لذذ
ل - ذ - ذ
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ٩
“Rezak” tatlı üzüm. “Kaf” harfi düşmüş yemeklerin tadı anlamında kullanılmıştır. “Zevk” acı veya tatlı duyulan bedensel tattır. “Uzbe” ağızdan duyulan acı veya tatlı tat demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Rezak” tatlı üzüm. “Kaf” harfi düşmüş yemeklerin tadı anlamında kullanılmıştır. “Zevk” acı veya tatlı duyulan bedensel tattır. “Uzbe” ağızdan duyulan acı veya tatlı tat demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٤٦باب الذّال واللام
ذ ل، ل ذ يستعملان
ذل:
الذُّلُّ مصدر الذَّلُول أي المُنْقاد من الدوابِّ، ذَلَّ يَذِلُّ، ودابَّةٌ ذَلُولٌ: بَيِّنَة الذُّلِّ، ومن كل شيءٍ أيضاً، وذلَّلتُه تَذليلاً.
ويقال للكَرْم اِذا دُلِّيَت عَناقيدُه قد ذُلِّلَ تَذليلاً.
والذُّلُّ: مصدر الذَّليل، ذَلَّ يَذِلُّ وكذلك الذِّلَّةُ.
والذُّلْذُل: أسفل القميص والقَباء ونحوه ذلك، ويقال: شَمِّرْ ذَلاذِلَكَ، قال:
وعَلَّمَها في
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤١٠اللَذَّةُ: واحدة اللَذَّاتِ. وقد لَذِذْتُ الشيءَ لَذاذاً ولَذاذةً، أي وجدته لَذيذاً. والْتَذَذْتُ به وتَلَذَّذْتُ به، بمعنًى. وشرابٌ لَذٌّ ولَذيذٌ، بمعنًى. واسْتَلَذَّهُ: عدَّه لذيذاً. واللَذُّ: النوم في قول الشاعر:
ولَذٍّ كطَعمِ الصَرْخَدِيِّ طَرَحْـتُـهُعَشِيَّةَ خِمْسِ القومِ والعينُ عاشِقُه
واللَذِ، واللَذْ: لغةٌ في الذي. والتثنية: اللَذا بحذف النون، والجمع الذينَ، وربَّما قالوا في
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٦٢ل ذ ذ
لذّ الشيء لذةً ولذاذةً والتذ التذاذاً وشيء لذٌ ولذيذ.
وهو في لذّ من العيش وله عيش لذّ.
قال محمد بن ذؤيب العماني: إذ العيش لذّ والجميع بغبطةٍ لهم سامر والروض مستأسد البقل وقال: ولذ كطعم الصّرخديّ تركته بأرض العدى من خشية الحدثان أراد النوم.
وخمرٌ لذّة.
ورجل لذ: طيب الحديث.
وهذا أطيب وألذ.
ولذذت الشيء ولذذت به والتذذته والتذذت به وتلذذت وهذا مما يلذّني ويلذّذني
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٩٠٧اللَّذَّةُ: نقيض الأَلم، واحدة اللذان. لذَّه ولَذَّ به يَلَذُّ لَذًّا ولَذَاذَةً والْتَذَّهُ والْتَذّ به واسْتَلَذّه: عدّه لَذِيذاً. ولَذِذْتُ الشيءَ، بالكسر، لَذَاذاً ولَذَاذَةً أَي وجدته لذيذاً. والتذذت به وتلذذت به بمعنى. واللَّذّة واللَّذَادَةُ واللَّذِيذُ واللَّذْوَى: كله الأَكل والشرب بِنَعْمَةٍ وكفاية. ولَذِذْتُ الشيء وأَنا أَلَذُّ به لَذَاذَةً ولَذِذْته سواء؛ وأَنشد ابن السكيت:
تَقاكَ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٧٥* ل ذ ذ * * اللَّذَّة * واحدة * اللَّذّات * وقد * لَذِذْتُ * الشيء وجدته * لَذِيذاً * وبابه سلم و * لَذَاذَاً أيضا و * الْتَذَّ * به و * تَلَذَّذَ * به بمعنى وشراب * لَذُّ * و * لَذِيذ * بمعنى و * اسْتَلَذَّهُ * عده لذيذا و * اللَّذّ * النوم و * اللَّذِ * و * اللَّذْ * بكسر الذال وتسكينها لغة في الّذي والتثنية اللَّذَا بحذف النون والجمع الّذين وربما قالوا في الرفع اللّذُون
