مير
م - ي - ر
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٠
معناه في القرآن: Ve erzak getiririz
ملاحظاتي
المعاجم(١٠)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٩٢٢باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما
ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات
روم:
الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ.
ورم:
الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ.
ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها.
مور:
المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في
باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات روم: الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ. ورم: الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ. ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها. مور: المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في عَرض كالدّاغِصة في الرُّكْبة. والبَعير يَمُورُ عَضُداه، إذا تردّدا في عَرْض جنبيه. والطَّعْنة تمورُ، إذا مالت يَميناً أو شِمالاً. والدّماءُ تمورُ في وَجْهِ الأَرْض، إذا انصبّت فتردّدتْ. وانمارت لبدة الفَحْل، وعَقِيقةُ الجَحْش، إذا سَقَطَتْ عنه أَيّامَ الرَّبيع. وكلّ طائفةٍ منه: موّارة، قال: فانْمار عنهنّ مُواراتُ المِزَقْ والمَوْزُ: تُرابٌ وجَوْلانٌ تَمورُ به الرِّيحُ. وفي القرآن: "يوم تَموُرُ السّماء موراً. وناقة موّارةٌ: سريعةٌ في سَيْرها. والفَرَسُ يكونُ موّارَ الظَهر، قال: على ظَهْر مَوّارِ المِلاطِ حِصانِ رمي: رَمَى يَرْمي رَمْياً فهو رامٍ، قال تَعالَى: "وما رَمَيْتَ إذْ رَمَيْتَ ولكنّ اللَّه رَمَى. والرَّمِيُّ: قِطَعٌ صِغارٌ من السَّحاب رِقاقٌ، قدرُ الكفِّ، أو أكبر شيئاً، والجميع: الأرماء. وأَرْمَى فلانٌ في هذا الشَّيء، أي: زاد فيه، قال: وأَسْمَرَ خِطِّيّاً كأنّ كُعُوبَهُنَوَى القَسْبِ قد أَرْمَى ذراعاً على العَشْرِ والرِّماءُ: الرِّبا، والارتماء: أن يَتَرامَى الشّيء بين الشَّيئين. والمِرْماةُ: السَّهْمُ الّذي يُتَعَلَّمُ به الرَّمْي وفي الحديث: لو أنّ أَحَدَكُمْ دُعي إلى مِرْماتَيْنِ لأجاب، وقد يُفَسَّر بأنّهما: ما بين ظلفي الشّاة، وليس بمعروف. والرَّميّة: الصَّيْد الذي تَرميه فتَصْرَعُه ذكَراً كان أو أنثى، قال امرؤ القَيْس: فهو لا تَنْمِي رَمِيَّتُـهُ ما له لا عُدَّ من نَفَرِهْ ريم:
