لقط
ل - ق - ط
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢
Devşirilirken yere dökülmüş meyveler demektir. Buluna kişi veya eşya anlamındadır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Devşirilirken yere dökülmüş meyveler demektir. Buluna kişi veya eşya anlamındadır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٤٠٤القاف والطاء واللام معهما
ق ل ط، ل ق ط، ط ل ق مستعملات قلط: القَلَطيُّ: القصير جداً.
والقِلَّوطُ: أولاد الجن والشياطين.
لقط: لَقَطَ يلقُط لقطاً: أخذ من الأرض.
واللُّقَطةُ: الرجل اللَّقّاطةُ وبياع اللُّقاطات يلتقِطُها.
واللَّقاطُ: سنبل تخطئه المناجل يلتَقِطُه الناس ويتلقَّطُونه، واللِّقاطُ اسم ذلك الفعل كالحَصاد والحِصاد.
واللُّقاطةُ: ما كان معروفاً، من شاء أخذه.
واللَّقَطُ: قطع ذهب أو فضة أمثال
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٦١لَقَط الشيء والتَقَطَهُ: أخذَه من الأرض بلا تَعَب. يقال: لكلِّ ساقطة لاقِطَةٌ، أي لكلِّ ما نَدَر من الكلام من يسمعها ويُذيعها. ولاقِطَةُ الحصى: قانصة الطائرِ يجتمع فيها الحصَى. واللَقيطُ: المنبوذ يُلْتَقَطُ. واللَقَطُ بالتحريك: ما التُقِطَ من الشيء. ومنه لَقَطُ المعدنِ، وهو قِطَعُ ذهبٍ توجد فيه. ولَقَطُ السُنْبُلِ: الذي يَلْتَقِطُهُ الناسُ، وكذلك لُقاطُ السُنبلِ بالضم. يقال: لَقَطْنا اليومَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٣٠٧ق ط ل
قلط ، قطل ، لقط ، طلق : مستعملة .
قلط : قال الليثُ والقَلَطِيُّ : القَصِيرُ جِدّاً ،
والقِلّوْطُ : يُقَالُ والله أعْلمُ إنهُ من أولادِ الجِنِّ والشّياطِينِ .
عمرو عن أبيهِ : القِيْلِيْطُ : الآدَرُ ، وَهي القِيْلَةُ . ( وقال بعضُهُم : القَلَطِيُّ : الخَبِيثُ المارِدُ من الرّجالِ ) .
وَقال ابنُ الأعرابيِّ : القَلْطُ : الدَّمامَةُ .
قطل : ( قال ابنُ دُريدٍ : القَاطُولُ : موضعٌ يمكنُ أن يَكُونَ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥٣(باب اللام والقاف وما يثلثهما)
(لقم) اللام والقاف والميم أصلٌ صحيح، يدلُّ على تناوُلِ طعامٍ باليد للفَم، ثم يقاس عليه. ولَقِمْتُ الطّعامَ ألقَمُه، وتلقّمته والتقَمته. ورجلٌ تِلْقَامةٌ: كثير اللَّقْم([1]). ومن الباب اللَّقَم: مَنْهَج الطَّريق، على التشبيه، كأنَّه لَقِم من مرَّ فيه، كما ذكرناه في السِّراط، وقد مضَى.
(لقن) اللام والقاف والنون كلمةٌ صحيحة تدلُّ على أخْذِ علمٍ وفَهْمِه. ولَقِن
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٧٦ل ق ط
لقط الحصى وغيره والتقطه وتلقطه: قال ذو الرمة: بنؤي كلا نؤي وأورق حائل تلقّط عنه الآخرون الأثافيا والتقطوا لقطا كثيراً وألقاطاً ولقاطاً ولقاطاً وهو ما يلتقط من السنبل والثمر المنتشر وهذه لقاطة من اللقاطات وهي ما كان مطروحاً من شاء أخذه ووجدت لقطةً ولقطةً ولقيطاً ورجل لقطة ولقّاطة.
ووجدت في المعدن لقطاً: قطع ذهب وفضة.
ومن المجاز: التقطنا منهلاً وكلأً ووردناه التقاطاً ونقاباً:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٣٧٥اللَّقْطُ: أَخْذُ الشيء من الأَرض، لقَطَه يَلْقُطه لَقْطاً والتقَطَه: أَخذه من الأَرض. يقال: لِكُلِّ ساقِطةٍ لاقِطةٌ أَي لكل ما نَدَر من الكلام مَن يَسْمَعُها ويُذِيعُها. ولاقِطةُ الحَصى: قانِصةُ الطير يجتمع فيها الحصى. والعرب تقول: إِنَّ عندك ديكاً يَلْتَقِط الحصى، يقال ذلك للنّمّام. الليث: إِذا التقَط الكلامَ لنميمةٍ قلت لُقَّيْطَى خُلَّيْطَى، حكاية لفعله.
