خلص

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ل-صالصيغ: ١٤ · الجذور المجاورة: ٣٨ · الآيات: ٣٠ · السور: ١٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».مكنمُخْلِصًابررخَالِصَةٌحرمخلصدينطيبخَالِصًاعبدفلكالْخَالِصُزوجخَالِصَةًدعونجودور

الجذرالصيغ ١٤الآيات ٣٠السور ١٧المجاورة ٣٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خلص

خ - ل - ص

جذر
  • الورود: ٣١
  • الآيات: ٣٠
  • الصيغ: ١٤
  • المعاجم: ١٣

Hales : Çekirdek içidir. İlik anlamına da gelmektedir. Öz manasınad da kullanılmaktadır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hales : Çekirdek içidir. İlik anlamına da gelmektedir. Öz manasınad da kullanılmaktadır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٩٦٦
باب الخاء والصاد واللام معهما خ ص ل، خ ل ص، ل خ ص، ص ل خ مستعملات خصل: الخُصْلَة: لفيفةٌ من شعرٍ، وجمعها: خُصَلٌ: خصلٌ، ومنه قول لبيد: وتأبيتُ علـيه ثـانـياً يتقيني بتليلٍ ذي خُصِلْ والخَصْلُ: الرمي في النضال. إذا وقع السهم بلزق القرطاس فهي: خَصْلة، والمُقَرْطِسُ: الذي يصيب القِرطاسَ. فإذا تناضلوا على سبقٍ حسبوا خَصْلَتَيْن بمُقَرْطَسَةٍ، ويقال: رمى فأخصل، ومن قال: الخصل: الإصابة فقد أخطأ.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٩٢
خَلَصَ الشيءُ بالفتح يَخْلُصُ خُلوصاً، أي صار خالِصاً. وخَلَصَ إليه الشيءُ: وصَلَ. وخلَّصْتُهُ من كذا تَخْليصاً، أي نجّيته فتَخَلَّصَ. وخُلاصَةُ السمنِ بالضم: ما خَلَص منه. والمصدر منه الإخلاصُ. وقد أَخْلَصْتُ السمنَ. والإخْلاصُ أيضاً في الطاعة: تَرْكُ الرياء. وقد أَخْلَصْتُ لله الدينَ. وخالَصَهُ في العِشرة، أي صافاه. وهذا الشيءُ خالِصَةً لك، أي خاصَّةً. وفلانٌ خِلْصي، كما تقول: خِدْني،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬٨٤٩
خ ص ل خلص ، خصل ، لخص ، صلخ : مستعملةٌ . خلص : قال الليث : خَلَصَ الشيءُ خُلُوصاً _ إذا كان قد نَشِبَ ، ثم نجا وسَلم ، وخلَصَ فلان إلى فلان _ أي : وَصَلَ إليه ، وخَلَصَ الشيء خلاَصاً . والْخَلاَصُ يكونُ مَصْدَراً للشيء الخالِص . ويقال : فلانٌ خالِصَتِي وخُلْصَاني _ إذا خَلَصَتْ مودَّتُهُما . ويقال : هؤلاء خُلْصَاني وخُلَصائي . وتقول : هذا الشيءُ خالِصةٌ لك _ أي : خالِصٌ لكَ خاصَّةً . وقال الله
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٬٧٤٥
(باب الخاء واللام وما يثلثهما) (خلم) الخاء واللام والميم أصلٌ واحد يدل على الإلْفِ والمُلازَمة. فالخِلْم: كِناس الظّبى، ثمَّ اشتقَّ منه الخِلْم، وهو الخِدْن. والأصل واحد. (خلو) الخاء واللام والحرف المعتل أصلٌ واحد يدلُّ على تعرِّي الشَّيء من الشيء. يقال هو خِلْوٌ من كذا، إذا كان عِرْواً منه. وخَلَتِ الدار وغيرُها تخلُو. والخَلِيّ: الخالي من الغَمّ. وامرأةٌ خَلِيَّة: كنايةٌ عن الطَّلاق،
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٠٣٥
- الخالص كالصافي إلا أن الخالص هو ما زال عنه شوبه بعد أن كان فيه، والصافي قد يقال لما لا شوب فيهن ويقال: خلصته فخلص، ولذلك قال الشاعر: *خلاص الخمر من نسج الفدام* (هذا عجز بيت، وشطره الأول: *وضاقت خطة فخلصت منها* والعجز في عمدة الحفاظ في تفسير أشرف الألفاظ للسمين مادة (خلص) ؛ وعقد الخلاص ص 305 دون نسبة؛ وهو للمتنبي في الوساطة بين المتنبي وخصومه ص 120؛ والتبيان شرح الديوان 4/148. والفدام: ما يوضع
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٨٩