الرَّْمُ: البَراح، والفعل: رام يَرِيم، وتقول: ما يَرِيمُ يَفْعَلُ كذا، أي: ما يَبْرَحُ. والرَّيْمُ: اسم لما يروم من الأشياء كلها. والرَّيم: أنْ يُقْسَم الجَزور على أجزاء يُسَوَّى بَيْنَها، فما فضل في يد الجزّار من قطعة لحم، أو عَظْم فتلك الفضلة: الرَّيم، قال: وكنتم كعَظْمِ الرَّيْمِ لم يَدْرِ جـازِرٌ على أيّ بَدْأَي مَقْسِمِ اللَّحْم يُجْعَلُ. وقال العجّاج: بالرَّيْمِ والرَّيْمُ على المَزْجُورِ أي: من زُجِرَ فعليه الفضل، وكانوا في زَمَن الحجّاج يَسْتقرِضونَ على أُعْطياتِهِمْ فإِذا كان على الرَّجُلِ في عَطائِهِ فَضْلٌ قيل له: عليك رَيْمٌ، أي: دَيْنُك أكثرُ من عَطائِك، قال المخبّل: فأَقعِ كما أَقْعَى أبوكَ على اسْتِهِ يَرَى أنّ رَيْماً فَوْقَه لا يُعادِلُـهْ مري: المريّ، بلا همز: النّاقةُ الكثيرةُ اللَّبَن، قال: إذا ما مَرِيّ الحَرْب قلّ غزارها والمَرْيُ، بالتَّخْفيف: مَسْحُكَ ضَرْعَ النّاقة تمريها بيدك كي تَسْكُنَ للحَلب. والرِّيحُ تمري السَّحاب مَرْياً.. والمُرِيّ: معروف. والمِرية: الشّكّ في الأمر، ومنه: الامتراء والتّماري في القرآن، يقالُ: تَمارَى يَتَمارَى تَمارِياً وامترى امتراء، إذا شكّ. مير: المِيرة بلا همز: جَلْب القَوْم الطّعامَ للبَيْع، وهم يَمْتارونَ لأَنْفُسِهِمْ، ويَمِيرُونَ غَيْرَهم ميراً. يمر: اليامور من دَوابِّ البحر، يجري عليه الحكم إذا صيد في الحَرَم. رأم: الرَّأْم، مهموز: هو البَوّ، قال: كأُمّهات الرّأم أو مطافلا وقد رَئِمَتْهُ رَأْماً ورَأَماناً فهي رائمٌ ورؤوم. وأرأمناها، أي: عَطَفْناها على رأمٍ، والنّاقةُ رَؤُومٌ رائمة. والآرام: الظِّباءُ البيض، واحدها: رِئْم. والروائم في وصف الدِّيار: الأَثافيُّ، لأنّها قد رَئِمَتِ الرّماد. ورَئِمَ الجُرحُ رِئماناً، إذا انضمّ فوه للبُرْء. وكلّ من أَحَبَّ شيئاً وأَلِفَهُ فقد رَئِمَهُ. أرم: الأَرامُ: مُلْتَقَى قبائل الرَّأْس، وبذلك سَمِّي الرّأس الضَّخْم مُؤَرَّماً... وبيضةٌ مُؤَرَّمة: واسعة الأعلى. والأَرَمِيُّ: من أعلام قوم عاد، كانوا يَبْنونه كهيئة المنارة، وكهيئة القُبُور، قال أبو الدُّقَيْش: الأُروم: قبور عاد، وكذلك الإرَم، قال: بها أُرُومٌ كهوادي البُخْتِ ويقال: ما بها إرم، أي: ما بها أحدٌ. وإِرَم كان أبا عادٍ الأُولى.. والأَرُومةُ: أصلُ كُلِّ شجرة. وأصل الحَسَب: أُرُومَتُهُ، والجميع: أَرومٌ وأَرُومات. وأَرومُ الأضراس: أُصولُ منابتها. والأُرُومةُ، بضمّ الألف: غلط، لأنّها اسمٌ واحِد، ولا يَجيءُ اسمٌ واحدٌ على فُعُولةٍ إلاّ في المَصادِر. والأُرَّم: الحجارة هكذا جمع. قال: يَلُوكُ من حَرْدٍ عليّ الأُرَّما ويقال: بل الأرّم: الأضراس، يقال: إنّه لَيَحْرُق عليه الأُرَّمَ، قال: أُخْبِرْتُ أحماء سُلَيْمَى إنّما باتوا غِضاباً يَحْرُقون الأُرَّما مأر: المِئْرة: العداوة، وجَمْعُها: المِئَر.. ماءَرْتُ بين القَوْم مُماءَرةً، أي: عادَيْتُ. وامْتَأَرَ فلان على فلان، أي: احْتَقَدَ. أمر: الأَمْرُ: نقيضُ النَّهي، والأمرُ واحدٌ من أمور النّاس. وإذا أَمَرْتَ من الأمر قلت: اؤْمُرْ يا هذا، فيمن قرأ: "وأْمُرْ أهلك بالصّلاة".
