يقظ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ي-ق-ظالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٥ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».يمنرعبقلبيقظرقدأَيْقَاظًاملأوصدبسطكلبوليشملحسب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

يقظ

ي - ق - ظ

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٩

معناه في القرآن: Uyanıklar

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٩٦
القاف والظاء و"وايء" معهما وق ظ، ق ي ظ، ي ق ظ مستعملات وقظ: الوَقْظُ: حوض يجتمع فيه ماء كثير، ليس له أعضاد، وجمعه وِقظانٌ. وكان يوم الوقيظ حرباً بين تميم وبكر في الإسلام. قيظ: القَيْظُ: صميم الصيف، والمَقيظُ: المصيف، وتقول: قِظنا بموضع كذا والمَقيظة: نبات أخضر يبقى إلى القَيْظ يكون علقة للإبل إذا يبس ما سواه. يقظ: اسَتْيَقَظ فلان وأيْقَظْتُه، فهو يَقْظانُ، وامرأة يَقْظَى، وقوم أيْقاظٌ، ونساء
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٨٨
رجلٌ يَقِظٌ ويَقُظٌ، أي متيقّظٌ حذرٌ. وأيْقَظْتُهُ من نومه، أي نبَّهته فَتَيَقَّظَ واسْتَيْقَظَ، فهو يَقْظانُ. والاسمُ اليَقَظَةُ. وأيْقَظْتُ الغبارَ: أثرتُهُ، وكذلك يَقَّظْتُهُ تَيْقيظاً.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٩١٧
ق ظ ( وايء ) قيظ ، يقظ ، وقظ . وقظ : أما وقظ فإن الليث أَودَعَه هذا الباب . وزعم أنَّه حَوْضٌ ليس له أعضادٌ إلاّ أنه يجتمع فيه ماءٌ كثير . قلت : هذا خطأ محضٌ وتصحيف ، والصواب الوَقْط ، وقد مرَّ تفسيره في باب القاف والطاء . قيظ : قال الليث : القَيْظ : صميم الصَّيف ، وهو حاقُّ الصيف . يقال : قظنا بمكان كذا وكذا . والمَقيظ والمصيف واحد . قلتُ : العَرب تجعل السَّنَةَ أربعةَ أزمان لكلِّ زمان منها
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٧٩
ي ق ظ ما أنساك في النوم واليقظة وأيقظته ويقظته فاستيقظ وتيقّظ‏.‏ ورجل يقظان وارمأة يقظى وقوم أيقاظ وباتت عيني يقظي تراعيك‏.‏ يستيقظون إلى نهاق حميرهم وتنام أعينهم عن الأوتار وأيقظ التراب ويقّظه‏:‏ أثاره‏.‏ وقال الحماسيّ‏:‏ إذا نحن سرنا بين شرق ومغرب تحرّك يقظان التراب ونائمه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٠٦٩
اليَقَظةُ: نَقِيضُ النوْم، والفِعل استَيْقَظَ، والنعت يَقْظانُ، والتأْنيث يَقْظى، ونسوة ورجال أَيْقاظٌ. ابن سيده: قد استَيْقَظَ وأَيْقَظَه هو واسْتيقظه؛ قال أَبو حيّة النُّمَيْري: إِذا اسْتَيْقَظَتْه شَمَّ بَطْناً، كأَنَّه بمَعْبُوءةٍ وافى بها الهِنْدَ رادِعُ وقد تكرر في الحديث ذكر اليَقَظة والاسْتِيقاظ، وهو الانْتباه من النوم. وأَيْقَظْته من نومه أَي نَبّهته فتَيَقَّظ، وهو يَقْظان. ورجل يَقِظ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٦٥
* ي ق ظ * رجل * يَقِظٌ * بضم القاف وكسرها أي متيقظ حذر و * أَيْقَظَهُ * من نومه نبهه * فَتَيَقَّظَ * و * اسْتَيْقَظَ * فهو * يَقْظَانٌ * والاسم * اليَقَظَة * بفتحتين
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٢٧٥
اليقظة، محركة: نقيض النوم. قال عمر بن عبد العزيز: ومن الناس من يعيش شقيا جيفة الليل غافل اليقظه فإذا كـان ذا حـياء ودين راقب الله واتقى الحفظه إنما الناس سائر ومـقـيم والذي سار للمقيم عظـه وقد يقظ، ككرم وفرح، الأولى عن اللحياني، يقاظة ويقظا، محركة، وكذلك يقظة محركة، وزاد في المصباح: يقظ، بفتح القاف، أي كضرب، ولم يذكر
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٨١٧
يَقِظَ 1 يَقِظَ ذ , aor. يَقَظَ , (Msb, K,) and يَقُظَ, aor. يَقُظَ ; (Lh, K;) and in the Msb is added يَقَظَ, i. e. like ضَرَبَ, which is strange; (TA;) [but this I do not find in my copy of the Msb;] inf. n. [of the first] يَقَظٌ (Msb, K) and يَقَظَةٌ, (Msb, TA,) or the latter is a simple subst., (S,) and [of the second] يَقَاظَةٌ; (Msb, K;) He waked, or woke; did not sleep, or was not
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٢٧
يَقِظَ يَقِظَ A ( n. ac. يَقَظ 4 ), a. Was awake; awoke; watched; was on his guard. يَقُظَ يَقُظَ U ( n. ac. يَقَاْظَة 22t ), a. see supra. يَقَّظَ يَقَّظَ II , a. IV, Aroused, woke. b. Raised ( dust ). تَيَقَّظَ تَيَقَّظَ V , a. see I . اِسْتَيْقَظَ اِسْتَيْقَظَ X , a. see I . b. Tinkled. يَقْظَى يَقْظَى 1ya , a. fem. of يَقْظَاْنُ 33 . يَقَظَة يَقَظَة 4t , a. Wakefulness;
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥ (الإجمالي: ١٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. رقد

