مشج
م - ش - ج
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٣
İki renkten eğrilmiş ipliktir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
İki renkten eğrilmiş ipliktir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٥٩باب الجيم والشين والميم معهما
ج ش م، ج م ش، م ش ج، ش م ج مستعملات
جشم:
جَشِمتُ الأمر جَشماً وجَشامةً أي تكلفتُه وتجشمته.
وتَجَشَّمَني فلانٌ وأجشَمَني أي كلفني.
وجُشَمُ البعير: صدره، وما يغشى به القِرنَ من خلقه.
يقال: غَنَّه بجُشَمِهِ أي ألقى صدره عليه.
ويقال: جَشِمتُ جِشمةً غليظةً.
وبنو جُشَم قبيلة من هوازِن.
جمش:
الجَمشُ: خلق النُّورة قال:
حلقاً كحَلقِ النُّورةِ الجَميشِ
والرَّكب الجَميشُ:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٩مَشَجْتُ بينهما مَشْجاً: خَلَطْتُ. والشيء مَشيجٌ، والجمع أَمْشاجٌ. ويقال: نُطْفَةٌ أمْشاجٌ، لماء الرجل يختلط بماء المرأة ودَمِها.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٨٩٧ج ش م
جشم ، جمش ، شمج ، مشج ، شجم : مستعملة .
جشم : قال الليث : جَشِمْتُ الأمرَ أجشَمُهُ جَشْماً أي تَكَلّفْتُه ، وتَجَشَّمْتُهُ : مِثْلُه ، وجشَّمَنِي فُلانٌ أمراً ، وأجشَمَني أي كلَّفني .
وجُشَمُ البعير : صدرُه وما يَغْشَى به القِرْنَ من خَلْقِهِ .
يقال : غتَّه بجُشَمِهِ : أي أُلقِيَ صَدْرَهُ عليه .
وقال أبو زيد : يقال : ما جشمْتُ اليوم ظِلْفاً ، يقوله القانِصُ إذا لم يَصِد ورجع خائباً .
ويقال
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٤٠٣(باب الميم والشين وما يثلثهما)
(مشط) الميم والشين والطاء كلمةٌ واحدة وهي المُشْط. ومَشَط شَعره مَشْطاً. والمُشَاطة: ما سقَط من الشعر إذا مُشِط. ويقال على معنى التَّشبيه لسُلاَمَيات ظهرِ القدم: مُشْط.
(مشظ) الميم والشين والظاء كلمةٌ واحدة. مَشِظَت يدُه: دخلت فيها شَظِيَّةٌ من قَصَبة.
(مشع) الميم والشين والعين فيه كلماتٌ على غير قياس. يقولون المَشْع: ضربٌ من الأكل، كأكلِكَ القِثَّاء إذا مضغتَها.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٤٩- قال تعالى: ﴿من نطفة أمشاج نبتليه﴾ [الإنسان/2]. أي: أخلاط من الدم، وذلك عبارة عما جعله الله تعالى بالنطفة من القوى المختلفة المشار إليها بقوله: ﴿ولقد خلقنا الإنسان من سلالة﴾ إلى قوله: ﴿خلقنا آخر﴾ [المؤمنون/12 - 14] (الآية: {ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين * ثم جعلناه نطفة في قرار مكين * ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظم لحما ثم أنشأناه خلقا آخر فتبارك
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٢٣م ش ج
نطفة أمشاج: مختلطة وشيء مشيج ومشجه: مزجه يمشجه.
قال أبو ذؤيب: كأن النصل والفوقين منه خلاف الريش سيط به مشيج
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٢٤١الـمَشْجُ والـمَشِجُ والـمشَجُ والـمَشِيجُ: كل لَوْنينِ اخْتلَطا، وقيل: هو ما اختلط من حمرة وبياض، وقيل: هو كل شيئين مختلطين، والجمع أَمْشاجٌ مثل يَتيمٍ وأَيْتامٍ؛ ومنه قول الهذلي: سيطَ به مَشِيجُ. ومَشَجْتُ بَيْنهما مَشْجاً: خَلَطْتُ؛ والشيءُ مَشيجٌ؛ ابن سيده: والمَشِيجُ اخْتِلاطُ ماء الرجل والمرأَة؛ هكذا عبر عنه بالمصدر وليس بقويّ؛ قال: والصحيحُ أَن يقال: المَشِيج ماء الرجل يختلط بماءِ المرأَة.