لا يُقال اُؤْمُرْ ولا اُؤْخُذ منه شَيْئا، ولا اُؤْكُل، إنّما يُقالُ:: مُرْ وخُذْ وكُلْ في الابتداء بالأمر، استثقالاً للضَّمَّتين، فإِذا تقدم قبل الكلام واوٌ أو فاءٌ قلت: وأْمُرْ، فَأْمُرْ، كما قال عز وجلّ-: "وأْمُر أهلك بالصّلاة"، فأمّا كُلْ من أَكَلَ يَأْكُلُ فلا يكاد يُدْخلون فيه الهمزة مع الفاء والواو، ويقولون: وكُلا وخذا، وارفعاه فكُلاهُ، ولا يَقُولونَ فأْكلاه.. وهذه أحرف، جاءتْ عن العَرَبَ نوادرُ، وذلك أنّ أكثر كلامها في كُلّ فِعْلٍ أوّله همزة مثل: أَبَل يأبِلُ، وأَسَرَ يأسِرُ أن يكسروا يَفْعِلُ منه وكذلك أَبَق يأبِق، فإِذا كان الفِعْلُ الذي أوّلُهُ همزة ويَفْعِلُ منه مكسوراً مردوداً إلى الأمر قيل: اِيسِرْ يا فلانُ، اِيبِقْ يا غلام، وكأنّ أَصْلَهُ اِئْسِر بهمزتين فكرهوا جَمْعاً بين هَمْزَتَيْنِ، فحوّلوا إحداهما ياءً إذ كان ما قَبْلَها مكسوراً، وكان حقّ الأمر من أَمَرَ يأمُرُ أن يُقال اُؤْمُرْ اُؤْخُذ، اُؤكُلْ بهمزتين فتُرِكَتِ الهمزةُ الثّانية وحُوّلت واواً للضّمّة فاجتمع في الحرف ضمّتان بينهما واوٌ والضّمّة من جنس الواو، فاسْتَثْقَلَتِ العربُ جمعاً بين ضمّتين وواو فطَرَحوا همزة الواو، لأنّه بقي بعد طرحها حرفان فقالوا: مُرْ فلاناً بكذا وكذا، وخذ من فلانٍ وكُلْ، ولم يقولوا: اُكُلْ ولا اُمُرْ ولا أُخُذْ، إلاّ أنّهم قالوا في أَمَرَ يأمُرُ إذا تقدّم قبل أَلِفِ أَمْرِهِ واوٌ أو فاءٌ أو كلامٌ يتّصِلُ به الأمر من أَمَرَ يأْمُرُ، فقالوا: الْقَ فلاناً وأْمُره فردُّوه إلى أَصْلِهِ. وإنّما فعلوا ذلك لأنّ ألف الأمر إذا اتّصلت بكلام قبلها سقطتِ الأَلِفُ في اللفظ، ولم يفعلوا ذلك في كُلْ وخُذْ إذا اتّصل الأَمْرُ بهما بكلام قبله، فقالوا: الْقَ فُلاناً وخُذْ منه كذا، ولم نَسْمَعْ وأْخُذْ كما سمعنا وأْمُرْ. قال الله تعالى: "وكُلا منها رَغَداً" ولم يقل: وأْكُلا. فإِن قيل: لِمَ ردّوا مُرْ إلى أصلها ولم يَرُدُّوا وكُلا، ولا وخُذْ قيل: لسَعَة كلامِ العَرَب، وربّما ردّوا الشّيء إلى أَصْلِهِ، وربّما بنوه على ما سبق، وربما كتبوا الحرف مهموزاً، وربّما تركوه على ترك الهمزة، وربّما كتبوه على الإدغام وكلّ ذلك جائزٌ واسِعٌ. والأَمِرة: البَرَكة. وامرأة أَمِرةٌ، أي: مباركة على زَوْجها. وأَمِرَ الشَّيء، أي: كَثُرَ. والإِمَّرة: الأُنْثَى من الحُمْلان.. والإمَّرُ الضَّعيف من الرِّجال، قال امرؤ القيس: ولست بذى رَثْيَةٍ إمَّـرٍ إذا قِيد مُسْتَكْرَها أصحبا والإمْرةُ الإمارة، وهو أمير مُؤَمّر. والأَمارُ: الموعد، قال: إلى أمارٍ وأمارٌ مدّتي وأَمِرَ وَلَدُها، أي: كَثُر ما في بَطْنها.. وأَمِرَ بنو فلانٍ أمارة، أي: كثروا وكَثُرَتْ نَعَمُهم. مرء: المَريء: رأس المَعِدَة والكَرِش اللاّزق بالحُلْقُوم. وهو مجرى الشّراب والطّعام، وهو أحمرُ مُسْتطيلٌ جوفُه أبيض. ومريء الطّعام أضيق من الحُلْقُوم. والمُرُوءةُ: كمالُ الرُّجوليّة، وقد مَرُؤَ الرّجل، وتمرّأ إذا تَكَلَّف المُروءةَ، وهو مريءٌ بيِّنُ المروءة. ومَرُؤَ الطّعام، وهو مريءُ بيِّنُ المَراءَةِ. ويقال: ما كان الطّعام مريئاً، وقد مَرُؤَ مَراءةً، واستمرأ، وهذا الشّيءُ يُمْرِئني الطّعام. والمرأة: تأنيث المَرْء: ويُقالُ: مَرَة بلا ألف.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٠٥الميرَةُ: الطعام يَمْتارهُ الإنسان. وقد مارَ أهلَه يَميرُهُمْ مَيْراً. ومنه قولهم: ما عنده خيرٌ ولا مَيْرٌ. والامْتِيارُ مثله. وجمع المائِرِ مُيَّارٌ، ومَيَّارَةٌ. يقال: نحن ننتظر مَيَّارَتَنا ومُيَّارَنا.