    الآيات المشتركة: ١ · Rekd Lahit demektir

  2. وصد

    الآيات المشتركة: ١ · Uygun hale getirilen

  3. ذرع

    الآيات المشتركة: ١ · Zira’ (zal) : Kol demektir

  4. كلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onların köpeği

  5. رعب

    الآيات المشتركة: ١ · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  6. فرر

    الآيات المشتركة: ١ · Ferre “Ferv” ölü hayvanın derisi; soluk renk; “firar” etmek…

  7. شمل

    الآيات المشتركة: ١ · Sol

  8. طلع

    الآيات المشتركة: ١ · Dal demektir

  9. بسط

    الآيات المشتركة: ١ · Bisat kilim demektir

  10. ملأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  11. يمن

    الآيات المشتركة: ١ · Sağ yandır

  12. حسب

    الآيات المشتركة: ١ · Hisbe okun nişangah kısmına denir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَتَحْسَبُهُمْ أَيْقَاظًا وَهُمْ رُقُودٌ وَنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَذَاتَ الشِّمَالِ وَكَلْبُهُمْ …

    Uyanıklar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökيقظ
YapıÜçlü
Özel Durumİlk harfi illetli (misâl-i yâî)
Bağlamsal Yakın Köklerنبه, حذر, شعر
Zıt Kökنوم
Çekirdek Özet 1Uykudan sıyrılarak duyuların açılması, toprağın veya hareketsiz nesnenin devinime geçirilmesi
Çekirdek Özet 2Zahirî algıda canlı, gözü açık ve uyanık görünme hali
Çekirdek Özet 3Şuurun ve algı kanallarının gaflet veya atalet perdesini yırtarak faal hale gelmesi
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca fizyolojik uykusuzluğa indirgeyip Kur'an'ın zahir-hakikat ayrımındaki algısal derinliğini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
يقBelirginleşme, durulma, kapalılığın ve şüphenin ortadan kalkarak durumun netleşmesi; nitekim aynı çekirdeği paylaşan يقن kökünde bilginin sabitlenip şüpheden arınması esastırظSert ve vurgulu peltek harfin katılmasıyla, durulup netleşen durum fiziki ve duyusal bir tetikte oluşa, uykunun ağırlığını yırtan keskin bir farkındalık ve hareket haline dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİradeyi devreye sokma, etkin olma ve çevreye uzanarak temas kurma yetisi
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırEnerjinin ve dikkatin tek bir odakta toplanması, sınırların belirginleşmesi
ظsepet, çark; içine alma, kuşatma (ikiz harfi ط imgesinden türetme yoğunlaşma)Dikkat ve algının çevreyi keskin biçimde kuşatması, teyakkuz hali
يقظEyleme geçme iradesinin (ي) dikkati tek merkezde toplaması (ق) ve çevreyi keskin bir algıyla kuşatarak uykudan uyanması (ظ)Durgunluğun ve uykunun yarılarak duyuların bütünüyle dış dünyaya açık ve tetikte hale gelmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamUykunun karşıtı olarak gözlerin açılması, canlanma; rüzgârın veya adımların toprağı deşip tozu havaya savurması (أيقظ التراب: toprağı devindirdi, tozu harekete geçirdi)
Cahiliye şiiri kullanımıel-Hamâse derlemesinde yer alan kadim beyitte toprağın sakin ve hareketli halleri uykuda ve uyanık olma metaforuyla aktarılmıştır: إذا نحن سرنا بين شرق ومغرب / تحرّك يقظان التراب ونائمه
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi halifesi ve şairi Ömer b. Abdilazîz uyanıklık ile gaflet arasındaki ahlaki zıtlığı şu beyitlerle kurmuştur: ومِن الناسِ مَن يَعِيشُ شَقِيّاً / جِيفةَ الليل غافِلَ اليَقَظَهْ / فإِذا كان ذا حَياءِ ودِينٍ / راقَب اللّهَ واتَّقى الحَفَظهْ

