هيم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ه-ي-مالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٣ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رأييَهِيمُونَهيموديشربالْهِيمِ

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

هيم

ه - ي - م

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٢

VHM Çok genişlediği için izlerin kaybolduğu yol. H (he) ile V (VAV) yer değiştirmiştir. . Vehim kuruntu anlamındadır. HYM (heym), görünen şeylere bakarak hayal oluşturmak demektir. Bataklık demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

VHM Çok genişlediği için izlerin kaybolduğu yol. H (he) ile V (VAV) yer değiştirmiştir. . Vehim kuruntu anlamındadır. HYM (heym), görünen şeylere bakarak hayal oluşturmak demektir. Bataklık demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٥٢٣
باب الهاء والميم ووايء معهما ه و م، م ه و، م ه ي، و ه م، م و ه، ه م ي، ه ي م، ي ه م مستعملات هوم: هَوَّمَ القومُ وتَهَوَّموا، إذا هزّوا رَؤُوسَهم من النُّعاس، قال: عاري الأشاجعِ مَسْعَورٌ أخو قَنَصٍ ما تَطْعَمُ العَيْنُ نَوْماً غيرَ تَهْوِيمِ والهامَة: رأسُ كلّ شيءٍ من الرُّوحانيين، والجميعُ: الهامُ. والهامَةُ من طَيْر اللّيل، ويُقالُ للفَرَس: هامَة. مهو: مهي: المَهْوُ: السَّيْفُ الرَّقيق.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٤٩
الهامَةُ: الرأس، والجمع هامٌ. وهامَةُ القوم: رئيسُهم. والهامَةُ من طير الليل، وهو الصَدى، والجمع هامٌ. قال ذو الرمة: قد أعْسِفُ النازِحَ المجهولَ مَعْسِفُهُفي ظِلِّ أخْضَرَ يدعو هَمَهُ البومُ وكانت العرب تزعم أن روحُ القتيل الذي لا يدرك بثأره تصير هامةً فتزقُو عند قبره، تقول: اسقوني اسقوني، فإذا أُدرِكَ بثأره طارت. وهذا المعنى أراد الشاعر بقوله: ومنا الذي أبكى صُدَيَّ بن مالِكٍونفرَ طيراً
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٦٬٧٢٢
باب الهاء والميم وهم ، هام ، همي ، ماه ، مهي ، أمه ، مها ، يهم ، هيم ، ومه . وهم : قال الليث : الوَهْم : الْجَمَل الضخم ، وأنشد بيت لبيد : ثم أصدَرْناهما في وَارِدٍ صادِرٍ وَهْمٍ صُواه قد مَثَلْ قلتُ : أراد بالوَهْم طريقاً واسعاً واضحاً . وقال ذو الرمّة : كأنها جَمَلٌ وَهْمٌ وما بَقِيَتْ إلاّ النَّحِيزَةُ والألواحُ والعَصَبُ أراد بالوَهْم جَملاً ضَخْماً . ويقال : توهّمتُ الشيءَ وتفرَّستُه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٦٢٨
(باب الهاء والياء وما يثلثهما) (هيأ) الهاء والياء والألف كلمةٌ تأتي وهاؤها زائدة. يقال: هَيَا، والمرادُ: يا. قال الشاعر: فَيُصِيخُ يرجُو أنْ يكونَ حَياً *** ويقولُ مِن طربٍ هَيَا ربَّا([1]) (هيب) الهاء والياء والباء كلمةُ إجلالٍ ومخافة. من ذلك هابَه يَهابُه هَيْبةً. ورجلٌ هَيُوبٌ: يَهاب كلَّ شيء. وهَيُوبٌ: مَهِيبٌ([2]). وقولهم: "الإيمانُ هَيوبٌ"، قال قوم: مَهيبٌ، وقال قوم: إنَّ المؤمنَ يَهاب
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٨٠
- يقال: رجل هيمان، وهائم: شديد العطش، وهام على وجهه: ذهب، وجمعه: هيم، قال تعالى: ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ [الواقعة/55] والهيام: داء يأخذ الإبل من العطش. ويضرب به المثل فيمن اشتد به العشق، قال: ﴿ألم تر أنهم في كل واد يهيمون﴾ [الشعراء/225] أي: في كل نوع من الكلام يغلون في المدح والذم، وسائر الأنواع المختلفات، ومنه: الهائم على وجهه المخالف للقصد الذاهب على وجهه، وهام ذهب في الأرض، واشتد عشقه، وعطش،
