خلط

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ل-طالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٨٢ · الآيات: ٦ · السور: ٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».موهاخْتَلَطَحويالْخُلَطَاءِخلطدنوخَلَطُوانبتهشممسيصلحظفر

الجذرالصيغ ٥الآيات ٦السور ٦المجاورة ٨٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خلط

خ - ل - ط

جذر
  • الورود: ٦
  • الآيات: ٦
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٣

Bulanık su demektir. Bir şeyin başka şeyin içine karışması anlamına gelmiştir. Huleta Halîdin çoğuludur. Hâlid karıştıran anlamında malda ortaklık demektir. Ancak burada hisse ortaklığı yoktur. Ortaklıkta herkesin malı bellidir. Şirkette ise malların hepsinden ortakların yüzde payı vardır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Bulanık su demektir. Bir şeyin başka şeyin içine karışması anlamına gelmiştir. Huleta Halîdin çoğuludur. Hâlid karıştıran anlamında malda ortaklık demektir. Ancak burada hisse ortaklığı yoktur. Ortaklıkta herkesin malı bellidir. Şirkette ise malların hepsinden ortakların yüzde payı vardır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٤١
باب الخاء والطاء واللام معهما خ ط ل، خ ل ط، ط خ ل، ل ط خ مستعملات خطل: الخَطَل: خفة وسرعة، يقال للأحمق العجل وللمقاتل السريع الطعن: خَطِل، قال: أحوس في الظلماء بالرمح خَطِلْ والخَطِلُ من السهام الذي يذهب يميناً وشمالاً لا يقصد قصد الهدف، قال الكميت: هذا لذاك وقول المـرء اسـهـمـه منها المصيب زمنها الطائش الخَطِلُ ويقال للجواد: خَطِلُ اليدين بالمعروف أي: عَجِلٌ والخَطِل من الثياب: ما غَلُظَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠١٨
خَلَطْتُ الشيءَ بغيره خَلْطاً فاخْتَلَطَ. وخالَطَهُ مُخالَطَةً وخِلاطاً. واخْتَلَطَ فلانٌ، أي فسَد عقلُه. والتَخليطُ في الأمر: الإفسادُ فيه. وقولهم: وقَعوا في الخُلَّيْطي أي اخْتَلَطَ عليهم أمرهم. والخَليطُ المُخالِطُ، كالنديم المُنادِم، والجليس المُجالِس. وهو واحدٌ وجمعٌ. وقال: إنَّ الخليطَ أَجَدَّوا البَيْنَ فانْجَرَدوا وقد يُجمع على خَلَطاءَ وخُلُطٍ. قال وَعْلَةُ الجَرْميُّ: سائِلْ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٨٢٣
خ ط ل خطل ، خلط ، لطخ ، لخط ، طلخ : مستعملات . طلخ : قال اللَّيث : اطْلَخَّ دمعُ عينه _ أي : تفرق وأنشد : لاَ خَيْرَ في الشَّيخ إذا ما اجْلَخَّا وَسَالَ غَرْبُ عَينِهِ فاطلخَّا وقال أبو الهيثم : اطْلَخَّ دَمعُ عينِه _ إذا سال . ورُوِيَ عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَنَّه كانَ في جِنَازَةٍ فقَالَ : ) ( أَيُّكُمْ يَأْتِي المَدِينَةَ فَلاَ يَدَعْ فيها وَثَناً إلا كسَرَهُ ولا صُورَةً إلاّ طلَّخها
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٬٧٤٥
(باب الخاء واللام وما يثلثهما) (خلم) الخاء واللام والميم أصلٌ واحد يدل على الإلْفِ والمُلازَمة. فالخِلْم: كِناس الظّبى، ثمَّ اشتقَّ منه الخِلْم، وهو الخِدْن. والأصل واحد. (خلو) الخاء واللام والحرف المعتل أصلٌ واحد يدلُّ على تعرِّي الشَّيء من الشيء. يقال هو خِلْوٌ من كذا، إذا كان عِرْواً منه. وخَلَتِ الدار وغيرُها تخلُو. والخَلِيّ: الخالي من الغَمّ. وامرأةٌ خَلِيَّة: كنايةٌ عن الطَّلاق،
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٥٣
- الخلط: هو الجمع بين أجزاء الشيئين فصاعدا، سواء كانا مائعين، أو جامدين، أو أحدهما مائعا والآخر جامدا، وهو أعم من المزج، ويقال اختلط الشيء، قال تعالى: ﴿فاختلط به نبات الأرض﴾ [يونس/24]، ويقال للصديق والمجاور والشريك: خليط، والخليطان في الفقه من ذلك، قال تعالى: ﴿وإن كثيرا من الخلطاء ليبغي بعضهم على بعض﴾ [ص/24]، ويقال الخليط للواحد والجمع، قال الشاعر: *بان الخليط ولم يأووا لمن تركوا * (هذا شطر بيت