قال الليث: واللُّقْطةُ، بتسكين القاف،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٤٠* ل ق ط * * لَقَطَ * الشيء أخذه من الأرض من باب نصر و * الْتَقَطَهُ * أيضا ويُقال لكل ساقطة * لاقِطَةٌ * أي لكل ما ندر من كلمة من يسمعها ويُذيعها و * اللَّقِيطُ * المنبوذ يُلتقط و * اللَّقَطُ * بفتحتين ما التُقط من الشيء ومنه * لَقَطُ * المعدن وهي قطع ذهب تُوجد فيه و * لُقَاطُ * السُنبل بالضم و * تَلَقَّطَ * التمر التقطه من ها هنا وها هنا
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬١٠٢لقطه يلقطه لقطا: أخذه من الأرض، فهو ملقوط ولقيط.
ومن المجاز: لقط الثوب يلقطه لقطا: رقعه، عن الكسائي.
وقال الفراء: لقط الثوب، إذا رفأه مقاربا. وثوب لقيط: مرفوء، ويقال: القط ثوبك، أي ارفأه، وكذلك: نمل ثوبك. وقال ابن الأعرابي: اللاقط: الرفاء، وهو مجاز. ومن المجاز أيضا: كل عبد أعتق فهو لاقط، والماقط: عبده أي عبد اللاقط، والساقط: عبده، أي عبد الماقط، ومنه قولهم: هو ساقط بن ماقط بن لاقط، وقد أشرنا
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬٦٦٣لَقَطَهُ
1 لَقَطَهُ ذ , (S, Mgh, * Msb, K,) aor. لَقُطَ , inf. n. لَقْطٌ, (Msb, TA,) He picked it up, took it up, raised it, (Mgh,) or took it, (S, K,) from the ground, (S, Mgh, K,) without trouble or fatigue; as also ↓ التقطهُ: (S:) or both signify he took it from a place where it was not thought to be; this being the primary signification: and hence, he took it. (Msb.) It is said of a man: and
لَقَطَهُ 1 لَقَطَهُ ذ , (S, Mgh, * Msb, K,) aor. لَقُطَ , inf. n. لَقْطٌ, (Msb, TA,) He picked it up, took it up, raised it, (Mgh,) or took it, (S, K,) from the ground, (S, Mgh, K,) without trouble or fatigue; as also ↓ التقطهُ: (S:) or both signify he took it from a place where it was not thought to be; this being the primary signification: and hence, he took it. (Msb.) It is said of a man: and you say also, لَقَطَ الطَّائِرُ الحَبَّ [The bird picked up from the ground the grains]. (Msb.) The Arabs say to a calumniator, ↓ اِنَّ عِنْدَكَ دِيكًا يَلْتَقِطُ الحَصَى [Verily thou hast a cock that picks up pebbles]. (TA.) And it is said in a proverb, أَصَيْدَ القُنْفُذِ أَمْ لَقْطَهُ [Is it by the hunting of the hedgehog or the picking up thereof from the ground?] applied to a poor man who becomes rich suddenly. (TA.) [In Freytag's Arab. Prov. (i. 726,) أَصَيْدُ القُنْفُذِ أَمْ لُقَطَةٌ: and there asserted to be said of him who finds a thing which he had not sought: or, accord. to Sharafed-Deen, of a thing of the nature of which we may be uncertain.] You say also, لَقَطْتُ العِلْمِ مِنَ الكُتُبِ (assumed tropical:) [I picked up science, or knowledge, from books;] I acquired science, or knowledge, from this and that book. (Msb.) And لَقَطْتُ أَصَابِعَهُ (assumed tropical:) I took off his fingers, by cutting, without [the main part of] the hand. (Msb.)
مُلَاقَطَةٌ 3 مُلَاقَطَةٌ ذ A horse's lifting the legs all together in the pace called تَقْرِيب: (AO, K: *) or, in the pace called خَبَب, of a horse, it is similar to مُنَاقَلَةٌ. (JK.) -A2- Also, (K,) and ↓ لِقَاطٌ, (TA,) The being over against, or facing. (K, TA.) You say, دَارُهُ بِلِقَاطِ دَارِى His house is over against, or faces, my house. (Lh, K.) And لَقِيتُهُ لِقَاطاً I met him face to face. (IAar.)