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٨٧
ه ي م هام في البرّيّة‏.‏ وهامت الإبل على وجوهها‏.‏ ورملٌ هيامٌ بالفتح‏:‏ لا يتماسك‏.‏ ورجل هيمان‏.‏ عطشان وقوم هيمى وقد هام يهيم وإبل هيمٌ عطاش وبها هُيامٌ‏.‏ وتقول‏:‏ مهيم بمعنى ما وراءك‏.‏ ومن المجاز‏:‏ هو هائم بفلانة ومستهام وقد هام بها وتهيّمته وبه هيام وهو الجنون من العشق‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٤٤٤
هامَت الناقةُ تَهِيم: ذهَبَت على وجِهها لرَعْيٍ كهَمَتْ، وقيل: هو مقلوب عنه. والهُيامُ: كالجنون، وفي التهذيب: كالجنون من العشق. ابن شميل: الهُيامُ نحو الدُّوارِ جنونٌ يأْخذ البعيرَ حتى يَهْلِك، يقال: بعيرٌ مَهْيُومٌ. والهَيمُ: داءٌ يأْخذ الإبلَ في رؤوسها. والهائمُ: المتحيِّرُ. وفي حديث عكرمة: كان عليٌّ أَعْلَمَ بالمُهَيِّماتِ؛ يقال: هامَ في الأَمر يَهِيم إذا تحيّر فيه، ويروى المُهَيْمِنات، وهو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٥٩
* ه ي م * * الهَامَةُ * الرأس والجمع * هَامٌ * و * هَامَةُ * القوم رئيسهم و * الهَامَةُ * من طير الليل وهو الصدى والجمع * هَامٌ * وكانت العرب تزعم أن روح القتيل الذي لا يدرك بثأره تصير هَامَةً فترقو عند قبره تقول اسقوني اسقوني فإذا أُدرِك بثأره طارت وقلب * مُسْتَهَامٌ * أي هائم و * الهُيَامُ * بالضم أشد العطش و * الهِيَامُ * بالكسر الإبل العطاش الواحد * هَيْمَانُ * وناقة * هَيْمَى * مثل عطشان
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٢٣٢
| ( *!هَامَ *!يَهِيمُ *!هَيْمًا ) بِالفَتْحِ ( *!وهَيَمَاناً ) بِالتَحْرِيكِ ، ( أحَبَّ امْرَأَةً ) ، كذا نَصُّ ابنِ السِّكِّيتِ ، فقَوْلُ شيْخِنَا : والقَيْد كَأنَّهُ اتِّفَاقِيٌّ ، وإلاَّ *!فالهَيَمَانُ لا يَخْتَصُّ بالنِّسَاءِ : مَحَلُّ نَظَرٍ . | ( و ) قَوْلُهُ تَعَالَى : ^ ( فَشَارِبُونَ شَرْبَ ( *!الهِيمِ ) هِيَ ( بالكَسْرِ : الإِبِلُ العِطَاشُ ) كَمَا في الصِّحَاح ، وقَالَ الفَرَّاءُ : هي
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٧٠
هَيَّمَهُ 2 هَيَّمَهُ ذ : see هُيُومٌ. هَيَامٌ هَيَامٌ ذ : see an ex. in a verse of Lebeed, voce أَصْلٌ. هُيَامٌ هُيَامٌ ذ : see هُبٌّ. هُيُومٌ هُيُومٌ ذ [The being bewildered, or distracted, by amorous desire;] the pursuing a heedless, or an inconsiderate course, or going at random, heedlessly, or without consideration, or certain aim, by reason of amorous desire: and تَهْيَامٌ the [being
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٩٦
هَامَ هَامَ ( y ) I ( n. ac. هَيْم 1 , هَيَمَاْن 36 ), a. Loved passionately, doted on. b. Wandered about like a madman. تَهَيَّمَ تَهَيَّمَ V , a. Maddened, crazed. اِهْتَيَمَ اِهْتَيَمَ VIII a. [ La ], Provided for. اِسْتَهْيَمَ اِسْتَهْيَمَ X , a. see V . هَيْمَى هَيْمَى 1ya , a. fem. of هَيْمَاْنُ 33 . أَهْيَمُ أَهْيَمُ 14 , a. Starless ( night ). هَاْيِم هَاْيِم 21 , ( pl.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣ (الإجمالي: ٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ودي