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٠٥
خ ل ط خلط الماء بالشراب وخالطه الماء وخلّطه واختلط به‏.‏ وجمع أخلاط الدواء الواحد خلط‏.‏ وعلفته الخليط وهو تبن وقتٌّ مختلطان‏.‏ وهو يبيع مخلط خراسان‏.‏ ومن المجاز‏:‏ خالطت فلاناً وهو خليطي وهم الخليط المجاور‏.‏ قال الطّرماح‏:‏ بـان الخليط بسحرة فتبدّدوا والدار تسعف بالخليط وتبعد وهو خليطه في التجارة وفي الغنم أي شريكه‏.‏ وبينهما خلطة‏.‏ وهم خلطاؤه‏.‏ ورجل مخلط مزيـل‏.‏ واختلـط القـوم
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٥٠٠
خَلَطَ الشيء بالشيء يَخْلِطُه خَلْطاً وخَلَّطَه فاخْتَلَطَ: مَزَجَه واخْتَلَطا. وخالطَ الشيءَ مُخالَطة وخِلاطاً: مازَجَه. والخِلْطُ: ما خالَطَ الشيءَ، وجمعه أَخْلاطٌ. والخِلْطُ: واحد أَخْلاطِ الطِّيب. والخِلْطُ: اسم كلّ نوع من الأَخْلاطِ كأَخْلاطِ الدّواء ونحوه. وفي حديث سعد: وإِن كان أَحدُنا ليَضَعُ كما تضعُ الشاةُ ما له خِلْطٌ أَي لا يَخْتَلِطُ نَجْوُهُم بعضُه ببعض لجَفافِه ويُبْسِه، فإِنهم
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٥٩
* خ ل ط * * خَلَطَ * الشيء بغيره من باب ضرب * فاخْتَلَطَ * و * خَالَطَهُ مُخَالَطَةً * و * خِلاَطاً * بالكسر و * اخْتَلَطَ * فلان أي فسد عقله و * التَّخْلِيطُ * في الأمر الإفساد فيه و * الخَلِيطُ * المخالط كالنديم المنادم والجليس المجالس وهو واحد وجمع وقد يجمع على * خُلَطاءَ * و * خُلُطٍ * بضمتين وفي الحديث ﴿لا * خِلاَطَ * ولا وراط﴾ قيل هو كقوله لا يجمع بين متفرق ولا يفرق بين مجتمع خشية الصدقة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٤٬٩٦٧
خلطه، أي الشيء، بغيره يخلطه، بالكسر، خلطا، وخلطه تخليطا: مزجه، أعم من أن يكون في المائعات أو غيرها، وقد يمكن التمييز بعد الخلط في مثل الحيوانات والحبوب. وقال المرزوقي: أصل الخلط: تداخل أجزاء الشيء بعضها في بعض وإن توسع فقيل: خلط لمن يختلط كثيرا بالناس، فاختلط الشيء: امتزج. وخالطه مخالطة وخلاطا: مازجه. والخلط، بالكسر: السهم والقوس المعوجان، أي السهم الذي ينبت عوده على عوج، فلا يزال يتعوج وإن قوم.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٦٢٥
خَلَطَهُ 1 خَلَطَهُ خلط خلطه خلطة , (S, Msb, K,) aor. خَلِطَ , (Msb, K,) inf. n. خَلْطٌ, (S, Msb,) He mixed it; mingled it; incorporated, or blended, it; (Msb, K;) or put it together; (Msb;) بِغَيْرِهِ with another thing; (S, Msb;) inseparably, as in the case of fluids; and separably, as in the case of animals, (Msb, TA,) and grains; (TA;) as also ↓ خلّطهُ, (K,) inf. n. تَخْلِيطٌ: (TA:) [or the
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢١٣
خَلَطَ خَلَطَ I ( n. ac. خَلْط 1 ), a. Mixed, mingled, blended together. خَلَّطَ خَلَّطَ II , a. see I . b. [ Fī ], Confused, disordered. c. Ate injurious food. خَاْلَطَ خَاْلَطَ III , a. Mixed, mingled, became mixed with. b. Disordered, threw into disorder; attacked. c. Intermingled with. أَخْلَطَ أَخْلَطَ IV , a. Mixed, mingled with. b. Flagged, fell behind ( horse ).
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٣٬٩٦٠
خلط خَلَطَ - يَخْلِطُ- خَلِيْط - خُلَطَاء - اخْتَلَطَ - يَخْتَلِطُ - خَالَطَ - يُخَالِطُ خَلَطَ - يَخْلِطُ + كائن + شيئاً + وَ شيئاً آخر: يجمعهما معاً حتى يبدوان شيئاً واحدا غيرمتفرق: يجمع شيئاً أو أمراَ مع شيء آخر مراد، في موضع أو أمر واحد، فيبدوان كأنهما كائن أو شأن واحد غير متفرق وغير متميز: يجمعهما في موضع أوشأن واحد من غير تجزؤ أو تداخل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٢ (الإجمالي: ١٠٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. دنو

