هيأ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ه-ي-أالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٥٨ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كهلنفخكَهَيْئَةِهيأبرصكمهطينبرأأذن

الجذرالصيغ ٣الآيات ٤السور ٣المجاورة ٥٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

هيأ

ه - ي - أ

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٩

معناه في القرآن: Biçim gibi

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: هيء

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٧٩
قولهم يا هَيْءَ مالي: كلمة أسَفٍ وتَلَهُّفٍ. وأنشد الكسائي: يا هَيْءَ مالي من يُعَمَّرْ يُفْنِهِمَرَّ الزمان عليه والتَّقْليبُ والهَيْئَةُ: الشارَةُ، وفلان حسنُ الهَيْئَةِ والهِيئَةِ. أبو زيد: هِئْتُ للأمر أهِيءُ هَيْئَةً وتَهَيَّأتُ تهَيُّؤاً بمعنًى. وهيَّأتُ الشيء: أصلحته.
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٦٢٨
(باب الهاء والياء وما يثلثهما) (هيأ) الهاء والياء والألف كلمةٌ تأتي وهاؤها زائدة. يقال: هَيَا، والمرادُ: يا. قال الشاعر: فَيُصِيخُ يرجُو أنْ يكونَ حَياً *** ويقولُ مِن طربٍ هَيَا ربَّا([1]) (هيب) الهاء والياء والباء كلمةُ إجلالٍ ومخافة. من ذلك هابَه يَهابُه هَيْبةً. ورجلٌ هَيُوبٌ: يَهاب كلَّ شيء. وهَيُوبٌ: مَهِيبٌ([2]). وقولهم: "الإيمانُ هَيوبٌ"، قال قوم: مَهيبٌ، وقال قوم: إنَّ المؤمنَ يَهاب
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٩٨
- الهيئة: الحالة التي يكون عليها الشيء؛ محسوسة كانت أو معقولة، لكن في المحسوس أكثر. قال تعالى: ﴿أني أخلق لكم من الطين كهيئة الطير﴾ [آل عمران/49]، والمهايأة: ما يتهيأ القوم له فيتراضون عليه على وجه التخمين، قال تعالى: ﴿وهيئ لنا من أمرنا رشدا﴾ [الكهف/10]، ﴿ويهيئ لكم من أمركم مرفقا﴾ [الكهف/16] وقيل: هياك أن تفعل كذا. بمعنى: إياك، قال الشاعر: *هياك هياك وحنواء العنق* (في اللسان: *يا خال هلا قلت إذا
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٢٩
ه ي أ هو مهيّأ لكذا ومتهيء له وهيّأته فتهيّأ‏.‏ وما أحسن هيئته‏!‏ وهيئاتهم‏.‏ وقالت العامرية‏:‏ كان لي أخ هيّيءٌ‏:‏ ذو هيئة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٣٨٩
الهَيْئَةُ والهِيئةُ: حالُ الشيءِ وكَيْفِيَّتُه. ورجل هَيًّئٌ: حَسَنُ الهَيْئةِ. الليث: الهَيْئةُ للمُتَهَيِّئِ في مَلْبَسِه ونحوه. وقد هاءَ يَهَاءُ هَيْئةً، ويَهِيءُ. قال اللحياني: وليست الأَخيرة بالوجه. والهَيِّئُ، على مثال هَيِّعٍ: الحَسَن الهَيْئَةِ من كلِّ شيءٍ ، ورجلٌ هَيِيءٌ، على مثال هَيِيعٍ، كهَيِّئٍ، عنه أَيضاً. وقد هَيُؤَ، بضم الياءِ، حكى ذلك ابن جني عن بعض الكوفيين، قال: ووجهه أَنه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٢٦
* ه ي أ * * الهَيْئَةُ * الشارة يقال فلان حسن الهَيْئة و * الهِيئَة * مثل الشِيعة و * هِئْتُ * للأمر أَهِيءُ * هَيْئَةً * مثل جئت أجيء جيئة و * تَهَيَّأْتُ * له * تَهَيُّؤاً * بمعنى وقرئ منه ﴿هِئْتُ لك﴾ و * هَيَّأَهُ * أصلحه
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٤٠٩
الهيئة بالفتح وتكسر نادرا حال الشيء وكيفيته، وعن الليث: الهيئة للمتهيئ في ملبسه ونحوه، ورجل هيئ وهييء، ككيس وظريف عن اللحياني أي حسنها من كل شيء وقد هاء يهاء، كيخاف هيئة ويهيء قال اللحياني: وليست الأخيرة بالوجه وقد هيؤ بضم الياء ككرم حكى ذلك ابن جني عن بعض الكوفيين، قال: ووجهه أنه خرج مخرج المبالغة فلحق بباب قولهم قضو الرجل إذا جاد في قضائه ورمو إذا جاد رميه، قال: فكما يبنى فعل مما لامه ياء،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٨٩٦
هَآءَ 1 هَآءَ ذ , aor. يَهَآءُ and يَهِيْءُ, (K; the latter not of respectable authority, Lh;) inf. n. هَيْئَةٌ, He was, or became, of good, or goodly, form or appearance, or other properties denoted by the term هَيْئَة, q. v. (K.) ― -b2- [هَيُؤَ, accord. to the K, signifies the same: but see below.] ― -b3- هَيُؤَ, accord. to IHsh and others, the only verb of this form whose medial radical letter
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٧٥
المدخل: هيءهَآءَ هَآءَ ( y ) A , I ( n. ac. هَيْأَة [ 1t ] ), a. Was beautiful. b. A ( n. ac. هِيْءَة 2t ) [ Ila ], Yearned for. c. A ( n. ac. هَيْءَة 1t ), see V (b) . هَيُؤَ هَيُؤَ U ( n. ac. هَيَآءَة [ 22t ] ), a. see supra (a) . هَيَّأَ هَيَّأَ II , a. Prepared, fitted out; adjusted, settled; facilitated. هَاْيَأَ هَاْيَأَ III a. [ acc. & Fī ], Settled with.... about. تَهَيَّأَ تَهَيَّأَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٨ (الإجمالي: ٧٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. برص