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٦٠٥(باب المبم والياء ومايثلثهما)
(ميد) الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء.
فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٨٠- الميرة: الطعام يمتاره الإنسان، يقال: مار أهله يميرهم. قال تعالى: ﴿ونمير أهلنا﴾ [يوسف/65]. والغيرة والميرة يتقاربان (قال ابن منظور: والغيرة، بالكسر والغيار: الميرة. اللسان (غير) )
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٦٦م ي ر
مار أهله يميرهم وامتار لنفسه وجاؤا بالميرة.
وما عنده خير ولا مير.
ومن المجاز: سايرته ومايرته: عارضته.
قال خداش بن زهير: يمايرها في جريها وتمايره
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٢٨٥المِيرَةُ: الطعامُ يَمْتارُه الإِنسان. ابن سيده: المِيرَةُ جَلَب الطعام، وفي التهذيب: جلَب الطعام للبيع؛ وهم يَمتارُون لأَنفسهم ويَمِيرُون غيرهم مَيْراً، وقد مار عيالَه وأَهلَه يَمِيرُهم مَيْراً وامْتارَ لهم. والمَيَّارُ: جالبُ المِيرَة. والمُيَّارُ: جَلاّبة ليس بِجمْعِ مَيَّار إِنما هو جمع مائِرٍ. الأَصمعي: يقال مارَه يمُورُه إِذا أَتاه بِمِيرَة أَي بطعام، ومنه يقال: ما عنده خَيْر ولا مَيْر،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٥٠* م ي ر * * المِيرَةُ * الطعام يمتارُهُ الإنسان وقد * مَارَ * أَهله من باب باع ومنه قولهم ما عنده خير ولا * مَيْرٌ * و * الامْتِيَارُ * مثل * المَيْرِ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٧٧٢الميرة، بالكسر: الطعام يمتاره الإنسان. وفي المحكم: الميرة: جلب الطعام، زاد في التهذيب: للبيع، وهم يمتارون لأنفسهم، ويميرون غيرهم ميرا. وقد مار عياله يمير ميرا، وقال الأصمعي: يقال: ماره يموره، إذا أتاه بميرة، أي بطعام. وأمارهم وامتار لهم: جلب لهم. ويقال: مارهم يميرهم، إذا أعطاهم الميرة. ويقال: ما عنده خير ولا مير. والميار: كشداد: جالب الميرة، وفي اللسان: جالب المير. الميار، بالضم، كرمان: جلابه ليس
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٬٦٢٢مَارَ أَهْلَهُ
1 مَارَ أَهْلَهُ ذ (T, * S, A, Msb, *) and عِيَالَهُ, (M, K,) aor. يَمِيرُ, (T, S, A, &c.,) inf. n. مَيْرٌ, (T, S, M, Msb, K,) He brought, or conveyed, or purveyed, طَعَام, [here meaning wheat, or other corn, and food, victuals, or provision, of any kind, (see مِيرَةٌ,)] (T, S, M, A, K) to, or for, his family, (T, * S, A,) or his household: (M, K:) or he brought to them مِيرَة, i.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٨٣مَارَ
مَارَ ( y ) I ( n. ac. مَيْر 1 ),
a. Provided with food.
b. Diluted.
c. Carded ( wool ).
d. Tasted.