    الآيات المشتركة: ٣ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  2. نبت

    الآيات المشتركة: ٢ · Bitki

  3. شحم

    الآيات المشتركة: ١ · İkisinin iç yağı

  4. صلح

    الآيات المشتركة: ٣ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  5. حوي

    الآيات المشتركة: ١ · Haveye, hyy’den dönüşmüştür

  6. ذرو

    الآيات المشتركة: ١ · Zirve dağın tepesi demektir

  7. ظفر

    الآيات المشتركة: ١ · Size zafer kazandırdı

  8. نعج

    الآيات المشتركة: ١ · Koyun

  9. هشم

    الآيات المشتركة: ١ · Kuru ot demektir

  10. ظنن

    الآيات المشتركة: ٢ · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  11. موه

    الآيات المشتركة: ٢ · Su

  12. زخرف

    الآيات المشتركة: ١ · Süs, desen demektir

الآيات التي ورد فيها(٦)

  1. إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى …

    Hemen karıştı

  2. … لَهُمْ مَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ …

    Hemen karıştı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخلط
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمزج, شوب, لبس, جمع
Zıt Kökفصل
Çekirdek Özet 1İki veya daha fazla farklı maddenin parçalarının birbiri içine girmesi, iç içe geçerek kaynaşması
Çekirdek Özet 2Zıt veya farklı nitelikteki unsurların, amellerin, malların ve toplumsal öznelerin ayrışmaz biçimde bir araya gelmesi
Çekirdek Özet 3Mülkiyet, amel ve varlık alanlarında ayrışmanın kalkıp karşılıklı hak, sorumluluk ve tesir ortaklığının doğması
Kritik Hata RiskiKökün salt zihinsel veya soyut bir karışıklık sanılarak, fıkhî ve ahlâkî sorumluluk doğuran fiilî ortaklık ve iç içelik boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خلAralıklar arasından geçme, boşluğa nüfuz etme, araya girme ve içe işleme; nitekim خلل aralık ve gedik, خلص aralıktan sıyrılıp kurtulma, خلع bütünden çekip ayırma, خلف arkaya geçip yer tutma anlamındadırطKuşatma, yapışma ve temas bildiren harfin eklenmesiyle içe işleme hareketi tek taraflı sızma olmaktan çıkıp unsurların birbiri içine geçerek düğümlenmesine ve kaynaşık bir bütün oluşturmasına dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar imgesinin ses yoğunlaşması (türetme imge); sınır çekme, koruma ve geçiş eşiği oluşturma
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, bir hedefe sevk etme ve bağ kurma
طSepet, çark; içine alma, kuşatma, sarma ve çevreleme
خلطSınırları gevşetilen farklı unsurların yönlendirilerek bir kap veya alan içinde birbirine sarılması, parçalarının iç içe geçip ayrışmaz hale gelmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıvıların, yemlerin veya yağ ile etin birbirine katılması; saman ile otun karıştırılması (خَلِيط), devenin dölleme esnasında yardıma ihtiyaç duyup yönlendirilmesi (استخلاط) ve sütün birbirine sağılması
Cahiliye şiiri kullanımıEvs b. Hacer bir beytinde danışıldığı zaman işleri birbirine katmasını ve gerektiğinde ustalıkla ayırmasını bilen dirayetli kişiyi överken kökü şöyle kullanır: وإن قال لي ماذا ترى يستشيرني / يجدني ابن عمي مخلط الأمر مزيلا
Erken Arapça kullanımZüheyr b. Ebî Sülmâ meşhur muallakasında göç edip ayrılan kabile ortaklarını ve komşularını aynı kökten gelen kelimeyle anar: بان الخليط ولم يأووا لمن تركوا / وزودوك اشتياقا أية سلكوا