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٥* م ش ج * * مَشَجَ * بينهما خلط من باب ضرب والشيء * مَشِيجٌ * والجمع * أَمْشَاجٌ * كيتيم وأيتام
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬١٧٢مشج بينهما: خلط. وشيء مشيج ومشج كقتيل وسبب، وكتف في لغتيه ، بفتح فسكون وكسر: وهو كل لونين اختلطا. وقيل: هو ما اختلط من حمرة وبياض. وقيل: هو كل شيئين مختلطين. ج أمشاج مثل يتيم وأيتام، وسبب وأسباب، وكتف وأكتاف. قال زهير بن حرام الداخل الهذلي:
كأن الريش والفوقين مـنـه خلاف النصل سيط به مشيج أي كأن الريش والفوقين من النصل خلاف النصل. سيط، أراد خلط بهما مشيج. قد
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٧٠مَشَجَ
1 مَشَجَ ذ , aor. مَشُجَ , inf. n. مَشْجٌ, He mixed, or confused, syn. خَلَطَ, (K,) one thing with (بِ) another. (TK.) ― -b2- مَشَجَ بَيْنَهُمَا He made a confusion, or disturbance, (خَلَطَ,) between them two. (S.)
مِشْجٌ
مِشْجٌ ذ and مَشَجٌ and مَشِجٌ: see مَشِيجٌ.
مَشِيجٌ
مَشِيجٌ ذ (S, K) and ↓ مَشَجَ (K) and like كتف in its two dial. forms, (فِى لُغَتَيْهِ, K accord. to the TA,) i.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٩٧مَشَجَ
مَشَجَ U ( n. ac. مَشْج 1 ),
a. Mixed, mingled.
b. [ Bain ], Disturbed.
مِشْج
مِشْج 2 , مَشَج 4 , مَشِج 5 ,
a. see 25 .
مَشِيْج
مَشِيْج 25 , ( pl. أَمْشَاْج 38 ),
a. Mixed; mixture.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٬٤٠٧مشج
مَشَجَ - يَمْشِجُ - مَشِيْج - أَمْشَاج
مَشَجَ - يَمْشِجُ + كائن + كائنين أو أكثر: يخلطهم ويجعل مكوناتهم تمتزج وتتداخل في ما بينهما
مَشِيْج : على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة بمعنى مفعول من " مَشَجَ - يَمْشِجُ ": الكائنات المختلطة والممتزجة بشدة في ما بينها
أَمْشَاج: جمع " مَشِيْج " أو حال منه
﴿إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج﴾: من نطفة
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٧ (الإجمالي: ٩)
- نطف
الآيات المشتركة: ١ · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
- بلو
الآيات المشتركة: ١ · Biley taşı
- بصر
الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- سمع
الآيات المشتركة: ١ · İşiten
- خلق
الآيات المشتركة: ١ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- جعل
الآيات المشتركة: ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- أنس
الآيات المشتركة: ١ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
الآيات التي ورد فيها(١)
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا
Katışıklar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مشج |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خلط, مزج, شوب |
| Zıt Kök | خلص |
| Çekirdek Özet 1 | Farklı unsurların veya iki rengin birbiri içine geçerek ayrışmaz biçimde kaynaşması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın yaratılış mayasındaki çok bileşenli, zıt istidatları barındıran terkip |
| Çekirdek Özet 3 | İmtihana elverişli, çok katmanlı ve potansiyelleri mezcedilmiş varlık yapısı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca biyolojik sıvı karışımı sayıp ahlaki ve ontolojik imtihan zeminini göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مش | Yayılma, akışkanlık ve temas yoluyla uzanma; مشي kökünde adımların peş peşe akışı ve yerle teması | ج | Hareketi ve yayılmayı katılaştırma, iç içe geçirme ve bünyede tutma niteliği kazandırarak akışkan unsurları tek bir terkipte düğümlemiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Sıvı, akışkan ve çoklu elementlerden oluşan özü temsil eder |
| ش | diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Unsurların birbirini tutması, kenetlenmesi ve iç içe geçmesini ifade eder |
| ج | değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Farklı özellikleri bir gövdede toplama ve bir arada taşıma hareketini sağlar |
| مشج | Çoklu ve akışkan unsurların birbirine kenetlenerek tek bir terkipte toplanması | Ayrı özellik ve kutuplardaki unsurların bir araya gelip ayrışmaz bir bütün oluşturması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Beyaz ile kırmızının veya iki farklı rengin birbirine karışması; farklı renkte liflerin birlikte eğrilmesiyle oluşan alacalı ip |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî ok yapımını tasvir ederken temren ile kiriş yarığının arasındaki karışık rengi anlatmak için kullanır: كأن النصل والفوقين منه / خلاف الريش سيط به مشيج |