مَاْيَرَ
مَاْيَرَ III ,
a. see I (a) .
أَمْيَرَ
أَمْيَرَ IV ,
a. see I (a) , ( b ).
c. Opened ( vein ).
تَمَاْيَرَ
تَمَاْيَرَ VI ,
a. Became enemies.
اِمْتَيَرَ
اِمْتَيَرَ VIII
a. [ La ], Brought provisions to; provided for.
مِيْرَة
مِيْرَة 2t , ( pl. مِيَر 7 ),
a.
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥ (الإجمالي: ٢٠)
- بعر
الآيات المشتركة: ١ · Bair deve sürüsü demektir
- بضع
الآيات المشتركة: ١ · Bud parça et demektir
- كيل
الآيات المشتركة: ١ · Kile ölçü birimidir
- فتح
الآيات المشتركة: ١ · Feth, kapının açılması demektir
- يسر
الآيات المشتركة: ١ · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
- حفظ
الآيات المشتركة: ١ · Hafız çanta demektir
- ردد
الآيات المشتركة: ١ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
- زيد
الآيات المشتركة: ١ · Zade : Azık demektir
- متع
الآيات المشتركة: ١ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
- أخو
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
- بغي
الآيات المشتركة: ١ · Buğa boğa demektir
- وجد
الآيات المشتركة: ١ · Su birikintisidir
الآيات التي ورد فيها(١)
… قَالُوا يَاأَبَانَا مَا نَبْغِي هَذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَنَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ذَلِكَ كَيْلٌ …
Ve erzak getiririz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مير |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi ya) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | زود, قوت, رزق |
| Zıt Kök | منع |
| Çekirdek Özet 1 | Uzak bir merkezden yiyecek, tahıl ve temel yaşam maddelerini toplayıp aileye veya kente taşımak, erzak temin etmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kıtlık, darlık veya muhtaçlık anında ailenin ve topluluğun hayatını korumak için dış kaynaklardan planlı biçimde iaşe getirmek |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel ve kamusal düzeyde gıda güvenliği, tedarik zinciri ve nafaka yükümlülüğünün yerine getirilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün ifade ettiği planlı, stratejik ve uzak mesafeli iaşe lojistiğinin alelade bir çarşı alışverişi veya anlık bir rızıklanma gibi dar algılanması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مي | Hareket etme, uzanma, bir yöne akma ve esneme. Nitekim Kur'an'da aynı ikili tabanı paylaşan ميد kökü sarsılma ve kütlesel hareketi, ميز kökü hareketle birbirinden ayrışmayı, ميل kökü ise bir tarafa doğru eğilmeyi ve yönelmeyi ifade eder | ر | Çekirdeğe eklenen ر harfi baş, süreklilik ve bir hedefe yönelme niteliği katarak genel akış ve esneme hareketini, belirli bir hedefe (aileye veya merkeze) yönelik döngüsel ve sürekli bir erzak taşıma eylemine dönüştürmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Yaşamın devamı için gereken temel sıvı ve besin akışını, bereketi ve kaynakların bolluğunu imler |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | İhtiyaç duyulan kaynağa doğru el uzatmayı, faaliyeti, çalışmayı ve emeği gösterir |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Ailenin veya topluluğun başını, sorumluluk merkezini ve hedeflenen öncelikli idareyi temsil eder |