خ ل ص خلص الشيء خلوصاً فهـو خالـص وخلصتـه‏:‏ صفّيتـه‏.‏ واستخلـص الشـيء لنفسـه‏.‏ وياقـوت متخلص‏:‏ متنقي‏.‏ وهذه خلاصة السمن أي ما خلص منه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أخلص له المودة وأخلص لله دينه وخلّـص للـه دينـه وهـو عبـد مخلـص ومخلـص‏.‏ وخالصته‏.‏ الود وخالص اللـه دينـه‏.‏ ويقـال‏:‏ خالـص المؤمـن وخالـق الكافـر‏.‏ وتخالصـوا‏.‏ وهـو خالصتي وخلصاني وهؤلاء خلصاني وهذا الشيء خالصة لك‏.‏ ونطق
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٤٨٢
خَلَص الشيء، بالفتح، يَخْلُص خُلُوصاً وخَلاصاً إِذا كان قد نَشِبَ ثم نَجا وسَلِم. وأَخْلَصه وخَلَّصه وأَخْلَص للّه دِينَه: أَمْحَضَه. وأَخْلَصَ الشيءَ: اختاره، وقرئ: إِلاَّ عبادَك منهم المُخْلِصين، والمُخْلَصِين؛ قال ثعلب: يعني بالمُخْلِصين الذين أَخْلَصوا العبادة للّه تعالى، وبالمُخْلَصِين الذين أَخْلَصهم اللّهُ عزّ وجلّ. الزجاج: وقوله: واذْكُرْ في الكتاب موسى إِنه كان مُخْلَصاً، وقرئ مُخْلِصاً،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٠٤
* خ ل ص * * خَلَصَ * الشيء صار * خَالِصاً * وبابه دخل و * خَلَصَ * إليه الشيء وصل و * خَلَّصَهُ * من كذا * تَخْلِيصَاً * أي نجاه * فَتَخَلَصَ * و * خُلاصَةُ * السمن بالضم ما خلص منه وكذا * خِلاَصَتُهُ * بالكسر و * أخْلَصَ * السمن طبخه و * الإخْلاَصُ * أيضا في الطاعة ترك الرياء وقد * أخْلَصَ * لله الدين و * خَالَصَهُ * في العشرة صافاه وهذا الشيء * خَالِصَةٌ * لك أي خاصة و * اسْتَخْلَصَهُ * لنفسه
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬١٠١
خلص الشيء يخلص، بالضم، خلوصا، كقعود، وخالصة- كعافية وعاقبة، قال شيخنا: وزعم بعضهم أن الهاء فيها للمبالغة، كراوية، والسياق يأباه، انتهى. وفي اللسان: ويقال: هذا الشيء خالصة لك، أي خالص لك خاصة. قلت وكون هذا الباب ككتب هو المشهور في دواوين اللغة، إلا ما في التوشيح للجلال أنه ككرم وكتب، وبقي عليه من المصادر الخلاص، بالفتح، وقيل الخالصة والخلاص: اسمان-: صار خالصا. ومن المجاز: خلص إليه خلوصا: وصل، وكذا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٧٤٩
خَلَصَ 1 خَلَصَ خالص خلص , (S, A, K, &c.,) aor. خَلُصَ , (S, TA,) inf. n. خُلُوصٌ (S, A, K) and خَلَاصٌ (TA) and خَالِصَةٌ, (K,) or the second and third of these are simple substs. [used as inf. ns., i. e., quasi-inf. ns.]; (TA;) and خَلُصَ also; (Et-Towsheeh, TA;) but the former is that which is commonly known; (TA;) It (a thing, S, TA) was, or became, خَالِص, (S, A, K,) which signifies [here]
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٨٠٢
خَلَصَ خَلَصَ U ( n. ac. خَاْلِصَة 21t , خَلَاْص 22 , خُلُوْص 27 ), a. Was clear, pure, unmixed, genuine; was white. b. [ Min ], Was, became safe, secure, clear, free of. c. Was finished, ended, done with. d. Retired, withdrew. e. [ Ila ], Came to. خَلِصَ خَلِصَ A ( n. ac. خَلَص 4 ), a. Was fractured, broken ( bone ). خَلَّصَ خَلَّصَ II , a. Rendered clear, pure; clarified,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣١٬٨٣٨
خلص خَلَصَ - يَخْلُصُ - خَالِص - خَالِصَة - أَخْلَصَ - يُخْلِصُ - مُخْلِص - مُخْلِصِيْن - مُخْلَص - مُخْلَصِيْن - اسْتَخْلَصَ - يَسَْخْلِصُ خَلَصَ - يَخْلُصُ + كائن + من كائن أو شيء: يتحرر ويصفى وينقى من الشوائب والدنس والارتباطات بآخر: يكون مرتبطاً ومشتبكاً مع شيء أو مجموعة أشياء، ثم يتحرر منها وينفك الارتباط والتشابك ويصبح حراً وصافياً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٨ (الإجمالي: ١٦٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. دين