| Erken Arapça kullanım | Anne ve baba sıvılarının, kan ile tohumun birbiri içine geçip yeni bir canlı nüvesi oluşturması durumunu tanımlamak üzere kullanılmıştır |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça kök مشج Sami dilleri ailesinde dar ve özelleşmiş bir semantik sahayı temsil eder. Kökün temelinde akışkan veya lifsi maddelerin birbiri içinde dağılarak kaynaşması fikri yer alır. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan مشج dizilişinin yaygın bir karşılığı bulunmamakla birlikte, kök fonetik olarak yumuşak damak ve sızıcı seslerin oluşturduğu dokuma, eğirme veya karışma bildiren köklerle temas halindedir. Erken Arapça leksikografide iki farklı renkteki yünün veya ipliğin birbiriyle bükülmesi anlamındaki somut karşılık, Sami dillerindeki el sanatları ve dokuma terminolojisiyle semantik bir paralellik taşır. Bu kök, dilde genel karışım bildiren köklerden farklı olarak, karışan unsurların varlıklarını tamamen yitirmeden yeni bir doku oluşturması hususiyetini korumuştur.
درجة الثقة Muhtemel
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Lane’s Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Renklerin ve sıvıların karışması, bükülmüş alacalı iplik | İki zıt veya farklı unsurun birbirine yedirilmesi asıl fiziksel çekirdektir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerinde sınırlı ve dolaylı paralellikler | Doğrudan üçlü kök denkliği zayıftır; ikili çekirdek düzeyinde temas bulunur | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı güvenilir bir soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مشج | Anlamlı | Karışma, kaynaşma | Renklerin veya sıvıların birleşerek alacalı bir terkip oluşturması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مجش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak işlenmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| شمج | Anlamlı | Hızlı ve gevşek dikme | Kumaşı seyrek ve çabuk dikişle teyellemek, zayıf bağ kurmak | Kur'an'da geçmez |
| شجم | Anlamlı | Uzun ve zayıf olma | Boylu boslu fakat etsiz, zayıf beden yapısını nitelemek | Kur'an'da geçmez |
| جمش | Anlamlı | Oynama, dokunma | Hafifçe dokunma, okşama veya kazıma hareketi | Kur'an'da geçmez |
| جشم | Anlamlı | Yüklenme, katlanma | Zor ve zahmetli bir işi üzerine alma, meşakkate göğüs germe | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مشج | Merkez | Karışım ve terkip | İki zıt veya farklı mahiyetteki unsurun ayrışmaz bir örgü oluşturması | Unsurların kimliğini büsbütün yitirmeden yeni bir bütünde birleşmesi |
| خلط | Komşu | Karışma | Ayrı parçaların veya maddelerin bir araya yığılması | Bileşenlerin ayırt edilebilirliği korunur, kimyasal ve ontolojik kaynaşma şart değildir |
| مزج | Komşu | Birbirine geçme | Sıvıların birbiri içinde eriyip dağılması | Genellikle içecek ve sıvılarda birinin diğerine lezzet veya kıvam katmasıdır |
| شوب | Komşu | Katışma | Asıl unsura yabancı veya değersiz bir şeyin karışması | Saflığı bozma ve değer düşürme çağrışımı baskındır |
| خلص | Zıt | Arınma ve saflaşma | Karışımdan kurtulup tek ve saf hale gelme | Bütün yabancı unsurlardan bütünüyle tecrit edilmiş arılık |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مشج | Karışmış ve kaynaşmış terkip | Farklı kökenli unsurların bir araya gelerek oluşturduğu uyumlu karmaşa | Kesin |
| Latince | Mixtura, compositio | Karışım, bileşim | Maddi karışımları karşılar fakat ontolojik ve zıt kutuplu dokuyu tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Composite, mingling, blend | Karma, katışık terkip | Heterojen unsurların birliğini ifade eder; biyolojik ve ahlaki imtihan nüansını dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Gemisch, Verschmelzung | Karışım, eriyip kaynaşma | Unsurların birbirine geçişini iyi açıklar; iplik bükümü çağrışımı eksik kalır | Güçlü |