| مير | Elin uzanarak hayat kaynağı olan rızkı toplayıp ailenin veya topluluğun başına/merkezine taşıması | Dışarıda bulunan besin ve yaşam kaynaklarına emek ve vasıtalarla ulaşılarak bunların sorumluluk altındaki kimselerin bekası için merkeze nakledilmesi hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl ve göçebe hayatında kabile veya ailenin geçimini sağlamak amacıyla yerleşim yerlerinden, pazarlardan veya ziraat merkezlerinden binekler sırtında zahire ve yiyecek satın alıp getirmek (el-mîre: getirilen zahire/erzak) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap kullanımında kök atların yarış esnasında birbirine denk hızla gitmesini de ifade eder. Nitekim Hıdaş b. Züheyr atını överken kökü bu hareket anlamında kullanmıştır: يمايرها في جريها وتمايره / Ayrıca Cahiliye dönemi yaygın darbımeselinde faydasız kimseler için kök şöyle yer almıştır: ما عنده خير ولا مير |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetlerinde zahire ve iaşe taşıyan işçi develerin zekât mükellefiyeti dışında tutulduğunu belirten hukuki nitelemede geçer: والحمولة المائرة لهم لاغية (Erzak taşımacılığında kullanılan binekler vergiden muaftır) |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde مير kökü, temel olarak yer değiştirme, mübadele ve dışarıdan bir şey temin etme ekseninde fonetik ve semantik paralellikler barındırır. İbrani ve Batı Sami dil alanında m-w-r / m-y-r kök tabanı bir nesnenin karşılığını vererek başkasıyla değiştirmeyi, takas etmeyi ve tedariki ifade eden yapılara (örneğin İbranicede değişim ve karşılık anlamındaki temurāh / hāmîr) kaynaklık eder. Göçebe ve yarı-göçebe Sami topluluklarının ziraat merkezleriyle kurduğu temel iktisadi bağ, hayvan ve el ürünlerini tahıl ve temel gıda maddeleriyle takas etmeye dayandığından, kök Arapçada özelleşerek mübadele yoluyla uzaktan erzak ve tahıl celbetme (el-mîre) eyleminin adı haline gelmiştir. Bu durum kökün genel bir ticaretten ziyade, hayati tehlike veya iaşe açığı anında dış kaynaklara başvurarak gıda tedarik zinciri kurma pratiğini temsil ettiğini göstermektedir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Uzak yerlerden ailenin iaşesi için tahıl ve erzak getirme eylemi | Kök somut olarak kıtlık veya gıda açığı zamanında bineklerle taşınan yaşamsal tahıl yükünü (mîre) ve bu işi yapan kimseleri (meyyâr / müyyâr) ifade eder | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Mübadele, takas ve yer değiştirme semantiği | Batı Sami dillerindeki takas ve bedel ödeyerek karşılık alma anlam alanıyla doğrudan örtüşmekte, Arapçada gıda takası ve iaşe tedarikine odaklanmaktadır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ve doğrudan bir soydaş biçim tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مير | Anlamlı | Erzak getirme, iaşe temini | Dışarıdan yiyecek ve zahire satın alıp aileye taşımak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مري | Anlamlı | Şüphe etmek, münakaşa etmek, sağmak | Memeden sütü çekip çıkarmak; fikri sürtüşme yoluyla şüphe üretmek | Kur'an'da geçer; çekip çıkarma yönüyle hedef kökle uzak temaslıdır |
| يمر | Anlamlı | Bir tür deniz veya kara canlısı | Sözlüklerde av hayvanı veya deniz canlısı olarak zikredilen kelime (el-yâmûr) | Kur'an'da geçmez; kullanımı oldukça sınırlıdır |
| يرم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Sözlük kayıtlarında bu dizilişte bağımsız bir kök inşa edilmemiştir | Kur'an'da geçmez; mühmel diziliş |
| رمي | Anlamlı | Atmak, fırlatmak, itham etmek | Bir nesneyi veya sözü hedefe doğru fırlatmak, savurmak | Kur'an'da geçer; hareket yönü hedefe fırlatma şeklindedir |
| ريم | Anlamlı | Fazlalık, üstünlük, ayrılma | Bir şeyin üzerine çıkan fazlalık; dağın zirvesi; ayrılma ve uzaklaşma | Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مير | Merkez | Erzak ve iaşe temini | Uzak bir pazardan veya merkezden taşınarak getirilen toplu gıda ve zahiredir | Ailenin veya topluluğun hayatiyetini sürdürmesi için dışarıdan taşınan besin |