تلقّط فُلَانٌ التَّمْرَ 5 تلقّط فُلَانٌ التَّمْرَ ذ , or الثَّمَرَ, (S, accord. to different copies, and K, *) Such a one, [picked up, or] took up from the ground, from this and that place, the dates, or the fruits. (S, K. *)
التقطهُ 8 التقطهُ ذ : see 1, in two places. ― -b2- Also, He collected it. (Msb.) ― -b3- And (tropical:) He stumbled upon it, or lighted on it, (K, TA,) unexpectedly, (TA,) without seeking; (K, TA;) such a thing, for instance, as a well, and herbage. (TA.) You say also, وَرَدْتُ الشَّىْءَ الْتِقَاطًا (tropical:) I came upon the thing unexpectedly, or unawares; (S, TA:) and لَقِيتُهُ الْتِقَاطًا (tropical:) I met him unexpectedly: (TA:) التقاطا in this sense being one of those inf. ns. which are used as denotatives of state. (Sb, TA.)
لَقَطٌ لَقَطٌ ذ What is picked up, or taken from the ground, (S, Msb, K,) of a thing; (S, Msb;) as also ↓ لُقْطَةٌ and ↓ لُقَطَةٌ and ↓ لُقَاطَةٌ: (K:) or ↓ this last signifies what one picks up, of lost property; as also ↓ لُقَاطٌ, with the ة elided; and ↓ لُقَطَةٌ like رُطَبَةٌ: (Msb:) or ↓ لُقَاطَةٌ signifies also what falls, or drops, of a thing that is worthless, (K, TA,) or paltry, and is taken by any one who chooses to take it: (TA:) and the same, what is picked up from the stumps of the branches of palm-trees, [app. meaning dates picked up thence,] after the cutting off of the dates: (TA:) IAth says, that ↓ لُقَطَةٌ, with damm to the ل and fet-h to the ق, is often mentioned in trads., and signifies property which is found: (TA:) Az says, that لُقَطَةٌ, with fet-h to the ق, signifies a thing which one finds dropped, or thrown down, and takes; (Mgh, Msb;) and that all the lexicologists and skilful grammarians say so; (Msb;) and in like manner, A 'Obeyd, on the authority of As and of El-Ahmar; (TA;) only Lth, of all whom he has heard, saying that it is ↓ لُقْطَةٌ, with sukoon; (Mgh, Msb;) and Fr: (TA:) IF and ElFلrلbee and others mention only ↓ لُقَطَةٌ; and some reckon the pronunciation with sukoon as an error of the vulgar; and the reason is this; that the original word is ↓ لُقَاطَةٌ, which, in consequence of its being in frequent use, as applied to what is picked up in plundering, is contracted, sometimes, by the elision of the ة, into ↓ لُقَاطٌ, and sometimes, by the elision of the ا into ↓ لُقَطَةٌ; and if they made the ق quiescent, there would be two alterations in the word, and such double alteration does not exist in chaste language: (Msb:) IB, however, says that ↓ لُقْطَةٌ is correct; and he approves it; because فُعْلَةٌ has the sense of a pass. part. n., as in the instance of ضُحْكَةٌ; and فُعَلَةٌ has the sense of an act. part. n., as in the instance of ضُحَكَةٌ; and that it occurs in poetry: and IAth observes, that some say thus; but that ↓ لُقَطَةٌ is more common and more correct. (TA.) Anything that is scattered, of ears of corn, or of fruit; n. un. with ة: (TA:) what is picked up, or taken from the ground, (S, Msb, K,) by men, (S,) of ears of corn; (S, Msb, K;) as also ↓ لُقَاطٌ, with damm: (S:) and ↓ لَقَاطٌ, like سَحَابٌ, the ears of corn which the reaping-hooks miss, (AHn, K,) and which men pick up. (AHn.) What is picked up from a mine: (Msb:) pieces of gold found in a mine; (K;) or such are termed لَقَطُ مَعْدِنٍ: (S:) or لَقَطٌ signifies pieces of gold, or of silver, like what are termed شَذْر, and larger, in mines; which are the best thereof: and one says ذَهَبٌ لَقَطٌ: (Lth:) and ↓ مُلْتَقَطٌ, also, signifies gold found in a mine. (TA.) You say also, فِى هٰذَا المَكَانِ لَقَطٌ مِنَ المَرْتَعِ In this place is some small quantity of pasturage. (S.) And فِى الأَرْضِ لَقَطٌ لِلْمَالِ In the land is pasturage not much in quantity for the beasts. (TA.) The pl. is أَلْقَاطٌ. (TA.)