    الآيات المشتركة: ١٢ · Dane, inek yavrusuna denir

  2. عبد

    الآيات المشتركة: ١٤ · Ana kapının önündeki bekçidir

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٢١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. دعو

    الآيات المشتركة: ٦ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  5. موج

    الآيات المشتركة: ٢ · Dalga

  6. برر

    الآيات المشتركة: ٣ · Berr kara, burr buğday demektir

  7. نجو

    الآيات المشتركة: ٤ · Özel konuşmak

  8. بطن

    الآيات المشتركة: ٢ · Batın karın demektir

  9. فلك

    الآيات المشتركة: ٢ · Fülk (kef), İğ topacı demektir

  10. طيب

    الآيات المشتركة: ٢ · İyi

  11. مكن

    الآيات المشتركة: ٢ · Kevn tepe demektir

  12. دور

    الآيات المشتركة: ٢ · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

الآيات التي ورد فيها(٣٠)

  1. وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  2. إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  3. إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  4. إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  5. إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  6. إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  7. لَكُنَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

  8. إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ

    Saflaştırılanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخلص
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصفو, محض, نقى
Zıt Kökخلط
Çekirdek Özet 1Karışmış veya takılmış bir şeyin yabancı unsurlardan bütünüyle sıyrılarak arınması, kurtulması ve öz hâline gelmesi
Çekirdek Özet 2İbadet, yöneliş ve aidiyetin şirk, riya, dünyevi çıkar ve ikincil bağlardan bütünüyle arındırılıp yalnızca Allah'a has kılınması
Çekirdek Özet 3Bir sistemin veya bilincin entropik gürültü ve yabancı etkilerden arındırılarak kurucu gayesine ve özgün işlevine tam uyumlu kılınması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bireysel bir duygu veya soyut iyi niyet olarak daraltıp karışımlardan arınma ve somut ayrışma eylemini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خلYarıp geçme, araya girme, boşluk bırakma, ayrışma ve bağ kurma (خلد, خلط, خلع, خلف, خلق, خلل, خلو)صÇekirdeğin taşıdığı aralık açma ve ayrışma hareketini katı, kesin ve pürüzsüz bir arınmaya dönüştürerek yabancı maddelerden bütünüyle sıyrılmayı sağlar