| زود | Komşu | Yol azığı | Yolculuk esnasında tüketilmek üzere hazırlanan taşınabilir kısıtlı besindir | Hedefe varıncaya kadar yetecek azık; mîre gibi aileyi besleyecek büyük çaplı tahıl değildir |
| قوت | Komşu | Yaşatacak gıda | Bedenin ayakta kalması için asgari düzeyde gereken temel besindir | Miktar ve biyolojik fonksiyon ön plandadır; mîre ise tedarik ve lojistik eylemini vurgular |
| رزق | Komşu | İlahi nasip ve geçimlik | Yaratıcının canlılara tahsis ettiği maddi ve manevi her türlü paydır | مير köküne kıyasla çok daha geniş, kapsayıcı ve doğrudan ilahi lütfa bakan kavramdır |
| منع | Zıt | Esirgeme ve yoksun bırakma | İhtiyaç duyulan kaynağın, gıdanın veya hakkın ulaşmasına engel olmaktır | Erzak getirme ve besleme fiilinin zıddı olarak tedariki kesmek ve mahrum etmektir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مير | Erzak getirmek | Aileye uzak bir merkezden zahire satın alıp getirme eylemini tam karşılar | Kesin |
| Latince | Commeatus, Annona | Askeri iaşe, tahıl tedariki | Commeatus taşınan erzak ve lojistiği, annona ise yıllık tahıl rekoltesi ve kamu iaşesini karşılar; ailevi nafakayı kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Victual, Provisioning, Forage | Erzak sağlama, iaşe temini | Provisioning genel tedariki, victual gıda erzakını karşılar; çöl şartlarındaki kabile lojistiği boyutunu tam yansıtmaz | Güçlü |
| Almanca | Verproviantierung, Nahrungsmittelbeschaffung | Erzak temini, gıda tedariki | Zor şartlarda gıda maddelerini toplayıp getirme eylemini ifade eder; modern anlamı daha bürokratiktir | Güçlü |
| Fransızca | Ravitaillement, Approvisionnement | İaşe ikmali, erzak sağlama | Özellikle kriz veya kuşatma altındaki bir topluluğa dışarıdan gıda ulaştırma yönünü çok iyi karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Wehr Arabic-English Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَنَمِيرُ | Kıtlık anında aileye dış merkezden tahıl ve yaşamsal erzak getirmek | Hz. Yusuf kıssasında kardeşlerin Mısır'dan zahire temin edip Kenan diyarına dönerek babalarına söyledikleri iaşe taahhüdü bağlamı (Yûsuf 12:65) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık ve tevekkül teorisi | Dış merkezlerden erzak arama (mîre) eyleminin kulun kesbi ile ilahi rızık takdiri arasındaki bağı | Rızkın ilahi teminat altında olması ile insanın iaşe için fiili tedarik çabası göstermesi arasındaki uyum |
| Fıkıh | Nafaka ve zekât hukuku | Aile reisinin efradına karşı nafaka ve mîre temin etme mecburiyeti ile yük/iaşe develerinin zekât durumu | Ailevi iaşenin hukuki bir borç olması; nakliyede çalışan işçi bineklerin vergiden muafiyeti |
| Tefsir | Kriz yönetimi ve peygamber siyaseti | Hz. Yusuf'un yedi yıllık kuraklık döneminde Mısır ve çevre kabileler için kurduğu merkezi erzak depolama ve dağıtım nizamı | İaşenin adaletle dağıtılması, karneye bağlanması ve nüfus başına denk erzak satışı |
| Hadis | Ticaret ve kabile hayatı | Hz. Peygamber'in kıtlık zamanlarında çevre kabilelere mîre gönderilmesi veya iaşe kervanlarına kolaylık sağlanması uygulamaları | Toplumsal dayanışma, kriz dönemlerinde gıdaya erişimin güvence altına alınması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Emanet ve rızık arayışı | Meşru nafaka mükellefiyeti | Ailenin ve zayıfların hayatını koruma vecibesi | Kişinin bakmakla yükümlü olduğu topluluğa meşru yollardan erzak temin etmesi dini bir sorumluluktur | Kesin |