    الآيات المشتركة: ٢ · Ebres alacadır, cüzzam hastalığı demektir

  2. كمه

    الآيات المشتركة: ٢ · Kataraktlı

  3. كهف

    الآيات المشتركة: ٢ · Kovuk

  4. طين

    الآيات المشتركة: ٢ · Döllenmiş yumurta

  5. نفخ

    الآيات المشتركة: ٢ · Körük demektir

  6. طير

    الآيات المشتركة: ٢ · “Tayr” kuş demektir

  7. برأ

    الآيات المشتركة: ٢ · Berr kara parçası demektir

  8. أوي

    الآيات المشتركة: ٢ · Eveye kuş yuvası demektir

  9. ذخر

    الآيات المشتركة: ١ · Ambara koyarsınız

  10. سري

    الآيات المشتركة: ٢ · Akan deredir

  11. كهل

    الآيات المشتركة: ١ · Ve yetişkin

  12. أذن

    الآيات المشتركة: ٢ · Kulak demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. … بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُبْرِئُ …

    Biçim gibi

  2. … الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِئُ …

    Biçim gibi

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökهيأ
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef ve lefif/mühmûz (orta harfi yâ, son harfi hemze)
Bağlamsal Yakın Köklerصور, شكل, عدل, قدر
Zıt Kökفسد
Çekirdek Özet 1Bir şeyin dışa vuran biçimi, sureti, düzenli hâli ve bir amaca elverişli duruma getirilmesi
Çekirdek Özet 2Varlığın somut biçimsel tasarımından (heyet) insana sunulan ilahi imkân ve düzenlemelere (tehbiye) uzanan yapı kuruculuk
Çekirdek Özet 3Bir amaca veya varoluş gayesine ulaşmak için iç ve dış şartların uygun bir kalıp ve düzene kavuşturulması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yüzeysel kılık-kıyafet veya rastgele hazırlık zannedip, Kur'an'daki varlıksal biçim verme ve işleri amaca uygun tanzim etme derinliğini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هيSeslenme, harekete geçirme, canlanma ve belirginleşme yönelişi; هيت, هيج, هيم, هيمن köklerinde görülen uyarılma, kabarma ve kuşatma nüansıأÇekirdekteki uyarılma ve beliriş hareketine kesin bir sınır, sabit bir suret ve somut bir duruş ekleyerek bir nesnenin veya durumun belirli bir biçim ve hazırlık kazanmasını sağlamıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, hayret, ortaya çıkma, dışa vurulan varlık ve görünürlük
يEl ve kolİş yapma, uzanma, şekillendirme ve aktif müdahale
أÖküz başıGüç, öncülük, başlangıç ve kararlı bir yönelim
هيأOrtaya çıkışın bir el vasıtasıyla biçimlendirilip güçlü ve kararlı bir duruma getirilmesiBir varlığın veya durumun görünür hâle getirilmesi, etkin bir müdahaleyle amaca uygun bir biçim ve hazırlık seviyesine ulaştırılması hareketini ifade eder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, canlının veya insanın dış görünüşü, duruşu, kılık kıyafeti ve bir fiili gerçekleştirmeye hazır, intizamlı hâli
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem kullanımında kılık-kıyafetin ve duruşun güzelliği anlamında حسن الهيئة ibaresi yaygındır; ayrıca nida ve yönelme edatı olarak şiirde yer bulmuştur
Erken Arapça kullanımKlasik lügatlerde bir kimsenin elbisesinde ve görünümünde özen göstermesi تهيأ في ملبسه ve işlerin karşılıklı uzlaşmayla düzenlenmesi المهايأة olarak kayıtlıdır