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٨٤٠اللذة: الشهوة، أو قريبة منها، وكأنها لما كانت لا تحصل إلا لصحيح المزاج سالمة من الأوجاع فسرها بقوله: ضد الألم، ج لذات. لذه ولذ به، يتعدى ولا يتعدى، لذا ولذاذة، وهو من باب فرح، كما صرح به الجوهري وأرباب الأفعال، وإن توقف فيه بعضهم نظرا إلى اصطلاحه، فإن مقتضاه أن يكون المضارع منهما على يفعل، بالضم، ككتب، وليس كذلك، وفي المحكم: لذذت الشيء، بالكسر، لذاذا، ولذاذة، والتذه التذاذا، التذ به، واستلذه:
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٧٥لَذَّ
لَذَّ A ( n. ac. لَذَّة 1t , لَذَاْذ 22 , لَذَاْذَة 22t ),
a. Was agreeable, pleasant, delightful.
b. [ acc. or Bi ], Enjoyed, was pleased with; delighted in.
c. see II .
لَذَّذَ
لَذَّذَ II ,
a. Pleased, delighted; made pleasant.
لَاْذَذَ
لَاْذَذَ III ,
a. Gave pleasure to.
أَلْذَذَ
أَلْذَذَ IV ,
a. see II .
تَلَذَّذَ
تَلَذَّذَ V ,
a. Enjoyed himself; was delighted.
b. see
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٬٢٩٤لذذ
لَذَّ - يَلَذُّ - لَذَّة
لَذَّ - يَلَذُّ + كائن + بشيء: يشعر في نفسه بالرضى والسرور والمتعة، وذلك برؤية أو طعم أو شرب الشيء
لَذَّة: على وزن " فَعْلَة" اسم فعل للمرة " لَذَّ - يَلَذُّ "
لَذَّةً: حال من " لَذَّة ": بشكل يضفي اللذة: بشكل يبعث الشعور في النفس بالرضى والسرور والمتعة، وذلك برؤية أو طعم أو شرب شيء خاص مراد دون غيره
واللفظ ينتمي
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١ (الإجمالي: ٤٢)
- شرب
الآيات المشتركة: ٢ · İçecek
- أسن
الآيات المشتركة: ١ · Sin diş demektir
- عسل
الآيات المشتركة: ١ · Bal
- معي
الآيات المشتركة: ١ · Onların ince bağırsakları
- خلد
الآيات المشتركة: ٢ · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
- لبن
الآيات المشتركة: ١ · Süt demektir
- كوب
الآيات المشتركة: ١ · Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir
- خمر
الآيات المشتركة: ١ · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir
- صحف
الآيات المشتركة: ١ · Tepsi demektir
- بيض
الآيات المشتركة: ١ · Biid yumurta demektir
- شهو
الآيات المشتركة: ١ · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir
- صفو
الآيات المشتركة: ١ · Seçip ayırdı
الآيات التي ورد فيها(٣)
بَيْضَاءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ
Lezzetli
… مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ …
Lezzetli
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لذذ |
| Yapı | Üçlü (muzaaf) |
| Özel Durum | Mükerrer (ayn ve lâm harfleri özdeş) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طعم, ذوق, طيب |
| Zıt Kök | الم |
