zaman; zifiri gecenin yarılarak aydınlığın zuhur ettirilmesi (En'âm 6:96). |
| فَانْفَلَقَ | Denizin boydan boya yarılması | Mucize ve necat; kapalı su kütlesinin yarılıp yol vermesi (Şu'arâ 26:63). |
| الْفَلَقِ | Sabah aydınlığı veya tüm yaratılışın yarılması | Sığınma ve ilahi himaye; karanlığın şerrine karşı varlığı yarıp çıkaran Rabbe iltica (Felak 113:1). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Halka ve ba's delilleri | Tohumun ve şafağın yarılması, yokluktan varlığa geçişin ve ölümden sonra dirilişin imkânına ontolojik delil sayılmıştır. | Varlığı yokluk kabuğundan çıkaran ilahi kudret fiili. |
| Fıkıh | Sabah namazı vakti | Şafağın sökmesi (fecr) ile sabah aydınlığının geceden yarılıp ayrılması vakti ve namazın başlangıcı irtibatlandırılmıştır. | Zamanın sınırlarının yarılarak tayin edilmesi. |
| Tefsir | Felak suresinin tefsiri | Felak kelimesinin sabah aydınlığı mı, cehennemde bir vadi mi yoksa tüm yaratıklar (mahlûkat) mı olduğu tartışılmıştır. | Kapalılığın çatlayıp içindekinin belirmesi ekseninde yoğunlaşma. |
| Hadis | Vahyin başlangıcı ve dualar | İlk vahiy tecrübesi «sabah aydınlığı gibi yarılan sadık rüyalar» (f статиك فلق الصبح) olarak vasfedilmiştir. | Hakikatin karanlığı delip aniden ve apaçık parlaması. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve diriliş tasavvuru | Kozmik ifrat ve zuhur | İnayet ve hidayet kapısını açma | Allah'ın, ölümü ve karanlığı yararak hayatı ve vahyi çıkarmasını temsil eder. | Kesin |
| İlmi | Fiziksel ve biyolojik yasalar | Hücresel bölünme, çekirdek parçalanması | Potansiyel enerjiyi serbest bırakma | Bir tohumun, atomun veya hücrenin yarılarak çoğalması ve tekâmül etmesi ilkesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz anları ve tıkanıklıklar | Dönüm noktası, abluka yarma | Zulüm çemberini kırıp çıkış yolu açma | Musa'nın denizi yarması örneğinde olduğu gibi, çaresizlik duvarının yarılarak ümmetin kurtulmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve atıl sermaye | Sermayenin dolaşıma sokulması | Depolanmış kaynağı çatlatıp üretime aktarma | Atıl ve donmuş zenginlik kabuğunun kırılarak piyasaya ve berekete dönüştürülmesidir. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Nükleer fisyon, mitoz bölünme, tekillikten patlama (Big Bang) | Kapalı bir hacimde kritik eşiğe ulaşan enerjinin kütleyi ikiye veya parçalara bölerek dışarıya yeni varlık formları fışkırtmasıdır. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal paradigma sıçraması, kriz aşımı | Toplumun tıkandığı dogmatik veya siyasi kabuğun dıştan veya içten kırılarak yeni bir aydınlanma çağının başlatılması hareketidir. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | فلق lafzını yalnızca basit bir «sabah vakti» veya «tahrip edici patlama» olarak algılayıp yaratılış ve çoğalma boyutunu ihmal etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, tohumun içindeki embriyonun toprağı yırtması, gecenin yırtılıp gündüzün doğması ve denizin yarılıp can kurtarması gibi ontolojik bir doğuş hareketidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Felak suresindeki sığınmayı yalnızca karanlık korkusuna indirgemek; tohumun ve şafağın yarılmasındaki ilahi tekâmül, üretim ve diriliş nizamını kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varoluş, diriliş ve tecelli mantığını anlamak için anahtardır; Allah'ın yaratması yoktan var etmek kadar, mevcudun kabuğunu yarıp içindeki potansiyeli fışkırtmak suretiyledir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış delillerinin sergilendiği kozmolojik ayetlerde (En'âm), necat ve mucize kıssalarında (Şu'arâ) ve istiaze (sığınma) ayetlerinde (Felak). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Varlığın durağan ve kapalı bir hapishane olduğu zannını yıkar; kriz ve çaresizlik anlarında dahi kabuğun yarılarak yeni bir dirilişin çıkacağını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSert bir kabuğun, çekirdeğin veya kütlenin iç basınç ya da dış tesirle boylamasına yarılarak içindekinin serbest kalması.
- Soyut anlamGizli kalmış, potansiyel haldeki bir varlığın veya hakikatin karanlığı, engeli ve sınırı parçalayarak dışa vurması, zuhur etmesi.
- Sistematik karşılıkKapalı bir sisteme ilahi bir müdahale yapılarak entropi ve karanlık durumunun parçalanması ve düzenli, aydınlık bir varoluş vektörünün başlatılması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde kapalı, yarılmamış bütünü veya çekirdeği simgeler. potansiyel bariyeri yırtan harici ilahi irade veya içsel basınç gradyanını temsil eder. kütlenin iki ayrı parçaya ayrılarak açılmasını, ise bu yarılma sonucunda açığa çıkan yeni aydınlığı, hayatı ve serbest enerjiyi ifade eder.