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dîvânu Evs b. Hacer, Dîvânu Züheyr b. Ebî Sülmâ.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça خلط kökü, merkezi Sami dillerinde parçaların iç içe geçmesi, kaynaşması ve ortaklık kurması semantik matrisine dayanır. Kök, Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü biçimle baskın olmasa da biliteral خل tabanında içe işleme, boşluk bulup yerleşme ve araya karışma hareketini korur. İbranicede kelimenin tam ses denkliği sınırlı olmakla birlikte, araya girme ve ortaklaşma tasavvuru komşu köklerle sürdürülür; Süryanicede ise içe işleme ve dokunma eksenindeki fonetik akrabalıklar belirli semantik temaslar sunar. Arapçada kök, özellikle akışkan ve katı nesnelerin parçacık düzeyinde birleşmesini ifade eden fiziksel bir tabana oturmuş, buradan hareketle mülkiyet birliği, birlikte yaşama ve amellerin birbirine tesir etmesi gibi geniş bir soyut alana evrilmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSıvı, yem ve süt gibi maddelerin birbirine katılmasıFiziksel parçaların iç içe geçmesinden ortaklık, komşuluk ve amel birlikteliğine doğru genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBiliteral çekirdek düzeyinde içe işleme ve temas ortaklığıMerkezi ve Kuzeybatı Sami dillerinde araya girme ve karışma kökleriyle anlamsal örtüşmeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda düzenli ve güvenilir ses denklikleri tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خلطAnlamlıBirbirine katma, kaynaştırmaUnsurların parçalarını bir araya getirip iç içe geçirmeHedef kök; Kur'an'da geçer
خطلAnlamlıDengesizlik, acelecilik, sapmaSözde veya yürüyüşte hedeften sapma, okun sağa sola yalpalamasıKur'an'da geçmez; zihinsel ve fiilî dengenin bozulup yönün karışması boyutuyla ilişkilidir
لخطAnlamlıVurma, tokatlama, bulaşmaBir şeyin yüzeyine sertçe çarpma veya leke gibi temas etmeKur'an'da geçmez; temas ve bulaşma yönüyle zayıf anlam bağı taşır
لطخAnlamlıBulaştırma, lekelemeSıvı veya kirli bir nesneyi bir yüzeye sürüp iz bırakmaKur'an'da geçmez; bir maddenin diğerine yapışıp karışmasıyla ilgilidir
طخلAnlamlıBulanıklık, dalak rengiSuyun tortulanıp bulanması, çamurlu ve koyu renk almasıKur'an'da geçmez; saflığın kaybolup maddelerin birbirine karışmasıyla doğan bulanıklık
طلخAnlamlıKirletme, lekelemeYazıyı bozma, pislik bulaştırmaKur'an'da geçmez; لطخ kökünün kalbi sayılır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خلطMerkezMaddelerin veya tarafların iç içe geçmesiKatı, sıvı veya soyut unsurların parçacık düzeyinde birbirine nüfuz etmesiParçaların ayrılması güçleşecek şekilde birbirine katılması ve ortaklaşması