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar imgesinin ses yoğunlaşması; geçirgenlik ve sınır çekme (türetme imge)Yapıya nüfuz eden veya onu kuşatan yabancı katmanları belirleyip sınır oluşturur
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, sevk etme, bağlamaHareketi belirli bir amaca, özgün hedefe ve doğru istikamete doğru sevk eder
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma, ayrıştırmaİstenmeyen unsurları kıstırıp ayırarak özü katışıklardan çekip çıkarır
خلصSınır çekme, yöneltme ve sıkıştırarak çekip çıkarma birleşimiBir karmaşanın içindeki yabancı ve yapışkan unsurları ayıklayarak asıl cevheri arı ve bağımsız kılma hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYağın tortusundan ve köpüğünden kaynatılarak arındırılması (خلاصة السمن), dolanmış ipin çözülüp kurtarılması ve bir yere saplanıp kalan nesnenin selametle sıyrılıp çıkması
Cahiliye şiiri kullanımıŞair A‘şâ Meymûn, dostluğun ve sevginin yabancı hesaplardan arınmış, katışıksız ve samimi oluşunu anlatırken bu kökten türeyen kelimeleri saf ve lekesiz bağ anlamında kullanmıştır
Erken Arapça kullanımKabın ağzına süzgeç koyarak şarabın veya sıvının tortusundan ayrıştırılması anlamında خلاص الخمر denilmiş; kabile ve soy bağlarında katışıksız, öz mensubiyeti ifade etmek için kök işletilmiştir

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde خلص kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Arap yarımadası havzasında «kurtulmak, sıyrılmak, arınmak, tamamlanmak ve borçtan/engelden beri olmak» semantik ekseninde belirginleşir. İbranice ve Süryanicede kökün doğrudan sesçil karşılığı olan formlar (h-l-s/h-l-ṣ ekseninde חלץ / ܚܠܨ) zırhı veya elbiseyi soyup çıkarmak, tehlikeden çekip kurtarmak, serbest bırakmak ve güçlenip arınmak anlamlarını taşır. Arapçada kök, hem bu fiziksel kurtulma ve sıyrılma (نجاة وخلاص) dinamiğini korumuş hem de kimyasal ve niteliksel bir tasfiye (تنقية) anlamı kazanarak karışık olanın içinden katıksız özü elde etme olgusuna odaklanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخل çekirdeğinden türeyerek tasfiye ve halas olma ekseninde gelişmeDolanmış veya karışmış bir bağlamdan çözülerek tek başına kalma ve berraklaşmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice h-l-s kökleriBir şeyi çekip çıkarma, kurtarma, elbisesini soyma ve tecrit etme anlam paralelliğiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça ve Habeşçe (Ge'ez) bağlamıTehlikeden kurtulma, borcu ödeyip serbest kalma ve hürriyete kavuşma türevleriMuhtemel

المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs ve Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خلصAnlamlıArınmak, kurtulmak, saflaşmakKarışıklıklardan sıyrılarak katıksız hale gelmekHedef kök; Kur'an'da geçer
خصلAnlamlıTutam, huy, haslet, yarışta paySaç tutamı veya insanın benliğine yerleşen ayırt edici özellikKur'an'da geçmez; hedef kökle ayrışma ve parça bağı vardır
لخصAnlamlıKısaltmak, özetlemek, yoğurmakBir sözün veya durumun fazlalıklarını atıp özünü çıkarmakKur'an'da geçmez; özü ayıklama bakımından hedef köke yakındır
لصخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
صخلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
صلخAnlamlıSağır olmak, sıyırmak, soymakKulağın tıkalı olması veya derinin soyulup ayrılmasıKur'an'da geçmez; yüzeyi soyup ayırma nüansı taşır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خلصMerkezSaflaşma, arınmaÖncesinde bir karışım veya bağ varken ondan bütünüyle sıyrılarak öz haline gelmeBir engele takıldıktan sonra kurtulmayı ve tortudan ayrışmayı içerir
صفوKomşuBerraklık, durulukDoğrudan bulanıklık ve kederden uzak, pürüzsüz ve duru olma haliخلص arınma sürecine ve ayrışmaya vurgu yaparken, bu kök doğrudan duruluk haline odaklanır
محضKomşuKatıksızlık, saflıkİçine hiçbir yabancı katkı girmemiş süt veya samimi dostlukKatkısızlık esastır; خلص kökündeki takılmadan kurtulma süreci bu kökte şart değildir
نقىKomşuTemizlik, lekesizlikÜzerinde kir, leke ve kusur barındırmayan arılıkخلص varoluşsal ve işlevsel ayrışmayı, bu kök ise dışsal ve içsel temizliği vurgular
خلطZıtKarıştırma, bulandırmaİki veya daha fazla farklı unsuru birbirine katarak ayrışmaz kılmaSaflığın ve müstakil kalmanın doğrudan zıddıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخلصArınmak, kurtulmak, has kılmakYabancı katkılardan sıyrılarak öz haline gelmek ve bağımsızlaşmakKesin
Latincepurifico, liberoArındırmak, serbest bırakmakMaddi ve manevi tortulardan temizlemeyi ve engellerden kurtarmayı karşılarGüçlü
İngilizcepurify, dedicate, emancipateSaflaştırmak, adamak, kurtarmakHem kimyasal tasfiyeyi hem de dini tahsis ve kurtuluşu ifade ederGüçlü
Almancareinigen, erlösen, widmenArıtmak, kurtarmak, hasretmekKatışıklardan arındırma ve bir amaca bütünüyle tahsis etme yönünü kapsarGüçlü
Fransızcapurifier, délivrer, vouerSaflaştırmak, azat etmek, adamakTortudan ayırma ve bir merciye lekesizce adanma anlamlarını karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَالِصَةً / الْخَالِصُKatışıksız, şaibesiz ve müstakil nimet veya dinAhiret yurdunun yalnızca müminlere ait kılınması ve dinin şirkten arılığı bağlamı; Bakara 2:94, Zümer 39:3
مُخْلِصِينَ / مُخْلِصًاİbadeti ve yönelişi yalnızca Allah'a has kılan failTevhid bilinci, dua ve kriz anlarında sığınılan tek kapı olma bağlamı; A‘râf 7:29, Ankebût 29:65, Zümer 39:2
الْمُخْلَصِينَ / أَخْلَصْنَاهُمْİlahi korumayla arındırılmış, seçilmiş ve tertemiz kılınmış kulPeygamberlerin ve seçkin kulların günahtan ve şeytanın saptırmasından korunması; Yûsuf 12:24, Sâd 38:46, Sâd 38:83
خَلَصُواBaşkalarından ayrılarak baş başa kalmak, özel görüşmeye çekilmekHz. Yusuf'un kardeşlerinin diğer insanlardan tecrit olarak fısıldaşması; Yûsuf 12:80
أَسْتَخْلِصْهُKendi hizmetine ve özel yakınına tahsis etmekMısır hükümdarının Hz. Yusuf'u kendine özel danışman ve emin kılması; Yûsuf 12:54
خَالِصًاTortusuz, içimi kolay ve arı sütKan ve fışkı arasından süzülüp çıkan lekesiz besin; Nahl 16:66