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, al-Mufradāt.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde هيأ kökü, biçim verme, hazır duruma getirme ve varlığın dış görünüm/duruş kazanması ekseninde fonetik ve anlamsal bir gelişim sergiler. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kök morfolojisi yerine varlığa gelme, olma anlamındaki köklerle fonetik yakınlıklar görülse de, Arapçada kök hemze ile lefifleşerek nesnenin algılanabilir dış suretini (heyet) ve bir amaca matuf hazırlığı (tehiye) ifade eden bağımsız ve güçlü bir semantik çekirdek kazanmıştır. Kökün Arapçadaki özgünleşmesi, varlığın yalın mevcudiyetinden ziyade onun belirli bir nizam, işlevsellik ve estetik/yapısal form içinde düzenlenmesi yönündedir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, HALOT, Brown-Driver-Briggs, Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönهيأ / الهَيْئَةُDış görünüş, kılık, biçim ve amaca uygun hazırlık anlamlarında türeyen lefif/mühmûz yapıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiVarlık ve hazırlık bildiren köklerle anlamsal örtüşmeVarlığın belirli bir hâl ve keyfiyet üzere durması bağlamında ortak Sami kök katmanlarıyla dolaylı paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هيأAnlamlıBiçim, hazırlık, duruşBir şeye suret vermek ve onu amaca uygun hâle getirmekHedef kök; Kur'an'da geçer
هأيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يهأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يأهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
أهيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
أيهAnlamlıİşaret etmek, yönelmekAyet, delil ve dikkat çekme kavramlarıyla irtibatlı kökHedef kökle kalb veya köken ilişkisi zayıftır; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هيأMerkezBiçim ve amaca uygun hazırlıkVarlığın dış görünüşünü, duruşunu ve bir hedefe elverişli nizamını ifade ederHem fiziksel form hem de işlerin kolaylaştırıcı tertibi
صورKomşuSuret ve şekillendirmeصور kökü varlığın ayırt edici sınırlarını ve yüzünü çizerken, هيأ genel duruşu ve işlevsel hâli vurgularNesneyi diğerlerinden ayıran belirgin şekil
شكلKomşuBenzerlik ve kalıpشكل türdeşlik ve dış bağlama odaklanırken, هيأ özgül duruş ve hazırlık niteliği taşırKalıpsal denklik ve görünüş benzerliği
عدلKomşuDenge ve ölçülülükعدل oran ve simetriyi tanzim ederken, هيأ o dengenin ortaya çıkardığı somut görünümü ve fonksiyonel intizamı kurarEğriliği giderme ve dengeli kılma
فسدZıtBozulma ve işlevsizleşmeفسد düzenin, yapının ve faydalı formun dağılmasını; هيأ ise amaca uygun intizamın kurulmasını bildirirYapının bütünlüğünü ve faydasını kaybetmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaهيأBiçim, suret, hazırlıkVarlığın görünür hâli ve bir maksat için tanzim edilmesiKesin
Latinceforma, praeparatio, habitusBiçim, donanım, hazır duruma getirmeForma kökün dış suret yönünü, praeparatio ise tehbiye ve hazırlık yönünü karşılarGüçlü
İngilizceshape, form, disposition, prepareŞekil, durum, hazırlamakTek bir kelime hem 'heyet' (form/state) hem 'tehbiye' (provision/preparation) boyutunu bütünüyle kapsayamazGüçlü
AlmancaGestalt, Beschaffenheit, bereitstellenŞekil, nitelik, hazırlayıp sunmakGestalt statik biçimi, bereitstellen ise hedefe dönük düzenlemeyi yansıtırGüçlü
Fransızcaforme, disposition, préparerSuret, tertip, hazırlamakMaddi görünüm ile eyleme hazır olma durumunu ayrı kelimelerle verirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كَهَيْئَةِ الطَّيْرِSomut suret, kalıp, fiziksel biçimÇamurdan kuş biçimi verilmesi bağlamında mucize anlatımı (Âl-i İmrân 3:49, Mâide 5:110)
وَهَيِّئْ لَنَاİmkân hazırlama, işleri amaca elverişli kılma, lütufMağaraya sığınan gençlerin doğru yolu bulmak için ilahi yardım talebi (Kehf 18:10)
وَيُهَيِّئْ لَكُمْKolaylık sağlama, sığınak ve ortam hazırlamaİmanlarını korumak için çekilen gençlere ilahi rahmetin sağladığı destek (Kehf 18:16)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratma ve mucize teorisiÇamurdan kuş heyeti yapılmasının hakiki yaratma mı yoksa biçim verme (tasvir) ve ilahi izinle hayat bulma mı olduğu tartışmasıŞekil verme ile yoktan var etme arasındaki teolojik ayrım
FıkıhOrtaklık ve mülkiyetin paylaşımıMuhâyee (المهايأة) akdi kapsamında ortak mülkün kullanım zamanı veya mekânı bakımından bölüşülerek düzene sokulmasıMülkiyet haklarının çekişmeyi önleyecek şekilde tanzim edilmesi
TefsirKehf kıssası ve ilahi inayetAshâb-ı Kehf'in duasında geçen rüşd ve mırfak talebinin, sebepler dairesini aşan ilahi bir tanzim olarak yorumlanmasıKulun acziyet anında işlerini bütünüyle Allah'ın hazırlamasına teslim etmesi
HadisNamaz ve ibadet adabıKılık-kıyafetin ve duruşun düzgün tutulması, heyetin (dış görünüşün) ibadetin vakarına uygun olması tavsiyeleriVakar, sükûnet ve dış intizam