| İlmi | Lojistik ve kriz idaresi | Gıda tedarik planlaması | Kaynak ile tüketim noktası arasındaki bağı kurma | Hangi kaynaktan, ne miktarda ve nasıl bir taşıma kapasitesiyle erzak getirileceğinin rasyonel hesabı | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve egemenlik | Stratejik gıda rezervi yönetimi | Kıtlıkta iç barışı ve halkın bekasını sağlama | Devlet otoritesinin kıtlık zamanında çevre bölgeler dahil iaşe dağıtımını diplomatik ve merkezi bir güç olarak kullanması | Güçlü |
| İktisadi | Ticaret ve dolaşım | İthalat ve iaşe lojistiği | Arz açığı bulunan bölgeye dış piyasadan mal akışı sağlama | Yerel üretimin sıfırlandığı kuraklık döneminde sermayeyi (bidaa) mala dönüştürerek piyasaya gıda sokulması | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Açık sistemlerde kütle transferi ve adveksiyon | Kapalı veya kaynakları tükenmiş bir alt sisteme, sistem sınırları dışındaki bir rezervuardan sürekli ve dengeli kütle/enerji akışı sağlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tedarik zinciri yönetimi ve gıda güvencesi | Afet, savaş veya kuraklık zamanlarında nüfusun temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan lojistik koridor | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir bakkal veya pazar alışverişi seviyesine indirgeyerek, kelimenin içerdiği stratejik taşıma, kıtlıkla mücadele ve dış merkezden iaşe temini boyutunu görmezden gelmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Yûsuf suresinde geçen kullanım, bölgesel bir felaket karşısında uluslararası ölçekte yürütülen stratejik gıda tahsisi, sermaye takası ve aile bekasını koruyan lojistik bir hamledir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Yusuf kıssasındaki kardeşlerin tutumunu basit bir yiyecek arayışı sanmak; Yusuf'un peygamberlik dehasıyla kurduğu devasa kamusal iaşe ve depolama siyasetini kavrayamamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kriz zamanlarında aile ve toplum sorumluluğunu nasıl somut iktisadi eylemlere bağladığını gösterir; erzak temininin sadece bir tüketim değil, stratejik bir beka ameliyesi olduğunu bildirir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf suresindeki kıtlık, ekonomi yönetimi, Mısır sarayı ile Kenan diyarı arasındaki mal mübadelesi ve aile içi dayanışmayı anlatan ayet grubunda (özellikle Yûsuf 12:65) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tevekkülün eylemsizlik olduğu yanılgısını düzeltir; inanan bir ailenin en ağır darlık anında dahi uzak pazarlara uzanarak meşru ve planlı bir erzak tedariki (mîre) içine girmesi gerektiğini ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamUzak bir merkezden binekler ve nakliye vasıtalarıyla aileyi ve topluluğu besleyecek zahire ve erzakı alıp getirmek.
- Soyut anlamBir sistemin kendi iç kaynaklarının yetersiz kaldığı kriz anlarında, dış bir kaynaktan yaşamsal girdileri temin ederek varlığını sürdürmesi.
- Sistematik karşılıkİktisadi ve lojistik açıdan tedarik zinciri; hukuki açıdan nafaka ve iaşe borcunun ifası; siyasi açıdan gıda güvenliğinin tesisi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , sistemin hayati enerji ve iaşe dengesini gösterir. dış kaynak rezervuarını (örneğin Mısır tahıl ambarlarını), ise iç tüketim odağını (ailenin veya kabilenin yerleşimini) temsil eder. , vasıtasıyla dışarıdan içeriye aktarılan erzak ve tahıl taşıma fonksiyonudur ( eylemi). ise sistemin hayatta kalması için tükenen asgari tüketim ihtiyacıdır. Toplam transfer ihtiyacı karşıladığında sistem yok olmaktan kurtulur.