لُقْطَةٌ لُقْطَةٌ ذ : see لَقَطٌ, throughout the first sentence. ― -b2- Accord. to Lth, it [also] signifies A man who repeatedly and perseveringly seeks after things to be picked up, and picks them up: (TA:) and some say, that ↓ لُقَطَةٌ signifies one who picks up: but the more common and correct signification of this latter is “ property which is found, ” as before stated. (IAth.)
لُقَطَةٌ لُقَطَةٌ ذ : see لَقَطٌ, throughout the first sentence: - and see لُقْطَةٌ.
لَقَاطٌ لَقَاطٌ ذ : see لَقَطٌ, in the latter part of the paragraph.
لُقَاطٌ لُقَاطٌ ذ : see لَقَطٌ, in three places.
لِقَاطٌ لِقَاطٌ ذ : see 3. ― -b2- [The act of picking up the ears of corn which the reaping-hooks miss;] the act denoted in the explanation of لَقَاطٌ. (JK, K, TA.) You say, هُوَ يَتَعَيَّشُ بِالِلّقَاطِ عَنِ اللَّقَاطِ [He constrains himself to obtain the means of life, or he obtains what is barely sufficient for his sustenance, by picking up, or gleaning, from the ears of corn which the reaping-hooks have missed]. (TK: but there given without any syll. signs.) [If the reading intended be بِاللَّقَاطِ عَنِ اللِّقَاطِ, the meaning of لِقَاطٌ is The act of missing ears of corn with the reapinghook; as is implied in the K, where لَقَاطٌ is imperfectly explained: but this I think improbable.] لَقَاطٌ and لِقَاطٌ are [respectively] like حَصَادٌ [as signifying what is “ reaped ”] and حِصَادٌ [as signifying the act of “ reaping ”]. (TA.)
لَقِيطٌ لَقِيطٌ ذ i. q. ↓ مَلْقُوطٌ; (Msb, K;) i. e. A thing that is picked up, taken up, raised, (Mgh,) or taken, (Msb, K,) from the ground, (Mgh, K,) or from a place where it was not thought to be. (Msb.) ― -b2- And, generally, (Mgh,) A foundling; or child that is cast out, (Az, S, Mgh, Msb, K,) and found by a man, (Az, TA,) or picked up; (S;) or because it is cast out with the object of its being picked up: (Mgh:) not what Lth asserts it to be; i. e. a child that is cast out in the roads, and there found, whose father and mother are unknown: of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ: (Az, TA:) and ↓ مَلْقُوطٌ signifies the same: (K:) [pl. of the former, لُقَطَآءُ.] ― -b3- Also, A well upon which one lights unexpectedly, or unawares, (Lth, K,) without seeking it. (Lth.)
لُقَاطَةٌ لُقَاطَةٌ ذ : see لَقَطٌ, first sentence, in four places.
لَقِيطَةٌ لَقِيطَةٌ ذ applied to a man, and to a woman, (tropical:) Low, ignoble, base, vile, or mean; (K, TA;) as also ↓ لَاقِطَةٌ applied to a man; (TA;) and so ↓ سَاقِطٌ مَاقِطٌ لَاقِطٌ, used together. (L in art. سقط.) It occurs in this sense preceded by سَقِيطَةٌ; but you say سَقِيطٌ when alone. (TA.)
لَقَّاطٌ لَقَّاطٌ ذ : see لَاقِطٌ.
لَقَّاطَةٌ لَقَّاطَةٌ ذ : see لَاقِطٌ.
لَاقِطٌ لَاقِطٌ ذ and in an intensive sense ↓ لَقَّاطٌ and [in a doubly intensive sense] ↓ لَقَّاطَةٌ A man [who picks up things from the ground; and the second, who does so much, or often; and the third, who does so very much, or very often: or] who takes things from places where they were not thought to be: (Msb:) and all signify a man who picks up the ears of corn [that fall] when the crop is reaped, and [the fruit that falls] when the ripe dates are cut from the raceme: (TA:) and the first and second, a bird that picks up grains. (Msb.) ― -b2- ↓ لِكُلِّ سَاقِطَةٍ لَاقِطَةٌ For every saying that falls from one, there is a person who will take it up: (Msb in art. سقط:) or for every word that falls from the mouth of the speaker, there is a person who will hear it and pick it up and publish it: (S, * K:) a proverb, (TA,) relating to the guarding of the tongue: (K:) the ة in لاقطة is to give intensiveness to the meaning, (Msb, in art. سقط,) or for the purpose of assimilation: (Msb in that art., and in the present one:) if you say لِكُلِّ ضَائِعٍ, or the like, you say لَاقِطٌ. (Msb in the present art.) ― -b3- الحَصَى ↓ لَاقِطَةٌ The قَانِصَة [meaning stomach, &c.,] of a bird, (S, K,) in which pebbles become collected: (S:) or the omasum (قِبّة) of a sheep or goat [and the corresponding ventricle of a camel, as is shown in the TA in art. حصل; also called لَقَّاطَةُ الحَصَى (see قُرَيْحَآءُ);] because it conveys thereinto whatever it eats of earth and pebbles; (A, TA;) as also اللَّاقِطَةٌ [alone]. (TA.) -A2- لَاقِطٌ also signifies (tropical:) Any freedman, or emancipated slave: (K:) or the slave of a freedman. (S in art. مقط, and TA in art. سقط:) the slave of the لاقط is called مَاقِطٌ; and the slave of the ماقط is called سَاقِطٌ: and hence the saying, هُوَ سَاقِطُ بْنُ مَاقِطِ بْنِ لَاقِطٍ. (K, TA [but in the CK, for هُوَ we find بَنُو, with the necessary difference in what follows it.]) See art. سقط. ― -b2- See also لَقِيطَةٌ: and see أَلْقَاطٌ, which may be a pl. of لَاقِطٌ; as in لُقَّاطٌ, which is explained with أَلْقَاطٌ.