| Çekirdek Özet 1 | İçeceğin veya nesnenin boğazdan ve duyulardan pürüzsüzce, hiçbir engel ve acı bırakmaksızın akması; engelsiz tatlılık |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet nimetlerinin tortusuz, sarhoşluk ve baş ağrısı vermeyen, nefse ve göze tam doyum sunan arı niteliği |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın acı, gerilim ve pürüzden bütünüyle kurtularak kemal ve tatmin düzeyine ulaşması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca geçici, bedensel veya şehvânî bir iştah tatmini olarak daraltıp Kur’an’ın arı, ebedi ve ontolojik esenlik boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لذ | Pürüzsüzce kayma, engelsiz akış ve nefse uyumlu yumuşaklık | ذ | İkinci zâl harfinin katlanmasıyla bu pürüzsüz temas, duyularda yer eden, süreklilik kazanan ve derin bir hazza dönüşen yoğun bir tatmin haline gelmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Duyunun veya bilincin belirli bir nesneye doğru çekilmesi, ona yönelmesi ve bağlanması. |
| ذ | Kapı; giriş, geçiş, hareket (ikiz harfi د, yumuşama katarak sünek geçiş) | Nesnenin duyu organına veya boğaza hiçbir pürüz ve dirençle karşılaşmadan yumuşakça girmesi ve süzülmesi. |
| ذ | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Bu engelsiz geçişin yinelenerek algıda kalıcı bir tatlılık ve ferahlık izi bırakması. |
| لذذ | Algının nesneye doğru kesintisiz yönelişi ve nesnenin bilince hiçbir dirençle karşılaşmaksızın pürüzsüzce akarak tam bir doyum ve sükûn üretmesi. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İçeceğin boğazdan pürüzsüz ve kolayca kayması; binek hayvanının taşlık ve engebeli zemin yerine pürüzsüz, yumuşak arazide (el-melâzz) zorlanmadan yürümesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İbnü’s-Sikkît’in aktardığı beyitte mızrağın elde pürüzsüzce ve kolaylıkla titreyip kayması tasvirinde geçer: تَقاكَ بِكَعْبً واحد وتَلَذّه / يداك، إِذا ما هُزَّ بالكَفِّ يَعْسِلُ |
| Erken Arapça kullanım | Muhammed b. Züeyb el-Ummânî uykunun tatlılığı ve hayatın huzuru için kullanmıştır: إذ العيش لذّ والجميع بغبطةٍ / لهم سامر والروض مستأسد البقل |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça kök لذذ dilsel olarak acının, pürüzün ve zorluğun zıddı olan saf kolaylık ve haz durumunu ifade eder. Sami dillerinin genelinde bu kök, Arapçada ulaştığı soyut ve gelişkin lezzet/tatmin boyutundan ziyade, daha ziyade temas, pürüzsüzlük veya akıcılık bildiren fonetik katmanlarla paralellik gösterir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan لذذ şeklinde üçlü bir kök yerine lezzetin duyusal karşılığı genellikle tatlılık ve tat alma kökleriyle ifade edilirken, Arapçada kök kendine özgü bir biçimde mükerrer yapı kazanmış ve yalnızca dilsel bir tadı değil, gözün ve nefsin bütünsel tatminini kapsayacak biçimde semantik olarak genişlemiştir. Lisān al-ʿArab’da kökün türevlerinden olan düz ve kolay arazi anlamına gelen el-melâzz kullanımı, kavramın fiziksel olarak dirençsiz hareket zemininden duyusal ve zihinsel hoşluğa doğru evrildiğini doğrulamaktadır.