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde يقظ kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Kuzey-Batı Sami sahasında uyanıklık, tetikte olma ve bilincin açılması semantik dairesinde varlık gösterir. Kökün İbranice soydaşı olan יקץ (y-q-ṣ) biçimi doğrudan uykudan uyanma, kendine gelme ve gözlerini açma eylemini karşılar; nitekim Tekvin metinlerinde uykudan ayılma anları bu fiille ifade edilir. Ge'ez (Eski Etiyopya) dilinde de benzer fonetik dönüşümle tetikte olma ve uyanık durma anlamı korunmuştur. Kökün fonetik yapısındaki son harf olan Arapça ظ, İbranicede düzenli ses denkliği uyarınca צ (tsade) sesine karşılık gelmektedir. Akrabalık zinciri, kökün Proto-Sami düzeyinde fizyolojik bir uykusuzluktan ziyade, canlının çevresini algılayabilecek duyusal teyakkuz eşiğine geçişini adlandıran ilksel bir morfem olduğunu göstermektedir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, HALOT ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönToprağı harekete geçirmekten duyuları uyandırmaya geçişÇöl şartlarında durgun toprağın rüzgâr veya ayakla deşilip harekete geçirilmesi (يقظ التراب), canlının uykudaki durağan halden kıpırdanarak teyakkuza geçişiyle doğrudan eşleşirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice יקץ (yaqats)İbranicede uykudan uyanma, ayılma ve şuurun yerine gelmesi anlamında düzenli ses denkliğiyle birebir örtüşen soydaş biçimdirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin Sami dışı kollarında güvenilir doğrudan morfolojik denk tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يقظAnlamlıUyanıklık, teyakkuzUykunun zıddı olarak duyuların faal olması, toprağın hareketlenmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
يظقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimiyle oluşan bir kök mevcut değildirKur'an'da geçmez
قيظAnlamlıŞiddetli yaz sıcağıYaz mevsiminin ortasındaki kavurucu sıcaklık ve bu mevsimde yaşama haliKur'an'da geçmez
قظيAnlamlıKesmek, bitirmekقضي kökü ile fonetik varyant ilişkisi içinde bir işi karara bağlama veya tüketmeKur'an'da geçmez
ظيقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıDil kuralları ve fonotaktik yapı gereği mühmel bırakılmıştırKur'an'da geçmez
ظقيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıDil kuralları ve fonotaktik yapı gereği mühmel bırakılmıştırKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يقظMerkezUyanıklık, teyakkuzUykudan veya hareketsizlikten sıyrılarak duyuların dış uyaranlara bütünüyle açık hale gelmesiAlgı ve bedenin dışarıdan uyanık görülmesi veya fiilen tetikte bulunması