لَاقِطَةٌ لَاقِطَةٌ ذ : see لَاقِطٌ, in two places: -A2- and see also لَقِيطَةٌ.
أَلْقَاطٌ أَلْقَاطٌ ذ pl. of لَقَطٌ, q. v. ― -b2- (assumed tropical:) A small number of men, separated, or scattered, or dispersed. (S.) ― -b3- [Also, perhaps as pl. of لَاقِطٌ, like as أَصْحَابٌ is pl. of صَاحِبٌ,] (tropical:) The refuse, or lowest, or basest, or meanest sort, of mankind, or of people; (K, * TA;) as also ↓ لُقَّاطٌ [which is doubtless a pl. of لَاقِطٌ, like as سُقَّاطٍ is of سَاقِطٌ, and مُقَّاطٌ of مَاقِطٌ]. (IAar, in TA, art. خشر.)
مَلْقَطٌ مَلْقَطٌ ذ [A place where a thing is picked up:] a place where a thing is sought, or to be sought: a mine: (TA:) [pl. مَلاقِطُ.] ― -b2- أَصْبَحَتْ مَرَاعِينَا مَلَاقِطَ مِنَ الجَدْبِ Our places of pasturage became dried up, and destitute of herbage, by reason of the drought. (As.)
مِلْقَطٌ مِلْقَطٌ ذ A thing with which, (K,) or in which, (Jm,) one picks up, or takes up, from the ground: (Jm, K;) as also ↓ مِلْقَاطٌ. (TA.)
مِلْقَاطٌ مِلْقَاطٌ ذ : see مِلْقَطٌ. ― -b2- The [instrument called] مِنْقَاش, (K, TA,) with which hair is plucked up. (TA.)
مَلْقُوطٌ مَلْقُوطٌ ذ : see لَقِيطٌ, in two places. IAth explains مَالٌ مَلْقُوطٌ as signifying property found. (TA.)
مُلْتَقَطٌ مُلْتَقَطٌ ذ : see لَقَطٌ, last sentence but two. ― -b2- Also, applied to a thing, i. q. سَاقِطٌ (assumed tropical:) [Vile, mean, or paltry]. (TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٢٢لَقَطَ
لَقَطَ U ( n. ac. لَقْط 1 ),
a. Picked up; gleaned.
b. Cut off ( fingers ).
c. Mended.
d. [ coll. ], Overtook.
e. [ coll. ]. Caught; seized.
لَقَّطَ
لَقَّطَ II
a. [ coll. ], see I (d) ( e ),
لَاْقَطَ
لَاْقَطَ III ,
a. Faced.
b. Met.
تَلَقَّطَ
تَلَقَّطَ V ,
a. Picked up.
اِلْتَقَطَ
اِلْتَقَطَ VIII ,
a. see V .
b. Came upon; met; found.