    الآيات المشتركة: ١ · İki dağ arasındaki yamaçlardır

  2. شرب

    الآيات المشتركة: ١ · İçecek

  3. رأي

    الآيات المشتركة: ١ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ

    Susamış develer

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökهيم
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerعطش, تيه, ضلل
Zıt Kökروى
Çekirdek Özet 1İçi kavuran aşırı susuzluk ve bu hararetin doğurduğu doyumsuzluk
Çekirdek Özet 2Bir hedefe ve sınıra bağlı olmaksızın zihnen veya bedenen yönsüzce savrulma
Çekirdek Özet 3İç dürtülerin denetimden çıkarak bilinci, söylemi veya eylemi hedefsiz bir kaosa sürüklemesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir aşk sarhoşluğu veya sıradan bir çöl yürüyüşü sanıp, içerdiği tatminsiz hararet ve kontrolsüz savrulma dinamizmini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هيİçsel bir kıpırdanış, açığa çıkma, kabarma ve harekete geçme; nitekim هيج kökünde heyecanlanıp kabarma, هيأ kökünde bir duruma hazırlanıp ortaya çıkma, هيت kökünde dışa doğru çağrı ve atılma görülür.مÇekirdeğe eklenen son harf, içteki kabarma ve hareketi su gibi yayılan, sınır tutmayan, doymayan ve derin bir dalgalanmayla hedefsizce savrulan kesintisiz bir akışa dönüştürür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesİçten gelen güçlü bir dürtünün, dikkatin ve hararetin dışa doğru feveran etmesi
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaBu içsel dürtünün arayışa, eyleme, bir hedefe doğru çırpınarak uzanmaya dönüşmesi
مSu; akış, çokluk, derinlikArayışın sınır tanımayan, girdaplaşan, doyumsuz bir akıntı ve kuşatıcı bir dalga halini alması
هيمİçteki nefes ve hararetin uzanıp eyleme dökülmesi, ardından sınır tanımayan doyumsuz bir akışla yönsüz savrulmasıİnsanı veya hayvanı içten yakan hararetin hedef gözetmeksizin her yöne saldırması, doyumsuz bir akış içinde yönünü ve dengesini bütünüyle yitirmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevelerin yakalandığı, ne kadar su içerse içsin kanmadığı, ciğerleri kavuran humma benzeri bir hastalık (هُيَام); bu illet yüzünden devenin otlağı terk edip çölde başıboş ve sersemce koşması; ayrıca suyu ne kadar emerse emsin doymayan kuru, ince kum.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ebû’l-Ahzer el-Himmânî, dizginlenemez tutku ve hedefsiz savrulmayı anlatan beytinde kökün türevi olan kelimeyi aşırı meyil ve kapılmaktan vazgeçme bağlamında kullanır: فَقَدْ تَنَاهَيْتُ عَنِ التَّهْيَامِ
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayetlerinde Hz. Ali’nin çözümsüz gibi görünen, zihinleri hayrete ve şaşkınlığa sevk eden karmaşık meselelerdeki derin vukufiyeti anlatılırken bu kök kullanılır: كَانَ عَلِيٌّ أَعْلَمَ بِالمُهَيِّمَاتِ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça هيم kökü, Sami dil ailesinde içsel çalkantı, zihinsel karışıklık, derin uğultu ve sersemlik bildiren fonetik ve semantik çekirdeklerle