مزجKomşuSıvıların karışmasıYalnızca akışkan maddelerin birbiri içinde çözünmesiGenellikle içecek ve sıvılarda eriyip homojenleşmeyi ifade eder
شوبKomşuKatkı ve hile katmaSaf bir nesnenin içine yabancı ve değersiz bir unsurun karışmasıAsıl unsuru bozacak, saflığını giderecek yabancı madde eklenmesi
لبسKomşuÖrtme yoluyla karıştırmaHak ile batılın ya da delillerin üst üste gelerek belirsizleşmesiKarışıklığın nesnelerin kendisinde değil algıda ve görünümde ortaya çıkması
جمعKomşuBir araya getirmeDağınık unsurların iç içe girmeksizin bir mahalde toplanmasıUnsurlar yan yanadır ancak kendi bağımsız sınırlarını muhafaza eder
فصلZıtAyırma ve sınır çekmeBirbirine karışmış veya bitişik iki şeyi birbirinden büsbütün koparıp ayırmaKarışmanın ortadan kalkması, her parçanın kendi müstakil sınırına dönmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخلطBirbirine katma, kaynaştırma, ortak etmeParçaların birbiri içine geçerek yeni bir bütünlük veya ortaklık kurmasıKesin
Latincemiscere, commiscereKarıştırmak, birbirine katmakMaddi unsurların harmanlanmasını karşılar; fıkhî ortaklık boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto mix, to blend, to mingle, to associateKarıştırmak, kaynaşmak, ortak olmakMaddi karışmayı ve sosyolojik kaynaşmayı karşılar; tek başına mülkiyet birlikteliğini tam kapsamazGüçlü
Almancamischen, vermengen, verflechtenKarıştırmak, birbirine geçirmekUnsurların birbirine dolanmasını ve harmanlanmasını ifade ederGüçlü
Fransızcamélanger, entremêler, associerKarıştırmak, bitiştirmek, ortak kılmakMaddi ve mecazi karışımı karşılar, hukuki ortaklık için ek terim gerektirirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis and Short, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَاخْتَلَطَBitkilerin birbirine sarılıp gürleşmesiYağmur suyuyla yeryüzü nebatatının iç içe geçerek kaynaşması; Yûnus 10:24, Kehf 18:45
اخْتَلَطَYağın kemiğe kaynamasıHayvanın kemiğiyle iç içe geçmiş, ayrılması imkânsız yağ dokusu bağlamı; En'âm 6:146
الْخُلَطَاءِMal ve iş ortaklarıMalları birbirine karışmış, birlikte tasarruf eden mülkiyet ve ticaret ortakları; Sâd 38:24
تُخَالِطُوهُمْYetimlerle hayatı ve maişeti paylaşmakYetimlerin mallarını ve nafakalarını kendi ev idaresiyle birleştirip ortak yaşama; Bakara 2:220
خَلَطُواZıt amelleri bir arada işlemekSalih ameller ile günahları aynı amel defterinde ve hayat pratiğinde birleştirmek; Tevbe 9:102