لُقْطَة
لُقْطَة 3t ,
a. A find;
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٢٬١٤٣لقط
لَقَطَ - يَلْقُطُ - الْتَقَطَ - يَلْتَقِطُ
لَقَطَ - يَلْقُطُ + كائن + كائناًً أو شيئاً: يأخذه ويهتم به بعد أن وجده مُلقى في مكان مهمَل: يمسك بشيء أو كائن ملقى على سطح أو أرض، فيرفعه من الأرض ويحمله ويأخذه معه ويهتم به
الْتَقَطَ - يَلْتَقِطُ: على وزن " افتعل " من " لَقَطَ - يَلْقُطُ ": يقوم بفعل " لَقَطَ - يَلْقُطُ " بدافع ذاتي: حرص وجهد أن
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧ (الإجمالي: ٢٢)
- جبب
الآيات المشتركة: ١ · Toprak içinde eşilerek açılmış kuyuya denir
- هامان
الآيات المشتركة: ١ · Ve Haman
- خطأ
الآيات المشتركة: ١ · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir
- سير
الآيات المشتركة: ١ · Gezerler
- يوسف
الآيات المشتركة: ١ · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir
- جند
الآيات المشتركة: ١ · Ordu demektir
- حزن
الآيات المشتركة: ١ · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir
- كون
الآيات المشتركة: ٢ · Kevn, tepe demektir
- غيب
الآيات المشتركة: ١ · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
- فرعون
الآيات المشتركة: ١ · Firavun
- بعض
الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
- عدو
الآيات المشتركة: ١ · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
الآيات التي ورد فيها(٢)
فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ
Onu yerden aldı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لقط |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لقف, جمع, اخذ |
| Zıt Kök | نبذ |
| Çekirdek Özet 1 | Yere düşmüş, saçılmış veya sahipsiz kalmış bir şeyi ansızın görerek eğilip yerden almak |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi sevk ve inayetle sahipsiz veya terk edilmiş olanı koruma altına alma iradesiyle karşılaştırma |
| Çekirdek Özet 3 | Kendisine kast ve niyet edilmeden bulunan nesnenin veya canın korunması ve hukukî sorumluluk altına girilmesi |
| Kritik Hata Riski | Eylemi sıradan bir sahiplenme veya hırsızlama bir kapma sayarak, ardındaki ilahi sevk ve koruma boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لق | Bir şeyle yüz yüze gelme, çarpışma, kavrama ve içine alma ana hareketini taşır; nitekim لقي kökünde karşılaşma, لقف kökünde hızla kapıp yutma, لقم kökünde ağza alıp çiğneme, لقح kökünde ise tohumun dişi özle birleşmesi görülür. | ط | Çevreleyen, kuşatan ve yüzeyle temas ettiren ط harfinin eklenmesiyle soyut karşılaşma eylemi; yer düzlemine, yüzeye dökülen veya atılan küçük ve dağınık unsurları eğilip tek tek toplamaya özelleşmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Bir amaca yönelme, uzanma ve denetim altına alma hareketini başlatır. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği | Dağınık olandan seçilip odaklanılan, dikkat çeken sınır veya nesneyi temsil eder. |
| ط | Sepet, sarıp kuşatma | Nesneyi sararak, toplayarak muhafaza altına alan kapsayıcı bir kabı veya zemini simgeler. |
| لقط | Dağınık ve sahipsiz duran bir nesneye yönelip (ل) onu odak noktasına alarak (ق) toplayıcı bir hareketle sarıp korumaya alma (ط) eylemini betimler. | Harflerin birleşimi, yerde veya akıntıda başıboş kalan bir unsuru bilinçli bir yöneliş ve kuşatıcı bir el hareketiyle yerden kaldırmayı resmeder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ekin biçildikten veya ağaç silkindikten sonra yere dökülen daneleri, başakları yahut hurmaları yerden tek tek toplamak; yolda sahipsiz duran bir şeyi aniden görüp almak. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Çölde planlanmaksızın, tesadüfen rastlanarak ulaşılan su kaynağını anlatmak için kullanılmıştır: ومَنْهلٍ ورَدْتُه التقاطاً |
| Erken Arapça kullanım | Yere dökülen taş ve çakılların kuşların kursağında toplanması veya maden damarlarında saf halde bulunan altın parçacıkları hakkında kullanılmıştır. |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça لقط kökü, Batı Sami dillerinde yaygın bir şekilde yerden küçük parçaları toplama, daneleri devşirme ve yitik bir şeyi bulup alma semantik alanı içinde yer alır. İbranicede l-q-t (לָקַט) kökü doğrudan tarlada kalan başakları toplama, devşirme ve biriktirme fiilini karşılar ve Kitab-ı Mukaddes metinlerinde yoksulların hasat artığı başakları toplaması yasasında bu kök esastır. Aramice ve Süryanicede de l-q-t (ܠܩܛ) kökü aynı şekilde yerden kaldırmak, toplamak, derlemek ve bir araya getirmek manasını muhafaza eder. Erken Sami katmanında kök, zemin ile el arasındaki fiziksel bağı; yani eğilerek dağınık ve küçük bir unsuru yerden alıp kaldırma hareketini taşımaktadır. Arapçada bu ilksel anlam korunmuş, buna ek olarak sahipsiz bir çocuğun (lakît) veya yitik bir malın (lukata) beklenmedik biçimde bulunup sahiplenilmesi gibi hukuki ve ahlaki bir genişleme kazanmıştır.