| Fransızca | Mélange, composite | Katışık, karma | Genel karışımı ifade eder fakat kökün taşıdığı ikili gerilim zeminini yansıtmaz | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَمْشَاجٍ | İmtihana elverişli çok bileşenli nutfe | İnsanın anne ve baba unsurlarından, zıt eğilim ve istidatlardan yaratılışı; İnsân 76:2 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İnsanın yaratılışı ve teklif ehliyeti | İnsanın ne saf hayır ne saf şer olarak yaratılması; bünyesindeki zıt temayüllerin irade ve imtihana zemin kılması | Fıtrattaki zıt istidatların terkibi |
| Fıkıh | Nesep ve cenin hükümleri | Nutfenin iki ayrı kaynaktan birleşmesiyle başlayan hukuki varlık süreci ve ceninin gelişim evreleri | Döl yatağındaki ilk biyolojik birleşme |
| Tefsir | Ahsen-i takvîm ve ibtila ilişkisi | Nutfenin tekil bir sıvı değil, çeşitlilik içeren bir karışım oluşunun imtihan gayesiyle irtibatlandırılması | Çok bileşenli yaratılış hikmeti |
| Hadis | Yaratılış merhaleleri ve anne-baba payı | Çocuğun kime benzeyeceği, cinsiyet ve karakter teşekkülünde her iki tarafın sıvılarının katkısı | Biyolojik sıvıların ve genetik özelliklerin mezci |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahlaki imtihan | Zıt istidatların dengesi | İradeyi harekete geçirme | İnsan melek gibi saf itaat veya şeytan gibi saf isyan üzere değil, iki yönlü bir terkiple var edilmiştir | Güçlü |
| İlmi | Biyoloji ve embriyoloji | Genetik ve hücresel karmaşıklık | Çeşitlilik üretme | Gametlerin ve genetik materyallerin birleşerek yeni ve benzersiz bir organizma kurmasıdır | Kesin |
| Siyasi | Toplum yapısı | Çoğulcu terkip | Uyumlu bir arada yaşama | Farklı köken ve tabiatların tek bir hukuki bünyede ayrışmadan entegre olması | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim faktörleri | Sermaye ve emeğin mezci | Ortak katma değer üretimi | Farklı iktisadi girdilerin birbiriyle kaynaştırılarak yeni bir ürün ortaya çıkarılması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Heterojen karışım ve genetik rekombinasyon | Farklı fazların veya gen dizilimlerinin özelliklerini kaybetmeksizin yeni bir kompleks yapı oluşturması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sentetik kişilik yapısı ve rol çatışması | İnsanın fıtratında yer alan menfaat ve fedakarlık gibi zıt dürtülerin tek bir bilinçte düğümlenmesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca sperm ve yumurtanın mikroskobik birleşmesine indirgeyerek kavramın ahlaki ufkunu kısmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Karışımın sadece fiziksel sıvıları değil, insanın denenmesi için gerekli bütün zihni, ruhi ve ahlaki potansiyelleri kapsaması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsanın imtihan edilme gerekçesini biyolojik tesadüfe bağlamak ve yaratılıştaki hikmetli dengeyi görememek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ontolojik eksikliğini ve aynı zamanda üstünlüğünü sağlayan karmaşık yapıyı tek bir kavramla özetlediği için önemlidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın yaratılış gayesini, hilkat merhalelerini ve imtihanın mahiyetini konu edinen ayetlerde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın tek boyutlu bir tabiata sahip olduğu iddiasını ve yaratılışın gayesiz bir biyolojik süreçten ibaret görüldüğü yanılgısını düzeltir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki farklı renkteki lifin bükülerek tek bir iplik haline getirilmesi veya sıvıların ayrışmaz biçimde birbirine katılması.
- Soyut anlamZıt kutupların, potansiyellerin ve istidatların tek bir varlık zemininde imtihan amacıyla mezcedilmesi.
- Sistematik karşılıkÇeşitliliğin birliğe dönüştüğü, zıtlıkların çatışma yerine dinamik bir denge kurduğu hilkat matrisi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde terkibi ve kaynaşmayı temsil eder. Farklı mahiyetteki bileşenleri ile bu bileşenlerin taşıdığı potansiyelleri tensör çarpımı () ile birbirine geçer. Bu çoklu yapı, zaman ve imtihan süreci olan süzgecinden geçerek insanın bütüncül ahlaki varlığı olan durumuna ulaşır.