درجة الثقة Muhtemel
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Pürüzsüzlük ve kolaylıktan hazza geçiş | Bineğin rahat yürüdüğü düz araziden (el-melâzz), boğazdan rahat geçen içeceğe ve oradan da ruhsal hoşluğa geçilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerinde sınırlı izler | İbranice ve Aramicede doğrudan kök denkliği zayıf olup, tat ve doyum kavramları başka fonetik biçimlerle karşılanmıştır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin ötesinde doğrudan bir kök akrabalığına dair güvenilir veri bulunmamaktadır. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لذذ | Anlamlı | Lezzet alma, haz duyma, tatlılık | Bir nesnenin algılanmasında pürüz ve elem bulunmaması, nefsin bundan haz duyması. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| ذلذ | Anlamlı | Elbisenin etek uçları, sarkıntı | Giysinin veya örtünün alt kısmı, hareket ettikçe dalgalanan uç kısımları (züldül / zelâzil). | Kur'an'da geçmez; serbestçe salınma ve temas ortaklığı bulunur. |
| ذذل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu harf dizilişinde bir kök türetilmemiştir. | Mühmel kombinasyon. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لذذ | Merkez | Pürüzsüz haz ve doyum | Duyuya gelen şeyin hiçbir acı, tortu ve rahatsızlık barındırmadan saf bir tatmin vermesi. | Tam ve arı doyum hali. |
| طعم | Komşu | Tat ve beslenme | Nesnenin biyolojik olarak besleyici olması ve dilde bıraktığı tat; hazdan çok gıda boyutunu öne çıkarır. | Organik beslenme ve tat. |
| ذوق | Komşu | Deneyim ve ilk tatma | Bir şeyin mahiyetini anlamak için az miktarda tatma veya tecrübe etme eylemi; hem acı hem tatlı için kullanılır. | Tecrübi yöneliş ve algı. |
| طيب | Komşu | Temizlik ve hoşluk | Maddi ve manevi olarak arı, kirletilmemiş, helal ve fıtrata uygun olma hali. | Varlık ve ahlak düzleminde arılık. |
| الم | Zıt | Acı, elem ve ıstırap | Bedenin veya nefsin karşılaştığı tahribat, uyumsuzluk ve eziyet veren algı. | Lezzetin tam karşıtı olan uyumsuzluk hali. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لذذ | Pürüzsüz tatmin, lezzet, haz | Duyu organlarının hiçbir direnç ve tortu olmaksızın duyduğu saf ve uyumlu tatmin. | Kesin |
| Latince | voluptas, delectatio | Haz, tat alma, zevk | Duyusal zevkten zihinsel hoşnutluğa kadar geniş bir alanı karşılar; ancak kökün pürüzsüz akıcılık fiziksel kökenini taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | pleasure, delight, deliciousness | Haz, sevinç, lezzetlilik | Hem damak tadını hem ruhsal sevinci ifade eder; Kur’an’daki tortusuz arılık vurgusu bağlama göre kurulur. | Güçlü |
| Almanca | Wonne, Genuss, Wohlgeschmack | Yüksek haz, tat alma, lezzet | Zevk ve duyusal lezzeti iyi karşılar; özellikle Genuss kelimesi derin tatmini aktarır. | Güçlü |
| Fransızca | délice, plaisir | Saf lezzet, haz | Damak zevki ve estetik doyum için kullanılır; Kur'an'daki cennet şarabı bağlamını délice başarıyla verir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لذة | İçeceğin tortusuz ve acısız saf lezzeti | Cennet ehlinin içeceği bembeyaz kadehlerin ve sütten, baldan, şaraptan ırmakların içenlere sunduğu pürüzsüz haz bağlamı (Sâffât 37:46, Muhammed 47:15). |
| تلذ | Gözün ve nefsin bütünsel doyumu ve estetik haz | Cennette nefislerin arzuladığı ve gözlerin bakmaktan doyumsuz bir tat aldığı nihai mükâfat ortamı (Zuhruf 43:71). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve va'd-vaîd | Cennet lezzetlerinin yalnızca cismani mi yoksa aynı zamanda ruhani ve zihinsel mi olduğu meselesi; elem ve lezzet zıtlığı üzerinden kulun fiilleriyle karşılık dengesi. | Saf, kesintisiz ve ontolojik tatmin. |
| Fıkıh | Helal ve haram sınırları | Eşyada asıl olan mubahlık çerçevesinde helal nimetlerden istilzâz (lezzet alma) sınırı ile israf veya harama kayan haz düşkünlüğünün ayrımı. | Meşru doyum ve faydalanma. |