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yere düşen meyve ve daneleri eğilip alma; yolda sahipsiz duran nesneyi plansızca bulma. | Kökün asıl dairesi yer-el ilişkisidir; zahmetsiz veya beklenmedik anda karşılaşılan şeyi almakla ilişkilidir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice l-q-t (לָקַט) ve Süryanice l-q-t (ܠܩܛ) biçimleriyle tam ses ve anlam denkliği. | Hasat artığı danelerin toplanması ve nesnelerin yerden derlenmesi anlamında ortak Sami mirasıdır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan bir morfolojik soydaşlık tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لقط | Anlamlı | Yerden almak | Yere dökülen veya sahipsiz kalan bir şeyi eğilip toplamak, bulmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| لطق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlük kayıtlarında mühmel (kullanılmayan) kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| قلط | Anlamlı | Kısalık, darlık | Çok kısa boylu insan veya darlık, kuraklık anlamında kullanılır. | Kitābü’l-ʿAyn kaydında geçer; Kur'an'da geçmez. |
| قطل | Anlamlı | Kesmek | Bir şeyi kökünden veya sert bir darbeyle kesip ayırmak. | Tahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; Kur'an'da geçmez. |
| طلق | Anlamlı | Serbest kalmak, çözülmek | Bağı çözülmek, engeli kalkmak, serbestçe yol almak; nikah bağını çözmek. | Hedef kökün tersi yönde bırakma eylemidir; Kur'an'da geçer. |
| طقل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlük kayıtlarında mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لقط | Merkez | Almak, devşirmek | Yerden, plansız veya sahipsiz bir haldeyken eğilip almak. | Nesnenin yerde, düşük veya terkedilmiş konumda olması belirleyicidir. |
| لقف | Komşu | Kapmak | Hızla, havada veya hamle anında yutarcasına kavramak. | Yerden toplama değil, hareket halindeki şeyi aniden yakalama vurgusu taşır. |
| جمع | Komşu | Biriktirmek | Dağınık parçaları bir irade ve plan doğrultusunda bir araya getirmek. | Yitik veya yerde olma şartı aranmaksızın genel bir birleştirme eylemidir. |
| اخذ | Komşu | Tutmak, almak | Genel anlamda ele geçirmek, tasarrufa almak veya kabullenmek. | Nesnenin yerde bulunması ya da beklenmedik olması zorunluluğu yoktur. |
| نبذ | Zıt | Atmak, bırakmak | Değersiz görerek veya yükünden kurtulmak için fırlatıp bir kenara bırakmak. | Yere düşeni korumak için almanın tam karşıtı olarak elden çıkarıp yere terk etmektir. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لقط | Yerden almak, devşirmek | Yerdeki sahipsiz veya dağınık nesneyi eğilerek alma eyleminin yalın ifadesidir. | Kesin |
| Latince | colligere, legere | Toplamak, seçip almak | Dağınık şeyleri bir araya getirmeyi karşılar; ancak yitik veya terkedilmişi bulma nüansını tam yansıtmaz. | Güçlü |
| İngilizce | pick up, glean | Yerden almak, başak toplamak | "Pick up" yerden kaldırma hareketini, "glean" ise hasat artığı toplama anlamını eksiksiz verir. | Kesin |
| Almanca | aufheben, auflesen | Yerden kaldırmak, devşirmek | "Aufheben" muhafaza amacıyla yerden almayı, "auflesen" ise tek tek seçip toplamayı tam karşılar. | Kesin |
| Fransızca | ramasser, glaner | Yerden toplamak, devşirmek | Nesneyi yerden kaldırma ve döküntüleri derleme boyutunu karşılar; hukuki himaye bağlamı dışarıda kalır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَالْتَقَطَهُ | Sahipsiz bir canı nehirden/yerden alıp himayeye dahil etmek | Firavun ailesinin, suda sürüklenen sandık içindeki Musa'yı fark edip alması bağlamında geçer (Kasas 28:8). |
| يَلْتَقِطْهُ | Yitik veya kuyu dibinde kalmış bir kimseyi yolcuların bulup çıkarması | Yusuf'un kardeşleri tarafından kuyuya bırakılmasından sonra oradan geçecek bir kervanın onu bulup alması bağlamında geçer (Yûsuf 12:10). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İnayet ve Tevfik | Zahiren tesadüfi görünen bir buluşmanın, ilahi takdir planındaki mutlak determinizm ile kesişmesi. | İnsan iradesinin gayesizce rastladığı nesnenin, ilahi iradenin sevk ettiği gayeyle örtüşmesi. |