ilişkilidir. İbrânîce h-m-h (המה) kökünde görülen içten içe kaynama, uğuldama, feryat etme ve huzursuzca çalkalanma anlamı ile h-w-m (הום) kökünde karşılaşılan şaşkına dönme, gürültüyle karışma ve sersemleme kavramları Arapçadaki anlam örgüsüyle doğrudan kesişir. Süryânîcede de benzer biçimde zihnin sarsılması, dehşet veya hayretle dengesini kaybetmesi durumları bu ses öbeğiyle akrabadır. Arapçada kök, bedevî çöl hayatının somut şartlarında hem patolojik bir susuzluk türüne (deveyi hedefsiz koşturan ölümcül hararet) hem de yönünü ve aklını kaybedip yüzüstü savrulma (hâmân) eylemine odaklanarak özelleşmiştir. Kökün temelinde bir şeyin dış sınırlayıcı olmaksızın kendi iç basıncıyla yönsüzce akması ve tüketemediği bir açlıkla sağa sola çarpması yatar.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönهيم ile هوم ve وهم kökleri arasındaki geçişkenlikBaşın uyuklama veya sersemlikle sallanması (هوم), zihnin kuruntularla yönünü kaybetmesi (وهم) ve iç hararetle çöle savrulma (هيم) iç içe geçmiş Arapça semantik eksenlerdir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce h-m-h / h-w-m ve Süryânîce h-w-mİçsel uğultu, karmaşa, tatminsiz feryat ve şaşkınlık anlamları Sami kök gövdesinde ortaktır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında spekülasyondan uzak, kesin doğrulanmış bir soydaş biçim tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هيمAnlamlıAşırı susuzluk ve yönsüz savrulmaİç hararetle su aramaya çıkıp hedefsizce dolaşmak, kontrolü yitirmekHedef kök; Kur'an'da geçer
هميAnlamlıGözyaşı veya yağmurun durmaksızın akmasıSuyun veya yaşın kesintisiz, engelsiz ve dökülürcesine akıp gitmesiKesintisiz ve hedefsiz akış yönüyle ortak çekirdeğe bağlıdır; Kur'an'da geçmez
يهمAnlamlıKılavuzsuz çöl, delice cesaret, sağır edici afetSesi ve izi olmayan uçsuz bucaksız çöl (yeymâ), önüne geçilemeyen sel ve yangın (eyhemân)Yön ve idrak kaybı ekseninde doğrudan eş anlamlıdır; Kur'an'da geçmez
يمهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
مهيAnlamlıSuyun çoğalması, sütün incelmesiBir şeyin sulanması, gevşemesi, aşırı akışkan hale gelmesiAkışkanlık ve dirençsizlik boyutu taşır; Kur'an'da geçmez
ميهAnlamlıSu çıkarmak, suya ulaşmakKuyudan su çekmek veya suyun kaynağına yönelmekSu temasıyla fiziksel ortaklık taşır; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هيمMerkezDoyumsuz hararet ve yönsüz savrulmaHem içsel bir yangını/açlığı hem de bunun doğurduğu amaçsız, tutarsız savrulmayı birlikte içerir.İç hararetin bilinci ve rotayı tamamen felç etmesi hali
عطشKomşuSusuzlukYalnızca bedensel su ihtiyacını bildirir; هيم gibi delirtici, hastalıklı ve tatminsiz bir boyutu zorunlu kılmaz.Olağan fiziksel su eksikliği
تيهKomşuÇölde kaybolma ve şaşkınlıkMekânsal veya zihinsel olarak yolunu kaybetmektir; هيم kökündeki gibi yakıcı bir iç güdü ve doyumsuzluk şart değildir.Referans noktasını yitirerek bocalamak