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve amel ilişkisiBüyük günah işleyen kimsenin imanına günah karıştırmasının hükmü ve amelin mahiyetiİki zıt vasfın (salih amel ve seyyie) aynı şahısta bir arada bulunabilme imkânı
FıkıhOrtaklık (şirket) ve zekât hükümleriMalların birbirinden ayırt edilemeyecek şekilde birleşmesi (خلطة) ve zekât nisabına etkisiMülkiyette mülklerin birleşmesi, hisseli ortaklık ve yetim malının idaresi
TefsirBitkilerin boy vermesi ve amellerin dengesiYeryüzü bitkisinin suyla iç içe geçip gürleşmesi veya günah ile sevabın birbirine katılmasıTabiat olaylarındaki kaynaşma ile ahlâkî eylemler arasındaki benzeşme
HadisTicaret, içecekler ve ortak sürülerİki farklı hurmanın veya üzüm ile hurmanın birlikte mayalanmasının yasaklanması (خليطين)İki ayrı maddenin fermantasyonu hızlandırıp fesada yol açacak biçimde birleştirilmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlâk ve amel terazisiKusurlu insanın varoluş haliSalih ile gayrisalihi bir arada taşıyan nefsin arınma ihtiyacıİnsan tabiatındaki zıt amellerin birlikteliği tevbe ve ıslah mekanizmasını çalıştırırKesin
İlmiFiziksel ve kimyasal süreçlerKarışım ve difüzyonFarklı bileşenlerin kendi özelliklerini tümüyle yitirmeden birleşmesiUnsurlar bir araya gelerek tek başına üretemeyecekleri gür bir zemin ve canlılık meydana getirirGüçlü
SiyasiToplumsal bir arada yaşamaÇoğulcu entegrasyonFarklı sınıfların, yetimlerin ve zayıfların toplumsal gövdeye eklemlenmesiDışlayıcı ayrıştırma yerine hakları gözeterek organik temas ve kaynaşma sağlamaGüçlü
İktisadiMülkiyet ve ortaklık hukukuŞirket ve sermaye birlikteliğiMalların ve emeklerin birleştirilerek katma değer üretilmesiDağınık kaynakların bir araya getirilmesi, ortak risk ve adalet ilkelerine bağlanmasıKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümelerin arakesiti ve kimyasal karışım (mixture)Bileşenlerin kendi kimyasal kimliklerini kaybetmeksizin aynı hacmi paylaşarak birbirine nüfuz etmesiGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal entegrasyon ve hukuki ortaklık (partnership)Bireysel mülk ve hak sınırlarının karşılıklı rıza ve adalet zemininde müşterek bir yapıya dönüştürülmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece zihinsel bir kafa karışıklığı veya amorf bir düzensizlik olarak anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün fiziksel gürleşmeden fıkhî ortaklığa, toplumsal dayanışmadan ahlâkî eylemlerin muhasebesine kadar uzanan çok katmanlı düzen kurucu rolü
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYetimlerle bir arada yaşamanın tecritle sonuçlanması ve toplumsal ortaklıklardaki zulüm riskinin ahlâkî uyanış yerine tamamen terk edilmeye bağlanması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlığı mutlak saflık ve soyutluk içinde değil, unsurların birbirine karıştığı dinamik ve imtihan yüklü bir gerçeklik zemininde ele aldığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yetim haklarını düzenleyen ahkâm ayetlerinde, dünya hayatının geçiciliğini bitkilerin gürleşmesiyle anlatan mesellerde ve ortaklık ahlâkını işleyen kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığı hayattan ve zayıflardan yalıtılmak zanneden tecritçi anlayışı düzeltir; faziletin ayrışmada değil, karışma ortamında adaleti korumakta olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİki veya daha fazla nesnenin parçalarının birbiri içine geçerek kaynaşması ve ayrışması güç bir birliktelik oluşturması.
  • Soyut anlamFarklı nitelik, amel ve mülkiyet alanlarının karşılıklı tesir ve sorumluluk doğuracak biçimde birbirine bağlanması.
  • Sistematik karşılıkSosyal ve iktisadi hayatta tecrit yerine müşterekliği esas alan, bu müştereklik içinde adalet ve hakkın korunmasını şart koşan bütünleştirici yapı.
  • LaTeX modeliS=(A∩B≠∅)∧(A∪B→C)kos¸uluylaΔJ=f(C)−(f(A)+f(B))
  • LaTeX açıklamasıFormülde A ve B birbirine karışan farklı unsurları veya özneleri, arakesit işareti bu unsurların birbirine nüfuz etmesini, birleşim oku ise karışım neticesinde doğan yeni müşterek durumu yani C bütününü gösterir. ΔJ ifadesi, karışım sonucunda ortaya çıkan adalet veya zulüm türevini, yani ortaklığın tekil durumların toplamından farklı olarak ürettiği ahlâkî ve fıkhî sorumluluk farkını temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