| Fıkıh | Lukata ve Lakît Hukuku | Yolda bulunan sahipsiz malın (lukata) korunması, ilanı ve terkedilmiş bebeğin (lakît) himaye altına alınması sorumluluğu. | Mülkiyet hakkının korunması, can emniyeti ve kamu yararı ekseninde şahsi mesuliyet üstlenme. |
| Tefsir | Kıssa Tahlili | Musa ve Yusuf kıssalarında, aktörlerin kendi amaçlarıyla yaptıkları alma eyleminin, ilahi planın aleyhlerine işlemesi. | Zahirde basit bir bulup alma hareketinin, tarihin akışını değiştiren ilahi bir tertip olması. |
| Hadis | Yitik Mal Hükümleri | Bulunan eşyanın haramlığı, ilan süresi ve özellikle Harem bölgesinde lukata toplamanın yasaklığı. | Başkasının hakkına el uzatmama hassasiyeti ile zayi olacak değeri koruma arasındaki denge. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi inayet ve rızık | Emaneti üstlenme | Koruma | Sahipsiz ve muhtaç olanı ilahi bir sevk ile karşılayıp zayi olmaktan kurtarma sorumluluğudur. | Kesin |
| İlmi | Veri derleme ve gözlem | Tesadüfi bulgu (serendipity) | Keşif | Doğrudan aranmayan ancak araştırma zemininde aniden karşılaşılan hakikat kırıntılarını değerlendirme. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal himaye ve vesayet | Kimsesizleri koruma altına alma | Entegrasyon | Dışlanmış, terkedilmiş veya sınırda kalmış unsurları devletin veya otoritenin idaresine dahil etme. | Güçlü |
| İktisadi | Atıl kaynakların değerlendirilmesi | Döküntü ve artıkların ekonomiye kazandırılması | Geri kazanım | Üretim veya tüketim sürecinde yere düşüp ziyan olacak artık değerlerin toplanıp değerlendirilmesi. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Çöp toplama algoritmaları (garbage collection) ve gürültüden sinyal ayıklama | Bellek zemininde serbest kalmış, sahipsiz hafıza bloklarının tespit edilerek yeniden sisteme kazandırılması veya gürültü içerisindeki izole verilerin derlenmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal hizmetlerde sahipsiz çocuk/birey vesayeti | Aile veya toplum dışına düşmüş kimsesiz bireylerin hukuk sistemi tarafından tespit edilip kurumsal himaye şemsiyesi altına alınması. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Eylemin sadece maddi ve değersiz çerçöpü yerden toplamak ya da gayriahlaki bir sokak toplayıcılığı düzeyine indirgenmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, sadece fiziksel kırıntıları değil; kuyunun derinliğindeki bir peygamberi veya nehirdeki bir elçiyi ilahi plan gereği ölümden çekip kurtarmayı ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Musa'yı nehirden alan Firavun ailesinin veya Yusuf'u kuyudan çıkaran kervanın eylemini basit bir ganimet veya tesadüf sanarak, ilahi kaderin düşmanı eliyle dostunu büyütme planını ıskalamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da kader ve inayet ağının zahiren "tesadüfi" veya "tali" görünen insan fiilleri üzerinden nasıl kusursuzca örüldüğünü gösteren anahtar bir fiildir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yusuf ve Musa kıssalarında, peygamberlerin hayatının kırılma ve kurtulma anlarını haber veren bağlamlarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Olayların gelişiminde kervanın veya saray efradının bağımsız birer özne olduğu vehmini yıkar; onların sadece sahneye yerleştirilmiş birer "yerden alıcı" vasıta olduklarını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDağılmış, düşmüş veya terk edilmiş bir nesneyi bulunduğu alt düzlemden el ile yukarı kaldırıp toplamak.
- Soyut anlamDüşüş, kayıp veya terk edilme durumundaki bir varlığın, koruyucu bir irade tarafından fark edilip emniyet dairesine alınması.
- Sistematik karşılıkZayi olma tehlikesindeki atıl veya zayıf unsurun, sisteme yeniden entegrasyonu ve himayesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , anında zemin veya terk edilmişlik durumunu temsil eden kümesinde sahipsiz duran varlığı simgeler. operatörü, plansız gibi görünen ancak yönlendirici olan aracı müdahale (yerden alma eylemi) fonksiyonudur. Bu işlem sonucunda varlık, anında önceki durumla kesişimi olmayan koruma ve himaye alanı olan kümesine dahil edilir.