ضللKomşuDoğru yoldan sapmaBelirli bir hedeften veya haktan sapıp yanlış yola girmektir; هيم ise hiçbir yol gözetmeksizin her vadide şuursuzca dolaşmaktır.Hedefin yanlış seçilmesi veya büsbütün kaybedilmesi
روىZıtSuya doyma ve itminan bulmaSuya kanmak, hararetin dinmesi, sükûnet bulmak ve sağlam bir kaynağa tutunarak dengelenmektir.İç yangının dinmesi ve tatmine kavuşma hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaهيمİç yangını ile yönsüz savrulmaBir hedefe bağlanmaksızın aşırı tutku, hararet veya şaşkınlıkla vadilerde başıboş dolaşmakKesin
Latincevagari, insanire, sitireBaşıboş dolaşmak, aklını yitirmek, susamakvagari serbest ve yönsüz dolaşmayı, sitire şiddetli susuzluğu karşılar; tek bir sözcük iki anlamı aynı anda veremez.Güçlü
İngilizceto wander aimlessly, unquenchable thirst, infatuationAmaçsızca savrulmak, dinmeyen susuzluk, körü körüne kapılmato wander kökün hareketsel yüzünü, unquenchable thirst patolojik doyumsuzluğunu ifade eder; her iki anlam parçalı aktarılır.Güçlü
Almancaumherirren, unstillbarer DurstBaşıboş dolanıp durmak, dindirilemez susuzlukumherirren zihinsel ve mekânsal rota kaybını çok iyi verir fakat kelimedeki yakıcı tutku boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
Fransızcaerrer, soif insatiable, égarementYönsüzce gezinmek, doyumsuz susuzluk, kendinden geçmeerrer kelimesi fiziki ve fikri savrulmayı yansıtır; hastalığa varan susuzluk boyutu ancak ek tamlamalarla kurulabilir.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْهِيمِCiğerleri yandığı için içtikçe daha çok susayan, suya doymayan hastalıklı develerCehennem ehlinin zakkum yedikten sonra kaynar sudan çılgınca ve tatminsizce içmelerinin tasviri (Vâkı‘a 56:55).
يَهِيمُونَİlkesizce, tutarsızca ve hedefsizce her türlü fikir veya duygu vadisinde şuursuzca savrulmakSözleri eylemleriyle çelişen, bir ilkeden yoksun olarak her rüzgârda savrulan şairlerin zihinsel başıboşluğu (Şu‘arâ 26:225).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret azabının niteliği ve cehennem ehlinin psikolojisiCehennemdeki susuzluğun fiziksel bir su ihtiyacından öte, hiçbir zaman dinmeyecek ontolojik bir tatminsizlik ve doyumsuzluk azabı olmasıTükendikçe artan, tatmin bulmayan sürekli içsel azap
FıkıhAyıplı mal (hayvan satımı) ve akıl sağlığı ehliyetiSatılan devede heyam illetinin bulunmasının fesih sebebi sayılması; akıl zevali ve temyiz kaybı durumlarıİradeyi ve fizyolojiyi felç eden gizli hastalık ve kontrolsüzlük hali
TefsirŞiir, edebiyat ve vahiy ayrımıŞairlerin vahiy taşıyıcısı olamayacağı, zira vahyin dosdoğru ve sabit bir hakikate çağırmasına karşın şairlerin her vadide ölçüsüzce savruldukları tespitiHakikat ekseninden kopuk estetik ve duygusal tutarsızlık
HadisZihinleri hayrete düşüren çetin meselelerSahabenin çözmekte zorlandığı, insanı şaşkına çeviren büyük ve karmaşık meseleler (muheyyimât)İnsanı yönsüz ve çaresiz bırakan karmaşa