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi inayet ve rızıkİmkân tanzimiKulu hidayet ve selamete ulaştıracak şartları hazırlamaAllah'ın kulunun işini rüşd ve kolaylık üzere düzenlemesiKesin
İlmiTasarım ve morfolojiForm-fonksiyon uyumuBir maddenin gayesine uygun biçim ve geometriye kavuşturulmasıÇamurun kuş heyetine sokulmasında olduğu gibi cevherin suret kazanmasıGüçlü
SiyasiKriz yönetimi ve sığınakStratejik tertibatToplumsal baskı ve zulüm ortamında korunma zeminini inşa etmeAshâb-ı Kehf'in çekildiği mağarada siyasi baskıdan koruyucu bir nizamın var edilmesiGüçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve bölüşümMuhâyee (zaman/mekân bölüşümü)Ortak kaynakların verimli ve nizami şekilde kullanıma hazırlanmasıPaydaşların haklarını çatışmasız işletmek için yapılan fiili düzenlemeGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKonfigürasyon ve sınır şartlarının optimizasyonuBir sistemin kararlı hâle gelebilmesi ve bir iş üretebilmesi için parametrelerinin en uygun biçimde ayarlanması ve fiziksel geometriye kavuşturulmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal hazırlık ve lojistik tanzimBir topluluğun veya bireyin amaçladığı hedefe ulaşabilmesi için gerekli sosyal, hukuki ve mekânsal altyapının planlanarak hazır edilmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece gündelik kılık-kıyafet düzeni veya soyut, temelsiz bir iyi niyet temennisi olarak sınırlandırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem ontolojik bir biçim verme (çamurdan kuş heyeti) hem de hayati kriz anlarında ilahi rahmetle şartların amaca en uygun hâle getirilmesi (Kehf suresi) boyutlarını kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAshâb-ı Kehf'in duasını pasif bir bekleyiş zannedip, تهيئة kavramının eyleme, sığınağa ve amaca dönük aktif bir altyapı inşası olduğunu ıskalamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın somut kalıbı (heyet) ile hedeflenen sonucun altyapısı (tehiye) arasındaki nedensellik bağını gösterdiği ve ilahi inayetin şartları tanzim etme biçimini açıkladığı için önemlidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. İsa'nın mucizelerini anlatan tasvir ayetlerinde ve Ashâb-ı Kehf'in mağaradaki ilahi himaye ve rüşd arayışını bildiren ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Biçimin (formun) anlamsız bir kabuk olduğu yanılgısını ve kurtuluşun hazırlıksız, plansız bir tesadüfle gerçekleşeceği zannını düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneye dışarıdan bakıldığında görülen intizamlı suret, duruş ve bir fiili yapmaya hazır hâl.
  • Soyut anlamBir hedefe, amaca veya varoluş hikmetine ulaşmayı mümkün kılacak iç ve dış imkânların, şartların ve biçimin mükemmel şekilde ayarlanması.
  • Sistematik karşılıkBelirli bir potansiyelin (madde/durum) amaçlanan sonuca (hayat/rüşd) ulaşması için gereken konfigürasyonel altyapının kurulması.
  • LaTeX modeliH:(M×C)→ΦSr
  • LaTeX açıklamasıModelde M ham maddeyi veya başlangıç durumunu, C bağlamsal imkân ve şartları temsil eder. Φ operatörü هيأ kökünün biçim verici, düzenleyici ve hazırlayıcı fonksiyonunu ifade eder. Sr ise hedeflenen amaca uygun nihai rüşd, form ve elverişlilik durumudur. Formül, ham durumun amaca yönelik bir tanzimle fonksiyonel yetkinliğe ulaştırılmasını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ه