نبهKomşuİkaz, dikkat çekmeBir dış uyarıcı vasıtasıyla algının yönlendirilmesi ve unutanın uyarılmasıيقظ kökündeki genel durumdan farklı olarak bir uyarıcıya bağlı uyanma
حذرKomşuSakınma, teyakkuzOlası bir tehlikeye karşı savunma güdüsüyle uyanık ve tedbirli olmaيقظ uyanıklığın kendisi iken حذر korku ve korunma amaçlı odaklanmadır
شعرKomşuSezgi, duyumsamaÇok ince ve görünmeyen ayrıntıları duyular ve sezgi yoluyla idrak etmeيقظ duyuların açık oluşunu, شعر ise algılanan bilginin inceliğini vurgular
نومZıtUyku, hareketsizlikCanlının duyu ve irade faaliyetlerinin geçici olarak askıya alınması haliيقظ kökünün tam zıddı olup bedensel ve zihinsel teyakkuzun kaybolmasıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيقظUyanık olma, teyakkuzUykunun karşıtı olma hali, algıların faaliyeti ve dış görünüşteki dirilikKesin
Latincevigil, vigilansTetikte, nöbette, uyanıkDikkatin sürekli açık tutulmasını iyi karşılar ancak toprak hareketlendirme nüansı yokturGüçlü
İngilizceawake, alert, vigilantUyanık, tetikte, teyakkuzdaBiyolojik uyanıklık ve zihinsel dikkati karşılar, Kur'an'daki zahirî aldanış yönünü tam vermezGüçlü
Almancawach, wachsamUyanık, uyanık duranHem uyumama durumunu hem de dikkatli bekleyişi karşılarGüçlü
Fransızcaéveillé, vigilantUyanmış, tetikteBilincin açık olması durumunu ifade eder; fiziksel savrulma nüansını dışarıda bırakırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s German-English, French-English Dictionaries.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَيْقَاظًا (Çoğul isim)Zahirî uyanıklık ve aldatıcı canlılık görünümüMağara ehlinin derin uykuda olmalarına rağmen gözlerinin açık veya bedenlerinin hareketli olması sebebiyle dışarıdan bakan tarafından uyanık sanılmaları bağlamı (Kehf 18:18)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRüyetullah ve nübüvvet algısıPeygamberlerin vahyi veya gaybı uykuda mı yoksa uyanıklık (yakaza) halinde mi tecrübe ettiği tartışmasıBilincin ve duyuların fiziki alemde tam olarak faal olması durumu
FıkıhEhliyet ve mükellefiyet şartlarıKişinin ibadet ve hukuki işlemlerden sorumlu tutulması için uykuda değil yakaza halinde olmasının şart koşulmasıMükellefiyetin ancak idrak ve iradenin uyanık olduğu anda geçerli sayılması
TefsirAshâb-ı Kehf kıssasıMağarada uyuyan gençlerin uyanık sanılmasının hikmeti; gözlerinin açık kalması ve bedenlerinin çürümemesiHakikat ile zahir arasındaki tezadın duyusal olarak teyakkuz şeklinde yansıması
HadisPeygamberi rüyada ve yakazada görmekRüyada Peygamberi gören kimsenin onu uyanıkken de göreceği rivayetindeki yakaza hali tartışmasıGafletten arınmış, fiziki veya kalbî teyakkuz hali