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİhlas suresi ve tevhid nazariyesiTevhidin şirk, teşbih, tecsim ve ta'tilden bütünüyle tenzih edilerek kavranmasıZât ve sıfatlarda her türlü ortaklık vehminden zihnin ve kalbin arındırılması
FıkıhNiyet ve amellerin sıhhatiAmelin dünyevi bir menfaat, riya veya gösteriş sebebiyle ifsat olmaksızın sırf emredildiği için yapılmasıİbadette geçerlilik şartı olarak niyetin dünyevi karışımlardan tasfiyesi
Tefsirİhlas ve muhlislere dair ayetlerMuhlis (etken arındıran) ile muhles (edilgen arındırılmış) kıraat ve bağlam farklarıKulun çabasıyla başlayan ihlasın, Allah'ın kulunu seçip saflaştırmasıyla zirveye ulaşması
HadisNiyet ve dinin tanımıAmellerin niyetlere göre değer bulması ve samimiyet esası (الدين النصيحة)Kalp amellerinde riyanın gizli şirk sayılarak dışlanması ve amelin öze indirgenmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukİhlasOrtak koşmayı bütünüyle iptal etmeKul ile yaratıcı arasındaki bağı aracı, riya ve menfaat tortularından temizlerKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiNesnellik ve tecritBilgiyi vehim ve ön yargıdan arındırmaHakikati ararken öznel çıkarları ve asılsız zanları metodik olarak elemine ederGüçlü
SiyasiLiyakat ve devlet yönetimiSadakat ve tahsisKamu emanetini özel çıkarlardan ayırmaYöneticinin ve kamu görevlisinin kamusal görevi şahsi ranttan tecrit etmesini sağlarGüçlü
İktisadiTicaret ve üretim standartlarıKalite güvencesi ve hilesizlikMalı ve hizmeti tağşişten arındırmaÜrünün içine hile ve yabancı madde karıştırılmasını engelleyerek saf piyasa değeri üretirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKimyasal distilasyon / Sinyal filtrasyonuKarışım halindeki bileşiklerin kaynama noktası farkıyla ayrıştırılması ya da gürültülü bir dalgadan saf sinyalin filtre edilerek çekilmesiKesin
Beşeri bilimlerKurumsal bağımsızlık / Rol ayrışmasıSosyal ve hukuki kurumların çıkar çatışmalarından sıyrılarak yalnızca kendi kurucu misyonlarına odaklanmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİhlası yalnızca duygusal bir içtenlik, vicdani bir hafiflik veya soyut bir iyi niyet hissine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamEylemi, inancı, hukuku ve toplumsal duruşu her türlü yabancı ve saptırıcı etkiden fiilen ayrıştırıp tecrit etmek; saflaşma sürecini somut bir bedel ve duruşla gerçekleştirmek
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAmellerdeki yapısal ve şirk türevi bozulmaları görmezden gelip sadece niyetin temizliğini yeterli saymak; dinin kamusal ve pratik alandaki saflaşma talebini bireysel bir psikolojiye hapsetmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varoluş gayesi olan tevhidi kuran anahtar kavramdır; ibadetin, ahlakın ve bilincin ancak yabancı ortaklıklardan ve sahte otoritelerden arındığında kabul göreceğini bildirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Dinin yalnızca Allah'a has kılınmasını emreden ayetlerde, peygamberlerin masumiyet ve seçilmişlik vasıflarında ve deniz dalgaları arasında çaresiz kalıp arı bir teslimiyet gösteren insan tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Şirk koşanların Allah'a yaklaşmak için aracılara sarılma mantığını çürütür; niyet ile ameli birbirinden koparan ve şekilsel ibadeti amaca dönüştüren yaklaşımları tashih eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir sıvının tortusundan kaynatılarak süzülmesi, takılan bir nesnenin sıyrılarak selamete ermesi ve karışık maddelerin birbirinden ayrıştırılıp özün elde edilmesi.
  • Soyut anlamZihnin, inancın ve niyetin şirk, riya, dünyevi beklenti ve yabancı unsurlardan bütünüyle temizlenip hakikate tam tahsis edilmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin girdilerindeki gürültü ve parazitleri ayıklayarak sistem çıktısını yalnızca kurucu gayenin emrine veren tasfiye filtresi.
  • LaTeX modeliSt+1=Φ(St∖X)
  • LaTeX açıklamasıFormülde St başlangıçta yabancı unsurlarla karışmış olan bilinç, amel veya sistemi; X yapıya sonradan bulaşan şirk, riya, tortu veya parazit bileşenleri kümesini; ∖ küme farkı işlemiyle bu yabancı unsurların bünyeden fiilen sökülüp atılmasını; Φ arınma sürecinin ardından elde edilen özün kurucu gayeye tahsis edilmesini; St+1 ise neticede ortaya çıkan saf ve katıksız hali temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