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHidayet ve vahiy nizamıİstikametsizlik ve manevi doyumsuzlukRotasız kalındığında nefsin her vadide farklı bir puta veya hevese savrulmasıVahiy bağı koptuğunda insanın iç hararetinin onu sahte tatmin arayışlarına sürüklemesiKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiİlkesiz ve hedefsiz spekülasyonKanıtsız, amaçsız ve yöntemsiz fikir üretiminin zihni kaosa boğmasıBilgi üretiminin belirli bir hakikat gayesi gütmeyip sadece zihni gevezelikle savrulmasıGüçlü
SiyasiKamu yönetimi ve liderlikPopülizm ve ilkesiz savrulmalarToplumu ortak bir gaye etrafında toplamak yerine anlık duygusal dalgalanmalarla yönetmekKarar alıcıların uzun vadeli adalet yerine konjonktürel vadilerde başıboş savrulmasıGüçlü
İktisadiTüketim ahlakı ve piyasaDoyumsuz tüketim hırsıBireyin tükettikçe susaması, kaynakları sınırsız bir ihtirasla yutması fakat tatmin olamamasıTıpkı kumun suyu yutması gibi sermayenin ve tüketicinin doyumsuz bir açgözlülükle savrulmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerRastgele yürüyüş (random walk) ve açık termodinamik dengesizlikBir parçacığın hiçbir çekim merkezine veya yöne bağlı olmaksızın rastgele saçılması; soğurulan enerjinin dengeye kavuşmaksızın sistemi sürekli aşırı ısıtmasıGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve bilişsel tutarsızlıkBireyin ya da toplumun ortak ahlaki kuralları ve yön duygusunu yitirerek her türlü akıntıya kapılması, tatmin edilemeyen arzuların yarattığı yabancılaşmaKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece edebiyattaki platonik ve romantik aşk çılgınlığına (leylâ ile mecnûn tipi aşırı tutkuya) veya cehennemdeki sıradan susuzluğa indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamBir gaye, ahlak ve ilke zeminine oturmayan her türlü düşünsel, eylemsel ve duygusal üretimin insanı helake götüren bir doyumsuzluk ve savrulma girdabı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞu‘arâ Suresi 225. ayetteki eleştirinin yalnızca sanata veya edebiyata yönelik olduğu zannedilir; oysa eleştiri, hakikat bağı kopmuş, ilkesiz, her menfaate göre savrulan entelektüel ve retorik ahlaksızlığadır.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın getirdiği hidayet ve nizamın (sırât-ı müstakîm) karşı kutbunda yer alan kuralsız, gayesiz, doyumsuz ve savruk insan tipolojisini en çarpıcı biyolojik ve davranışsal metaforla zihne nakşeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin kaynağını şairlerin ve kâhinlerin sözlerinden ayıran ayetlerde (Şu‘arâ 224-227) ve cehennem ehlinin manevi ve bedensel tükenişini anlatan ayetlerde (Vâkı‘a 51-56).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Şiir ve sanatın bizzat kendisinin lanetlendiği fikrini düzeltir; yerilen şeyin sanat değil, ilkesizlik, yalancılık ve zihinsel savrukluk (her vadide hedefsizce gezinmek) olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDevenin içtikçe susuzluğunu artıran ve onu çölde çılgınca koşturan illet; su yutan doyumsuz kuru kum.
  • Soyut anlamBir hedeften ve ahlaki koordinattan yoksun kalarak zihnen, hissen ve fiilen her istikamete şuursuzca savrulma.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi iç hararetini dengeleyecek bir gayeden (itminan/hidayet) yoksun kalması sebebiyle sürekli entropi üretmesi ve kaosa sürüklenmesi.
  • LaTeX modeliv⃗(t)=∑i=1nr⃗i(t),lim⁡t→∞⟨v⃗(t)⟩=0⃗,∫0∞J(τ)dτ=∞
  • LaTeX açıklamasıModelde v⃗(t) ifadesi zaman içindeki hareket vektörünü, r⃗i(t) ise dış bir amaç ve koordinat tanımaksızın her an farklı bir yöne sapan rastgele iç itkileri temsil eder. ⟨v⃗(t)⟩=0⃗ eşitliği, bu savrulmaların sonsuz vadide gerçekleşmesine rağmen net bir istikamet ve hedef üretmediğini (hedefsiz dolaşma) gösterir. J(τ) terimi sisteme giren tüketim/su akışını gösterirken, bunun integralinin sonsuza ıraksaması ise ne kadar tüketilirse tüketilsin asla doyuma ve itminana ulaşamayan patolojik susuzluğu sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ه