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulun Rabbi karşısındaki kalbî durumuYakaza makamıGaflet perdesini yırtarak ilahi hakikatlerin farkına varmaTasavvufi ve ahlaki literatürde manevi uyanışın ve tövbenin ilk adımı olan bilinç sıçramasıKesin
İlmiBilimsel gözlem ve veri analiziZihinsel teyakkuz ve eleştirel dikkatGözlemcinin yanılgıya düşmemek için duyularını ve aklını sürekli açık tutmasıAraştırmacının pasif kabullerden sıyrılarak delilleri tetikte bir dikkatle incelemesiGüçlü
SiyasiToplum ve devlet güvenliğiİstihbarat ve sınır nöbeti (ribât)Olası iç ve dış tehditlere karşı siyasi yapının uyanık bulunmasıKurumsal mekanizmaların gevşemeden ve atalete düşmeden toplumsal düzeni teyakkuzda korumasıGüçlü
İktisadiPiyasa takibi ve risk yönetimiPiyasa duyarlılığıİktisadi aktörlerin dalgalanmaları ve fırsatları anlık izlemesiSermayenin ve üreticinin piyasa değişimlerini uykuda gibi kaçırmayıp zamanında hamle yapmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBilişimde kesme (interrupt) ve bekleme durumundan aktif duruma geçiş (wake-up signal)Bir sistemin düşük enerji veya uyku modundan harici bir sinyal ile tüm işlem birimlerini faal hale getirmesi yapısıGüçlü
Beşeri bilimlerPsikolojide uyarılma düzeyi (arousal) ve algısal teyakkuzBireyin çevreden gelen uyaranları almak üzere sinir sisteminin uyanık ve hazır olma derecesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca gece uyumamak veya biyolojik olarak gözlerin açık olması haline indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamBedensel olarak uykuda olunsa dahi dışarıya yansıyan görünümün yanıltıcılığı ve derin bir koruma planı çerçevesinde zahir ile hakikatin farklılaşabilmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKehf 18:18 ayetinde mağara ehlinin durumunu sıradan bir uykusuzluk sanmak; ilahi kudretin onları dışarıdan korku verici ve diri gösterecek bir teyakkuz suretinde tuttuğu mucizevi boyutu kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın dış görünüşü (zahir) ile hakikati (batın) arasındaki mesafeyi anlamayı sağlar; duyuların uyanık görünmesinin her zaman hakiki bir şuura delalet etmeyebileceğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ashâb-ı Kehf kıssasının anlatıldığı ve ilahi korumanın zahirî algılar üzerinden nasıl şekillendirildiğini bildiren Kehf suresinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Duyusal verilerin her zaman mutlak hakikati yansıttığı zannını yıkar; insanın dışarıdan «uyanık» (أَيْقَاظًا) gördüğü şeyin gerçekte derin bir ilahi uyku ve koruma altında olabileceğini bildirerek algıya mutlak güveni sorgulatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamHareketsizliğin ve uykunun kırılarak duyuların dışa açılması, tozun ve toprağın devindirilmesi.
  • Soyut anlamŞuurun atalet perdesini yırtması, algısal teyakkuz ve dışarıdan diri/tetikte görünme hali.
  • Sistematik karşılıkBilgi ve idrak sisteminde pasif durumdan aktif gözlem durumuna geçiş, algının nesneyle temas halinde bulunması.
  • LaTeX modeliSt+1=Φ(St,U)⋅I(A>θ)
  • LaTeX açıklamasıModelde St canlının veya sistemin başlangıçtaki durağan/uyku halini, U dış uyaran veya içsel iradi etkiyi, Φ durum dönüşüm fonksiyonunu temsil eder. I gösterge fonksiyonu olup, algı ve uyarılma düzeyi olan A değerinin eşik değer θ üzerine çıkmasıyla sistemin St+1 uyanıklık ve teyakkuz fazına sıçradığını ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ي