| Tefsir | Ahiret nimetlerinin vasıfları | Cennet şarabının dünyadakiler gibi sarhoşluk, mide bulantısı veya baş ağrısı vermeksizin salt bir lezzet (lezzetün li'ş-şâribîn) sunmasının izahı. | Elemden ve arızadan arınmış arı tat. |
| Hadis | Zühd ve nefis terbiyesi | Dünya lezzetlerinin geçici ve aldatıcı doğası ile binek ve günlük hayatta kolaylığın gözetilmesi (mertebe-i melâzz) dengesi. | İtidal ve geçicilik bilinci. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve mükâfat | Nihai esenlik ve doyum | Çabaların sonucunda ulaşılan arı ve kesintisiz mutluluk | Dini hayatın hedefi, nefsin her türlü ızdırap ve günahtan arınarak saf doyum haline ulaşmasıdır. | Kesin |
| İlmi | İdrak ve marifet | Hakikate erme sevinci | Zihinsel engellerin kalkmasıyla doğan epistemik doyum | Bir meselenin çözülmesi ve hakikatin apaçık hale gelmesi zihinde pürüzsüz bir idrak lezzeti üretir. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve refah | Toplumsal huzur ve güvenlik | Baskı ve korkunun olmadığı pürüzsüz bir toplumsal yaşam | Adaletin tesis edildiği vasatta tebaanın hayatı pürüzsüz bir akış kazanır ve yaşam lezzeti hissedilir. | Muhtemel |
| İktisadi | Tüketim ve fayda | Marjinal fayda ve doyum | Mal ve hizmetlerin insani ihtiyacı pürüzsüzce karşılaması | İktisadi malların değer üretmesi, onların tüketiciye elem veya zarar vermeksizin saf fayda sunmasına bağlıdır. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sürtünmesiz akış ve minimum enerji ilkesi | Akışkanlar mekaniğinde bir sıvının kanal yüzeyiyle sürtünmeye girmeden (sıfır dirençle) akması veya sistemin en kararlı potansiyel enerji düzeyine inerek gerilimi sıfırlaması hali. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Akış deneyimi (flow) ve hedonik denge | Psikolojide bireyin eylemle bütünleşerek hiçbir iç sürtünme ve dikkat dağınıklığı yaşamaksızın ulaştığı tam zihinsel doyum ve optimal tatmin düzeyi. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca tüketime dayalı, gelip geçici damak tadı, hedonist hevesler veya biyolojik dürtü tatminine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Acının, kederin, yorgunluğun ve tortunun olmadığı; bedensel, görsel ve ruhsal boyutları birleştiren tam bir ontolojik tatmin ve arılık hali. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki lezzeti ham materyalist bir iştah gibi algılayıp, ayetlerdeki varoluşsal arınma, estetik seyr ve yetkin doyum hakikatini ıskalamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Çünkü Kur'an, nihai yaratılış gayesinin ve cennet tasavvurunun acıdan, kusurdan ve tükenişten arındırılmış saf bir tatmin olduğunu bu kökle resmeder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet nimetlerinin, cennet içeceklerinin ve cennet ehlinin göz ve gönül aydınlığının anlatıldığı eskatolojik tasvir ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dünya nimetlerinin beraberinde getirdiği mahmurluk, tortu, zarar ve tükeniş arızalarını cennet nimetlerine yansıtma yanılgısını ortadan kaldırır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİçeceğin veya nesnenin boğazdan ve duyulardan sürtünmesizce, hiçbir acı ve direnç bırakmaksızın akması.
- Soyut anlamVarlığın acı, tortu ve engellerden arınarak ulaştığı saf, kesintisiz ve bütünsel tatmin düzeyi.
- Sistematik karşılıkBir sistemdeki sürtünme ve çatışmanın sıfırlanmasıyla elde edilen maksimum uyum ve fayda durumu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde lezzet ve tam tatmin düzeyini, algı veya iletim kanalındaki direnç, pürüz ve arızaları temsil eder. direncinin sıfıra yaklaşması limitinde (), belirli bir süresi boyunca elde edilen fayda veya uyum potansiyeli ile sisteme etki eden elem veya rahatsızlık faktörü arasındaki farkın integrali, pürüzsüz ve saf doyumun mutlak değerini verir. Dünyada ve iken, Kur'an'ın vadettiği cennet lezzetinde ve dengesi kurulur.